Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

25 հունվարի 2013թ. ք. Երևան

ԵԿԴ-0242/01/12

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Ա. Հովհաննիսյան,

մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության
դատախազ Հ. Մելքոնյանի,

տուժող Ի. Պատվականյանի,


դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
Աշոտ Հովհաննեսի Աբրահամյանի`
ծնված 1984թ. դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, նախկինում չդատված, անհատ ձեռնարկատեր, հաշվառված է և բնակվել է ք. Երևան, Նար-Դոսի փողոցի թիվ 140 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։



Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 15120412 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է 2012թ. նոյեմբերի 08-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Քննիչի 2012թ. դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ, Հարություն Գրիգորի Այվազյանի նկատմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալ Աշոտ Հովհաննեսի Աբրահամյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հետևյալ արարքի համար. «որ նա խարդախության եղանակով ուրիշի գույքի խոշոր չափերի հափշտակություն է կատարել, այն է 2012թ. նոյեմբերի 02-ին ժամը 14։00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մ. Խորենացի փողոցի թիվ 22 հասցեում գործող «Վաղարշ և որդիներ» ոսկու շուկայում, որտեղ զբաղվում է ոսկու առք ու վաճառքով, թերակշռել է Ինգա Պատվականյանին պատկանող 97.2 գրամ 750 հարգի տարբեր տեսակի 16 հատ ոսկե թևնոցները 61 գրամով, որի դիմաց վճարել 1.205.701.2 ՀՀ դրամին համարժեք 2.970 ԱՄՆ դոլար, իսկ մնացած 704.770.56 ՀՀ դրամի 36.2 գրամ ոսկին խաբեությամբ հափշտակել է` Ի. Պատվականյանին պատճառելով խոշոր չափերի` ընդհանուր 704.770.56 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։»։
2012թ. դեկտեմբերի 18-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։



Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ, անհատ ձեռնարկատեր Աշոտ Հովհաննեսի Աբրահամյանը, 2012թ. նոյեմբերի 02-ին, Երևանի Մ. Խորենացու փողոցի թիվ 24 հասցեում գտնվող, «Վաղարշ և որդիներ» ՍՊԸ-ի կողմից կազմակերպվող առևտրի իրականացման վայրում զբաղվել է ոսկեղենի առևտրով։ Նույն օրը, նույն վայրում, ժամը 14։00-ի սահմաններում, տուժող Ինգա Պատվականյանին պատկանող, 750 հարգի, 97,2 գրամ ընդհանուր քաշով, տարբեր տեսակի 16 հատ թևնոցները գնելու նպատակով կշռելիս, խարդախությամբ 36,2 գրամ ընդհանուր քաշով ոսկի հափշտակելու նպատակով, Աշոտ Աբրահամյանը թերակշռել է այդ 97,2 գրամ ոսկեղենը և կշեռքի ցուցատախտակի թվերը փոփոխելով տուժողին ներկայացրել է, իբրև թե ոսկեղենը կշռում է 61 գրամ։ Այնուհետև այդ 97,2 գրամ ընդհանուր քաշով ոսկեղենն ամբաստանյալ Աշոտ Աբրահամյանը տուժող Ինգա Պատվականյանից գնել է որպես 61 գրամ ընդհանուր քաշով ոսկեղեն` դրա դիմաց վճարելով 1.205.701,2 ՀՀ դրամին համարժեք 2970 ԱՄՆ դոլար գումար, այդ եղանակով, խաբեությամբ հափշտակելով Ինգա Պատվականյանին պատկանող, 36,2 գրամ ընդհանուր քաշով, 704.770,56 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության ոսկեղենը։
Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Աշոտ Աբրահամյանը կամովին հատուցել է տուժողին պատճառված վնասը` նրան վճարելով հափշտակված ոսկեղենի արժեքը։
Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում, «Հայաստանի Հանրապետության փորձագիտական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ում կատարվել է մետաղագիտական և ապրանքագիտական փորձաքննություն, որի արժեքը կազմել է 41.400 /քառասունմեկ հազար չորս հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Աբրահամյանը նախկինում դատված չի եղել, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով և տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, տուժողի հետ հաշտվել են և հանցագործությամբ տուժողին պատճառված գույքային վնասը կամովին հատուցել է։


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Աշոտ Հովհաննեսի Աբրահամյանի ինքնախոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ 2012թ. նոյեմբերի 02-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում, երբ գտնվել է իր աշխատավայրում` «Վաղարշ և որդիներ» ՍՊԸ-ին պատկանող ոսկու շուկայում, ոսկյա զարդեր վաճառելու առաջարկով իրեն է դիմել Ի. Պատվականյանը։ Ուսումնասիրելով նրա կողմից ներկայացված, վաճառքի ենթակա, 199.1 գրամ ընդհանուր քաշով ոսկյա զարդերը` ինքն առաջարկել է յուրաքանչյուր գրամի դիմաց 48 ԱՄՆ դոլար գումար վճարելով` գնել միայն 16 հատ, 750 հարգի տարբեր տեսակի, քաշի և արժողության ոսկյա թևնոցները, ինչին Ի. Պատվականյանը համաձայնել է։ Միասին կշռել են հիշյալ թևնոցները և պարզվել է, որ դրանց ընդհանուր քաշը կազմում է 97.2 գրամ։ Այնուհետև այդ թևնոցները ստուգելու նպատակով, Ի. Պատվականյանի հետ միասին գնացել են նույն շուկայում աշխատող մասնագետի մոտ։ Երբ վերադարձել են, խարդախության եղանակով Ի.Պատվականյանին պատկանող ոսկեղենի մի մասը հափշտակելու նպատակով առաջարկել է կրկին կշռել դրանք։ Երկրորդ անգամ կշռելիս, խաբելով Ի. Պատվականյանին` սեղմել է կշեռքի վրա առկա, քարերի կշռման համար նախատեսված և 1,55 գործակցով պակաս կշիռ ցույց տվող կոճակը, նժարին դրված 97.2 գրամ քաշով 16 հատ թևնոցների քաշը թերակշռել է 36,2 գրամով, ցույց տալով, իբրև թե այդ ոսկեղենը կշռում է 61 գրամ։ Դրա դիմաց Ի. Պատվականյանին վճարել է 1.205.701.2 ՀՀ դրամին համարժեք 2.970 ԱՄՆ դոլար գումար։ Մնացած 36.2 գրամ ընդհանուր քաշով ոսկին խաբեությամբ հափշտակել է և վաճառել` գումարը ծախսելով իր կարիքների համար։ Երբ Ի. Պատվականյանը մի քանի օր անց պահանջել է վերադարձնել հափշտակված ոսկեղենը` նրան խոստացել է վճարել դրա գումարը, սակայն այդ պահին գումար չի ունեցել։ Հետագայում, նախաքննության ընթացքում այդ գումարն ամբողջությամբ վճարել է տուժողին։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 17-18, 23, 38, 62-63/
Տուժող Ինգա Պատվականի Պատվականյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իր անձնական օգտագործման, 199.1 գրամ ընդհանուր քաշով, 750 հարգի ոսկեղենը վաճառելու նպատակով, 2012թ. նոյեմբերի 02-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում, իր ծանոթ, ազգությամբ պարսիկ մի տղամարդու հետ միասին գնացել են «Վաղարշ և որդիներ» ՍՊԸ-ին պատկանող ոսկու շուկա, որտեղ շուկայի աշխատակից Ա.Աբրահամյանը տեղեկանալով իր մտադրության մասին` առաջարկել է գրամը 48 ԱՄՆ դոլար գումարով գնել վաճառքի ենթակա ոսկյա զարդերը, ինչին ինքը համաձայնել է։ Երբ ցուցադրել է 199.1 գրամ ընդհանուր քաշով ամբողջ ոսկեղենը` նա ուսումնասիրելով դրանք` հայտնել է, որ կգնի միայն 16 հատ, 97.2 գրամ ընդհանուր քաշով թևնոցները։ Վաճառքի ենթակա ոսկյա թևնոցները ստուգելու նպատակով միասին գնացել են նույն շուկայում գտնվող համապատասխան մասնագետի մոտ ու քիչ անց վերադարձել։ Այնուհետև Ա. Աբրահամյանն առաջարկել է ևս մեկ անգամ կշռել թևնոցները, դրանք դրել է կշեռքի նժարին, որից հետո կշեռքի ցուցափեղկի վրա ցույց տալով, որ թևնոցների ընդհանուր քաշը կազմում է 61 գրամ` դրանց դիմաց վճարել է 2.970 ԱՄՆ դոլար գումար, որից հետո իրենք դուրս են եկել շուկայից։ Ճանապարհին վերհիշել է, որ 16 հատ թևնոցներն առաջին անգամ կշռելիս` քաշը կազմել է 97.2 գրամ։ Հասկացել է, որ Ա. Աբրահամյանը խաբել է իրեն` թերակշռել է ոսկեղենը և իրենից հափշտակել է 36.2 գրամ ոսկի։ Անմիջապես զանգահարել է Աշոտ Աբրահամյանին, սակայն նրա հեռախոսն անհասանելի է եղել։ Մի քանի օր անց, երբ հաջողվել է խոսել նրա հետ, նա խոստացել է փոխհատուցել իր ոսկեղենի արժեքը, սակայն ձգձգել է գումարի վճարումը։ Այդ պատճառով դիմել է իրավապահ մարմիններին։ Նախաքննության ընթացքում Աշոտ Աբրահամյանն ամբողջությամբ վերականգնել է իրեն պատճառված վնասը։ Նրա հետ հաշտվել է և խնդրում է չդատապարտել նրան։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 19-21, 24-25, 43-44, 50/
Վկա Հարություն Գրիգորի Այվազյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ «Վաղարշ և որդիներ» ՍՊԸ-ին պատկանող ոսկու շուկայում զբաղվում է ոսկյա իրերի առուվաճառքով, որտեղից էլ ճանաչում է Աշոտ Աբրահամյանին։ 2012թ. նոյեմբերի 02-ին, ժամը 14։00-ի սահմաններում գտնվել է շուկայում և զբաղված է եղել իր գործերով, երբ Աշոտը կանչել է իր մոտ։ Այնտեղ տեսել է Ինգա անունով մի հաճախորդի, ով իրեն պատկանող մի քանի ոսկյա զարդեր է վաճառել, իսկ Ա. Աբրահամյանը ցանկացել է դրանցից գնել միայն 16 հատ ոսկյա թևնոցները և գրամը 48 ԱՄՆ դոլար գումարով գնել է։ Ա. Աբրահամյանի հետ խոսակցության ընթացքում, երբ Ի. Պատվականյանն իրեն պատկանող, վաճառքի ենթակա ոսկյա թևնոցներով տոպրակը շրջել է կշեռքին` թևնոցներից մեկը վայր է ընկել։ Դա նկատելով` ինքը վերցրել է այն հատակից և վերադարձրել է Ի.Պատվականյանին։
/գ.թ. 46, 48-49/
Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված, քննչական փորձարարություն կատարելու մասին 14.11.2012թ. արձանագրությամբ, որի համաձայն` Ա. Աբրահամյանը ներկայացրել է «Ամփուտ» գրառմամբ սև էլեկտրական կշեռք, մեկ 100 գրամանոց կշռաքար և հայտարարել է, որ այդ կշեռքով է թերակշռել Ի. Պատվականյանի 16 հատ ոսկյա թևնոցները։ Այնուհետև Ա. Աբրահամյանը սեղմելով կշեռքի «օն, օֆ» /«on, off»/ կոճակը` միացրել է այն և էկրանի վրա արտացոլվել է 0.0, որից հետո կշռելու համար նախատեսված մասում դրել է 100 գրամանոց կշռաքարը և ցուցափեղկի վրա արտացոլվել է 100 թիվը։ Դրանից հետո վերցրել է քարը, երկու անգամ սեղմել է «մոդ» գրառմամբ կոճակը և էկրանի վրա արտացոլվել է 64.51 թիվը։ Ա. Աբրահամյանը հայտարարել է, որ հենց այդպես է կշռել Ի. Պատվականյանի թևնոցները։
/գ.թ. 34/


Դատարանի իրավական վերլուծությունները


Վերլուծելով ամբաստանյալ Աշոտ Հովհաննեսի Աբրահամյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հովհաննեսի Աբրահամյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, խոշոր չափերով խարդախություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Քննարկելով ամբաստանյալ Աշոտ Հովհաննեսի Աբրահամյանի 2012թ. նոյեմբերի 08-ի բացատրության /գ.թ. 7-8/` որպես ապացույցի թույլատրելիության հարցը, դատարանը գտնում է, որ այն որպես ապացույց թույլատրելի չէ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ կառավարության 14.06.2007թ. թիվ 818-Ն որոշման համաձայն` ՀՀ կառավարությունը որոշել է` «Համաձայն «Ոստիկանության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 5-րդ հոդվածի 5-րդ մասի հաստատել`
1. մարդու իրավունքների ու ազատությունների սահմանափակումից բխող` ծանուցման ենթակա իրավունքների ցանկը.
2. մարդու իրավունքների ու ազատությունների սահմանափակումից բխող` ծանուցման ենթակա իրավունքների կարգը։»
Մարդու իրավունքների ու ազատությունների սահմանափակումից բխող` ծանուցման ենթակա իրավունքների ցանկի 2-րդ կետի 2-րդ և 3-րդ ենթակետերի համաձայն` «Մարդու իրավունքերը սահմանափակելիս` մարդն իրավունք ունի ստանալու իրավաբանական օգնություն, բացատրություններ տալու փաստաբանի ներկայությամբ կամ հրաժարվելու բացատրություններ տալուց»։
Մարդու իրավունքների ու ազատությունների սահմանափակումից բխող իրավունքների ծանուցման կարգի 5-րդ կետի համաձայն` «Մարդուն ոստիկանություն բերելուց անմիջապես հետո կազմվում է իրավունքների բանավոր ծանուցման մասին արձանագրություն, որում նշվում են արձանագրությունը կազմող ոստիկանության ծառայողի պաշտոնը, կոչումը, ազգանունը, ծանուցման վայրը, ժամանակը, այն մարդու անունը, ազգանունը, ում ազատությունը սահմանափակվել է, սահմանափակման պատճառը, այն իրավական ակտը, որի հիման վրա ազատությունը սահմանափակվել է, նշում ազատության սահմանափակումից բխող իրավունքների ծանուցման փաստի, իրավունքների իրականացման կարգի պարզաբանման մասին։...»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ և 5-րդ կետերի համաձայն` «Քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել` կասկածյալի և մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի, դատավարության լեզվին չտիրապետող անձանց իրավունքների` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված լրացուցիչ երաշխիքների էական խախտմամբ, քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ»։
Վերոհիշյալ բացատրությունը վերցնելիս` Աշոտ Աբրահամյանին ՀՀ կառավարության 14.06.2007թ. թիվ 818-Ն որոշմամբ սահմանված` իրավունքների և ազատությունների սահմանափակումից բխող իրավունքները չեն պարզաբանվել և նա չի տեղեկացվել փաստաբան ունենալու, բացատրություն տալուց հրաժարվելու իրավունք ունենալու մասին, չի պահպանվել այդ գործողության` օրենքով սահմանված կատարման կարգը։ Հետևաբար այդ բացատրությունը մեղադրանքի հիմքում դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել չի կարող։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Աշոտ Հովհաննեսի Աբրահամյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելով և տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, տուժողի հետ հաշտվել են։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցագործությամբ տուժողին պատճառված գույքային վնասը կամովին հատուցելը, իսկ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Աշոտ Հովհաննեսի Աբրահամյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Աշոտ Աբրահամյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Քննարկելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հովհաննեսի Աբրահամյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել մետաղագիտական և ապրանքագիտական փորձաքննության արժեք հանդիսացող 41.400 /քառասունմեկ հազար չորս հարյուր/ ՀՀ դրամ գումարը` որպես դատական ծախսեր։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-169-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Աշոտ Հովհաննեսի Աբրահամյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկի` 600.000 /վեց հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ամբաստանյալ Աշոտ Հովհաննեսի Աբրահամյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 41.400 /քառասունմեկ հազար չորս հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ