Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0199/01/12
Վիճակագրական տողի համար :
8.28
Պատասխանող
Կարեն Բաղդասարյան
Կարեն Բաղդասարյան Գագիկի
Կարեն Գագիկի
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սերգեյ Չիչոյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սերգեյ Չիչոյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2013-02-08 | 11:00 | 2 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-12-03 | 09:30 | 5 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-11-29 | 10:00 | 5 | Կայացել է |
Գործ ԵԿԴ/0199/01/12
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
08 փետրվարի 2013թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ
ՄԵՂԱԴՐՈՂ Լ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Հ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Կ. ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ԻՐԱՎԱՀԱՋՈՐԴ Ս. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի վերաքննիչ բողոքը` Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի դատավճռի դեմ
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2012 թվականի սեպտեմբերի 05-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 60122412 քրեական գործը:
2012 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2012 թվականի նոյեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի դատախազի տեղակալի կողմից քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի դատավճռով Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ` ազատազրկում 1/մեկ/ տարի ժամկետով` վարորդական իրավունքից զրկելով 1/մեկ/ տարի ժամկետով:
Կարեն Բաղդասարյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացվել է` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Վճռվել է նաև իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում պահվող` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի հագուստները և հողաթափերը վերադարձնել վերջինիս իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբի Հակոբյանին` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Տուժողին պատճառված վնասի հատուցման հարցը համարվել է լուծված` վերջինիս իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանի կողմից քաղաքացիական հայց չներկայացնելու պատճառաբանությամբ:
Որպես դատական ծախս` Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 259.800 /երկու հարյուր հիսունինը հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2013 թվականի հունվարի 11-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի հունվարի 14-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ 2012 թվականի սեպտեմբերի 05-ին` ժամը 2100-ի սահմաններում, իր վարած <<Դեու-Նեքսիա>> մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով Կորյունի փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյանի պողոտայի ուղղությամբ երթևեկելիս, հասնելով Հերացի փողոցի թիվ 18 շենքի դիմաց, խախտել է Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67-րդ և 129-րդ կետերի պահանջները, այն է՝ հանդիպակաց ուղղութամբ ընթացող ավտոմեքենայի լապտերների հեռահար լույսերից շլանալու և դրանով երթևեկության համար վտանգ առաջ գալու սկզբնապահից սկսած, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար չի միացրել մեքենայի վթարային-լուսային ազդանշանը և չփոխելով երթևեկության գոտին` տեխնիկական տեսակետից ժամանակին չի դիմել արգելակման` մեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու՝ մինչև այն լրիվ կանգնեցնելը, ինչի տեխնիկական հնարավորությունը մինչև վրաերթի տեղն հասնելն ունեցել է, որի հետևանքով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Օֆիկ Արշակի Մուրադյանին, անզգուշությամբ մահ պատճառել նրան՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտով` նշանակված պատժի մասով, թույլ է տրվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքների հիմնարար խախտում, քրեական օրենքի սխալ կիրառմամբ նշանակելով անարդարացի ակնհայտ խիստ պատիժ, որևէ գնահատականի չի արժանացվել ամբաստանյալի ուղղվելը առանց նշանակված պատիժը կրելու հնարավորության հարցը: Այդ խախտումներն իր համար կարող են առաջացնել ծանր հետևանքներ:
Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ չի վերլուծել և կիրաոել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների իրավանորմերը սույն գործով փաստական հանգամանքների համադրման արդյունքում:
Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը` պատժի մասով, անհիմն է, քանի որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժը չի համապատասխանում հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, անձը բնութագրող տվյալներին, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին:
Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջները:
Դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ ինքը <<Դեու-Նեքսիա>> մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով ընթացել է Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով Կորյունի փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյանի պողոտայի ուղղությամբ, շուրջ 40-50 կմ/ժամ արագությամբ մոտակա լույսերը միացրած վիճակում, այսինքն երթևեկել է թույլատրելի արագությամբ և թույլատրելի լուսավորությամբ: Հասնելով Հերացու փողոցի թիվ 18 շենքի մոտ` իր համար անսպասելի, Մյասնիկյանի պողոտայի կողմից Հերացու փողոցով դեպի Կորյունի փողոցի ուղղությամբ, ձախ եզրային երրորդ ընթացագոտով ընթացող անհայտ մակնիշի և պետհամարանիշի մի բեռնատար ավտոմեքենա հեռահար լուսարձակներով մոտ 5-6 վայրկյան շլացրել է իրեն, սակայն ինքը, առանց կանգ առնելու և մեքենայի արագությունը դանդաղեցնելու, շարունակել է ընթանալ նույն ուղղությամբ և արագությամբ, և երբ ավարտվել է շլացումը, տեսել է, որ իր մեքենայի ընթացագոտում է գտնվում մի կին` դեմքով իր մեքենայի ուղղությամբ կանգնած վիճակում: Վերջինիս նկատելուց մեկ վայրկյան անց ավտոմեքենայի առջևի ձախ անկյունային մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, որի հետևանքով կինն ընկել է ասֆալտին, իսկ ինքը, նույն ուղղությամբ 5-6 մետր տարածություն անցնելով, մեքենան կանգնեցրել է նշված ուղեմասի ձախ եզրային գոտում:
Նման պայմաններում դատարանը չի պարգել, թե արդյոք որքան է եղել վթարի կոնկրետ վայրի և շլացնող լույսերի ի հայտ գալու պահին ավտոմեքենայի գտնվելու վայրի միջև եղած հեռավորությունը, և արդյոք այդ տարածության մեջ անձը կարող էր հասցնել այնպես արձագանքել և կանգնեցնել նշված մակնիշի ավտոմեքենան, որպեսզի դեպքը տեղի չունենար և չառաջացներ ավելի ծանր հետևանքներ, քանի որ համաձայն ՃԵԿ-ի կանոնների անձը պետք է ընդամենը միջոցներ ձեռնարկի արագությունն իջեցնելու՝ ընդհուպ մինչև տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու համար, եթե վարորդը համոզված է, որ դա անվտանգ է երթևեկության մյուս մասնակիցների համար: Տվյալ դեպքում, դատարանը չի պարզել, թե արդյոք ինքը չի ձեռնարկել իրենից կախված բոլոր հնարավոր միջոցներն արագությունն իջեցնելու համար, և արդյոք տվյալ պահին անհրաժեշտ /կտրուկ/ արգելակումը ինչ հնարավոր հետևանքներ կարող էր ունենալ երթևեկության մյուս մասնակիցների համար: Դատարանը հիմք է ընդունել ընդամենն ամբաստանյալի կողմից տրված ցուցմունքը: Ինչ վերաբերում է վկաների ցուցմունքներին, ապա դրանցով չի հիմնավորվում դեպքի անմիջական նկարագրությունը և այն, թե ինչպես է իրեն դրսևորել և ընդհանրապես ինչ նպատակով է Օֆիկ Մուրադյանը հայտնվել փողոցում և քայլել փողոցի բանուկ երթևեկելի հատվածով: Չի ճշտվել նաև այն հանգամանքը, թե ճանապարհի կոնկրետ որ հատվածում է տեղի ունեցել դեպքը, քանի որ դեպքից հետո <<Դեու-Նեքսիա>> մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենան կանգնած է եղել Հերացու փողոցի դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասի ձախ եզրային երրորղ ընթացագոտում, որի առջևի ձախ մասը, որով դիպել է տուժողին, ձախակողմյան զույգ հոծ գծերից գտնվել է 1,3 մետր, իսկ հետևի ձախ մասը` 1,4 մետր հեռավորության վրա, իսկ թե ավտոմեքենայի աջակողմյան հատվածը ընթացագոտու որ հատվածում է գտնվել որևէ նշում չկա: Իսկ այդ հանգամանքի հստակեցումը կբացահայտեր, որ ինքը վթարից խուսափելու համար ավտոմեքենան փորձել է նույն ընթացագոտում հնարավորինս տեղափոխել դեպի աջ:
Սույն գործով դատարանը որպես ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ է գնահատել երիտասարդ լինելը, նախկինում դատապարտված չլինելը, իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ՝ առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելը, իրեն, լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը, ինչպես նաև դեպքից անմիջապես հետո վրաերթի բոլոր հանգամանքները բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը:
Վերոնշյալ հանգամանքները հաստատվել են քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալներով, իրական են և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալի անձի հանրային վտանգավորությունը:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել:
Անտեսելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ հանգամանքների բացակայությունը՝ դատարանն անհիմն կերպով գտել է, որ վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու հիմքերը բացակայում են:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանը պետք է հաշվի առներ հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
Դատարանն ուշադրություն պետք է դարձներ վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը: Բացի այդ, տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե անմիջապես հանցագործության կատարումից հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
Դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, արարքի կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը գնահատելու տեսանկյունից չի անդրադարձել արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանին: Մինչդեռ գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալը կատարել է անզգույշ հանցագործություն, ընդունել է հանցանքը և զղջացել կատարածի համար, տվել է ճշմարտացի, խոստովանական ցուցմունքներ: Բացի այդ, դատարանը հաշվի չի առել տուժողի իրավահաջորդի կողմից ամբաստանյալի հետ հաշտվելու հանգամանքը, ինչպես նաև ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ տուժողի իրավահաջորդի խնդրանքը:
Դատարանի կողմից թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք ազդել են ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու կապակցությամբ գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ, 397-րդ և 398-րդ հոդվածների հիման վրա դատավճիռը բեկանելու հիմք է հանդիսանում:
Նշվածի հիման վրա ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 03.12.2012թ. դատավճիռը` իր նկատմամբ նշանակել ավելի մեղմ պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ:
4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված պատասխանը.
Մեղադրող, Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Լ.Գրիգորյանը վերաքննիչ բողոքի դեմ առարկեց` նշելով, որ դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս հաշվի է առել բոլոր հանգամանքները, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների խախտում թույլ չի տվել, կայացրել է արդարացի դատավճիռ, նշանակված պատիժը համապատասխանում է կատարած արարքի վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, ամբաստանյալի անձին: Խնդրել է վերաքննիչ բողոքը մերժել` դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Տուժողի իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանը հայտնեց, որ վերաքննիչ բողոքի դեմ չի առարկում, խնդրել է մեղմ վերաբերվել, ամբաստանյալն առաջարկել է փոխհատուցել տուժողի հուղարկավորության հետ կապված ծախսերը, սակայն, հաշվի առնելով ամբաստանյալի նյութական և սոցիալական անբարենպաստ վիճակը, նրան մերժել են, նրա նկատմամբ բողոք, նյութական կամ այլ պահանջ չունի:
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանության կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրողի և տուժողի իրավահաջորդի պատասխանները, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ սխալ է թույլ տվել:
Դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքով ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել այն` իր նկատմամբ նշանակել ավելի մեղմ պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ:
Նախաքննությամբ և դատաքննությամբ առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել:
Ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը չի վիճարկվում` այդ պատճառով վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ հաստատված ճանաչված փաստական հանգամանքներն ընդունում է որպես հիմք և քննության առարկա է դարձնում դատավճռով նշանակված պատժի հիմնավորվածության հարցը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` ենթակա է արդյո՞ք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար, ինչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, ամբաստանյալն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Նշված իրավադրույթից երևում է, որ կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր: Այսինքն՝ դատարանը նախ և առաջ որոշում է ամբաստանյալի՝ պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում, թե ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը` հաշվի առնելով առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դրա նպատակներին հասնելու հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Այսինքն՝ դատարանը, կայացնելով մեղադրական դատավճիռ, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում թվարկված պատժատեսակներից /կալանք, ազատազրկում, կարգապահական գումարտակում պահելը/ որևէ մեկը՝ սահմանելով դրա չափը, այնուհետև համոզվելով, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու, որոշում է դատապարտյալի վրա որոշակի պարտականություններ դնելով` նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Այդ հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում: Դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Հովհաննես Արտաշեսի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի հունիսի 02-ի թիվ ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշում: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման օրենսդրական պայմանները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկնաբանել և այդ խնդրի վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել նաև Հազարապետ Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Սուսաննա Ներսիսյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ 124/07, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07, Գագիկ Ազատյանի վերաբերյալ քրեական գործով 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-195/07, Հուսիկ Բաղդասարյանի վերաբերյալ 2008 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 և այլ որոշումներում:/
Վերը հիշատակված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ կետի՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս դատարանը և պատժի յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը:
Ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի առնելով հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները` երիտասարդ լինելը, նախկինում դատապարտված չլինելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելը, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը, ինչպես նաև դեպքից անմիջապես հետո վրաերթի բոլոր հանգամանքները բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` գտել է, որ ամբաստանյալի ուղղվելը և նոր հանցագործությունների կանխումն հնարավոր է ազատազրկման ձևով նրա նկատմամբ նշանակվող պատիժը ռեալ (իրական) կրելու պայմաններում:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արամ Սահակյանի վերաբերյալ 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշմամբ վերլուծության ենթարկելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը` արձանագրել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<(...)Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը:>>:
Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքները, որ ըստ նախաքննական մարմնի և դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքների` ամբաստանյալը ՃԵԿ-ի խախտումը թույլ է տվել հանդիպակաց ուղղությամբ ընթացող ավտոմեքենայի լապտերների հեռահար լույսից շլանալու արդյունքում, ինչպես նաև տուժողը ևս թույլ է տվել ՃԵԿ-ի խախտում` փողոցն անցնել է չնախատեսված վայրում: Այսինքն բացակայում են ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից մատնանշված ճանապարհային երթևեկության կանոնների կոպիտ խախտում թույլ տալու համգամանքները: Տուժողի իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանը հայտնել է, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը առաջարկել է փոխհատուցել իր մորաքրոջ հուղարկավորության հետ կապված ծախսերը, սակայն, հաշվի առնելով ամբաստանյալի նյութական և սոցիալական անբարենպաստ վիճակը, նրան մերժել են, նրա նկատմամբ բողոք, նյութական կամ այլ պահանջ չունի:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանն Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժի չափի ընտրության հարցում հանգել են ճիշտ եզրակացության, սակայն ճիշտ չի լուծել այն հարցը, թե արդյոք ամբաստանյալը վերը նշված հանգամանքերի առկայության պայմաններում պետք է կրի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը:
Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Կարեն Բաղդասարյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Տվյալ դեպքում դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Վերը նշված նկատառումներով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Կարեն Բաղդասարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի դատավճիռը` պատժի մասով, պետք է բեկանել և փոփոխել` նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, պատժի մասով, բեկանել և փոփոխել:
Ամբաստանյալ Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատիժը` ազատազրկում 1/մեկ/ տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1/մեկ/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքին` ըստ բնակության վայրի:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
08 փետրվարի 2013թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ
ՄԵՂԱԴՐՈՂ Լ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Հ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Կ. ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ԻՐԱՎԱՀԱՋՈՐԴ Ս. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի վերաքննիչ բողոքը` Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի դատավճռի դեմ
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2012 թվականի սեպտեմբերի 05-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 60122412 քրեական գործը:
2012 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2012 թվականի նոյեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի դատախազի տեղակալի կողմից քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի դատավճռով Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ` ազատազրկում 1/մեկ/ տարի ժամկետով` վարորդական իրավունքից զրկելով 1/մեկ/ տարի ժամկետով:
Կարեն Բաղդասարյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացվել է` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Վճռվել է նաև իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում պահվող` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի հագուստները և հողաթափերը վերադարձնել վերջինիս իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբի Հակոբյանին` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Տուժողին պատճառված վնասի հատուցման հարցը համարվել է լուծված` վերջինիս իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանի կողմից քաղաքացիական հայց չներկայացնելու պատճառաբանությամբ:
Որպես դատական ծախս` Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 259.800 /երկու հարյուր հիսունինը հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2013 թվականի հունվարի 11-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի հունվարի 14-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ 2012 թվականի սեպտեմբերի 05-ին` ժամը 2100-ի սահմաններում, իր վարած <<Դեու-Նեքսիա>> մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով Կորյունի փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյանի պողոտայի ուղղությամբ երթևեկելիս, հասնելով Հերացի փողոցի թիվ 18 շենքի դիմաց, խախտել է Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67-րդ և 129-րդ կետերի պահանջները, այն է՝ հանդիպակաց ուղղութամբ ընթացող ավտոմեքենայի լապտերների հեռահար լույսերից շլանալու և դրանով երթևեկության համար վտանգ առաջ գալու սկզբնապահից սկսած, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար չի միացրել մեքենայի վթարային-լուսային ազդանշանը և չփոխելով երթևեկության գոտին` տեխնիկական տեսակետից ժամանակին չի դիմել արգելակման` մեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու՝ մինչև այն լրիվ կանգնեցնելը, ինչի տեխնիկական հնարավորությունը մինչև վրաերթի տեղն հասնելն ունեցել է, որի հետևանքով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Օֆիկ Արշակի Մուրադյանին, անզգուշությամբ մահ պատճառել նրան՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտով` նշանակված պատժի մասով, թույլ է տրվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքների հիմնարար խախտում, քրեական օրենքի սխալ կիրառմամբ նշանակելով անարդարացի ակնհայտ խիստ պատիժ, որևէ գնահատականի չի արժանացվել ամբաստանյալի ուղղվելը առանց նշանակված պատիժը կրելու հնարավորության հարցը: Այդ խախտումներն իր համար կարող են առաջացնել ծանր հետևանքներ:
Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ չի վերլուծել և կիրաոել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների իրավանորմերը սույն գործով փաստական հանգամանքների համադրման արդյունքում:
Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը` պատժի մասով, անհիմն է, քանի որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժը չի համապատասխանում հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, անձը բնութագրող տվյալներին, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին:
Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջները:
Դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ ինքը <<Դեու-Նեքսիա>> մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով ընթացել է Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով Կորյունի փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյանի պողոտայի ուղղությամբ, շուրջ 40-50 կմ/ժամ արագությամբ մոտակա լույսերը միացրած վիճակում, այսինքն երթևեկել է թույլատրելի արագությամբ և թույլատրելի լուսավորությամբ: Հասնելով Հերացու փողոցի թիվ 18 շենքի մոտ` իր համար անսպասելի, Մյասնիկյանի պողոտայի կողմից Հերացու փողոցով դեպի Կորյունի փողոցի ուղղությամբ, ձախ եզրային երրորդ ընթացագոտով ընթացող անհայտ մակնիշի և պետհամարանիշի մի բեռնատար ավտոմեքենա հեռահար լուսարձակներով մոտ 5-6 վայրկյան շլացրել է իրեն, սակայն ինքը, առանց կանգ առնելու և մեքենայի արագությունը դանդաղեցնելու, շարունակել է ընթանալ նույն ուղղությամբ և արագությամբ, և երբ ավարտվել է շլացումը, տեսել է, որ իր մեքենայի ընթացագոտում է գտնվում մի կին` դեմքով իր մեքենայի ուղղությամբ կանգնած վիճակում: Վերջինիս նկատելուց մեկ վայրկյան անց ավտոմեքենայի առջևի ձախ անկյունային մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, որի հետևանքով կինն ընկել է ասֆալտին, իսկ ինքը, նույն ուղղությամբ 5-6 մետր տարածություն անցնելով, մեքենան կանգնեցրել է նշված ուղեմասի ձախ եզրային գոտում:
Նման պայմաններում դատարանը չի պարգել, թե արդյոք որքան է եղել վթարի կոնկրետ վայրի և շլացնող լույսերի ի հայտ գալու պահին ավտոմեքենայի գտնվելու վայրի միջև եղած հեռավորությունը, և արդյոք այդ տարածության մեջ անձը կարող էր հասցնել այնպես արձագանքել և կանգնեցնել նշված մակնիշի ավտոմեքենան, որպեսզի դեպքը տեղի չունենար և չառաջացներ ավելի ծանր հետևանքներ, քանի որ համաձայն ՃԵԿ-ի կանոնների անձը պետք է ընդամենը միջոցներ ձեռնարկի արագությունն իջեցնելու՝ ընդհուպ մինչև տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու համար, եթե վարորդը համոզված է, որ դա անվտանգ է երթևեկության մյուս մասնակիցների համար: Տվյալ դեպքում, դատարանը չի պարզել, թե արդյոք ինքը չի ձեռնարկել իրենից կախված բոլոր հնարավոր միջոցներն արագությունն իջեցնելու համար, և արդյոք տվյալ պահին անհրաժեշտ /կտրուկ/ արգելակումը ինչ հնարավոր հետևանքներ կարող էր ունենալ երթևեկության մյուս մասնակիցների համար: Դատարանը հիմք է ընդունել ընդամենն ամբաստանյալի կողմից տրված ցուցմունքը: Ինչ վերաբերում է վկաների ցուցմունքներին, ապա դրանցով չի հիմնավորվում դեպքի անմիջական նկարագրությունը և այն, թե ինչպես է իրեն դրսևորել և ընդհանրապես ինչ նպատակով է Օֆիկ Մուրադյանը հայտնվել փողոցում և քայլել փողոցի բանուկ երթևեկելի հատվածով: Չի ճշտվել նաև այն հանգամանքը, թե ճանապարհի կոնկրետ որ հատվածում է տեղի ունեցել դեպքը, քանի որ դեպքից հետո <<Դեու-Նեքսիա>> մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենան կանգնած է եղել Հերացու փողոցի դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասի ձախ եզրային երրորղ ընթացագոտում, որի առջևի ձախ մասը, որով դիպել է տուժողին, ձախակողմյան զույգ հոծ գծերից գտնվել է 1,3 մետր, իսկ հետևի ձախ մասը` 1,4 մետր հեռավորության վրա, իսկ թե ավտոմեքենայի աջակողմյան հատվածը ընթացագոտու որ հատվածում է գտնվել որևէ նշում չկա: Իսկ այդ հանգամանքի հստակեցումը կբացահայտեր, որ ինքը վթարից խուսափելու համար ավտոմեքենան փորձել է նույն ընթացագոտում հնարավորինս տեղափոխել դեպի աջ:
Սույն գործով դատարանը որպես ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ է գնահատել երիտասարդ լինելը, նախկինում դատապարտված չլինելը, իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ՝ առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելը, իրեն, լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը, ինչպես նաև դեպքից անմիջապես հետո վրաերթի բոլոր հանգամանքները բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը:
Վերոնշյալ հանգամանքները հաստատվել են քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալներով, իրական են և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալի անձի հանրային վտանգավորությունը:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել:
Անտեսելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ հանգամանքների բացակայությունը՝ դատարանն անհիմն կերպով գտել է, որ վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու հիմքերը բացակայում են:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանը պետք է հաշվի առներ հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
Դատարանն ուշադրություն պետք է դարձներ վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը: Բացի այդ, տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե անմիջապես հանցագործության կատարումից հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
Դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, արարքի կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը գնահատելու տեսանկյունից չի անդրադարձել արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանին: Մինչդեռ գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալը կատարել է անզգույշ հանցագործություն, ընդունել է հանցանքը և զղջացել կատարածի համար, տվել է ճշմարտացի, խոստովանական ցուցմունքներ: Բացի այդ, դատարանը հաշվի չի առել տուժողի իրավահաջորդի կողմից ամբաստանյալի հետ հաշտվելու հանգամանքը, ինչպես նաև ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ տուժողի իրավահաջորդի խնդրանքը:
Դատարանի կողմից թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք ազդել են ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու կապակցությամբ գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ, 397-րդ և 398-րդ հոդվածների հիման վրա դատավճիռը բեկանելու հիմք է հանդիսանում:
Նշվածի հիման վրա ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 03.12.2012թ. դատավճիռը` իր նկատմամբ նշանակել ավելի մեղմ պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ:
4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված պատասխանը.
Մեղադրող, Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Լ.Գրիգորյանը վերաքննիչ բողոքի դեմ առարկեց` նշելով, որ դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս հաշվի է առել բոլոր հանգամանքները, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների խախտում թույլ չի տվել, կայացրել է արդարացի դատավճիռ, նշանակված պատիժը համապատասխանում է կատարած արարքի վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, ամբաստանյալի անձին: Խնդրել է վերաքննիչ բողոքը մերժել` դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Տուժողի իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանը հայտնեց, որ վերաքննիչ բողոքի դեմ չի առարկում, խնդրել է մեղմ վերաբերվել, ամբաստանյալն առաջարկել է փոխհատուցել տուժողի հուղարկավորության հետ կապված ծախսերը, սակայն, հաշվի առնելով ամբաստանյալի նյութական և սոցիալական անբարենպաստ վիճակը, նրան մերժել են, նրա նկատմամբ բողոք, նյութական կամ այլ պահանջ չունի:
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանության կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրողի և տուժողի իրավահաջորդի պատասխանները, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ սխալ է թույլ տվել:
Դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքով ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել այն` իր նկատմամբ նշանակել ավելի մեղմ պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ:
Նախաքննությամբ և դատաքննությամբ առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել:
Ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը չի վիճարկվում` այդ պատճառով վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ հաստատված ճանաչված փաստական հանգամանքներն ընդունում է որպես հիմք և քննության առարկա է դարձնում դատավճռով նշանակված պատժի հիմնավորվածության հարցը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` ենթակա է արդյո՞ք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար, ինչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, ամբաստանյալն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Նշված իրավադրույթից երևում է, որ կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր: Այսինքն՝ դատարանը նախ և առաջ որոշում է ամբաստանյալի՝ պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում, թե ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը` հաշվի առնելով առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դրա նպատակներին հասնելու հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Այսինքն՝ դատարանը, կայացնելով մեղադրական դատավճիռ, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում թվարկված պատժատեսակներից /կալանք, ազատազրկում, կարգապահական գումարտակում պահելը/ որևէ մեկը՝ սահմանելով դրա չափը, այնուհետև համոզվելով, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու, որոշում է դատապարտյալի վրա որոշակի պարտականություններ դնելով` նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Այդ հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում: Դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Հովհաննես Արտաշեսի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի հունիսի 02-ի թիվ ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշում: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման օրենսդրական պայմանները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկնաբանել և այդ խնդրի վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել նաև Հազարապետ Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Սուսաննա Ներսիսյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ 124/07, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07, Գագիկ Ազատյանի վերաբերյալ քրեական գործով 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-195/07, Հուսիկ Բաղդասարյանի վերաբերյալ 2008 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 և այլ որոշումներում:/
Վերը հիշատակված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ կետի՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս դատարանը և պատժի յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը:
Ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի առնելով հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները` երիտասարդ լինելը, նախկինում դատապարտված չլինելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելը, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը, ինչպես նաև դեպքից անմիջապես հետո վրաերթի բոլոր հանգամանքները բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` գտել է, որ ամբաստանյալի ուղղվելը և նոր հանցագործությունների կանխումն հնարավոր է ազատազրկման ձևով նրա նկատմամբ նշանակվող պատիժը ռեալ (իրական) կրելու պայմաններում:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արամ Սահակյանի վերաբերյալ 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշմամբ վերլուծության ենթարկելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը` արձանագրել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<(...)Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը:>>:
Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքները, որ ըստ նախաքննական մարմնի և դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքների` ամբաստանյալը ՃԵԿ-ի խախտումը թույլ է տվել հանդիպակաց ուղղությամբ ընթացող ավտոմեքենայի լապտերների հեռահար լույսից շլանալու արդյունքում, ինչպես նաև տուժողը ևս թույլ է տվել ՃԵԿ-ի խախտում` փողոցն անցնել է չնախատեսված վայրում: Այսինքն բացակայում են ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից մատնանշված ճանապարհային երթևեկության կանոնների կոպիտ խախտում թույլ տալու համգամանքները: Տուժողի իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանը հայտնել է, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը առաջարկել է փոխհատուցել իր մորաքրոջ հուղարկավորության հետ կապված ծախսերը, սակայն, հաշվի առնելով ամբաստանյալի նյութական և սոցիալական անբարենպաստ վիճակը, նրան մերժել են, նրա նկատմամբ բողոք, նյութական կամ այլ պահանջ չունի:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանն Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժի չափի ընտրության հարցում հանգել են ճիշտ եզրակացության, սակայն ճիշտ չի լուծել այն հարցը, թե արդյոք ամբաստանյալը վերը նշված հանգամանքերի առկայության պայմաններում պետք է կրի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը:
Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Կարեն Բաղդասարյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Տվյալ դեպքում դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Վերը նշված նկատառումներով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Կարեն Բաղդասարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի դատավճիռը` պատժի մասով, պետք է բեկանել և փոփոխել` նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, պատժի մասով, բեկանել և փոփոխել:
Ամբաստանյալ Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատիժը` ազատազրկում 1/մեկ/ տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1/մեկ/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքին` ըստ բնակության վայրի:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
Գործ թիվ ԵԿԴ/0199/01/12
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան)`
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող, Երևան քաղաքի
դատախազության ավագ դատախազ` Արայիկ Մնացականյանի,
տուժողի իրավահաջորդ` Սմբատ Հակոբյանի,
2012թ. դեկտեմբերի 3-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Կ ա ր ե ն Գ ա գ ի կ ի Բ ա ղ դ ա ս ա ր յ ա ն ի `
(ծնված 1987թ. հունվարի 15-ին, Վայոց Ձորի մարզի Վայք քաղաքում, ազ¬գութ¬յամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, միջնակարգ կրթությամբ, աշխա¬տել է «Տաքսի Մանանդ» ՍՊ ընկերությունում` որպես վարորդ, նախ¬կի¬նում չդատա¬պարտված, հաշ¬վառված է Վայոց Ձորի մար¬զի Վայք քաղաքի Ալավերդյան փողոցի 52-րդ բնակա¬րանում, փաստացի բնակվում է Երևան քա¬ղա¬քի Նա¬զարբեկյան 48 շենքի 34-րդ բնա¬կա¬րանում)
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 62122412 քրեական գործն հարուցվել է 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ ոստիկա¬նության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժ¬նում` Կարեն Բաղդասարյանի կողմից ան¬ձը չպարզված կնոջը վրաերթի ենթար¬կելու և անզգու¬շությամբ մահ պատճառելու դեպքի առթիվ։
2012թ. հոկտեմբերի 19-ին Կարեն Բաղդասարյանին մե¬ղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու վերաբերյալ ստո¬րագրութ¬յուն։
2012թ. նոյեմբերի 5-ին քրեական գործը Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬¬¬կան օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կազմված մեղադրական եզրակացութ¬յամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատա¬րան և 2012թ. նոյեմբերի 8-ին ընդունվել վարույթ։
2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Դատարանը հաստատված հա¬մա¬րեց այն, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին` ժամը 21.00-ի սահմաններում, իր վարած «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտո¬մեքե¬նայով Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով Կորյունի փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյանի պողո¬տայի ուղղությամբ երթևեկելիս, հասնելով Հերացի փողոցի թիվ 18 շենքի դիմաց, խախտել է Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67-րդ և 129-րդ կետերի պահանջ¬ները, այն է՝ հանդիպակաց ուղղութ¬ամբ ընթացող ավտոմեքենայի լապտերների հեռահար լույսերից շլանալու և դրանով երթևեկության համար վտանգ առաջ գալու սկզբնապահից սկսած, երթևեկության անվտան¬գությունն ապահովելու համար չի միացրել մեքենայի վթարային-լուսային ազդանշանը և չփոխելով երթևեկության գոտին` տեխնիկական տեսակետից ժամանակին չի դիմել արգելակման` մեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու՝ մինչև այն լրիվ կանգնեցնելը, ինչի տեխնիկական հնարավորությունը մինչև վրաերթի տեղն հասնելն ունեցել է, որի հետևանքով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Օֆիկ Արշակի Մուրադյանին, անզգուշությամբ մահ պատճառել նրան՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կան¬խելու տեխնիկական հնարավորությունից։
Վերոնշյալ հանցավոր արարքը կատարելու համար Կարեն Բաղդասարյանին մե¬ղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանն իրեն լիովին մեղավոր ճանաչեց, ըստ էության վերահաս¬տա¬տելով նախաքննության ընթաց¬¬քում տված ցուց¬մունք¬¬ները` Դատարանում ևս հայտնեց, որ 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին` ժամը 21.00-ի սահման¬ներում, իրեն ամրակցված «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմե¬քենայով ընթացել է Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով՝ Կորյունի փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյանի պողոտայի ուղղությամբ, շուրջ 40-50 կմ/ժամ արագությամբ` մոտակա լույսերը միացրած վիճակում։ Հասնելով Հերացու փողոցի թիվ 18 շենքի մոտ՝ իր համար անսպասելի, Մյասնիկյանի պողոտայի կողմից Հերացու փողոցով դեպի Կորյունի փողոցի ուղ¬ղությամբ, ձախ եզրային երրորդ ընթացագոտով ընթացող անհայտ մակնիշի և պետհա¬մա¬րանիշի մի բեռնատար ավտոմեքենա հեռահար լուսարձակներով մոտ 5-6 վայրկյան շլացրել է իրեն, սակայն ինքը, առանց կանգ առնելու և մեքենայի արագությունը դանդա¬ղեցնելու, շարունակել է ընթանալ նույն ուղղությամբ և արագությամբ, և երբ ավարտվել է շլացումը, տեսել է, որ իր մեքենայի ընթացագոտում է գտնվում մի կին՝ դեմքով իր մեքենայի ուղղությամբ կանգնած վիճակում։ Վերջինիս նկատելուց մեկ վայրկյան անց ավտոմեքե¬նայի առջևի ձախ անկյունային մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, որի հետևանքով այդ կինն ընկել է ասֆալտին, իսկ ինքը, նույն ուղղությամբ 5-6 մետր տարածություն անցնելով, մեքենան կանգնեցրել է նշված ուղեմասի ձախ եզրային գոտում։ Դրանից անմիջապես հետո մոտեցել և օգնություն է ցուցաբերել վրաերթի ենթարկված կնոջը` տեղա¬փոխելով Կորյունի փողոց տանող ուղեմասի մայթեզր, տեսել, որ վերջինս անգիտակից է։ Քիչ անց վթարի վայր է եկել շտապօգնության անձնակազմը և արձանագրել, որ վրաերթի ենթարկված կինը մահացել է։
Կարեն Բաղդասարյանին առա¬ջադրված մեղադրանքը, բացի նրա խոստովանական ցուցմունքից, հաս¬տատվեց դա¬տաքննության ընթաց¬քում պատ¬շաճ իրա¬վա¬կան ըն¬¬թա¬ցա¬կարգերի շրջա¬նակ¬նե¬րում հետա¬զոտ¬ված և գնահատ¬ված ներ¬քոհիշ¬յալ ապա¬ցույց¬ներով.
Տուժողի իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանի դատաքննական ցուցմունքով` այն մասին, որ Օֆիկ Մուրադյանն հանդիսանում էր իր մորաքույրը, ով վերջին ժամա¬նակ¬ներս բնակվել է ինչպես իր ընտանիքի, այնպես մյուս ազգականների հետ միա¬սին։ 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին` ժամը 9-ի սահմաններում, մորաքույրը դուրս է եկել տնից և այլևս չի վերադարձել, իսկ իրենք, կարծելով, թե նա մյուս ազգականների տուն է այցելել և այդտեղ էլ գիշերում է, չեն անհանգստացել։ Միայն մի քանի օր անց հեռուստացույցով է տեսել, որ անձը չպարզված մոտ 75 տարեկան մի կին է վրաերթի ենթարկվել Երևան քաղաքի Հերացի փողոցում, որի հետևանքով մահացել է։ Տեսնելով վրաերթի ենթարկված կնոջ լուսանկարը՝ անմիջապես նմանեցրել է մորաքրոջը, ապա ներկայացել ՃՏՀ քննութ¬յան բաժին։ Դիակի ճանաչման միջոցով հաս¬տատվել է, որ վրաերթի ենթարկված այդ կինն իր մորաքույր Օֆիկ Մուրադյանն է։Դատարանում նշեց նաև, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդա¬սարյանը կամովին առաջար¬կել փոխհատուցել իր մորաքրոջ հուղարկավորության հետ կապված ծախսերը, սակայն նրան մերժել են։ Նշեց նաև, որ ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ Դատարա¬նում Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ բողոք, նյութական կամ այլ պա¬հանջ չունի։
Դեպքի վայրը մատնացույց անելու և զննելու մասին 2012թ. սեպտեմբերի 7-ի արձանագ¬րությամբ, համաձայն որի` ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը, որպես այդ քննչական գործո¬ղության մասնակից, մատնացույց է արել վրաերթի վայրը, մանրամասնորեն հայտնել դրան նախորդող և հաջորդող հանգամանքները։
Վկա Էդվին Խոդավերդու դատաքննական ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին` ժամը 21.00-ի սահ¬ման¬ներում, իր անձնական օգտագործման «Մերսեդես» մակնիշի 78 DR 777 պետհամա¬րանիշի ավտոմեքենայով ընթացել է Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով՝ Մյասնիկյանի պողո¬տայի կողմից դեպի Կորյունի փողոցի ուղղությամբ` ձախ եզրային գոտով։ Հասնելով Հերացու փողոցի թիվ 18 շենքի դիմաց՝ հետիոտների համար նախա¬տեսված վերգետնյա կամրջի` փողոցի կենտրո¬նական մասում, հոծ գծերի վրա, տեսել է ընկած մի կնոջ, որից քիչ հեռու` Հերացու փողոցից դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասում, կանգնած է եղել մի կարմիր տաքսի ավտոմեքենա, որի վարորդը օգնություն է ցույց տվել այդ կնոջը։ Հաս¬կանալով, որ վրաերթ է եղել` մեքենան կանգնեցրել է Կորյուն փողոց տանող ուղեմասի ձախ եզ¬րա¬յին երրորդ ընթացագոտում, որպեսզի փողոցով երթևեկող մյուս մեքենաները չխանգա¬րեն վարորդին և վրաերթի ենթարկվածին, ապա միացրել վթարային ազդանշաններն ու իջել մեքենայից՝ վրաերթի ենթարկված կնոջը ևս օգնելու։ Վրաերթի ենթարկվածն եղել է տարեց կին, գտնվել է անգիտակից վիճակում, ուստի իր բջջային հեռախո¬սահամարով զանգահարել է շտապօգնություն։ Տաքսու վարորդն այդ կնոջը գրկել և տեղափոխել է Կորյունի փողոց տանող ուղեմասի մայթեզր, իսկ ինքը գնացել է ջուր բերելու և վերադառ¬նալուց հետո պարզել, որ տարեց կինը մահացել է։ Քիչ անց դեպքի վայր են եկել` շտապօգնության անձնակազմը` հաստատելով վրաերթի ենթարկված կնոջ մահվան փաստը, ապա` ոստիկանության աշխատակիցները, որից հետո իր մեքենայով հեռացել է։
Դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, համաձայն որի` վրաերթը կատար¬վել է 2012թ. սեպտեմբերի 5-ի Երևան քաղաքի Հերացի փողոցում, որն ասֆալտապատ է, հարթ, Մյասնիկյանի պողոտայի ուղղությամբ ունի 1 տոկոս վերելք։ Փողոցը զույգ հոծ գծով բաժանված է երկու ուղեմասերի, որոնք էլ իրենց հերթին բաժանված են երեք ուղեգո¬տիների։ Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասի ընդհանուր լայնությունը 11,5 մետր է, Կորյունի փողոց տանող ուղեմասինը՝ 10,3 մետր։ Հերացու փողոցի դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասում առկա են եղել ջարդված ապակու և պլաստ¬մասայի բեկորներ` 27,7մ x 6,2 մ չափերով։ Հերացու փողոցի դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասում առկա են կնոջ մեկ զույգ հողաթափեր` շրջված վիճակում, որոնց միջև ընկած հեռավորությունը 55 սմ է։ Վրաերթի ենթարկված կնոջ դիակը գտնվել է Հերացի փողոցի` դեպի Կորյուն փողոց տանող ուղեմասի մայթեզրի մոտ, որի գլխամասից մինչև մայթեզր ընկած հեռավորությունը 25 սմ է, իսկ ոտնամասից մինչև մայթեզրն ընկած հեռավո¬րությունը՝ 70 սմ։ «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենան կանգնած է Հերացու փողոցի դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասի ձախ եզրային երրորդ ընթա¬ցագոտում, որի առջևի ձախ մասը ձախակողմյան զույգ հոծ գծերից գտնվել է 1,3 մետր, իսկ հետևի ձախ մասը՝ 1,4 մետր հեռավորության վրա։ Դեպքի պահին եղանակը եղել է պարզ, ասֆալտը` չոր, փողոցը՝ լուսավորված։
«Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պ/հ ավտոմեքենայի զննության մասին արձա¬նագրությամբ, համաձայն որի` որ վթարից անմիջապես հետո` 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին կատարված այդ քննչական գործողության ժամանակ արձանագրվել է, որ վնասված և դեպի ներքև տե¬ղահանված է մեքենայի առջևի պահպանիչ վահանն ամբողջությամբ, դեֆորմաց¬ված է առջևի ձախ անվաթևը, բացակայում է ձախ հետին տեսանելիության հայելին` իրա¬նով հան¬դերձ։
Դիակի դատաբժշկական փորձաքննության 2012թ. սեպտեմբերի 30-ի թիվ 781 եզ¬րա¬¬կացությամբ, համաձայն որի` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի մահը վրա է հասել տրավ¬մա¬տիկ, հեմոռագիկ շոկից՝ կրծքավանդակի, կոնքի խոռոչների, վերին և ստորին վերջույթ¬ների հա¬մակցված, փակ, բութ վնասվածքներ ստանալու հետևանքով, որոնք էլ գտնում են ուղղակի պատ¬ճա¬¬ռական կապի մեջ՝ մահվան անմիջական պատճառի հետ։ Վերըոնշյալ հետևութ¬¬յունը հիմնավորվում է դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված՝ գլխի, իրանի, վերջույթ¬ների շրջաններում՝ քերծվածքների, արյունազեղումների, սալ¬ջարդ վերքերի, արյունազե¬ղումներ կրծքավանդակի փափուկ հյուսվածքներում, ներքին օրգանների դրունքների շրջաններում, ձախ ցայլոսկրի վերին ճյուղի, ձախ զստոսկրի թևի, ձախ նրբոլոքի և ոլոքի, աջ ոլոքի փակ տեղաշարժված կոտրվածքների, կրծոսկրի մարմնի, աջից 3-8-րդ կողերի՝ բազմաթիվ, ուղղակի և անուղղակի կոտրվածքների, սրտապարկի, աորտայի կրծքային հատվածի պատռվածքների, աջ և ձախ թոքամզային խոռոչներում մուգ կարմիր գույնի հեղուկ արյան և փուխր մակարդուկների առկայություններով, որոնք պատճառվել են կենդանության օրոք, բութ առարկաներով։ Նման վնասվածքները կեն¬դանի անձանց մոտ համարվում են առողջությանը ծանր վնաս առաջաց¬նող՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, տվյալ դեպքում՝ հանգեցրել են տուժողի մահվան։ Դիակի վրա առկա քթի, աջ նախաբազկի և աջ այտային շրջանների քերծվածքներն ունեն պատահարից շուրջ 4-6 օրվա վաղեմութ¬յուն։ Ելնելով դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ընթաց¬քում ուսումնասիրված վաղ դիակային երևույթների արտահայտվածության աստիճանից` կարելի է ենթադրել, որ տուժողի մահը վրա է հասել փորձաքննությունից շուրջ 14-16 ժամ առաջ։ Առաջ¬նային տրավմատիկ հարվածն ամենայն հավանականությամբ ուժի ուղղակի ներդրումն է տուժողի զույգ սրունքների վերին երրորդականների առաջային մակերես¬ների շրջաններում։ Դիակից վերցված արյան մեջ դատաքիմիական ուսումնասի¬րութ¬յամբ սպիրտ¬ներ չեն հայտնաբերվել։
Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության 2012թ. հոկտեմբերի 12-ի թիվ 29911208 եզրակացությամբ, համաձայն որի` «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ14-21 պետհա¬մա¬¬րանիշի ավտո¬մեքենայի (այսուհետ նաև` ավտոմեքենայի) բանվորական արգելակային համակարգը գտնվում է աշխա¬տունակ վիճակում։ Նշված համակարգի այնպիսի ան¬սար¬քություններ, որպիսիք կարող էին գոյութ¬յուն ունենալ մինչև տվյալ պատահարը և պայմա¬նավորել ավտոմեքենայի ընթացքի արագությունը կարգավորելու և կառավարելիության կորստի առաջացում, չեն հայտ¬նաբեր¬վել։
Ավտոմեքենայի ղեկային կառավարման համակարգը գտնվում է աշխատունակ վիճակում։ Դրա այնպիսի վնասվածքներ կամ անսարքություններ, որպիսիք կարող էին գոյութ¬յուն ունենալ մինչև տվյալ պատահարը և պայմանավորել ավտոմեքենայի ընթացքի կայունության և կառա¬վարելիության կորստի առաջացում, չեն հայտնաբերվել։
Ավտոմեքենայի ընթացքային մասը՝ կախոցներն ու անիվները գտնվում են աշխաու¬նակ վիճակում և դրանց այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք կարող էին գոյություն ունե¬նալ մինչև տվյալ պատահարը և պայմանավորել ավտոմեքենայի ընթացքի կայունութ¬յան կամ կառավա¬րելիութ¬յան կորստի առաջացում, չեն հայտնաբերվել։
Ավտոմեքենայի առջևի աջ կողմի գլխավոր լապտերի մոտակա լույսի լամպը գտնվում է տեխնիկապես անսարք ու անաշխատունակ վիճակում, որի հետազոտությամբ այնպիսի հետքեր և հատկանիշներ, որպիսիք կարող էին բնորոշ լինել ավտոմեքենայի առջևի աջ կողմի լուսային սպասքի վրա տեղ գտած որևէ փոխազդեցության կամ այլ բնորոշ հանգամանքների, չեն հայտնաբերվել։ Պարզել, թե ավտոմեքենայի առջևի աջ կողմի լամպն անաշխատունակ է դարձել պատահարից հետո` մինչև փորձաքննությանը տրամադրելը, թե պատահարին նախորդող պահին, հնարավոր չէ՝ համապատասխան փոր¬ձագիտական հատկանիշների և մեթոդիկայի բացա¬կայության պատճառով։ Ավտո¬մեքե¬նայի լուսային համակարգի հետազոտությամբ այլ անսար¬քութ¬յուններ չեն հայտնաբերվել։
Ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորութ¬յուն ունեցել է և երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ վրաերթը կանխե¬լու նպա¬տակով իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու՝ հանդիպակաց ուղղութ¬յամբ ընթացող ավտոմեքենայի հեռահար լույսերից շլանալու սկզբնապահից սկսած պետք է չփոխելով երթևե¬կության գոտին, ժամանակին կատարած արգելակումով կանգ¬նեց¬ներ ավտոմեքենան, որից հետո միայն, համոզվելով երթևեկության անվտան¬գության, մասնա¬վո¬րապես` ճանապարհի երթևե¬կելի մասում խոչընդոտների և վտան¬գի աղբյուրների բացա¬կա¬յության մեջ, շարունակեր երթևե¬կությունը, ինչի տեխնիկական հնարավորությունը պա¬տա¬հարի պարագաներում ունեցել է, որը և կատարելով` ավտո¬վարորդ Կ.Բաղդասարյանը կկանխեր տվյալ վրաերթի առաջացումը։
Ավտոմեքենայի վարորդը, իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու՝ հանդի¬պա¬կաց ուղղությամբ ընթացող ավտոմեքենայի հեռահար լույսերից շլանալու սկզբնապա¬հից սկսած, ժամանակին կատարված արգելակումով չկանգնեցնելով ավտոմեքենան, այլ շլացած վիճակում շարունակելով երթևեկությունը, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ և 129-րդ կետերի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորութ¬յունից։
Նույն եզրակացության համաձայն` բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդի գործո¬ղութ¬յուն¬ները` հեռահար լույսերով «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին շլացնելու առու¬մով, հակասել են ՃԵԿ-ի 128-րդ կետի պահանջին, սակայն տեխնիկական տեսակետից պատճա¬ռահետևանքային կապի մեջ չեն տվյալ վրաերթի առաջացման հետ։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` տուժող Օֆիկ Մու¬րադյանի հագուստ¬ների և հողաթափերի առկայությամբ, դրանց առգրավ¬ման և զննման արձա¬նագրություն¬ներով։
Քիմիական, հետքաբանական և մանրաթելային համալիր փոր¬ձաքննութ¬յան 2012թ. հոկ¬տեմ¬բերի 15-ի թիվ 26111204 եզրակացությամբ, ըստ որի` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի հագուստների վրա հայտնաբերվել են մեխանիկական բնույթի վնաս¬վածքներ ու հետքեր, ձախ ոտքի հողաթափի ներբանին՝ սահքին բնորոշ հետքեր, որոնք իրենց բնույ¬թով և համակցությամբ բնորոշ են վրաերթի ընթացքում առաջացած վնաս¬վածք¬ներին և հետ¬քերին։
«Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի առջևի ձախ կողմում հայտնաբերվել են մեխանիկական վնասվածքներ և հետքեր, որոնք իրենց բնույ¬թով և համակ¬ցությամբ առաջացել են վրաերթի ընթացքում համեմատաբար փափուկ մա¬կե¬րես ունեցող առար¬կայի, այդ թվում` մարդու մարմնի հետ փոխազ¬դեցության մեջ մտնե¬լու հետևանքով։
Ավտոմեքենայի շարժիչի ծածկոցի ձախ հատվածի վրա հայտնաբերված քիմիա¬կան հարթ, կապույտ գույնի մանրաթելերն ունեն ընդհանուր սեռային պատկանելիություն տուժող Օֆիկ Մուրադյանի վերնաշապիկի գործվածքի կազմի մեջ մտնող քիմիական հարթ, կապույտ մանրա¬թելերի հետ։
Ավտոմեքենայի առջևի ձախ կանգնակի մակերեսի վրա հայտնաբերված քիմիա¬կան հարթ, բաց շագանակագույն մանրաթելերն ունեն ընդհանուր սեռային պատկանե¬լիութ¬յուն Օֆիկ Մու¬րադ¬յանի վերնաշապիկի գործվածքի կազմի մեջ մտնող քիմիական հարթ, բաց շագանակագույն մանրաթելերի հետ։
Ավտոմեքենայի առջևի վահանի ձախ հատվածի և ձախ լուսային համակարգի մակերեսի վրա հայտնաբերված քիմիական հարթ, անգույն մանրաթելերն ունեն ընդհա¬նուր սեռային պատկանելիություն Օֆիկ Մուրադյանի վերնաշապիկի գործվածքի կազմի մեջ մտնող քիմիական հարթ, անգույն մանրաթելերի հետ։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանն իր վարած ավտոմե¬քենայով խախտել է ճանապարհային երթևեկության կանոնները, որի հետևանքով հետիոտն Օֆիկ Մուրադյանին անզգուշությամբ պատճառել է մահ, այսինքն` կատարել է հանցա¬վոր արարք« որն համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախա¬տես¬ված հանցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևաբար` վերջինս քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդվածի համա¬պատասխան մասով։
Ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշե¬լիս Դատարանն հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչ¬պես նաև կան¬խել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի հա¬մա¬ձայն` հան¬ցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հան¬ցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատա¬րելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձնա¬վո¬րութ¬յանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պա¬տիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագոր¬ծության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հան¬¬ցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմաց¬նող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրո¬պա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգա¬մանք¬ներով այլ գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ իր 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վութ¬յունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցո¬ղութ¬յամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Սույն գործով Դատարանը որպես ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի անձը դրա¬կա¬նորեն բնու¬թագրող տվյալներ է գնահատում վերջինիս երիտասարդ լինելը ( ըստ AG սերիայի 0287125 համարի անձնագրի լուսապատճենի` ծնվել է 1987թ. հունվարի 15-ին), նախկինում դա¬տա¬պարտված չլինելը (ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2012թ. սեպտեմբերի 12-ի դրությամբ կատարված ստուգման կապակցությամբ տրված դատվածության տեղեկանքի համաձայն), իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հան¬գա¬մանքներ` առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելը, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկողծորեն զղջալը, ինչպես նաև դեպքից անմիջա¬պես հետո վրաերթի բոլոր հանգամանքները բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը։
Վերոնշյալ հանգա¬մանքներն հաս¬տատվել են քրեա¬կան գործի նյութերում առկա փաս¬տական տվյալ¬ներով, իրական են և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի անձի հան¬րային վտանգա¬վո¬րությունը։
Ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալ¬ Կ.Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի նշանակման հարցերին` Դատա¬րանը փաս¬տում է, որ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված հանցա¬կազմի պատժամասը բացարձակ որոշակի է, նախա¬տեսում է պատժատեսակ որո¬շակի ժամկետով ազա¬տազրկման տեսքով, հետևա¬բար` քննարկման ենթակա է ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի նկատմամբ պատժաչափ նշանակելու, ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատ¬ժա¬տեսակ նշա¬նակելու, նշանակվող պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու, ինչպես նաև լրացուցիչ պատիժ նշանակելու նպատակահարմարության հարցերը։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի անձը բնութագրող տվյալ¬ները, նրան վերագրվող հանցա¬գոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տեսանկյու¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬¬¬ների բացակա¬յությունը` Դա¬տա¬րանը գտնում է, որ վեր¬ջինիս նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակվող պատիժը պայ¬մանականորեն չկիրա¬ռելու, ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատ¬ժա¬տեսակ նշա¬նակելու հիմքերը բացա¬կայում են։
Դատարանի համոզմամբ ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի ուղղվելը և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ների կանխումն հնա¬րավոր է ազատազրկման ձևով նրա նկատմամբ նշա¬նակվող պատիժը ռեալ (իրական) կրելու պայման¬ներում, իսկ պատաս¬խա¬նատվությունն ու պա¬տիժը մեղմացնող հանգա¬մանք¬ները, անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, այդ թվում` տուժողի իրավահաջորդի բողոքի, նյութաիրավական բնույթի որևէ պահանջի բացակայությունը, առաջին անգամ հանգա¬մանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելն անհրա¬ժեշտ է հաշվի առնել սույն գործով նրա նկատ¬մամբ պատժաչափ սահմանելիս։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի նկատմամբ նաև լրացուցիչ պատիժ` վարորդական իրավունքից զրկում նշանակելու խնդրին` Դատարանը, հաշվի առնելով տուժողին մահ պատճառելու հանգամանքը` գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նից անհրաժեշտ է ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարանին զրկել վարորդական իրավունքից, իսկ վրաերթի ենթարկված տուժողի կողմից վրաեթրին նախորդող պահին փողոցը չնախա¬տեսված մասից հատելն ու այդ ընթացքում վրաերթի ենթարկվելն հաշվի առնել լրացուցիչ պատժի ժամկետն սահմա¬նելիս։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված չհեռա¬նալու մասին ստորագրությունն անհրա¬ժեշտ է վերացնել` սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։ Միաժամանակ անդրա¬դառ¬նալով ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվարկելու հարցին` Դատարանը գտնում է, որ պատժի կրման սկիզբն անհրաժեշտ է հաշվարկել վերջինիս փաս¬տացի արգելանքի վերց¬նելու պահից։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի հա¬մա¬ձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապա¬¬ցույց¬ների տնօրին¬ման, դատական ծախսերի, գույ¬քի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգե¬լանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Ի կատարումն քրեադատավարական օրենքի այդ պահանջի` Դատարանն արձա¬նագրում է, որ ամբաստանյալ Կ.Բաղդա¬սարյանի շարժական կամ անշարժ գույքի նկատմամբ ար¬գելանք չի կիրառվել, քրեական գործով քաղա¬քա¬ցիա¬¬կան հայց չի ներկայաց¬վել։
Անդրադառնալով դատական ծախսերի խնդրին` Դատարանը փաստում է, որ սույն գործով մինչդատական վարույթի ընթաց¬քում պետական բյուջեի միջոցների հաշվին դատաավտոտեխ¬նիկական փորձաքննության (2012թ. հոկտեմբերի 12-ի թիվ 29911208 եզրակացություն), քիմիական, հետքաբանական և մանրաթելային համալիր փորձաքննության (2012թ. հոկտեմբերի 15-ի թիվ 26111204 եզրակացության) և դիակի դատաբժշկական փորձաքննության (2012թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ 781 եզրակացության) կատարման համար որպես դատական ծախս` Կարեն Բաղդասարյանից հօգուտ պե¬տա¬¬կան բյուջեի անհրա¬ժեշտ է բռնագանձել համապատասխանաբար` 55.200, 75.900 և 128.700, ընդհանուր` 259.800 (երկու հարյուր հիսունինը հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամ գումար։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, իրե¬ղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վար¬չության ՃՏՀ քննութ¬յան բաժնում պահվող` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի հագուստները և հողա¬թափերն անհրա¬ժեշտ է վերադարձնել վերջինիս իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանին` դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Ինչ վերաբերվում է տուժողին պատճառված վնասի հատուցման խնդրին, ապա Դատարանն այդ հարցն համարում է լուծված` տուժողի իրա¬վահաջորդ Սմբատ Հակոբյանի կողմից քաղա¬քացիական հայց ներկայացնելուց հրաժարվելու պատճա¬ռա¬բանությամբ։
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ուսումնասիրելով ամ¬բաս¬¬տան¬յալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատ¬վութ¬յունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հան¬գամանքները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 119, 357-360, 364-365, 369-375 հոդված¬ներով,
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշա¬¬նակել պատիժ` ազատազրկում 1(մեկ) տարի ժամկետով` վարորդական իրա¬վուն¬քից զրկելով 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Կարեն Բաղդասարյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռա¬նա¬լու մասին ստորագրությունը վերացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում պահվող` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի հագուստները և հողաթափերը վերադարձնել վերջինիս իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբի Հակոբյանին` դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Տուժողին պատճառված վնասի հատուցման հարցն համարել լուծված` վերջինիս իրա¬վահաջորդ Սմբատ Հակոբյանի կողմից քաղաքացիական հայց չներկայացնելու պատճա¬ռա¬բանությամբ։
Որպես դատական ծախս` Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 259.800 (երկու հարյուր հիսունինը հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամ։
Դատավճիռը հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան)`
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող, Երևան քաղաքի
դատախազության ավագ դատախազ` Արայիկ Մնացականյանի,
տուժողի իրավահաջորդ` Սմբատ Հակոբյանի,
2012թ. դեկտեմբերի 3-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Կ ա ր ե ն Գ ա գ ի կ ի Բ ա ղ դ ա ս ա ր յ ա ն ի `
(ծնված 1987թ. հունվարի 15-ին, Վայոց Ձորի մարզի Վայք քաղաքում, ազ¬գութ¬յամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, միջնակարգ կրթությամբ, աշխա¬տել է «Տաքսի Մանանդ» ՍՊ ընկերությունում` որպես վարորդ, նախ¬կի¬նում չդատա¬պարտված, հաշ¬վառված է Վայոց Ձորի մար¬զի Վայք քաղաքի Ալավերդյան փողոցի 52-րդ բնակա¬րանում, փաստացի բնակվում է Երևան քա¬ղա¬քի Նա¬զարբեկյան 48 շենքի 34-րդ բնա¬կա¬րանում)
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 62122412 քրեական գործն հարուցվել է 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ ոստիկա¬նության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժ¬նում` Կարեն Բաղդասարյանի կողմից ան¬ձը չպարզված կնոջը վրաերթի ենթար¬կելու և անզգու¬շությամբ մահ պատճառելու դեպքի առթիվ։
2012թ. հոկտեմբերի 19-ին Կարեն Բաղդասարյանին մե¬ղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու վերաբերյալ ստո¬րագրութ¬յուն։
2012թ. նոյեմբերի 5-ին քրեական գործը Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬¬¬կան օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կազմված մեղադրական եզրակացութ¬յամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատա¬րան և 2012թ. նոյեմբերի 8-ին ընդունվել վարույթ։
2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Դատարանը հաստատված հա¬մա¬րեց այն, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին` ժամը 21.00-ի սահմաններում, իր վարած «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտո¬մեքե¬նայով Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով Կորյունի փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյանի պողո¬տայի ուղղությամբ երթևեկելիս, հասնելով Հերացի փողոցի թիվ 18 շենքի դիմաց, խախտել է Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67-րդ և 129-րդ կետերի պահանջ¬ները, այն է՝ հանդիպակաց ուղղութ¬ամբ ընթացող ավտոմեքենայի լապտերների հեռահար լույսերից շլանալու և դրանով երթևեկության համար վտանգ առաջ գալու սկզբնապահից սկսած, երթևեկության անվտան¬գությունն ապահովելու համար չի միացրել մեքենայի վթարային-լուսային ազդանշանը և չփոխելով երթևեկության գոտին` տեխնիկական տեսակետից ժամանակին չի դիմել արգելակման` մեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու՝ մինչև այն լրիվ կանգնեցնելը, ինչի տեխնիկական հնարավորությունը մինչև վրաերթի տեղն հասնելն ունեցել է, որի հետևանքով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Օֆիկ Արշակի Մուրադյանին, անզգուշությամբ մահ պատճառել նրան՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կան¬խելու տեխնիկական հնարավորությունից։
Վերոնշյալ հանցավոր արարքը կատարելու համար Կարեն Բաղդասարյանին մե¬ղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանն իրեն լիովին մեղավոր ճանաչեց, ըստ էության վերահաս¬տա¬տելով նախաքննության ընթաց¬¬քում տված ցուց¬մունք¬¬ները` Դատարանում ևս հայտնեց, որ 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին` ժամը 21.00-ի սահման¬ներում, իրեն ամրակցված «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմե¬քենայով ընթացել է Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով՝ Կորյունի փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյանի պողոտայի ուղղությամբ, շուրջ 40-50 կմ/ժամ արագությամբ` մոտակա լույսերը միացրած վիճակում։ Հասնելով Հերացու փողոցի թիվ 18 շենքի մոտ՝ իր համար անսպասելի, Մյասնիկյանի պողոտայի կողմից Հերացու փողոցով դեպի Կորյունի փողոցի ուղ¬ղությամբ, ձախ եզրային երրորդ ընթացագոտով ընթացող անհայտ մակնիշի և պետհա¬մա¬րանիշի մի բեռնատար ավտոմեքենա հեռահար լուսարձակներով մոտ 5-6 վայրկյան շլացրել է իրեն, սակայն ինքը, առանց կանգ առնելու և մեքենայի արագությունը դանդա¬ղեցնելու, շարունակել է ընթանալ նույն ուղղությամբ և արագությամբ, և երբ ավարտվել է շլացումը, տեսել է, որ իր մեքենայի ընթացագոտում է գտնվում մի կին՝ դեմքով իր մեքենայի ուղղությամբ կանգնած վիճակում։ Վերջինիս նկատելուց մեկ վայրկյան անց ավտոմեքե¬նայի առջևի ձախ անկյունային մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, որի հետևանքով այդ կինն ընկել է ասֆալտին, իսկ ինքը, նույն ուղղությամբ 5-6 մետր տարածություն անցնելով, մեքենան կանգնեցրել է նշված ուղեմասի ձախ եզրային գոտում։ Դրանից անմիջապես հետո մոտեցել և օգնություն է ցուցաբերել վրաերթի ենթարկված կնոջը` տեղա¬փոխելով Կորյունի փողոց տանող ուղեմասի մայթեզր, տեսել, որ վերջինս անգիտակից է։ Քիչ անց վթարի վայր է եկել շտապօգնության անձնակազմը և արձանագրել, որ վրաերթի ենթարկված կինը մահացել է։
Կարեն Բաղդասարյանին առա¬ջադրված մեղադրանքը, բացի նրա խոստովանական ցուցմունքից, հաս¬տատվեց դա¬տաքննության ընթաց¬քում պատ¬շաճ իրա¬վա¬կան ըն¬¬թա¬ցա¬կարգերի շրջա¬նակ¬նե¬րում հետա¬զոտ¬ված և գնահատ¬ված ներ¬քոհիշ¬յալ ապա¬ցույց¬ներով.
Տուժողի իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանի դատաքննական ցուցմունքով` այն մասին, որ Օֆիկ Մուրադյանն հանդիսանում էր իր մորաքույրը, ով վերջին ժամա¬նակ¬ներս բնակվել է ինչպես իր ընտանիքի, այնպես մյուս ազգականների հետ միա¬սին։ 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին` ժամը 9-ի սահմաններում, մորաքույրը դուրս է եկել տնից և այլևս չի վերադարձել, իսկ իրենք, կարծելով, թե նա մյուս ազգականների տուն է այցելել և այդտեղ էլ գիշերում է, չեն անհանգստացել։ Միայն մի քանի օր անց հեռուստացույցով է տեսել, որ անձը չպարզված մոտ 75 տարեկան մի կին է վրաերթի ենթարկվել Երևան քաղաքի Հերացի փողոցում, որի հետևանքով մահացել է։ Տեսնելով վրաերթի ենթարկված կնոջ լուսանկարը՝ անմիջապես նմանեցրել է մորաքրոջը, ապա ներկայացել ՃՏՀ քննութ¬յան բաժին։ Դիակի ճանաչման միջոցով հաս¬տատվել է, որ վրաերթի ենթարկված այդ կինն իր մորաքույր Օֆիկ Մուրադյանն է։Դատարանում նշեց նաև, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդա¬սարյանը կամովին առաջար¬կել փոխհատուցել իր մորաքրոջ հուղարկավորության հետ կապված ծախսերը, սակայն նրան մերժել են։ Նշեց նաև, որ ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ Դատարա¬նում Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ բողոք, նյութական կամ այլ պա¬հանջ չունի։
Դեպքի վայրը մատնացույց անելու և զննելու մասին 2012թ. սեպտեմբերի 7-ի արձանագ¬րությամբ, համաձայն որի` ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը, որպես այդ քննչական գործո¬ղության մասնակից, մատնացույց է արել վրաերթի վայրը, մանրամասնորեն հայտնել դրան նախորդող և հաջորդող հանգամանքները։
Վկա Էդվին Խոդավերդու դատաքննական ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին` ժամը 21.00-ի սահ¬ման¬ներում, իր անձնական օգտագործման «Մերսեդես» մակնիշի 78 DR 777 պետհամա¬րանիշի ավտոմեքենայով ընթացել է Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով՝ Մյասնիկյանի պողո¬տայի կողմից դեպի Կորյունի փողոցի ուղղությամբ` ձախ եզրային գոտով։ Հասնելով Հերացու փողոցի թիվ 18 շենքի դիմաց՝ հետիոտների համար նախա¬տեսված վերգետնյա կամրջի` փողոցի կենտրո¬նական մասում, հոծ գծերի վրա, տեսել է ընկած մի կնոջ, որից քիչ հեռու` Հերացու փողոցից դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասում, կանգնած է եղել մի կարմիր տաքսի ավտոմեքենա, որի վարորդը օգնություն է ցույց տվել այդ կնոջը։ Հաս¬կանալով, որ վրաերթ է եղել` մեքենան կանգնեցրել է Կորյուն փողոց տանող ուղեմասի ձախ եզ¬րա¬յին երրորդ ընթացագոտում, որպեսզի փողոցով երթևեկող մյուս մեքենաները չխանգա¬րեն վարորդին և վրաերթի ենթարկվածին, ապա միացրել վթարային ազդանշաններն ու իջել մեքենայից՝ վրաերթի ենթարկված կնոջը ևս օգնելու։ Վրաերթի ենթարկվածն եղել է տարեց կին, գտնվել է անգիտակից վիճակում, ուստի իր բջջային հեռախո¬սահամարով զանգահարել է շտապօգնություն։ Տաքսու վարորդն այդ կնոջը գրկել և տեղափոխել է Կորյունի փողոց տանող ուղեմասի մայթեզր, իսկ ինքը գնացել է ջուր բերելու և վերադառ¬նալուց հետո պարզել, որ տարեց կինը մահացել է։ Քիչ անց դեպքի վայր են եկել` շտապօգնության անձնակազմը` հաստատելով վրաերթի ենթարկված կնոջ մահվան փաստը, ապա` ոստիկանության աշխատակիցները, որից հետո իր մեքենայով հեռացել է։
Դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, համաձայն որի` վրաերթը կատար¬վել է 2012թ. սեպտեմբերի 5-ի Երևան քաղաքի Հերացի փողոցում, որն ասֆալտապատ է, հարթ, Մյասնիկյանի պողոտայի ուղղությամբ ունի 1 տոկոս վերելք։ Փողոցը զույգ հոծ գծով բաժանված է երկու ուղեմասերի, որոնք էլ իրենց հերթին բաժանված են երեք ուղեգո¬տիների։ Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասի ընդհանուր լայնությունը 11,5 մետր է, Կորյունի փողոց տանող ուղեմասինը՝ 10,3 մետր։ Հերացու փողոցի դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասում առկա են եղել ջարդված ապակու և պլաստ¬մասայի բեկորներ` 27,7մ x 6,2 մ չափերով։ Հերացու փողոցի դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասում առկա են կնոջ մեկ զույգ հողաթափեր` շրջված վիճակում, որոնց միջև ընկած հեռավորությունը 55 սմ է։ Վրաերթի ենթարկված կնոջ դիակը գտնվել է Հերացի փողոցի` դեպի Կորյուն փողոց տանող ուղեմասի մայթեզրի մոտ, որի գլխամասից մինչև մայթեզր ընկած հեռավորությունը 25 սմ է, իսկ ոտնամասից մինչև մայթեզրն ընկած հեռավո¬րությունը՝ 70 սմ։ «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենան կանգնած է Հերացու փողոցի դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասի ձախ եզրային երրորդ ընթա¬ցագոտում, որի առջևի ձախ մասը ձախակողմյան զույգ հոծ գծերից գտնվել է 1,3 մետր, իսկ հետևի ձախ մասը՝ 1,4 մետր հեռավորության վրա։ Դեպքի պահին եղանակը եղել է պարզ, ասֆալտը` չոր, փողոցը՝ լուսավորված։
«Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պ/հ ավտոմեքենայի զննության մասին արձա¬նագրությամբ, համաձայն որի` որ վթարից անմիջապես հետո` 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին կատարված այդ քննչական գործողության ժամանակ արձանագրվել է, որ վնասված և դեպի ներքև տե¬ղահանված է մեքենայի առջևի պահպանիչ վահանն ամբողջությամբ, դեֆորմաց¬ված է առջևի ձախ անվաթևը, բացակայում է ձախ հետին տեսանելիության հայելին` իրա¬նով հան¬դերձ։
Դիակի դատաբժշկական փորձաքննության 2012թ. սեպտեմբերի 30-ի թիվ 781 եզ¬րա¬¬կացությամբ, համաձայն որի` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի մահը վրա է հասել տրավ¬մա¬տիկ, հեմոռագիկ շոկից՝ կրծքավանդակի, կոնքի խոռոչների, վերին և ստորին վերջույթ¬ների հա¬մակցված, փակ, բութ վնասվածքներ ստանալու հետևանքով, որոնք էլ գտնում են ուղղակի պատ¬ճա¬¬ռական կապի մեջ՝ մահվան անմիջական պատճառի հետ։ Վերըոնշյալ հետևութ¬¬յունը հիմնավորվում է դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված՝ գլխի, իրանի, վերջույթ¬ների շրջաններում՝ քերծվածքների, արյունազեղումների, սալ¬ջարդ վերքերի, արյունազե¬ղումներ կրծքավանդակի փափուկ հյուսվածքներում, ներքին օրգանների դրունքների շրջաններում, ձախ ցայլոսկրի վերին ճյուղի, ձախ զստոսկրի թևի, ձախ նրբոլոքի և ոլոքի, աջ ոլոքի փակ տեղաշարժված կոտրվածքների, կրծոսկրի մարմնի, աջից 3-8-րդ կողերի՝ բազմաթիվ, ուղղակի և անուղղակի կոտրվածքների, սրտապարկի, աորտայի կրծքային հատվածի պատռվածքների, աջ և ձախ թոքամզային խոռոչներում մուգ կարմիր գույնի հեղուկ արյան և փուխր մակարդուկների առկայություններով, որոնք պատճառվել են կենդանության օրոք, բութ առարկաներով։ Նման վնասվածքները կեն¬դանի անձանց մոտ համարվում են առողջությանը ծանր վնաս առաջաց¬նող՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, տվյալ դեպքում՝ հանգեցրել են տուժողի մահվան։ Դիակի վրա առկա քթի, աջ նախաբազկի և աջ այտային շրջանների քերծվածքներն ունեն պատահարից շուրջ 4-6 օրվա վաղեմութ¬յուն։ Ելնելով դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ընթաց¬քում ուսումնասիրված վաղ դիակային երևույթների արտահայտվածության աստիճանից` կարելի է ենթադրել, որ տուժողի մահը վրա է հասել փորձաքննությունից շուրջ 14-16 ժամ առաջ։ Առաջ¬նային տրավմատիկ հարվածն ամենայն հավանականությամբ ուժի ուղղակի ներդրումն է տուժողի զույգ սրունքների վերին երրորդականների առաջային մակերես¬ների շրջաններում։ Դիակից վերցված արյան մեջ դատաքիմիական ուսումնասի¬րութ¬յամբ սպիրտ¬ներ չեն հայտնաբերվել։
Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության 2012թ. հոկտեմբերի 12-ի թիվ 29911208 եզրակացությամբ, համաձայն որի` «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ14-21 պետհա¬մա¬¬րանիշի ավտո¬մեքենայի (այսուհետ նաև` ավտոմեքենայի) բանվորական արգելակային համակարգը գտնվում է աշխա¬տունակ վիճակում։ Նշված համակարգի այնպիսի ան¬սար¬քություններ, որպիսիք կարող էին գոյութ¬յուն ունենալ մինչև տվյալ պատահարը և պայմա¬նավորել ավտոմեքենայի ընթացքի արագությունը կարգավորելու և կառավարելիության կորստի առաջացում, չեն հայտ¬նաբեր¬վել։
Ավտոմեքենայի ղեկային կառավարման համակարգը գտնվում է աշխատունակ վիճակում։ Դրա այնպիսի վնասվածքներ կամ անսարքություններ, որպիսիք կարող էին գոյութ¬յուն ունենալ մինչև տվյալ պատահարը և պայմանավորել ավտոմեքենայի ընթացքի կայունության և կառա¬վարելիության կորստի առաջացում, չեն հայտնաբերվել։
Ավտոմեքենայի ընթացքային մասը՝ կախոցներն ու անիվները գտնվում են աշխաու¬նակ վիճակում և դրանց այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք կարող էին գոյություն ունե¬նալ մինչև տվյալ պատահարը և պայմանավորել ավտոմեքենայի ընթացքի կայունութ¬յան կամ կառավա¬րելիութ¬յան կորստի առաջացում, չեն հայտնաբերվել։
Ավտոմեքենայի առջևի աջ կողմի գլխավոր լապտերի մոտակա լույսի լամպը գտնվում է տեխնիկապես անսարք ու անաշխատունակ վիճակում, որի հետազոտությամբ այնպիսի հետքեր և հատկանիշներ, որպիսիք կարող էին բնորոշ լինել ավտոմեքենայի առջևի աջ կողմի լուսային սպասքի վրա տեղ գտած որևէ փոխազդեցության կամ այլ բնորոշ հանգամանքների, չեն հայտնաբերվել։ Պարզել, թե ավտոմեքենայի առջևի աջ կողմի լամպն անաշխատունակ է դարձել պատահարից հետո` մինչև փորձաքննությանը տրամադրելը, թե պատահարին նախորդող պահին, հնարավոր չէ՝ համապատասխան փոր¬ձագիտական հատկանիշների և մեթոդիկայի բացա¬կայության պատճառով։ Ավտո¬մեքե¬նայի լուսային համակարգի հետազոտությամբ այլ անսար¬քութ¬յուններ չեն հայտնաբերվել։
Ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորութ¬յուն ունեցել է և երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ վրաերթը կանխե¬լու նպա¬տակով իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու՝ հանդիպակաց ուղղութ¬յամբ ընթացող ավտոմեքենայի հեռահար լույսերից շլանալու սկզբնապահից սկսած պետք է չփոխելով երթևե¬կության գոտին, ժամանակին կատարած արգելակումով կանգ¬նեց¬ներ ավտոմեքենան, որից հետո միայն, համոզվելով երթևեկության անվտան¬գության, մասնա¬վո¬րապես` ճանապարհի երթևե¬կելի մասում խոչընդոտների և վտան¬գի աղբյուրների բացա¬կա¬յության մեջ, շարունակեր երթևե¬կությունը, ինչի տեխնիկական հնարավորությունը պա¬տա¬հարի պարագաներում ունեցել է, որը և կատարելով` ավտո¬վարորդ Կ.Բաղդասարյանը կկանխեր տվյալ վրաերթի առաջացումը։
Ավտոմեքենայի վարորդը, իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու՝ հանդի¬պա¬կաց ուղղությամբ ընթացող ավտոմեքենայի հեռահար լույսերից շլանալու սկզբնապա¬հից սկսած, ժամանակին կատարված արգելակումով չկանգնեցնելով ավտոմեքենան, այլ շլացած վիճակում շարունակելով երթևեկությունը, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ և 129-րդ կետերի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորութ¬յունից։
Նույն եզրակացության համաձայն` բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդի գործո¬ղութ¬յուն¬ները` հեռահար լույսերով «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին շլացնելու առու¬մով, հակասել են ՃԵԿ-ի 128-րդ կետի պահանջին, սակայն տեխնիկական տեսակետից պատճա¬ռահետևանքային կապի մեջ չեն տվյալ վրաերթի առաջացման հետ։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` տուժող Օֆիկ Մու¬րադյանի հագուստ¬ների և հողաթափերի առկայությամբ, դրանց առգրավ¬ման և զննման արձա¬նագրություն¬ներով։
Քիմիական, հետքաբանական և մանրաթելային համալիր փոր¬ձաքննութ¬յան 2012թ. հոկ¬տեմ¬բերի 15-ի թիվ 26111204 եզրակացությամբ, ըստ որի` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի հագուստների վրա հայտնաբերվել են մեխանիկական բնույթի վնաս¬վածքներ ու հետքեր, ձախ ոտքի հողաթափի ներբանին՝ սահքին բնորոշ հետքեր, որոնք իրենց բնույ¬թով և համակցությամբ բնորոշ են վրաերթի ընթացքում առաջացած վնաս¬վածք¬ներին և հետ¬քերին։
«Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի առջևի ձախ կողմում հայտնաբերվել են մեխանիկական վնասվածքներ և հետքեր, որոնք իրենց բնույ¬թով և համակ¬ցությամբ առաջացել են վրաերթի ընթացքում համեմատաբար փափուկ մա¬կե¬րես ունեցող առար¬կայի, այդ թվում` մարդու մարմնի հետ փոխազ¬դեցության մեջ մտնե¬լու հետևանքով։
Ավտոմեքենայի շարժիչի ծածկոցի ձախ հատվածի վրա հայտնաբերված քիմիա¬կան հարթ, կապույտ գույնի մանրաթելերն ունեն ընդհանուր սեռային պատկանելիություն տուժող Օֆիկ Մուրադյանի վերնաշապիկի գործվածքի կազմի մեջ մտնող քիմիական հարթ, կապույտ մանրա¬թելերի հետ։
Ավտոմեքենայի առջևի ձախ կանգնակի մակերեսի վրա հայտնաբերված քիմիա¬կան հարթ, բաց շագանակագույն մանրաթելերն ունեն ընդհանուր սեռային պատկանե¬լիութ¬յուն Օֆիկ Մու¬րադ¬յանի վերնաշապիկի գործվածքի կազմի մեջ մտնող քիմիական հարթ, բաց շագանակագույն մանրաթելերի հետ։
Ավտոմեքենայի առջևի վահանի ձախ հատվածի և ձախ լուսային համակարգի մակերեսի վրա հայտնաբերված քիմիական հարթ, անգույն մանրաթելերն ունեն ընդհա¬նուր սեռային պատկանելիություն Օֆիկ Մուրադյանի վերնաշապիկի գործվածքի կազմի մեջ մտնող քիմիական հարթ, անգույն մանրաթելերի հետ։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանն իր վարած ավտոմե¬քենայով խախտել է ճանապարհային երթևեկության կանոնները, որի հետևանքով հետիոտն Օֆիկ Մուրադյանին անզգուշությամբ պատճառել է մահ, այսինքն` կատարել է հանցա¬վոր արարք« որն համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախա¬տես¬ված հանցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևաբար` վերջինս քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդվածի համա¬պատասխան մասով։
Ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշե¬լիս Դատարանն հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչ¬պես նաև կան¬խել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի հա¬մա¬ձայն` հան¬ցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հան¬ցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատա¬րելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձնա¬վո¬րութ¬յանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պա¬տիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագոր¬ծության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հան¬¬ցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմաց¬նող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրո¬պա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգա¬մանք¬ներով այլ գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ իր 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վութ¬յունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցո¬ղութ¬յամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Սույն գործով Դատարանը որպես ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի անձը դրա¬կա¬նորեն բնու¬թագրող տվյալներ է գնահատում վերջինիս երիտասարդ լինելը ( ըստ AG սերիայի 0287125 համարի անձնագրի լուսապատճենի` ծնվել է 1987թ. հունվարի 15-ին), նախկինում դա¬տա¬պարտված չլինելը (ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2012թ. սեպտեմբերի 12-ի դրությամբ կատարված ստուգման կապակցությամբ տրված դատվածության տեղեկանքի համաձայն), իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հան¬գա¬մանքներ` առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելը, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկողծորեն զղջալը, ինչպես նաև դեպքից անմիջա¬պես հետո վրաերթի բոլոր հանգամանքները բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը։
Վերոնշյալ հանգա¬մանքներն հաս¬տատվել են քրեա¬կան գործի նյութերում առկա փաս¬տական տվյալ¬ներով, իրական են և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի անձի հան¬րային վտանգա¬վո¬րությունը։
Ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալ¬ Կ.Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի նշանակման հարցերին` Դատա¬րանը փաս¬տում է, որ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված հանցա¬կազմի պատժամասը բացարձակ որոշակի է, նախա¬տեսում է պատժատեսակ որո¬շակի ժամկետով ազա¬տազրկման տեսքով, հետևա¬բար` քննարկման ենթակա է ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի նկատմամբ պատժաչափ նշանակելու, ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատ¬ժա¬տեսակ նշա¬նակելու, նշանակվող պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու, ինչպես նաև լրացուցիչ պատիժ նշանակելու նպատակահարմարության հարցերը։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի անձը բնութագրող տվյալ¬ները, նրան վերագրվող հանցա¬գոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տեսանկյու¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬¬¬ների բացակա¬յությունը` Դա¬տա¬րանը գտնում է, որ վեր¬ջինիս նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակվող պատիժը պայ¬մանականորեն չկիրա¬ռելու, ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատ¬ժա¬տեսակ նշա¬նակելու հիմքերը բացա¬կայում են։
Դատարանի համոզմամբ ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի ուղղվելը և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ների կանխումն հնա¬րավոր է ազատազրկման ձևով նրա նկատմամբ նշա¬նակվող պատիժը ռեալ (իրական) կրելու պայման¬ներում, իսկ պատաս¬խա¬նատվությունն ու պա¬տիժը մեղմացնող հանգա¬մանք¬ները, անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, այդ թվում` տուժողի իրավահաջորդի բողոքի, նյութաիրավական բնույթի որևէ պահանջի բացակայությունը, առաջին անգամ հանգա¬մանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելն անհրա¬ժեշտ է հաշվի առնել սույն գործով նրա նկատ¬մամբ պատժաչափ սահմանելիս։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի նկատմամբ նաև լրացուցիչ պատիժ` վարորդական իրավունքից զրկում նշանակելու խնդրին` Դատարանը, հաշվի առնելով տուժողին մահ պատճառելու հանգամանքը` գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նից անհրաժեշտ է ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարանին զրկել վարորդական իրավունքից, իսկ վրաերթի ենթարկված տուժողի կողմից վրաեթրին նախորդող պահին փողոցը չնախա¬տեսված մասից հատելն ու այդ ընթացքում վրաերթի ենթարկվելն հաշվի առնել լրացուցիչ պատժի ժամկետն սահմա¬նելիս։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված չհեռա¬նալու մասին ստորագրությունն անհրա¬ժեշտ է վերացնել` սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։ Միաժամանակ անդրա¬դառ¬նալով ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվարկելու հարցին` Դատարանը գտնում է, որ պատժի կրման սկիզբն անհրաժեշտ է հաշվարկել վերջինիս փաս¬տացի արգելանքի վերց¬նելու պահից։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի հա¬մա¬ձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապա¬¬ցույց¬ների տնօրին¬ման, դատական ծախսերի, գույ¬քի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգե¬լանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Ի կատարումն քրեադատավարական օրենքի այդ պահանջի` Դատարանն արձա¬նագրում է, որ ամբաստանյալ Կ.Բաղդա¬սարյանի շարժական կամ անշարժ գույքի նկատմամբ ար¬գելանք չի կիրառվել, քրեական գործով քաղա¬քա¬ցիա¬¬կան հայց չի ներկայաց¬վել։
Անդրադառնալով դատական ծախսերի խնդրին` Դատարանը փաստում է, որ սույն գործով մինչդատական վարույթի ընթաց¬քում պետական բյուջեի միջոցների հաշվին դատաավտոտեխ¬նիկական փորձաքննության (2012թ. հոկտեմբերի 12-ի թիվ 29911208 եզրակացություն), քիմիական, հետքաբանական և մանրաթելային համալիր փորձաքննության (2012թ. հոկտեմբերի 15-ի թիվ 26111204 եզրակացության) և դիակի դատաբժշկական փորձաքննության (2012թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ 781 եզրակացության) կատարման համար որպես դատական ծախս` Կարեն Բաղդասարյանից հօգուտ պե¬տա¬¬կան բյուջեի անհրա¬ժեշտ է բռնագանձել համապատասխանաբար` 55.200, 75.900 և 128.700, ընդհանուր` 259.800 (երկու հարյուր հիսունինը հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամ գումար։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, իրե¬ղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վար¬չության ՃՏՀ քննութ¬յան բաժնում պահվող` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի հագուստները և հողա¬թափերն անհրա¬ժեշտ է վերադարձնել վերջինիս իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանին` դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Ինչ վերաբերվում է տուժողին պատճառված վնասի հատուցման խնդրին, ապա Դատարանն այդ հարցն համարում է լուծված` տուժողի իրա¬վահաջորդ Սմբատ Հակոբյանի կողմից քաղա¬քացիական հայց ներկայացնելուց հրաժարվելու պատճա¬ռա¬բանությամբ։
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ուսումնասիրելով ամ¬բաս¬¬տան¬յալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատ¬վութ¬յունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հան¬գամանքները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 119, 357-360, 364-365, 369-375 հոդված¬ներով,
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշա¬¬նակել պատիժ` ազատազրկում 1(մեկ) տարի ժամկետով` վարորդական իրա¬վուն¬քից զրկելով 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Կարեն Բաղդասարյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռա¬նա¬լու մասին ստորագրությունը վերացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում պահվող` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի հագուստները և հողաթափերը վերադարձնել վերջինիս իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբի Հակոբյանին` դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Տուժողին պատճառված վնասի հատուցման հարցն համարել լուծված` վերջինիս իրա¬վահաջորդ Սմբատ Հակոբյանի կողմից քաղաքացիական հայց չներկայացնելու պատճա¬ռա¬բանությամբ։
Որպես դատական ծախս` Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 259.800 (երկու հարյուր հիսունինը հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամ։
Դատավճիռը հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0199/01/12
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 07-11-2012 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 60122412 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Երևան քաղաքի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60122412 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Կարեն Բաղդասարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին, ժամր 21.00-ի սահմաններում, իր վարած «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պ/հ ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Հերացի փողոցով Կորյուն փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյան պողոտայի ուղղությամբ երթևեկելիս, հասնելով Հերացի փողոցի թիվ 18 շենքի դիմաց, խախտել է ՃԵԿ-ի 67 և 129 կետերի պահանջներր, այն է՝ հանդիպակաց ուղղությամբ ընթացող ավտոմեքենայի լապտերների հեռահար լույսերից շլանալու և դրանով երթևեկության համար վտանգ առաջ գալու սկզբնապահից սկսած, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար չի միացրել մեքենայի վթարային-լուսային ազդանշանը և չփոխելով երթևեկության գոտին, տեխնիկական տեսակետից ժամանակին չի դիմել արգելակման մեքենայի րնթացքր դանդաղեցնելու՝ մինչև այն լրիվ կանգնեցնելը, ինչի տեխնիկական հնարավորությունր մինչև վրաերթի տեղին հասնելն ունեցել է, որի հետևանքով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Օֆիկ Արշակի Մուրադյանին, անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Բաղդասարյան |
| Հայրանուն | Գագիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 8.28 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 07-11-2012 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 08-11-2012 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 09-11-2012 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 09-11-2012 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 29-11-2012 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժողի իրավահաջորդ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Բաղդասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սմբատ |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-12-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 03-12-2012 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Գագիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 03-12-2012 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ թիվ ԵԿԴ/0199/01/12 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան)` նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի, քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ` Արայիկ Մնացականյանի, տուժողի իրավահաջորդ` Սմբատ Հակոբյանի, 2012թ. դեկտեմբերի 3-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի` Կ ա ր ե ն Գ ա գ ի կ ի Բ ա ղ դ ա ս ա ր յ ա ն ի ` (ծնված 1987թ. հունվարի 15-ին, Վայոց Ձորի մարզի Վայք քաղաքում, ազ¬գութ¬յամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, միջնակարգ կրթությամբ, աշխա¬տել է «Տաքսի Մանանդ» ՍՊ ընկերությունում` որպես վարորդ, նախ¬կի¬նում չդատա¬պարտված, հաշ¬վառված է Վայոց Ձորի մար¬զի Վայք քաղաքի Ալավերդյան փողոցի 52-րդ բնակա¬րանում, փաստացի բնակվում է Երևան քա¬ղա¬քի Նա¬զարբեկյան 48 շենքի 34-րդ բնա¬կա¬րանում) 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. Թիվ 62122412 քրեական գործն հարուցվել է 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ ոստիկա¬նության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժ¬նում` Կարեն Բաղդասարյանի կողմից ան¬ձը չպարզված կնոջը վրաերթի ենթար¬կելու և անզգու¬շությամբ մահ պատճառելու դեպքի առթիվ։ 2012թ. հոկտեմբերի 19-ին Կարեն Բաղդասարյանին մե¬ղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու վերաբերյալ ստո¬րագրութ¬յուն։ 2012թ. նոյեմբերի 5-ին քրեական գործը Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեա¬¬¬կան օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կազմված մեղադրական եզրակացութ¬յամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատա¬րան և 2012թ. նոյեմբերի 8-ին ընդունվել վարույթ։ 2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում. Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Դատարանը հաստատված հա¬մա¬րեց այն, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին` ժամը 21.00-ի սահմաններում, իր վարած «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտո¬մեքե¬նայով Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով Կորյունի փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյանի պողո¬տայի ուղղությամբ երթևեկելիս, հասնելով Հերացի փողոցի թիվ 18 շենքի դիմաց, խախտել է Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67-րդ և 129-րդ կետերի պահանջ¬ները, այն է՝ հանդիպակաց ուղղութ¬ամբ ընթացող ավտոմեքենայի լապտերների հեռահար լույսերից շլանալու և դրանով երթևեկության համար վտանգ առաջ գալու սկզբնապահից սկսած, երթևեկության անվտան¬գությունն ապահովելու համար չի միացրել մեքենայի վթարային-լուսային ազդանշանը և չփոխելով երթևեկության գոտին` տեխնիկական տեսակետից ժամանակին չի դիմել արգելակման` մեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու՝ մինչև այն լրիվ կանգնեցնելը, ինչի տեխնիկական հնարավորությունը մինչև վրաերթի տեղն հասնելն ունեցել է, որի հետևանքով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Օֆիկ Արշակի Մուրադյանին, անզգուշությամբ մահ պատճառել նրան՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կան¬խելու տեխնիկական հնարավորությունից։ Վերոնշյալ հանցավոր արարքը կատարելու համար Կարեն Բաղդասարյանին մե¬ղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանն իրեն լիովին մեղավոր ճանաչեց, ըստ էության վերահաս¬տա¬տելով նախաքննության ընթաց¬¬քում տված ցուց¬մունք¬¬ները` Դատարանում ևս հայտնեց, որ 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին` ժամը 21.00-ի սահման¬ներում, իրեն ամրակցված «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմե¬քենայով ընթացել է Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով՝ Կորյունի փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյանի պողոտայի ուղղությամբ, շուրջ 40-50 կմ/ժամ արագությամբ` մոտակա լույսերը միացրած վիճակում։ Հասնելով Հերացու փողոցի թիվ 18 շենքի մոտ՝ իր համար անսպասելի, Մյասնիկյանի պողոտայի կողմից Հերացու փողոցով դեպի Կորյունի փողոցի ուղ¬ղությամբ, ձախ եզրային երրորդ ընթացագոտով ընթացող անհայտ մակնիշի և պետհա¬մա¬րանիշի մի բեռնատար ավտոմեքենա հեռահար լուսարձակներով մոտ 5-6 վայրկյան շլացրել է իրեն, սակայն ինքը, առանց կանգ առնելու և մեքենայի արագությունը դանդա¬ղեցնելու, շարունակել է ընթանալ նույն ուղղությամբ և արագությամբ, և երբ ավարտվել է շլացումը, տեսել է, որ իր մեքենայի ընթացագոտում է գտնվում մի կին՝ դեմքով իր մեքենայի ուղղությամբ կանգնած վիճակում։ Վերջինիս նկատելուց մեկ վայրկյան անց ավտոմեքե¬նայի առջևի ձախ անկյունային մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, որի հետևանքով այդ կինն ընկել է ասֆալտին, իսկ ինքը, նույն ուղղությամբ 5-6 մետր տարածություն անցնելով, մեքենան կանգնեցրել է նշված ուղեմասի ձախ եզրային գոտում։ Դրանից անմիջապես հետո մոտեցել և օգնություն է ցուցաբերել վրաերթի ենթարկված կնոջը` տեղա¬փոխելով Կորյունի փողոց տանող ուղեմասի մայթեզր, տեսել, որ վերջինս անգիտակից է։ Քիչ անց վթարի վայր է եկել շտապօգնության անձնակազմը և արձանագրել, որ վրաերթի ենթարկված կինը մահացել է։ Կարեն Բաղդասարյանին առա¬ջադրված մեղադրանքը, բացի նրա խոստովանական ցուցմունքից, հաս¬տատվեց դա¬տաքննության ընթաց¬քում պատ¬շաճ իրա¬վա¬կան ըն¬¬թա¬ցա¬կարգերի շրջա¬նակ¬նե¬րում հետա¬զոտ¬ված և գնահատ¬ված ներ¬քոհիշ¬յալ ապա¬ցույց¬ներով. Տուժողի իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանի դատաքննական ցուցմունքով` այն մասին, որ Օֆիկ Մուրադյանն հանդիսանում էր իր մորաքույրը, ով վերջին ժամա¬նակ¬ներս բնակվել է ինչպես իր ընտանիքի, այնպես մյուս ազգականների հետ միա¬սին։ 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին` ժամը 9-ի սահմաններում, մորաքույրը դուրս է եկել տնից և այլևս չի վերադարձել, իսկ իրենք, կարծելով, թե նա մյուս ազգականների տուն է այցելել և այդտեղ էլ գիշերում է, չեն անհանգստացել։ Միայն մի քանի օր անց հեռուստացույցով է տեսել, որ անձը չպարզված մոտ 75 տարեկան մի կին է վրաերթի ենթարկվել Երևան քաղաքի Հերացի փողոցում, որի հետևանքով մահացել է։ Տեսնելով վրաերթի ենթարկված կնոջ լուսանկարը՝ անմիջապես նմանեցրել է մորաքրոջը, ապա ներկայացել ՃՏՀ քննութ¬յան բաժին։ Դիակի ճանաչման միջոցով հաս¬տատվել է, որ վրաերթի ենթարկված այդ կինն իր մորաքույր Օֆիկ Մուրադյանն է։Դատարանում նշեց նաև, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդա¬սարյանը կամովին առաջար¬կել փոխհատուցել իր մորաքրոջ հուղարկավորության հետ կապված ծախսերը, սակայն նրան մերժել են։ Նշեց նաև, որ ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ Դատարա¬նում Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ բողոք, նյութական կամ այլ պա¬հանջ չունի։ Դեպքի վայրը մատնացույց անելու և զննելու մասին 2012թ. սեպտեմբերի 7-ի արձանագ¬րությամբ, համաձայն որի` ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը, որպես այդ քննչական գործո¬ղության մասնակից, մատնացույց է արել վրաերթի վայրը, մանրամասնորեն հայտնել դրան նախորդող և հաջորդող հանգամանքները։ Վկա Էդվին Խոդավերդու դատաքննական ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին` ժամը 21.00-ի սահ¬ման¬ներում, իր անձնական օգտագործման «Մերսեդես» մակնիշի 78 DR 777 պետհամա¬րանիշի ավտոմեքենայով ընթացել է Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով՝ Մյասնիկյանի պողո¬տայի կողմից դեպի Կորյունի փողոցի ուղղությամբ` ձախ եզրային գոտով։ Հասնելով Հերացու փողոցի թիվ 18 շենքի դիմաց՝ հետիոտների համար նախա¬տեսված վերգետնյա կամրջի` փողոցի կենտրո¬նական մասում, հոծ գծերի վրա, տեսել է ընկած մի կնոջ, որից քիչ հեռու` Հերացու փողոցից դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասում, կանգնած է եղել մի կարմիր տաքսի ավտոմեքենա, որի վարորդը օգնություն է ցույց տվել այդ կնոջը։ Հաս¬կանալով, որ վրաերթ է եղել` մեքենան կանգնեցրել է Կորյուն փողոց տանող ուղեմասի ձախ եզ¬րա¬յին երրորդ ընթացագոտում, որպեսզի փողոցով երթևեկող մյուս մեքենաները չխանգա¬րեն վարորդին և վրաերթի ենթարկվածին, ապա միացրել վթարային ազդանշաններն ու իջել մեքենայից՝ վրաերթի ենթարկված կնոջը ևս օգնելու։ Վրաերթի ենթարկվածն եղել է տարեց կին, գտնվել է անգիտակից վիճակում, ուստի իր բջջային հեռախո¬սահամարով զանգահարել է շտապօգնություն։ Տաքսու վարորդն այդ կնոջը գրկել և տեղափոխել է Կորյունի փողոց տանող ուղեմասի մայթեզր, իսկ ինքը գնացել է ջուր բերելու և վերադառ¬նալուց հետո պարզել, որ տարեց կինը մահացել է։ Քիչ անց դեպքի վայր են եկել` շտապօգնության անձնակազմը` հաստատելով վրաերթի ենթարկված կնոջ մահվան փաստը, ապա` ոստիկանության աշխատակիցները, որից հետո իր մեքենայով հեռացել է։ Դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, համաձայն որի` վրաերթը կատար¬վել է 2012թ. սեպտեմբերի 5-ի Երևան քաղաքի Հերացի փողոցում, որն ասֆալտապատ է, հարթ, Մյասնիկյանի պողոտայի ուղղությամբ ունի 1 տոկոս վերելք։ Փողոցը զույգ հոծ գծով բաժանված է երկու ուղեմասերի, որոնք էլ իրենց հերթին բաժանված են երեք ուղեգո¬տիների։ Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասի ընդհանուր լայնությունը 11,5 մետր է, Կորյունի փողոց տանող ուղեմասինը՝ 10,3 մետր։ Հերացու փողոցի դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասում առկա են եղել ջարդված ապակու և պլաստ¬մասայի բեկորներ` 27,7մ x 6,2 մ չափերով։ Հերացու փողոցի դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասում առկա են կնոջ մեկ զույգ հողաթափեր` շրջված վիճակում, որոնց միջև ընկած հեռավորությունը 55 սմ է։ Վրաերթի ենթարկված կնոջ դիակը գտնվել է Հերացի փողոցի` դեպի Կորյուն փողոց տանող ուղեմասի մայթեզրի մոտ, որի գլխամասից մինչև մայթեզր ընկած հեռավորությունը 25 սմ է, իսկ ոտնամասից մինչև մայթեզրն ընկած հեռավո¬րությունը՝ 70 սմ։ «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենան կանգնած է Հերացու փողոցի դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասի ձախ եզրային երրորդ ընթա¬ցագոտում, որի առջևի ձախ մասը ձախակողմյան զույգ հոծ գծերից գտնվել է 1,3 մետր, իսկ հետևի ձախ մասը՝ 1,4 մետր հեռավորության վրա։ Դեպքի պահին եղանակը եղել է պարզ, ասֆալտը` չոր, փողոցը՝ լուսավորված։ «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պ/հ ավտոմեքենայի զննության մասին արձա¬նագրությամբ, համաձայն որի` որ վթարից անմիջապես հետո` 2012թ. սեպտեմբերի 5-ին կատարված այդ քննչական գործողության ժամանակ արձանագրվել է, որ վնասված և դեպի ներքև տե¬ղահանված է մեքենայի առջևի պահպանիչ վահանն ամբողջությամբ, դեֆորմաց¬ված է առջևի ձախ անվաթևը, բացակայում է ձախ հետին տեսանելիության հայելին` իրա¬նով հան¬դերձ։ Դիակի դատաբժշկական փորձաքննության 2012թ. սեպտեմբերի 30-ի թիվ 781 եզ¬րա¬¬կացությամբ, համաձայն որի` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի մահը վրա է հասել տրավ¬մա¬տիկ, հեմոռագիկ շոկից՝ կրծքավանդակի, կոնքի խոռոչների, վերին և ստորին վերջույթ¬ների հա¬մակցված, փակ, բութ վնասվածքներ ստանալու հետևանքով, որոնք էլ գտնում են ուղղակի պատ¬ճա¬¬ռական կապի մեջ՝ մահվան անմիջական պատճառի հետ։ Վերըոնշյալ հետևութ¬¬յունը հիմնավորվում է դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված՝ գլխի, իրանի, վերջույթ¬ների շրջաններում՝ քերծվածքների, արյունազեղումների, սալ¬ջարդ վերքերի, արյունազե¬ղումներ կրծքավանդակի փափուկ հյուսվածքներում, ներքին օրգանների դրունքների շրջաններում, ձախ ցայլոսկրի վերին ճյուղի, ձախ զստոսկրի թևի, ձախ նրբոլոքի և ոլոքի, աջ ոլոքի փակ տեղաշարժված կոտրվածքների, կրծոսկրի մարմնի, աջից 3-8-րդ կողերի՝ բազմաթիվ, ուղղակի և անուղղակի կոտրվածքների, սրտապարկի, աորտայի կրծքային հատվածի պատռվածքների, աջ և ձախ թոքամզային խոռոչներում մուգ կարմիր գույնի հեղուկ արյան և փուխր մակարդուկների առկայություններով, որոնք պատճառվել են կենդանության օրոք, բութ առարկաներով։ Նման վնասվածքները կեն¬դանի անձանց մոտ համարվում են առողջությանը ծանր վնաս առաջաց¬նող՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, տվյալ դեպքում՝ հանգեցրել են տուժողի մահվան։ Դիակի վրա առկա քթի, աջ նախաբազկի և աջ այտային շրջանների քերծվածքներն ունեն պատահարից շուրջ 4-6 օրվա վաղեմութ¬յուն։ Ելնելով դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ընթաց¬քում ուսումնասիրված վաղ դիակային երևույթների արտահայտվածության աստիճանից` կարելի է ենթադրել, որ տուժողի մահը վրա է հասել փորձաքննությունից շուրջ 14-16 ժամ առաջ։ Առաջ¬նային տրավմատիկ հարվածն ամենայն հավանականությամբ ուժի ուղղակի ներդրումն է տուժողի զույգ սրունքների վերին երրորդականների առաջային մակերես¬ների շրջաններում։ Դիակից վերցված արյան մեջ դատաքիմիական ուսումնասի¬րութ¬յամբ սպիրտ¬ներ չեն հայտնաբերվել։ Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության 2012թ. հոկտեմբերի 12-ի թիվ 29911208 եզրակացությամբ, համաձայն որի` «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ14-21 պետհա¬մա¬¬րանիշի ավտո¬մեքենայի (այսուհետ նաև` ավտոմեքենայի) բանվորական արգելակային համակարգը գտնվում է աշխա¬տունակ վիճակում։ Նշված համակարգի այնպիսի ան¬սար¬քություններ, որպիսիք կարող էին գոյութ¬յուն ունենալ մինչև տվյալ պատահարը և պայմա¬նավորել ավտոմեքենայի ընթացքի արագությունը կարգավորելու և կառավարելիության կորստի առաջացում, չեն հայտ¬նաբեր¬վել։ Ավտոմեքենայի ղեկային կառավարման համակարգը գտնվում է աշխատունակ վիճակում։ Դրա այնպիսի վնասվածքներ կամ անսարքություններ, որպիսիք կարող էին գոյութ¬յուն ունենալ մինչև տվյալ պատահարը և պայմանավորել ավտոմեքենայի ընթացքի կայունության և կառա¬վարելիության կորստի առաջացում, չեն հայտնաբերվել։ Ավտոմեքենայի ընթացքային մասը՝ կախոցներն ու անիվները գտնվում են աշխաու¬նակ վիճակում և դրանց այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք կարող էին գոյություն ունե¬նալ մինչև տվյալ պատահարը և պայմանավորել ավտոմեքենայի ընթացքի կայունութ¬յան կամ կառավա¬րելիութ¬յան կորստի առաջացում, չեն հայտնաբերվել։ Ավտոմեքենայի առջևի աջ կողմի գլխավոր լապտերի մոտակա լույսի լամպը գտնվում է տեխնիկապես անսարք ու անաշխատունակ վիճակում, որի հետազոտությամբ այնպիսի հետքեր և հատկանիշներ, որպիսիք կարող էին բնորոշ լինել ավտոմեքենայի առջևի աջ կողմի լուսային սպասքի վրա տեղ գտած որևէ փոխազդեցության կամ այլ բնորոշ հանգամանքների, չեն հայտնաբերվել։ Պարզել, թե ավտոմեքենայի առջևի աջ կողմի լամպն անաշխատունակ է դարձել պատահարից հետո` մինչև փորձաքննությանը տրամադրելը, թե պատահարին նախորդող պահին, հնարավոր չէ՝ համապատասխան փոր¬ձագիտական հատկանիշների և մեթոդիկայի բացա¬կայության պատճառով։ Ավտո¬մեքե¬նայի լուսային համակարգի հետազոտությամբ այլ անսար¬քութ¬յուններ չեն հայտնաբերվել։ Ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորութ¬յուն ունեցել է և երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ վրաերթը կանխե¬լու նպա¬տակով իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու՝ հանդիպակաց ուղղութ¬յամբ ընթացող ավտոմեքենայի հեռահար լույսերից շլանալու սկզբնապահից սկսած պետք է չփոխելով երթևե¬կության գոտին, ժամանակին կատարած արգելակումով կանգ¬նեց¬ներ ավտոմեքենան, որից հետո միայն, համոզվելով երթևեկության անվտան¬գության, մասնա¬վո¬րապես` ճանապարհի երթևե¬կելի մասում խոչընդոտների և վտան¬գի աղբյուրների բացա¬կա¬յության մեջ, շարունակեր երթևե¬կությունը, ինչի տեխնիկական հնարավորությունը պա¬տա¬հարի պարագաներում ունեցել է, որը և կատարելով` ավտո¬վարորդ Կ.Բաղդասարյանը կկանխեր տվյալ վրաերթի առաջացումը։ Ավտոմեքենայի վարորդը, իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու՝ հանդի¬պա¬կաց ուղղությամբ ընթացող ավտոմեքենայի հեռահար լույսերից շլանալու սկզբնապա¬հից սկսած, ժամանակին կատարված արգելակումով չկանգնեցնելով ավտոմեքենան, այլ շլացած վիճակում շարունակելով երթևեկությունը, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ և 129-րդ կետերի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորութ¬յունից։ Նույն եզրակացության համաձայն` բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդի գործո¬ղութ¬յուն¬ները` հեռահար լույսերով «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին շլացնելու առու¬մով, հակասել են ՃԵԿ-ի 128-րդ կետի պահանջին, սակայն տեխնիկական տեսակետից պատճա¬ռահետևանքային կապի մեջ չեն տվյալ վրաերթի առաջացման հետ։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` տուժող Օֆիկ Մու¬րադյանի հագուստ¬ների և հողաթափերի առկայությամբ, դրանց առգրավ¬ման և զննման արձա¬նագրություն¬ներով։ Քիմիական, հետքաբանական և մանրաթելային համալիր փոր¬ձաքննութ¬յան 2012թ. հոկ¬տեմ¬բերի 15-ի թիվ 26111204 եզրակացությամբ, ըստ որի` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի հագուստների վրա հայտնաբերվել են մեխանիկական բնույթի վնաս¬վածքներ ու հետքեր, ձախ ոտքի հողաթափի ներբանին՝ սահքին բնորոշ հետքեր, որոնք իրենց բնույ¬թով և համակցությամբ բնորոշ են վրաերթի ընթացքում առաջացած վնաս¬վածք¬ներին և հետ¬քերին։ «Դեու-Նեքսիա» մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի առջևի ձախ կողմում հայտնաբերվել են մեխանիկական վնասվածքներ և հետքեր, որոնք իրենց բնույ¬թով և համակ¬ցությամբ առաջացել են վրաերթի ընթացքում համեմատաբար փափուկ մա¬կե¬րես ունեցող առար¬կայի, այդ թվում` մարդու մարմնի հետ փոխազ¬դեցության մեջ մտնե¬լու հետևանքով։ Ավտոմեքենայի շարժիչի ծածկոցի ձախ հատվածի վրա հայտնաբերված քիմիա¬կան հարթ, կապույտ գույնի մանրաթելերն ունեն ընդհանուր սեռային պատկանելիություն տուժող Օֆիկ Մուրադյանի վերնաշապիկի գործվածքի կազմի մեջ մտնող քիմիական հարթ, կապույտ մանրա¬թելերի հետ։ Ավտոմեքենայի առջևի ձախ կանգնակի մակերեսի վրա հայտնաբերված քիմիա¬կան հարթ, բաց շագանակագույն մանրաթելերն ունեն ընդհանուր սեռային պատկանե¬լիութ¬յուն Օֆիկ Մու¬րադ¬յանի վերնաշապիկի գործվածքի կազմի մեջ մտնող քիմիական հարթ, բաց շագանակագույն մանրաթելերի հետ։ Ավտոմեքենայի առջևի վահանի ձախ հատվածի և ձախ լուսային համակարգի մակերեսի վրա հայտնաբերված քիմիական հարթ, անգույն մանրաթելերն ունեն ընդհա¬նուր սեռային պատկանելիություն Օֆիկ Մուրադյանի վերնաշապիկի գործվածքի կազմի մեջ մտնող քիմիական հարթ, անգույն մանրաթելերի հետ։ 3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանն իր վարած ավտոմե¬քենայով խախտել է ճանապարհային երթևեկության կանոնները, որի հետևանքով հետիոտն Օֆիկ Մուրադյանին անզգուշությամբ պատճառել է մահ, այսինքն` կատարել է հանցա¬վոր արարք« որն համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախա¬տես¬ված հանցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևաբար` վերջինս քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդվածի համա¬պատասխան մասով։ Ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշե¬լիս Դատարանն հաշվի է առնում հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչ¬պես նաև կան¬խել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի հա¬մա¬ձայն` հան¬ցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հան¬ցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատա¬րելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձնա¬վո¬րութ¬յանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬խելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պա¬տիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագոր¬ծության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հան¬¬ցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմաց¬նող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրո¬պա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգա¬մանք¬ներով այլ գործի քննության ժամանակ։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ իր 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վութ¬յունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցո¬ղութ¬յամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։ Սույն գործով Դատարանը որպես ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի անձը դրա¬կա¬նորեն բնու¬թագրող տվյալներ է գնահատում վերջինիս երիտասարդ լինելը ( ըստ AG սերիայի 0287125 համարի անձնագրի լուսապատճենի` ծնվել է 1987թ. հունվարի 15-ին), նախկինում դա¬տա¬պարտված չլինելը (ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2012թ. սեպտեմբերի 12-ի դրությամբ կատարված ստուգման կապակցությամբ տրված դատվածության տեղեկանքի համաձայն), իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հան¬գա¬մանքներ` առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելը, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկողծորեն զղջալը, ինչպես նաև դեպքից անմիջա¬պես հետո վրաերթի բոլոր հանգամանքները բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը։ Վերոնշյալ հանգա¬մանքներն հաս¬տատվել են քրեա¬կան գործի նյութերում առկա փաս¬տական տվյալ¬ներով, իրական են և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի անձի հան¬րային վտանգա¬վո¬րությունը։ Ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չարձանագրեց։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալ¬ Կ.Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի նշանակման հարցերին` Դատա¬րանը փաս¬տում է, որ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված հանցա¬կազմի պատժամասը բացարձակ որոշակի է, նախա¬տեսում է պատժատեսակ որո¬շակի ժամկետով ազա¬տազրկման տեսքով, հետևա¬բար` քննարկման ենթակա է ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի նկատմամբ պատժաչափ նշանակելու, ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատ¬ժա¬տեսակ նշա¬նակելու, նշանակվող պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու, ինչպես նաև լրացուցիչ պատիժ նշանակելու նպատակահարմարության հարցերը։ Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի անձը բնութագրող տվյալ¬ները, նրան վերագրվող հանցա¬գոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տեսանկյու¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬¬¬ների բացակա¬յությունը` Դա¬տա¬րանը գտնում է, որ վեր¬ջինիս նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակվող պատիժը պայ¬մանականորեն չկիրա¬ռելու, ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատ¬ժա¬տեսակ նշա¬նակելու հիմքերը բացա¬կայում են։ Դատարանի համոզմամբ ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի ուղղվելը և նոր հանցա¬գոր¬ծութ¬յուն¬ների կանխումն հնա¬րավոր է ազատազրկման ձևով նրա նկատմամբ նշա¬նակվող պատիժը ռեալ (իրական) կրելու պայման¬ներում, իսկ պատաս¬խա¬նատվությունն ու պա¬տիժը մեղմացնող հանգա¬մանք¬ները, անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, այդ թվում` տուժողի իրավահաջորդի բողոքի, նյութաիրավական բնույթի որևէ պահանջի բացակայությունը, առաջին անգամ հանգա¬մանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելն անհրա¬ժեշտ է հաշվի առնել սույն գործով նրա նկատ¬մամբ պատժաչափ սահմանելիս։ Անդրադառնալով ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարյանի նկատմամբ նաև լրացուցիչ պատիժ` վարորդական իրավունքից զրկում նշանակելու խնդրին` Դատարանը, հաշվի առնելով տուժողին մահ պատճառելու հանգամանքը` գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նից անհրաժեշտ է ամբաստանյալ Կ.Բաղդասարանին զրկել վարորդական իրավունքից, իսկ վրաերթի ենթարկված տուժողի կողմից վրաեթրին նախորդող պահին փողոցը չնախա¬տեսված մասից հատելն ու այդ ընթացքում վրաերթի ենթարկվելն հաշվի առնել լրացուցիչ պատժի ժամկետն սահմա¬նելիս։ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված չհեռա¬նալու մասին ստորագրությունն անհրա¬ժեշտ է վերացնել` սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։ Միաժամանակ անդրա¬դառ¬նալով ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվարկելու հարցին` Դատարանը գտնում է, որ պատժի կրման սկիզբն անհրաժեշտ է հաշվարկել վերջինիս փաս¬տացի արգելանքի վերց¬նելու պահից։ ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի հա¬մա¬ձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապա¬¬ցույց¬ների տնօրին¬ման, դատական ծախսերի, գույ¬քի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգե¬լանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Ի կատարումն քրեադատավարական օրենքի այդ պահանջի` Դատարանն արձա¬նագրում է, որ ամբաստանյալ Կ.Բաղդա¬սարյանի շարժական կամ անշարժ գույքի նկատմամբ ար¬գելանք չի կիրառվել, քրեական գործով քաղա¬քա¬ցիա¬¬կան հայց չի ներկայաց¬վել։ Անդրադառնալով դատական ծախսերի խնդրին` Դատարանը փաստում է, որ սույն գործով մինչդատական վարույթի ընթաց¬քում պետական բյուջեի միջոցների հաշվին դատաավտոտեխ¬նիկական փորձաքննության (2012թ. հոկտեմբերի 12-ի թիվ 29911208 եզրակացություն), քիմիական, հետքաբանական և մանրաթելային համալիր փորձաքննության (2012թ. հոկտեմբերի 15-ի թիվ 26111204 եզրակացության) և դիակի դատաբժշկական փորձաքննության (2012թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ 781 եզրակացության) կատարման համար որպես դատական ծախս` Կարեն Բաղդասարյանից հօգուտ պե¬տա¬¬կան բյուջեի անհրա¬ժեշտ է բռնագանձել համապատասխանաբար` 55.200, 75.900 և 128.700, ընդհանուր` 259.800 (երկու հարյուր հիսունինը հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամ գումար։ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, իրե¬ղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վար¬չության ՃՏՀ քննութ¬յան բաժնում պահվող` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի հագուստները և հողա¬թափերն անհրա¬ժեշտ է վերադարձնել վերջինիս իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանին` դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Ինչ վերաբերվում է տուժողին պատճառված վնասի հատուցման խնդրին, ապա Դատարանն այդ հարցն համարում է լուծված` տուժողի իրա¬վահաջորդ Սմբատ Հակոբյանի կողմից քաղա¬քացիական հայց ներկայացնելուց հրաժարվելու պատճա¬ռա¬բանությամբ։ Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ուսումնասիրելով ամ¬բաս¬¬տան¬յալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատ¬վութ¬յունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հան¬գամանքները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 119, 357-360, 364-365, 369-375 հոդված¬ներով, Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝ Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատ¬մամբ նշա¬¬նակել պատիժ` ազատազրկում 1(մեկ) տարի ժամկետով` վարորդական իրա¬վուն¬քից զրկելով 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ Կարեն Բաղդասարյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռա¬նա¬լու մասին ստորագրությունը վերացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում պահվող` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի հագուստները և հողաթափերը վերադարձնել վերջինիս իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբի Հակոբյանին` դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Տուժողին պատճառված վնասի հատուցման հարցն համարել լուծված` վերջինիս իրա¬վահաջորդ Սմբատ Հակոբյանի կողմից քաղաքացիական հայց չներկայացնելու պատճա¬ռա¬բանությամբ։ Որպես դատական ծախս` Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 259.800 (երկու հարյուր հիսունինը հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամ։ Դատավճիռը հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 03-12-2012 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 09-01-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 134, 40 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 09-01-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 134, 40 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-470 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 11-01-2013 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 19-03-2013 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 21-03-2013 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 28-03-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 133,121 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 28-03-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 133,121 |
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 11-04-2013 |
|---|---|
| Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ | Կարեն Բաղդասարյանի վերաբերյալ |
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0199/01/12
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 28-12-2012 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 27-12-2012 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Ամբաստանյալ |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Բաղդասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Կարեն Բաղդասարյան Բեկանել և փոփոխել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի /ՀՀ քր. օր-ի 242 հոդ. 2-րդ մասով - ազատազրկում 1 տարի ժամկետով` վարորդական իրավունքից զրկելով 1 տարի ժամկետով / վերաբերյալ 03.12.2012թ. դատավճիռը , Կ.Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակել ավելի մեղմ պատիժ` ՀՀ քր.օր. 70 հոդվածի կիրառմամբ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 09-01-2013 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Չիչոյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 11-01-2013 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | Կ.Բաղդասարյանի վարորդական իրավունքի վկայականը: |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 14-01-2013 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-01-2013 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 14-01-2013 |
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է պաշտպանի կողմից գործի նյութերին ծանոթանալու համար ժամանակ տրամադրելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 01-02-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է դատարանի մեկ այլ գործով ծանրաբեռնված լինելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-02-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 08-02-2013 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը և փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Բաղդասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ ԵԿԴ/0199/01/12 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 08 փետրվարի 2013թ. ք.Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ ՄԵՂԱԴՐՈՂ Լ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ Հ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Կ. ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻ ՏՈՒԺՈՂԻ ԻՐԱՎԱՀԱՋՈՐԴ Ս. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի վերաքննիչ բողոքը` Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի դատավճռի դեմ Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2012 թվականի սեպտեմբերի 05-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 60122412 քրեական գործը: 2012 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին: 2012 թվականի նոյեմբերի 05-ին Երևան քաղաքի դատախազի տեղակալի կողմից քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի դատավճռով Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ` ազատազրկում 1/մեկ/ տարի ժամկետով` վարորդական իրավունքից զրկելով 1/մեկ/ տարի ժամկետով: Կարեն Բաղդասարյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացվել է` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո: Վճռվել է նաև իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում պահվող` տուժող Օֆիկ Մուրադյանի հագուստները և հողաթափերը վերադարձնել վերջինիս իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբի Հակոբյանին` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո: Տուժողին պատճառված վնասի հատուցման հարցը համարվել է լուծված` վերջինիս իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանի կողմից քաղաքացիական հայց չներկայացնելու պատճառաբանությամբ: Որպես դատական ծախս` Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 259.800 /երկու հարյուր հիսունինը հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ: Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը: Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2013 թվականի հունվարի 11-ին: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի հունվարի 14-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով: Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել: 2. Գործի փաստական հանգամանքները. Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ 2012 թվականի սեպտեմբերի 05-ին` ժամը 2100-ի սահմաններում, իր վարած <<Դեու-Նեքսիա>> մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով Կորյունի փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյանի պողոտայի ուղղությամբ երթևեկելիս, հասնելով Հերացի փողոցի թիվ 18 շենքի դիմաց, խախտել է Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67-րդ և 129-րդ կետերի պահանջները, այն է՝ հանդիպակաց ուղղութամբ ընթացող ավտոմեքենայի լապտերների հեռահար լույսերից շլանալու և դրանով երթևեկության համար վտանգ առաջ գալու սկզբնապահից սկսած, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար չի միացրել մեքենայի վթարային-լուսային ազդանշանը և չփոխելով երթևեկության գոտին` տեխնիկական տեսակետից ժամանակին չի դիմել արգելակման` մեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու՝ մինչև այն լրիվ կանգնեցնելը, ինչի տեխնիկական հնարավորությունը մինչև վրաերթի տեղն հասնելն ունեցել է, որի հետևանքով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Օֆիկ Արշակի Մուրադյանին, անզգուշությամբ մահ պատճառել նրան՝ ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից: 3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով: Ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտով` նշանակված պատժի մասով, թույլ է տրվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքների հիմնարար խախտում, քրեական օրենքի սխալ կիրառմամբ նշանակելով անարդարացի ակնհայտ խիստ պատիժ, որևէ գնահատականի չի արժանացվել ամբաստանյալի ուղղվելը առանց նշանակված պատիժը կրելու հնարավորության հարցը: Այդ խախտումներն իր համար կարող են առաջացնել ծանր հետևանքներ: Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ չի վերլուծել և կիրաոել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների իրավանորմերը սույն գործով փաստական հանգամանքների համադրման արդյունքում: Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը` պատժի մասով, անհիմն է, քանի որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժը չի համապատասխանում հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, անձը բնութագրող տվյալներին, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին: Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջները: Դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ ինքը <<Դեու-Նեքսիա>> մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով ընթացել է Երևան քաղաքի Հերացու փողոցով Կորյունի փողոցի կողմից դեպի Մյասնիկյանի պողոտայի ուղղությամբ, շուրջ 40-50 կմ/ժամ արագությամբ մոտակա լույսերը միացրած վիճակում, այսինքն երթևեկել է թույլատրելի արագությամբ և թույլատրելի լուսավորությամբ: Հասնելով Հերացու փողոցի թիվ 18 շենքի մոտ` իր համար անսպասելի, Մյասնիկյանի պողոտայի կողմից Հերացու փողոցով դեպի Կորյունի փողոցի ուղղությամբ, ձախ եզրային երրորդ ընթացագոտով ընթացող անհայտ մակնիշի և պետհամարանիշի մի բեռնատար ավտոմեքենա հեռահար լուսարձակներով մոտ 5-6 վայրկյան շլացրել է իրեն, սակայն ինքը, առանց կանգ առնելու և մեքենայի արագությունը դանդաղեցնելու, շարունակել է ընթանալ նույն ուղղությամբ և արագությամբ, և երբ ավարտվել է շլացումը, տեսել է, որ իր մեքենայի ընթացագոտում է գտնվում մի կին` դեմքով իր մեքենայի ուղղությամբ կանգնած վիճակում: Վերջինիս նկատելուց մեկ վայրկյան անց ավտոմեքենայի առջևի ձախ անկյունային մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, որի հետևանքով կինն ընկել է ասֆալտին, իսկ ինքը, նույն ուղղությամբ 5-6 մետր տարածություն անցնելով, մեքենան կանգնեցրել է նշված ուղեմասի ձախ եզրային գոտում: Նման պայմաններում դատարանը չի պարգել, թե արդյոք որքան է եղել վթարի կոնկրետ վայրի և շլացնող լույսերի ի հայտ գալու պահին ավտոմեքենայի գտնվելու վայրի միջև եղած հեռավորությունը, և արդյոք այդ տարածության մեջ անձը կարող էր հասցնել այնպես արձագանքել և կանգնեցնել նշված մակնիշի ավտոմեքենան, որպեսզի դեպքը տեղի չունենար և չառաջացներ ավելի ծանր հետևանքներ, քանի որ համաձայն ՃԵԿ-ի կանոնների անձը պետք է ընդամենը միջոցներ ձեռնարկի արագությունն իջեցնելու՝ ընդհուպ մինչև տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու համար, եթե վարորդը համոզված է, որ դա անվտանգ է երթևեկության մյուս մասնակիցների համար: Տվյալ դեպքում, դատարանը չի պարզել, թե արդյոք ինքը չի ձեռնարկել իրենից կախված բոլոր հնարավոր միջոցներն արագությունն իջեցնելու համար, և արդյոք տվյալ պահին անհրաժեշտ /կտրուկ/ արգելակումը ինչ հնարավոր հետևանքներ կարող էր ունենալ երթևեկության մյուս մասնակիցների համար: Դատարանը հիմք է ընդունել ընդամենն ամբաստանյալի կողմից տրված ցուցմունքը: Ինչ վերաբերում է վկաների ցուցմունքներին, ապա դրանցով չի հիմնավորվում դեպքի անմիջական նկարագրությունը և այն, թե ինչպես է իրեն դրսևորել և ընդհանրապես ինչ նպատակով է Օֆիկ Մուրադյանը հայտնվել փողոցում և քայլել փողոցի բանուկ երթևեկելի հատվածով: Չի ճշտվել նաև այն հանգամանքը, թե ճանապարհի կոնկրետ որ հատվածում է տեղի ունեցել դեպքը, քանի որ դեպքից հետո <<Դեու-Նեքսիա>> մակնիշի Լ 14-21 պետհամարանիշի ավտոմեքենան կանգնած է եղել Հերացու փողոցի դեպի Մյասնիկյանի պողոտա տանող ուղեմասի ձախ եզրային երրորղ ընթացագոտում, որի առջևի ձախ մասը, որով դիպել է տուժողին, ձախակողմյան զույգ հոծ գծերից գտնվել է 1,3 մետր, իսկ հետևի ձախ մասը` 1,4 մետր հեռավորության վրա, իսկ թե ավտոմեքենայի աջակողմյան հատվածը ընթացագոտու որ հատվածում է գտնվել որևէ նշում չկա: Իսկ այդ հանգամանքի հստակեցումը կբացահայտեր, որ ինքը վթարից խուսափելու համար ավտոմեքենան փորձել է նույն ընթացագոտում հնարավորինս տեղափոխել դեպի աջ: Սույն գործով դատարանը որպես ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ է գնահատել երիտասարդ լինելը, նախկինում դատապարտված չլինելը, իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ՝ առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելը, իրեն, լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը, ինչպես նաև դեպքից անմիջապես հետո վրաերթի բոլոր հանգամանքները բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը: Վերոնշյալ հանգամանքները հաստատվել են քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալներով, իրական են և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալի անձի հանրային վտանգավորությունը: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել: Անտեսելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ հանգամանքների բացակայությունը՝ դատարանն անհիմն կերպով գտել է, որ վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու հիմքերը բացակայում են: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանը պետք է հաշվի առներ հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը: Դատարանն ուշադրություն պետք է դարձներ վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը: Բացի այդ, տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե անմիջապես հանցագործության կատարումից հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը: Դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, արարքի կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը գնահատելու տեսանկյունից չի անդրադարձել արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանին: Մինչդեռ գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալը կատարել է անզգույշ հանցագործություն, ընդունել է հանցանքը և զղջացել կատարածի համար, տվել է ճշմարտացի, խոստովանական ցուցմունքներ: Բացի այդ, դատարանը հաշվի չի առել տուժողի իրավահաջորդի կողմից ամբաստանյալի հետ հաշտվելու հանգամանքը, ինչպես նաև ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ տուժողի իրավահաջորդի խնդրանքը: Դատարանի կողմից թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք ազդել են ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու կապակցությամբ գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ, 397-րդ և 398-րդ հոդվածների հիման վրա դատավճիռը բեկանելու հիմք է հանդիսանում: Նշվածի հիման վրա ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 03.12.2012թ. դատավճիռը` իր նկատմամբ նշանակել ավելի մեղմ պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ: 4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված պատասխանը. Մեղադրող, Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Լ.Գրիգորյանը վերաքննիչ բողոքի դեմ առարկեց` նշելով, որ դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս հաշվի է առել բոլոր հանգամանքները, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների խախտում թույլ չի տվել, կայացրել է արդարացի դատավճիռ, նշանակված պատիժը համապատասխանում է կատարած արարքի վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, ամբաստանյալի անձին: Խնդրել է վերաքննիչ բողոքը մերժել` դատավճիռը թողնելով անփոփոխ: Տուժողի իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանը հայտնեց, որ վերաքննիչ բողոքի դեմ չի առարկում, խնդրել է մեղմ վերաբերվել, ամբաստանյալն առաջարկել է փոխհատուցել տուժողի հուղարկավորության հետ կապված ծախսերը, սակայն, հաշվի առնելով ամբաստանյալի նյութական և սոցիալական անբարենպաստ վիճակը, նրան մերժել են, նրա նկատմամբ բողոք, նյութական կամ այլ պահանջ չունի: 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանության կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրողի և տուժողի իրավահաջորդի պատասխանները, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ սխալ է թույլ տվել: Դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքով ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել այն` իր նկատմամբ նշանակել ավելի մեղմ պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ: Նախաքննությամբ և դատաքննությամբ առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել: Ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը չի վիճարկվում` այդ պատճառով վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ հաստատված ճանաչված փաստական հանգամանքներն ընդունում է որպես հիմք և քննության առարկա է դարձնում դատավճռով նշանակված պատժի հիմնավորվածության հարցը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` ենթակա է արդյո՞ք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար, ինչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, ամբաստանյալն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը: Նշված իրավադրույթից երևում է, որ կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր: Այսինքն՝ դատարանը նախ և առաջ որոշում է ամբաստանյալի՝ պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում, թե ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը` հաշվի առնելով առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դրա նպատակներին հասնելու հնարավորությունը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Այսինքն՝ դատարանը, կայացնելով մեղադրական դատավճիռ, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում թվարկված պատժատեսակներից /կալանք, ազատազրկում, կարգապահական գումարտակում պահելը/ որևէ մեկը՝ սահմանելով դրա չափը, այնուհետև համոզվելով, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու, որոշում է դատապարտյալի վրա որոշակի պարտականություններ դնելով` նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել: Այդ հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում: Դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Հովհաննես Արտաշեսի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի հունիսի 02-ի թիվ ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշում: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման օրենսդրական պայմանները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկնաբանել և այդ խնդրի վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել նաև Հազարապետ Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Սուսաննա Ներսիսյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ 124/07, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07, Գագիկ Ազատյանի վերաբերյալ քրեական գործով 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-195/07, Հուսիկ Բաղդասարյանի վերաբերյալ 2008 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 և այլ որոշումներում:/ Վերը հիշատակված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները: Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ կետի՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս դատարանը և պատժի յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: Ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի առնելով հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները` երիտասարդ լինելը, նախկինում դատապարտված չլինելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելը, իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և անկեղծորեն զղջալը, ինչպես նաև դեպքից անմիջապես հետո վրաերթի բոլոր հանգամանքները բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` գտել է, որ ամբաստանյալի ուղղվելը և նոր հանցագործությունների կանխումն հնարավոր է ազատազրկման ձևով նրա նկատմամբ նշանակվող պատիժը ռեալ (իրական) կրելու պայմաններում: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արամ Սահակյանի վերաբերյալ 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշմամբ վերլուծության ենթարկելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը` արձանագրել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<(...)Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը:>>: Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքները, որ ըստ նախաքննական մարմնի և դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքների` ամբաստանյալը ՃԵԿ-ի խախտումը թույլ է տվել հանդիպակաց ուղղությամբ ընթացող ավտոմեքենայի լապտերների հեռահար լույսից շլանալու արդյունքում, ինչպես նաև տուժողը ևս թույլ է տվել ՃԵԿ-ի խախտում` փողոցն անցնել է չնախատեսված վայրում: Այսինքն բացակայում են ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից մատնանշված ճանապարհային երթևեկության կանոնների կոպիտ խախտում թույլ տալու համգամանքները: Տուժողի իրավահաջորդ Սմբատ Հակոբյանը հայտնել է, որ ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանը առաջարկել է փոխհատուցել իր մորաքրոջ հուղարկավորության հետ կապված ծախսերը, սակայն, հաշվի առնելով ամբաստանյալի նյութական և սոցիալական անբարենպաստ վիճակը, նրան մերժել են, նրա նկատմամբ բողոք, նյութական կամ այլ պահանջ չունի: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանն Կարեն Բաղդասարյանի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժի չափի ընտրության հարցում հանգել են ճիշտ եզրակացության, սակայն ճիշտ չի լուծել այն հարցը, թե արդյոք ամբաստանյալը վերը նշված հանգամանքերի առկայության պայմաններում պետք է կրի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը: Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Կարեն Բաղդասարյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Տվյալ դեպքում դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով: Վերը նշված նկատառումներով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Կարեն Բաղդասարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի դատավճիռը` պատժի մասով, պետք է բեկանել և փոփոխել` նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Կարեն Բաղդասարյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 03-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, պատժի մասով, բեկանել և փոփոխել: Ամբաստանյալ Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատիժը` ազատազրկում 1/մեկ/ տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1/մեկ/ տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Կարեն Գագիկի Բաղդասարյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքին` ըստ բնակության վայրի: Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 08-02-2013 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 15-03-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 133, 108 |
| Գործին կից նյութեր | Կ.Բաղդասարյանի վարորդական իրավունքի վկայականը: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 15-03-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 133, 108 |
| Գործին կից նյութերը | ամբաստանյալի վարորդական իրավունքի վկայականը: |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-4230/13 |