Գործ թիվ ԵԿԴ/0189/01/12






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը ( այսուհետ` Դատարան )`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,

քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության`
պետական շահերի պաշտպանության
վարչության ավագ դատախազ` Հովհաննես Ենոքյանի,

պաշտպան` Արմեն Օհանյանի,


2012թ. նոյեմբերի 22-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, արագացված դատական քննության կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`

1. Ա ր մ ե ն Գ ա ռ ն ի կ ի Ա վ ե տ ի ս յ ա ն ի `
(ծնված 1962թ. ապրիլի 16-ին, Երևան քաղաքում, ազ¬գութ¬յամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, միջնակարգ կրթութ¬յամբ, նախկինում աշխա¬տել է ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիա¬լական ապահովության պետական ծառայության Երևանի «Կենտ¬րոն-1» տարածքային ստորաբաժանումում` որպես վճարող-տեսուչ, ներ¬կա¬յումս չի աշխա¬տում, նախ¬կինում չդատա¬պարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Սունդուկյան 15ա շենքի 5-րդ բնակարանում, փաստացի բնակ¬վում է Երևան քա¬ղաքի Բորյան 4-րդ շենքի 18-րդ բնակարանում)

2. Հ ո վ հ ա ն ն ե ս Է դ ու ա ր դ ի Մ ի ր զ ո յ ա ն ի`
(ծնված 1965թ. մարտի 25-ին, Երևան քաղաքում, ազ¬գութ¬յամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին` ութ տարեկան երեխան, բարձ¬րագույն կրթութ¬յամբ, նախկինում աշխատել է ՀՀ աշխատանքի և սոցիա¬լական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պե¬տա¬կան ծառայության Երևանի «Կենտրոն-1» տարածքային ստորա¬բաժանումում որպես վճարող-տեսուչ, ներ¬կա¬յումս չի աշխա¬տում, նախ¬կինում չդատա¬պարտված, հաշվառված և բնակ¬վում է Երևան քաղաքի Չեխովի փողոցի 10-րդ շենքի 147-րդ բնակարանում)

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2011թ. մայիսի 16-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպա¬նության վարչությունում` ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարա¬րութ¬յան սոցիա¬լական ապահովության պետական ծառայության պաշտոնատար անձանց կատա¬րած չարաշահումների դեպքերով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի, 308-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 314-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուց¬վել է թիվ 61203311 քրեական գործը, որը նախաքննության կատարման համար ուղարկվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ ՀԿԳ քննության վարչություն։
2011թ. հուլիսի 19-ին նշված քրեական գործին է միացվել և նախաքննությունը թիվ 61203311 համարով շարունակվել դեռևս 2011թ. մայիսի 2-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկա¬նիշ¬ներով ՀՀ ոստիկա¬նության ՔԳՎ հատկապես կարևոր գործերի քննության վարչությունում հարուցված թիվ 69102511 քրեական գործը` Արմեն Ավետիսյանի կողմից իրեն վստահված զգալի չափերի գումար յուրացնելու դեպքի կապակցությամբ։
2011թ. սեպտեմբերի 15-ին Արմեն Ավետիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրութ¬յուն։
2011թ. սեպտեմբերի 15-ին Հովհաննես Միրզոյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրութ¬յուն։
2011թ. հոկտեմբերի 18-ին Արմեն Ավետիսյանին և Հովհաննես Միրզոյանին առա¬ջադրված մեղադրանքները փոփոխվել և լրացվել են, նրանց վերջնական մեղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2012թ. հոկտեմբերի 18-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել թիվ 61203311 քրեական գործից մեղադրյալներ Արմեն Ավետիսյանի և Հովհաննես Միրզոյանի վերաբերյալ մասը թիվ 69109512 համարով անջատելու վերաբերյալ` այն մեղադրական եզրակացությամբ դատարան ուղարկելու նպատակով։
2012թ. հոկտեմբերի 24-ին թիվ 69109512 քրեական գործն Արմեն Գառնիկի Ավետիսյանի և Հովհաննես Էդուարդի Միրզոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով կազմված մեղադրական եզրակացութ¬յամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատա¬րան և 2012թ. հոկտեմբերի 29-ին ընդունվել վարույթ։

2. Առաջադրված մեղադրանքի բովանդակությունը.
Ամբաստանյալ Արմեն Ավետիսյանը, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նա¬խա¬րարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության աշխատակազմի վճարային ծառայության պետի 2001թ. օգոստոսի 14-ի թիվ 12-Կ հրամանով մինչև 2010թ. դեկտեմբերի 30-ն աշխատելով վճարային ծառայության Երևանի «Կենտրոն-1» տարած¬քային ստորաբաժանումում` որպես վճարող-տեսուչ, հանդիսանալով նյութական պա¬տաս¬խանատու անձ և օժտված լինելով կենսաթոշակների վճարման լիազորութ¬յուն¬ներով, իրեն վստահված կենսաթոշակների գումարներից յուրացման եղանակով խոշոր չափերի գումարներ հափշտակելու դիտավորությամբ, տեղեկանալով, որ երկու կենսաթո¬շա¬կա¬ռուներ մահացել են, նրանց մահվան փաստը սոցիալական ապահովության պետա¬կան ծառայութ¬յան տարածքային բաժնում անհայտ է, և հանգուցյալ կենսաթո¬շա¬կառուների տվյալներն ընդգրկված են մնացել կենսաթոշակների վճարային ցուցակներում, օգտվելով այդ հան¬գա¬մանքներից` 2008-2010թթ. ընթացքում իրավունք վերապահող և պաշտոնական փաս¬տաթուղթ հանդիսացող վճարային ցուցակներում ընդգրկված կենսաթոշակառուների ան¬վան դիմաց ստորագրությունները կեղծելով` նրանց անվամբ անհիմն ելքագրել և յու¬րացման եղանակով հափշտակել է խոշոր չափերի, ընդհանուր` 682.590 ՀՀ դրամ կենսա¬թո¬շակի գումարները։
Այսպես, Արմեն Ավետիսյանը վերը նկարագրված եղանակով յուրացմամբ հափշտա¬¬կել է` 2007թ. մարտի 17-ից հանգուցյալ կենսաթոշակառու Աշխեն Սարգսի Օհան¬յանի անվամբ 2008թ. դեկտեմբերից մինչև 2010թ. մարտն ընկած ժամանակահատ¬վա¬ծում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 359.050 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարը, ինչպես նաև 2007թ. ապրիլի 13-ից հանգուցյալ կենսաթոշակառու Քնարիկ Դավիթի Դավթյանի անվամբ 2008թ. դեկտեմբերից մինչև 2010թ. հունիսն ընկած ժամանակահատվածում ան¬հիմն ելքագրված ընդհանուր 323.540 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարը։
Վերոնշյալ հանցավոր արարքները կատարելու համար Արմեն Ավետիսյանին մեղադ¬րանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Ամբաստանյալ Հովհաննես Միրզոյանը ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության աշխատակազ¬մի վճարային ծառայության պետի 2005թ. ապրիլի 1-ի թիվ 44-Կ հրամանով մինչև 2010թ. դեկտեմբերի 30-ն աշխատելով վճարային ծառայության Երևանի «Կենտրոն-1» տարած¬քա¬յին ստորաբաժանումում որպես վճարող-տեսուչ, հանդիսանալով նյութական պատաս¬խա¬նա¬տու անձ և օժտված լինելով կենսաթոշակների վճարման լիազորություններով, իրեն վստահված կենսաթոշակների գումարներից յուրացման եղանակով խոշոր չափերի գու¬մար¬ներ հափշտակելու դիտավորությամբ, տեղեկանալով կենսաթոշակառուների` մահվան կամ ՀՀ-ից բացակայելու մասին, ինչպես նաև տեղեկացված լինելով, որ մահվան փաստը սոցիա¬լական ապահովության պետական ծառայության տարածքային բաժնում անհայտ է, և հան¬գուցյալ կենսաթոշակառուների տվյալներն ընդգրկված են մնացել կենսաթոշակ¬նե¬րի վճարային ցուցակներում, օգտվելով այդ հանգամանքներից` 2007-2010թթ. ընթացքում, կեղծելով վճարային ցուցակներում ընդգրկված 3 կենսաթոշա¬կառու¬ների ստո¬րագրութ¬յուն¬ները, նրանց անվամբ անհիմն ելքագրել և յուրացման եղանակով հափշտակել է խոշոր չափերի` 1.231.574 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարները։
Այսպես, Հովհաննես Միրզոյանը վերը նկարագրված եղանակով յուրացմամբ հափշտա¬կել է` 2007թ. ապրիլի 13-ից հանգուցյալ կենսաթոշակառու Քնարիկ Դավիթի Դավթյանի անվամբ 2007թ. մայիսից 2010թ. հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 762.886 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարը, 2007թ. մարտի 17-ից հանգուցյալ կենսաթոշակառու Աշխեն Սարգսի Օհանյանի անվամբ 2007թ. սեպտեմ¬բերից 2009թ. հունիսն ընկած ժամանակահատվածում անհիմն ելքագրված ընդհանուր 450.320 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարը, ինչպես նաև 2009թ. հուլիսի 26-ից Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայող կենսաթոշակառու Ռոզա Աղավելյանի անվամբ 2009թ. օգոստոսին անհիմն ելքագրված ընդհանուր 18.368 ՀՀ դրամ կենսաթոշակի գումարը։
Վերոնշյալ հանցավոր արարքները կատարելու համար Հովհաննես Միրզոյանին մե¬ղադ¬րանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով։

3. Արագացված դատական քննություն.
Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալ Արմեն Ավետիսյանը և վերջինիս միա¬ցած Հովհաննես Միրզոյանը միջնորդեցին գործը քննել դատական քննության արագացված կարգով` հայտարարելով, որ այդ միջնոր¬դությունը ներկա¬յացնում են կամավոր, նախա¬պես խորհրդակցելով իրենց պաշտպանի հետ, գիտակ¬ցում են արա¬գացված կարգով դա¬տաքննութ¬¬յուն անցկացնելու իրավական հետևանքները։ Ամբաստանյալներն հայտարա¬րեցին նաև, որ առաջադրված մե¬ղադրանքներն իրենց պարզ և հասկանալի են, համաձայն են դրանց հետ, ավելին` առաջադրված մեղադրանքներում իրենց լիովին մեղավոր են ճանա¬չում։ Մեղադրողը, վերահաստատելով մեղադրական եզրակացությունն հաստատելիս հայտ¬նած դիրքորոշումը, գործն արա¬գացված դատաքննության կարգով քննելու դեմ չա¬ռարկեց։
Դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալներ Ա.Ավետիսյանի և Հ.Միրզոյանի վերոնշյալ միջնոր¬դութ¬յունը, հաշվի առնելով, որ մեղադրողը Դատարանում ևս չառարկեց գործն արա¬գաց¬ված դատական քննության կարգով քննելու դեմ, ամբաստան¬յալները դեռևս մինչդատական վարույթի ընթացքում ամբողջությամբ հատուցել են պետությանը պատճա¬ռած գույքային վնասը, ինչպես նաև փաստելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատա¬վա¬¬րութ¬յան օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդվածներով նախա¬տեսված հիմ¬քն ու պայմանները, համա¬պա¬տաս¬խան որոշման կայացմամբ գործը քննեց արա¬գաց¬ված դա¬տաքննության կար¬գով։

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով Արմեն Ավետիսյանին և Հովհաննես Միրզոյանին առա¬ջադրված մեղադրանքները Դատարանը հաստատված համարեց` ամբաս¬տանյալների խոստովա¬նա¬¬կան ցուց¬մունք¬¬ներով, վկաներ Արթուր Մարտիրոսյանի, Ալլա Հախեյա¬նի, Վարդիշաղ Եղիազարյանի, Նվեր Շահինյանի նախաքննական ցուցմունք¬ներով, քաղ. Աշխեն Օհանյանի մահվան վերաբերյալ թիվ 0899008 և քաղ. Քնարիկ Դավթյա¬նի մահվան վերաբերյալ թիվ 090655 վկայականների պատճենների, իրեղեն ապացույց ճա¬նաչ¬ված և քրեական գործին կցված` ամբաստանյալներ Արմեն Ավետիսյանի և Հովհաննես Միրզոյանի կեղծած վճարային ցու¬ցակ¬ների (պատճեն¬ների), ինչպես նաև վերջիններիս մասնակցությամբ կատարված զննութ¬յան արձանագրությունների առկա¬յութ¬¬յամբ, դատաձեռագրաբանական փոր¬ձաքննութ¬¬յան 2011թ. սեպտեմբերի 20-ի թիվ 29241101 և 2011թ. հոկտեմբերի 4-ի թիվ 29251101 եզրակա¬ցություններով։
Նախաքննությամբ ձեռք բերված վերոնշյալ ապացույցները գնահատելիս` Դատարա¬նը եկավ այն հետևության, որ Արմեն Ավետիսյանին և Հովհաննես Միրզոյանին առա¬ջադրված մեղադրանքների հիմքում դրված այդ ապա¬ցույցներն ըստ էության հա¬մա¬պա¬տաս¬խանում են ՀՀ քրեական դատա¬վարութ¬յան օրենսգրքով սահմանված թույլատրե¬լիության և վերա¬բերելիության, իսկ համակ¬ցութ¬¬¬յամբ գործի ճիշտ լուծման տեսանկյու¬նով` բավարա¬րութ¬յան չափանիշներին։
Դատա¬րա¬նը հաստատված է համարում այն, որ ամբաստանյալներ Արմեն Ավետիս¬յանը և Հովհաննես Միրզոյանը մեղսագրվող հանցավոր արարքները` նրանց վստահված ուրիշի խոշոր չափերի գույքի յուրացումը և իրավունք վերապահող պաշտոնական փաս¬տաթուղթ կեղծելը, կատարել են մեղավորությամբ, դրանք ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 179-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մա¬սի 3-րդ կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով որակված են ճիշտ, վերջիններս քրեա¬կան պատաս¬խա¬նատ¬վության ու պատժի ենթակա են այդ հոդվածներով (համապա¬տաս¬խան մասերով և կետով)։
Ամբաստանայալներ Արմեն Ավետիսյանի և Հովհաննես Միրզոյանի նկատ¬մամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գործության այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հանցանքի ծան¬րությանը, այն կա¬տա¬րելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմաց¬նող և/կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հանցա¬գործության համար նախա¬տեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը` նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։ Վերոնշյալ հանգա¬մանք¬ները պետք է հաս¬տատվեն քրեա¬կան գործի նյութերում առկա փաս¬տական տվյալ¬ներով, լինեն իրական և ողջամտորեն նվազեցնեն ամբաստանյալի անձի հան¬րային վտանգա¬վո¬րությունը։
Դատա¬րանը սույն գործով ամբաս¬տան¬յալներ Արմեն Ավետիսյանի և Հովհաննես Միր¬զոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգա¬մանք¬¬ներ, ինչպես նաև անձը բնութագրող տվյալներ է դիտարկում անկեղ¬¬ծո¬րեն զղջալն ու մինչդա¬տական վա¬րույթից իրենց լիովին մե¬ղավոր ճանաչելը, պետությանը պատճառած վնասը կամովին և ամբողջությամբ հատուցելը (ըստ 2011թ. մայիսի 17-ի, 2011թ. հուլիսի 26-ի թվով երկու և 2011թ. նոյեմբերի 29-ի անդորրագրերի բնօրինակների), նախկինում դատա¬պարտված չլինելը (ըստ դատվածության վերաբերյալ տեղեկանքների), բնա¬կութ¬յան վայրում դրակա¬նորեն բնութագրվելը, ( տրված համապատաս¬խանաբար` 2011թ. մայիսի 16-ին Երևանի Նոր Նորք-1/7 համատիրության նախագահ Ռ.Մաթևոսյանի կողմից և 2012թ. հոկտեմբերի 18-ին` Երևանի Շենգավիթի վարչական շրջանի «Լճափ» համատիրության նախագահ Ա.Շահա¬զիզյանի կողմից), իսկ ամբաս¬տան¬յալ Հովհաննես Միրզո¬յանի դեպքում նաև` խնամ¬քին ութ տարեկան որդու` Էդուարդ Հովհաննեսի Միրզոյանի առկա¬յությունը (ըստ Երևանի Շենգա¬վիթի վարչական շրջանի «Լճափ» համատիրության նախագահ Ա.Շահա¬զիզ¬յանի 2012թ. հոկտեմբերի 18-ին տրված թիվ 145 տեղեկանքի)։
Ամբաստանյալներ Արմեն Ավետիսյանի և Հովհաննես Միրզոյանի պատասխանատ¬վութ¬յունը և պատիժը ծան¬րացնող հանգա¬մանք¬ներ Դատարանը չարձա¬նագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տան¬յալներ¬ Արմեն Ավետիսյանի և Հովհաննես Միրզոյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտրությանը` Դատա¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ինչպես նաև 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահման¬ված հանցա¬կազմերը նախատեսում են այլընտրանքային պատժատե¬սակներ` տուգանք կամ ազատազրկում` որոշակի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասը` նաև լրացուցիչ պատիժ, հետևա¬բար` քննարկման ենթակա է ամբաստանյալներից յուրա¬քանչյուրի նկատ¬մամբ սույն հոդվածներով նշանակվող հիմնական պատ¬ժի ընտ¬րության, լրացուցիչ պատիժ նշա¬նակելու նպատակահարմարության, վերջնական պատիժ նշանակելու, իսկ ազա¬տազրկման ձևով պատժի դատապարտելու դեպքում` պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու հարցերը։
Տվյալ դեպքում հաշվի առնելով ամբաստանյալներ Արմեն Ավետիսյանին և Հովհաննես Միրզոյանին վե¬րագրվող հանցագոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, հանցագործությունների բազմակիությունը և տևողությունը` Դա¬տա¬րանը գտնում է, որ պատժի նպա¬տակներն ապահովելու տեսանկյունից ամբաստանյալների նկատ¬¬մամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոնով առավել մեղմ պատժատեսակի նշանակումը չի բխի արդարադատության շահերից։ Ամբաստանյալներ Արմեն Ավետիսյանի և Հովհաննես Միրզոյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել տվյալ հոդվածների սանկցիա¬¬ներով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակը` ազա¬տազրկումը։ Այդ պա¬տիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրա¬ժեշտ ամբաս¬տան¬յալնե¬րին ուղղելու և հնարա¬վոր նոր հանցա¬գոր¬ծություններն ու իրավախախտումները կան¬խելու հա¬մար։ Միևնույն ժամանակ անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված լրացուցիչ պատժի` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու խնդրին` Դատարանը, արձանագրելով, որ ներկա պահին ամբաստանյալներ Արմեն Ավետիսյանը և Հովհաննես Միրզոյանը հեռացվել են պետական ծառայությունից, նրանց նկատմամբ լրացուցիչ այդ պատժի նշանակումը նպատակահարմար չի համարում։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով հաշվի առնելով ամբաս¬տան¬յալներ Արմեն Ավետիսյանին և Հովհաննես Միրզոյանին վե¬րագրվող հանցագոր¬ծութ¬յուն¬ների բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տեսանկյու¬նով բացառիկ հան¬գա¬մանքի բացա¬կայությունը` Դա¬տարանը գտնում է, որ վեր¬ջիններիս նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակվող պատիժը պայ¬մանականորեն չկիրա¬ռելու, ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ նշանակելու հիմքերը բացա¬կայում են։
Դա¬տարանի համոզմամբ ամբաստանյալներ Արմեն Ավետիսյանի և Հովհաննես Միրզոյանի պատասխա¬նատ¬վությունը և պատի¬ժը մեղմացնող հանգա¬մանքները, ինչպես նաև անձը դրա¬կա¬նորեն բնութագրող տվյալներն անհրաժեշտ է հաշվի առնել նրանց նկատ¬մամբ տվյալ հոդ¬վա¬ծներով նախատեսված հանցակազմերի պատժամասի սահման¬ներում պատժաչափ սահմանելիս։
Ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակվող պատժի չափը որոշելիս` Դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի պա¬հանջն առ այն, որ արագացված դատական քննության կարգով մեղադրական դատավճիռ կա¬յաց¬¬նելիս դատա¬րանի նշանա¬կած պատիժը չի կարող գերազանցել կատար¬ված հանցագոր¬ծութ¬յան համար նա¬խա¬¬տեսված առավել խիստ պատժի 2/3-ը, տվյալ դեպքում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` երեք տարի չորս ամիսը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով` մեկ տարի չորս ամիս ժամկետով ազատազրկումը։
Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալների անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, նրանց պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հատկապես` Ա.Ավետիսյանի և Հ.Միրզոյանի նախկինում դատապարտված չլինելու, պե¬տութ¬յանը պատճառված վնասը կամովին և ամբողջությամբ հատուցելու հանգա¬մանքները, պատաս¬խա¬նատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ վերջիններիս նկատ¬մամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ, որը չի գերա¬զանցում 3 տարի (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի դեպքում` 1 տարի 4 ամիս) ժամկետով ազա¬տազրկու¬մը, որի պայմաններում ամբաս¬տանյալ¬ների նկատմամբ կիրառելի է «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակ¬ցությամբ համա¬նե¬րում հայտա¬րա¬րելու մասին» ՀՀ Ազգա¬յին ժողովի կողմից 2011թ. մայիսի 26-ին ընդունված որոշման 1-ին մասի 1-ին կետը։ Վերոնշյալ հետևության հանգելիս` Դա¬տարանը փաս¬տում է, որ տվյալ դեպքում բացակայում են համա¬ներման վերոնշյալ որոշման կիրառ¬մանը խոչընդոտող, տվյալ իրավական ակտում սպառիչ թվարկված իրավական արգելք¬ները։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, 2011թ. հոկտեմբերի 20-ի թիվ ՍԴ3/0013/01/11 քրեական գործով համալիր վերլուծության ենթարկելով և մեկնաբանելով «Հայաստանի Հանրապե¬տության անկա¬խության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համա¬ներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման, ՀՀ քրեական և քրեադատավարական օրենսգրքերի նորմերը, այն իրավական դիրքորոշումն է արտա¬հայ¬տել, որ երկու կամ ավելի հանցանք կատարելու դեպքում անձը պատասխա¬նատ¬վություն պետք է կրի յուրաքանչյուր հանցագործության համար, և անձի նկատմամբ դա¬տավճիռ կայացնելիս դատարանը պարտավոր է յուրաքանչյուր հանցագործության վերա¬բերյալ առանձին պատիժ նշանակել« ապա քննարկել« թե ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի այդ պատիժը։ Նշանակված յուրաքանչյուր պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերա¬բերյալ հետևության հանգելուց հետո միայն դատարանը կարող է կիրառել հանցանքների համակցության կանոնները և որոշել անձի նկատմամբ նշանակվող վերջնական պատիժը` պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածով սահմանված կանոնները։ Եթե դատարանը հանգի հետևության« որ անձը չպետք է կրի առանձին հանցագործության համար նշանակված պատիժը« ապա այս դեպքում դատարանն այլևս չի կարող կրման ոչ ենթակա պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կարգով լրիվ կամ մասնակիո¬րեն գումարել-համակցել մյուս պատժի կամ պատիժների հետ« քանի որ այս պարագայում վերանում է հանցանքների համակցության կանոնները կիրառելու թե՛ փաստական և թե՛ իրա¬վական հիմքը։ Այլապես անձը ստիպված է լինելու գումարման հետևանքով կրելու այնպիսի պատիժ« որը ենթակա չէր կրման։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ համաներման կիրառման արդյուն¬քում ևս կարող է վերանալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կիրառման փաստա¬կան հիմքը« այն է` մի քանի հանցագործությունների համակցությունը« որոնց համար նշանակ¬ված է պատիժ։ Այլ կերպ ասած` առանձին պատիժներից անձին ազա¬տելու հետևանքով այլևս վերանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կիրառման ոչ միայն անհրա¬ժեշտությունը« այլ նաև հնարավորությունը։ Այս պայմաններում ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 66-րդ հոդվածն իրավաչափորեն չի կիրառվում« քանի որ ընթացա¬կարգը «չի հասնում» այդ հոդվածի կիրառմանը։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը նաև փաստել է, որ վերը նշված համա¬ներման ակտի 1-ին կետում տրված է «պատժից ազատել» և ոչ թե «վերջնական պատժից ազատել» ձևակերպումը։ Վերոգրյալների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն եզրա¬կացրել է, որ հանցագործությունների համակցության այն դեպքերում« երբ համաներումը բոլոր հան¬ցանք¬ների նկատմամբ կիրառելի է« դատարանը պարտավոր է համաներման ակտը կիրառել յուրաքանչյուր հանցագործության վերաբերյալ առանձին։ Այդ առումով էական նշանա¬կութ¬յուն չունի« թե համաներման կիրառման արդյունքում անձի նկատմամբ պետք է դադա¬րեց¬վի քրեական հետապնդումը« թե նա պետք է ազատվի նշանակված պատժից։
Նշված պատճառաբանությամբ Դատարանը սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կարգով պատիժների գումարմանն առհասարակ չի անդրադառնում` արձանագրելով, որ ամբաս¬տան¬յալներին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մինչև 3 տարի, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով մինչև 1 տարի 4 ամիս (արագացված դատաքննության սահմանափակմամբ) ժամկետով ազատազրկման դատա¬պարտելու դեպքում նրանց նկատմամբ այդ հոդվածի կիրառման անհրաժեշտութ¬յունն ինքնաբերաբար վերանում է։
Քննարկելով ամբաստանյալներ Արմեն Ավետիսյանի և Հովհաննես Միրզոյանի նկատ¬¬¬մամբ ընտրված խա¬փանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրության հարցը` Դատարանը գտնում է, որ այն անհրա¬ժեշտ է վերացնել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապա¬ցույց¬ների տնօրինման, դատական ծախսերի, գույ¬քի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում, է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված վճարային ցուցակների պատճեններն անհրաժեշտ է պա¬հել քրեական գործում։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով թվարկված դատա¬կան ծախսերը, ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համա¬ձայն, ամբաստանյալներից բռնա¬գա¬նձ¬ման ենթակա չեն։ Ինչ վերաբերում է պետությանը պատճառված գույքային վնասի հատուցման խնդրին, ապա Դատարանն այդ հարցն համարում է լուծված` ամբաստան¬յալներ Արմեն Ավետիսյանի և Հովհաննես Միրզոյանի կողմից դեռևս մինչդա¬տական վարույթի ընթացքում այն ամբող¬ջությամբ հա¬տուցելու պատճառաբանությամբ։
Անդրադառնալով Արմեն Ավետիսյանի անվամբ հաշվառված «Վազ 21011» մակնիշի 01 ՏՕ 445 պետ¬համարանիշի և «Վազ 21063» մակնիշի 26 ՏՕ 705 պետհամարանիշի ավտոմեքենաների, ինչպես նաև Հովհաննես Միրզոյանի` Երևանի Չեխովի փողոցի 10 շեն¬քի 147 բնակարանի վրա դրված կալանքը պահպանելու կամ վերացնելու խնդրին` Դատարանը գտնում է, որ նշված շարժական և անշարժ գույքերի վրա դրված արգելանքը, պետությանը պատճառված գույքային վնասն ամբողջությամբ հատուցվելու և դատական ծախսերի բռնագանձման իրավական անհնարինության պայման¬ներում, պետք է վերացնել` անհրաժեշտությունը վերանալու կապակցությամբ։
Գնահատելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, ուսումնասիրելով ամբաստանյալների անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հան¬գամանքները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 119, 357-360, 364-365, 369-375, ինչպես նաև 375.1-375.4 հոդված¬ներով,


Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝

1. Արմեն Գառնիկի Ավետիսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` ազա¬տազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրա¬վունքի զրկման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Կիրառելով «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համա¬նե¬րում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 1-ին մասի 1-ին կետը` Արմեն Ավետիսյանին ազատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժներից։
Արմեն Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մա¬սին ստորագրությունը վերացնել` սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
2. Հովհաննես Էդուարդի Միրզոյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա¬գոր¬ծութ¬յունների կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրա¬վունքի զրկման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Կիրառելով «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համա¬նե¬րում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 1-ին մասի 1-ին կետը` Հովհաննես Միրզոյանին ազատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժներից։
Հովհաննես Միրզոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մա¬սին ստորագրությունը վերացնել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված վճարային ցուցակների պատճենները պա¬հել քրեական գործում։
Հանցագործությամբ պետությանը պատճառված գույքային վնասի հարցն համարել լուծված` Արմեն Ավետիսյանի և Հովհաննես Միրզոյանի կողմից այն ամբողջությամբ հա¬տուցելու հիմքով։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Արմեն Ավետիսյանի անվամբ հաշվառված «Վազ 21011» մակնիշի 01 ՏՕ 445 պետ¬համարանիշի և «Վազ 21063» մակնիշի 26 ՏՕ 705 պետհամարանիշի ավտոմեքենաների, ինչպես նաև Հովհաննես Միրզոյանի` Երևանի Չեխովի փողոցի 10 շենքի 147 բնակարանի վրա դրված կալանքը վերացնել` անհրաժեշտությունը վերանալու կապակցությամբ։
Դատավճիռը հրապարակման օրվանից մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ