. ԵԿԴ/0185/01/12


Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն
Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

« 22 » մարտի 2013թ. ք. Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆԻ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Հ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա.ԵՍԱՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Դավիթ Վլադիմիրի Ավանեսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով,


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը


ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Վ.Ասատրյանի 20.09.2012 թվականի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցել է թիվ 15107812 քրեական գործը և այն ընդունել իր վրույթ:
20.09.2012 թվականին ամբաստանյալ Դավիթ Ավանեսյանը ձերբակալվել է:
Քննիչի 21.09.2012 թվականի որոշմամբ Դավիթ Ավանեսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով այն բանի համար, որ 20.09.2012 թվականին, ժամը 12:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցի թիվ 9 շենքի մուտքում Իզաբելլա Իգնատի Բեգլարյանի առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելով` ձեռքով սեղմել է վերջինիս աջ ձեռքը և հափշտակելու նպատակով վերցրել ծրարավորված զգալի չափի` 310.000 ՀՀ դրամ գումարն ու դիմել փախուստի, սակայն փողոցով քայլող Արման Աշոտի Հակոբյանն ուժի գործադրմամբ խափանել է Դավիթ Ավանեսյանի փախուստը, և վերջինս հանցագործությունն ավարտին չի հասցրել իր կամքից անկախ հանգամանքներով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.09.2012 թվականի որոշմամբ Դավիթ Ավանեսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց, կիրառվել է կալանավորում:
2012 թվականի հոկտեմբերի 10-ին թիվ 15107818 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 22.01.2013 թվականի դատավճռով ամբաստանյալ Դավիթ Ավանեսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է ազատազրկման 1 /մեկ/ տարի ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Պատժի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվվել է 20.09.2012 թվականից:
Հիշյալ դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Մելքոնյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, խնդել է այն ամբողջությամբ բեկանել, ամբաստանյալ Դավիթ Ավանեսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասին 4-րդ կետով և նրա նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ:
Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխան է ներկայացրել Դավիթ Ավանեսյանի շահերի պաշտպան Ա.Եսայանը:
Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է քննության ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:

2.Գործի փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ դատարանը հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալ Դավիթ Ավանեսյանը 20.09.2012 թվականին ժամը 12:00-ի սահմաններում, ք.Երևանի Վարդանանց փողոցի 9-րդ շենքի մոտով անցնելիս նկատելով, որ վկա` տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանի ազգական Արամ Խաչատրյանը տուժողին է փոխանցում ծրար, այնուհետև նրանց կողքով քայլելիս լսելով նրանց խոսակցությունն ու հասկանալով, որ ծրարի մեջ 310.000 ՀՀ դրամ կա, այն հափշտակելու նպատակով սպասել է քիչ հեռվում, իսկ երբ վկա Արամ Խաչատրյանը հեռացել է, հետևել է Վարդանանց փողոցի 9-րդ շենքի շքամուտք մտած տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանին և, աստիճանների վրա թիկունքի կողմից հարձակվելով նրա վրա, բռնել է նրա աջ ձեռքը, որի ափում տուժողը պահած է եղել վերը նշված ծրարը: Տուժողը, անակնկալի գալով ու շրջվելով դեպի ամբաստանյալը, բացել է բազուկի մասում նրա կողմից սեղմված իր ձեռքի ափը, որից օգտվելով ամբաստանյալը հափշտակել է 310.000 ՀՀ դրամի պարունակությամբ ծրարն ու դիմել փախուստի:
Տուժողը, ամբաստանյալի հետևից դուրս գալով փողոց, աղմկել և օգնություն է կանչել, ինչը լսելով նույն փողոցով անցնող վկա Արման Հակոբյանն ուժի գործադրմամբ խափանել է ամբաստանյալի փախուստը բռնելով նրան, պառկեցնելով գետնին: Դրանից հետո, նրանց է մոտեցել տուժողը, վկա Արման Հակոբյանին հայտնել է կատարվածի մասին և հետ է վերցրել հափըշտակված ծրարն ու զանգահարել է վկա Արամ Խաչատրյանին, ում նույնպես պատմել է կատարվածի մասին:

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոնշյալ հիմնավորումներով:
Մեղադրող Հ. Մելքոնյանը գտել է, որ առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա, ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը, չեն պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ, 127-րդ հոդվածների պահանջները, ուստի դատական ակտը ենթակա է բեկանման:
Ըստ բողոք բերող անձի, դատարանը դատաքննությամբ հաստատված է համարել այն, որ Դավիթ Ավանեսյանը 20.09.2012 թվականին ժամը 12:00-ի սահմաններում Երևանի Վարդանանց փողոցի 9-րդ շենքի մոտով անցնելիս նկատելով, որ վկա Արամ Խաչատրյանը տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանին է փոխանցում ծրար և նրանց խոսակցությունից հասկանալով, որ ծրարում գումար է, այն հափշտակելու նպատակով սպասել է քիչ հեռվում, իսկ երբ Արամ Խաչատրյանը հեռացել է, հետևել է նույն շենքի շքամուտք մտած տուժողին, աստիճանների վրա թիկունքի կողմից հարձակվելով նրա վրա, բռնել է նրա աջ ձեռքը, որի ափում տուժողը պահած է եղել նշված ծրարը: Տուժողը, անակնկալի գալով ու շրջվելով դեպի ամբաստանյալը, բացել է բազուկի մասում նրա կողմից սեղմված իր ձեռքի ափը, որից օգտվելով ամբաստանյալը հափշտակել է 310.000 ՀՀ դրամի պարունակությամբ ծրարն ու դիմել փախուստի:
Դատաքննության ընթացքում տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 20.09.2012 թվականին ժամը 12:00-ի սահմաններում Երևանի Վարդանանց փողոցում գտնվող գրասենյակից դուրս է եկել իր բարեկամ Արամին հանդիպելու և նրանից 310.000 ՀՀ դրամ գումար վերցնելու համար: Հանդիպելով նրան, վերցրել է այդ գումարը ծրարավորված վիճակում, որը ծալելով պահել է իր աջ ձեռքի ափի մեջ տեսանելի չլինելու համար, որից հետո մտել է թիվ 9 շենքի մուտք և գնացել իր գրասենյակ: Աստիճաններով բարձրանալու ընթացքում ինչ-որ մեկն անսպասելի բռնել է ետևից իր ձեռքերը և տեսել է, որ դա քիչ առաջ իր և Արամի մոտ կանգնած նույն անձն է, հետագայում իմացել է, որ նա Դավիթ Ավանեսյանն է: Վերջինս, բաց թողնելով իր ձախ ձեռքը, սեղմել է աջը, որպեսզի ինքը բացի իր ափը, որից հետո տեղի տալով, անակնկալի գալով բացել է մատները, իսկ ամբաստանյալը վերցնելով ծրարով գումարը դիմել է փախուստի: Ինքն անակնկալի և վախի ազդեցության տակ սկսել է բղավել, օգնություն կանչել և հետապնդել է գումարը հափշտակողին, որին փողոցում բռնել է մի տղամարդ և խափանել նրա փախուստը: Տուժողը նշել է նաև, որ Դավիթ Ավանեսյանի ցուցմունքն այն մասին, որ նա առանց հպվելու իրեն քաշել և պոկել է ծրարը, չի համապատասխանում իրականությանը, քանի որ դա իր ձեռքում ծալած վիճակում էր և նա չէր կարող դա քաշելով տանել:
Մեղադրողը նշել է նաև, որ գործով վկա Արման Հակոբյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 20.09.2012 թվականին ժամը 12:00-ի սահմաններում գտնվել է Երևանի Վարդանանց փողոցում, երբ տեսել է, որ գործով տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանը լինելով շատ հուզված, արցունքներն աչքերին, աղեկտուր բղավելով վազել է ամբաստանյալի ետևից օգնություն կանչելով, ինքն էլ մտածելով, որ նրան վնաս են տվել, բռնել և վնասազերծել է փախչողին, որից հետո պարզվել է, որ վերջինս գումար է հափշտակել, որը սկզբում չէր ցանկանում ծրարը տալ, սակայն հետագայում դա վերցրել են:
Տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանի նախաքննական և դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները որոշակիորեն տարբերվում են միմյանցից այն առումով, որ նախաքննության ընթացքում տուժողը հստակորեն և անկաշկանդ ցուցմունք է տվել, որ Դավիթ Ավանեսյանն իր ձեռքը սեղմել է գումարը հափշտակելու համար, ինքն էլ տեղի տալով և չդիմադրելով բացել է մատները, իսկ դատաքննության ընթացքում նշել է, որ թեև Դավիթ Ավանեսյանը բռնել և սեղմել է ձեռքը, սակայն ինքը ափը բացել է անակնկալի գալով:
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ դատաքննության ընթացքում տուժողը բազմիցս փոխել է ցուցմունքն իր նկատմամբ բռնություն կիրառելու հետ կապված, նշելով, որ առանց լրացուցիչ բռնության կիրառման անհնար կլիներ հափշտակել գումարը, մյուս դեպքում նշել է, որ դա բռնության հետևանք չէր և որ ձեռքը բացել է կամովին, անակնկալի և վախի հետևանքով: Տուժողը նշել է նաև, որ չի կարող կոնկրետ ասել, թե ինչ է բռնությունը և իր սուբյեկտիվ կարծիքով իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել:
Վերոգրյալից հետևում է, որ տուժողը հանցանքի կատարման պահին, իր նկատմամբ որոշակի ոչ իրավաչափ գործողությունների արդյունքում, հայտնվել է վախի և անակնկալի ազդեցության տակ, ինչը իրավաչափորեն զրկել է իրեն լրիվ և օբյեկտիվ ընկալել և գնահատել տեղի ունեցող իրադարձությունը, որպիսի պարագայում արարքին քրեաիրավական որակում տալ միայն տուժողի կողմից հայտնած տվյալների գնահատմամբ նպատակահարմար չէ և նրա կողմից տրված ցուցմունքները պետք է գնահատել այլ ապացուցների և գործով հիմնավորված փաստական հանգամանքների հետ համադրության մեջ:
Որպես փաստ կարող են հաշվի առնվել այն հանգամանքները, որ տուժողը ամուր իր ափում է պահել ծրարը, ինչպես նաև այն, որ ամբաստանյալը գիտակցելով, որ առանց ֆիզիկական որոշակի ներգործության չէր կարող ծրարը հափշտակել, սեղմել է տուժողի ձեռքն իր հանցավոր նպատակին հասնելու համար, ինչը հաստատված է համարել նաև առաջին ատյանի դատարանը, ուստի հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալն այնուամենայնիվ կատարել է ուժի գործադրում` տուժողի կամքին հակառակ, որն այլապես քան բռնություն որակել չի կարելի, իսկ թե տուժողն ինչպես է դա ընկալել, դա այլ հարթության հարց է: Անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև վկա Արման Հակոբյանի ցուցմունքն այն առումով, որ տուժողը գտնվել է շատ հուզված վիճակում, արցունքներն աչքերին, աղեկտուր բղավելով վազել է օգնութուն կանչելով, ինքն էլ մտածել է, որ նրան վնաս են տվել:
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ տուժողի նման ցուցմունքների հիման վրա առաջին ատյանի դատարանը գնահատելել է արարքը որպես նրա նկատմամբ բռնություն չգործադրելով կատարված:
Հետազոտելով տուժողի ցուցմունքը, դատարանն արձանագրել է, որ ամբաստանյալը ետևից բռնել է նրա ձեռքը, որից հետո բաց թողել ձախը և սեղմել աջը, որտեղ եղել է ծրարը: Այդ պահին չհասկանալով ինչ է կատարվում, գոռացել է, թե ինչ է անում: Իր սուբյեկտիվ կարծիքով իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել:
Դատարանը հիմնվելով տուժողի կողմից արտահայտած սուբյեկտիվ կարծիքին, միայն նրա կողմից ընկալված իրադրութունը, եկել է այն եզրահանգման, որ բռնության գործադրում որպես այդպիսին չի եղել:
Նշել է, որ հաշվի առնելով միայն տուժողի ընկալումը կատարված բռնութայն նկատմամբ չի կարող բավարար լինել արարքին ճիշտ գնահատական տալու համար, քանի որ, հաշվի առնելով այն, որ անձինք` ում նկատմամբ բռնություն է կիրառվում կարող են լինել տարաբնույթ ֆիզիկական, ֆիզիոլոգիական կամ հոգեբանական տեսանկյունից և մի անձ մի արարքը կարող է որակել բռնություն, մյուսը` ոչ:
Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է նաև, որ իրավակիրառ պրակտիկայում և տեսական գրականության մեջ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնության գործադրման տակ հասկացվում է, որ նման բռնության գործադրման ընթացքում տուժողի առողջությանը պետք է պատճառվեն առողջության կարճատև քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության աննշան կայուն կորուստ չառաջացրած թեթև մարմնական վնասվածքներ կամ պետք է կատարվեն տուժողի ֆիզիկական ցավ պատճառելու կամ նրա ազատությունը սահմանափակելու հետ կապված բռնի գործողություններ` ամբաստանյալը պետք է ծեծի ենթարկի տուժողին, հարված կամ հրի նրան, կապի ոտքերն ու ձեռքերը և այլն:
Մեղադրողի համոզմամբ, դատարանը նման վերլուծություն անելով, փաստորեն, հանգել է այն հետևության, որ ամբաստանյալի կողմից պետք է դիտավորությամբ կատարվեն որշակի ակտիվ գործողություններ, որոնք հափշտակություն կատարելուն զուգահեռ ուղղված են որոշակի ֆիզիկական ներգործություն կատարելուն, սակայն տարանջատելով մի գործողությունը մյուսից և մեկը գնահատել բռնություն, իսկ մյուսը` ոչ, չի կարող օբյեկտիվ լինել դատարանի կողմից նշված <… և այլն...> իմաստում, նույն տրամաբանությամբ, կարող է հասկացվել նաև ձեռքերը բռնելն ու սեղմելը: Իսկ յուրաքանչյուր դեպքում արաքին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու համար պետք է վերլուծել կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքները, քանի որ յուրաքանչյուր դեպք, գործ ունի իր յուրահատկությունը:
Նշել է նաև, որ որակյալ հանցակազմի համար անհրաժեշտ է անձի կամքին հակառակ, հարկադրաբար եղանակով գործելը, այսինքն` անձի ձեռքերը բռնելը, քաշելը կամ սեղմելը միանշանակ նրա կամքին հակառակ և հարկադրաբար բնույթ ունի, ուստի և այդպիսի պայմաններում և վերը նշված հանգամանքների առկայության դեպքում արաքը պետք է որակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, ինչը նաև բխում է Դավիթ Ավանեսյանին վերագրվող, քննարկվող արարքի փաստական հանգամանքներից:
Ըստ մեղադրողի, օբյեկտիվ կողմից տվյալ արարքը` հափշտակությանը զուգահեռ բռնության գործադրումը դրսևորվում է ակտիվ գործողություններ կատարելով, որոնք ուղղված են տուժողի նկատմամբ ֆիզիկական ուժ գործադրելուն, իսկ առաջացող հնարավոր հետևանքներն առողջության ոչ վտանգավոր բնույթի համար էական չեն կարող լինել, քանի որ տվյալ դեպքում անձի առողջությանը չպետք է որևէ վնաս պատճառվի, հակառակ դեպքում դա կորակվի այլ` ավելի խիստ պատիժ սահմանող հանցակազմի հատկանիշներով:
Առաջին ատյանի դատարանը, վերլուծելով մեղադրանքը և ապացույցները, արձանագրել է, որ քննարկվող ծանրացնող հանգամանքը սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է ոչ միայն գույքի բացահայտ հափշտակության, այլ նաև այդ ընթացքում կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու փաստը:
Նշել է, որ դատարանը հաշվի չի առել այն, որ տվյալ արարքը կատարելիս, բռնություն գործադրելիս, կատարողը կարող է գործել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի կամ չկոնկրետավորված դիտավորությամբ և վերջինի դեպքում հանցավորը նախատեսում է իր գործողությունների արդյունքում առաջացող հանրության համար վտանգավոր հետևանքները, որոնք, սակայն, իր համար որոշակի են և նա հավասարապես ցանկանում է դրանցից յուրաքանչյուրի առաջացումը, որոնք կարող են և չպատճառվել, քանի որ բուն նպատակը հանցավորի կողմից ուրիշի գույքին փաստացի տիրանալն է, ինչը տեղի է ունեցել քննարկվող դեպքում:
Մեղադրողի համոզմամբ, դատարանը հանգել է նրան, որ ամբաստանյալի արարքը սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է դիտավորությամբ, սակայն լիովին չի վերլուծել այդ հանգամանքը, չի անդրադարձել այս հատկանիշի լրիվ բացահայտմանը և հետևություններ է արել հիմնվելով միայն փաստացի բացակայող հետևանքները գնահատելով:
Բողոքաբերը նշել է, որ դատարանը անտեսել է ամբաստանյալի կողմից բռնության գործադրման` սուբյեկտիվ կողմից դրսևորելու փաստը, այն որ բացի մեկ ձեռքը սեղմելը, մինչ այդ ամբաստանյալը բռնել է ետևից երկուսը, ցանկանալով սահմանափակել տուժողի դիմադրությանն ուղղված գործողությունները և գնահատել է արարքը ոչ թե ապացույցների համակցության մեջ, հիմնվելով հանցավոր արարքի բոլոր հատկանիշների վերլուծության վրա, այլ հիմնվելով միայն տուժողի ցուցմունքների վրա, դրանց մյուս ապացույցների նկատմամբ առավել նշանակություն տալով, որը և հանգեցրել է դատական սխալի և արարքը վերաորակել է, ինչը չի բխում արդարադատության շահերից:
Վերը նշվածից ելնելով` բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 22.01.2013 թվականի ԵԿԴ/0185/01/12 դատավճիռը, Դավիթ Վլադիմիրի Ավանեսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և նրա նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ:

4. Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխանի փաստարկները

Պաշտպան Ա.Եսայանը գտել է, որ վերաքննիչ բողոքն անհիմն է, չպատճառաբանված։ Մեղադրողը անտեսելով գործի իրական փաստական հանգամանքները, նյութական և դատավարական օրենքներով սահմանված նորմերի պահանջները, կատարել է կամայական վերլուծություններ և եզրահանգումներ, հետևաբար այն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանություններով.
Ըստ պաշտպանի` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից կայացված սույն դատավճիռը բեկանելու հիմքեր չկան, քանի որ դատավճիռը օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված։
Դատական ակտը օրինական է, քանի որ կայացվել է ՀՀ քրեական դատավարության, ՀՀ քրեական օրենսգրքի պահանջների պահպանմամբ։
Դատական ակտը հիմնավորված է, քանի որ դատարանի կողմից ձեռնարկվել են քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները գործի արդարացի դատաքննությունն ապահովելու նպատակով՝ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման արդյունքում դատարանը իրավացիորեն վերաորակել է պաշտպանյալին մեղսագրված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետից՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի։ Դատավճռում տեղ գտած հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա, դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին։
Ըստ պաշտպանի` դատարանը կայացրել է պատճառաբանված դատավճիռ, քանի որ հետազոտելով, բազմակողմանի վերլուծության ենթարկելով և գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցներն իրենց համակցությամբ, դրանց վերաբերելիության և թույլատրելիության, ինչպես նաև գործի համար բավարարության տեսանկյունից, հանգել է այն համոզմանը, որ ամբաստանյալը պետք է մեղավոր ճանաչվի և պատասխանատվության ենթարկվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Դատավճռում հստակ կերպով տրված են բոլոր վիճարկվող հարցերի պատասխանները։ Դատարանը հանգել է օբյեկտիվ հետևության, այն է` նախաքննական մարմինը ճիշտ պարզելով գործի փաստական հանգամանքները, ամբաստանյալի արարքին տվել է սխալ քրեաիրավական գնահատական, որի արդյունքում նրան մեղադրանք է առաջադրել ոչ թե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այլ 2-րդ մասի 4-րդ կետով։
Փորձելով հիմնավորել բողոքը` մեղադրողը ծավալուն անդրադարձ է կատարել տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանի ցուցմունքներին։
Ըստ պաշտպանի` տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները որոշակիորեն տարբերվում են միմյանցից, այն առումով, որ նախաքննության ընթացքում տուժողը անկաշկանդ ցուցմունք է տվել, որ Դավիթ Ավանեսյանն իր ձեռքը սեղմել է գումարը հափշտակելու համար, ինքն էլ, տեղի տալով և չդիմադրելով, բացել է մատները, իսկ դատաքննության ընթացքում նշել է, որ թեև Դավիթ Ավանեսյանը բռնել և սեղմել է իր ձեռքը, սակայն ինքը ափը բացել է անակնկալի գալով։
Ո՞րն է որոշակի տարբերությունը, ըստ պաշտպանի իրականում ոչ մի տարբերություն էլ չկա, որովհետև տուժողը ոչ նախաքննական, ոչ դատաքննական ցուցմունքում ֆիզիկական ուժի գործադրման, բռնության առկայության մասին ոչինչ չի հայտնել։
Այսպես՝ տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանը 21.09.2012 թվականի ցուցմունքում հայտնել է. «Նշեմ, որ ես Արամի հետ փողոցում զրուցում էի, տեսա, որ մեզնից 3 մետր հեռավորության վրա կանգնած էր մի երիտասարդ տղա, որն ինձ մոտ որևէ կասկած չառաջացրեց։ Երբ ես մտա շենքի մուտք, դեռ 3-4 աստիճան էի բարձրացել, ետևիցս ինձ համար անսպասելի աջ ձեռքս բռնեց մի տղա, ես շրջվեցի և տեսա, որ փողոցում կանգնած տղան էր, ասացի էս ի՛նչ ես անում, նա առանց որևէ բան ասելու բռնեց աջ ձեռքս, սեղմեց, որպեսզի ես ափս բացեի, որ կարողանար ծրարը վերցնել։ Նա ոչինչ չի խոսել, ինձ չի հարվածել, այս աջ ձեռքս իր ձեռքով սեղմել է և ես տեղի տալով բացել եմ մատներս, նա էլ վերցրել է ծրարը, դիմել փախուստի։ Այս ամենը տևեց առավելագույնը 5 վայրկյան»։
Տուժողի և մեղադրյալի ցուցմունքներում առկա ձեռք բռնել չբռնելու վերաբերյալ հակասությունը ճշտելու նպատակով 21.09.2012թվականին կատարվել է առերեսում։ Տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանը նույնաբովանդակ ցուցմունք է տվել, միայն ավելացրել է. «Ես չդիմադրեցի, ձեռքս սեղմելուց հետո բացեցի ափս։ ...Եթե Դավիթը ձեռքս չսեղմեր, նա չէր կարոդ ծրարը վերցնել, նա ինձ չի սպառնացել, չի վախեցրել, ընդհանրապես ոչինչ չի խոսել, այլ ձեռքս սեղմելուց հետո, ես չդիմադրելով բացել եմ ափս, նա վերցրել է գումարն ու հեռացել։ Ձեռքս սեղմելու հետևանքով ես մարմնական վնասվածք չեմ ստացել»։
Տուժողի դատաքննական ցուցմունքը հետևյալ բովանդակությունն ունի. «Ծրարը հափշտակելիս չեմ վախեցել, իմ նկատմամբ ֆիզիկական բռնություն չի գործադրվել։ Ձեռքս չի ցավացրել, չի քաշքշել։ Խուճապը պայմանավորված էր նրանով, որ իմ թիկունքում տեսա անծանոթ մարդու։ Ծրարը տալը դրանով էր պայմանավորված, ոչ թե բռնությամբ... ես անակնկալի եկա, ինքնաբերաբար բացեցի ձեռքս։ Սեղմելու հետևանքով ցավ չեմ զգացել։ Ձեռքս բացեցի անակնկալից։ Ձեռքս չի ոլորել, սպառնալիք չի եղել։ Կարող էի պաշտպանվել, հարվածել։ Նա չի սահմանափակել, չի կաշկանդել։ Լրացուցիչ ուժ չի գործադրել։ Անակնկալի հետևանքով եմ բացել ձեռքս, սեղմելու հետևանքով չի եղել։ Լրացուցիչ չի սեղմել։ Սեղմել, բռնել հոմանիշներ են։ Եթե սեղմելը ցավ պատճառել եք ուզում հասկանալ, ցավ չեմ զգացել»։
Ըստ պաշտպանի` տուժողի կողմից և դատաքննության ընթացքում, և դատական վիճաբանությունների փուլում տրվեցին հավաստի ցուցմունքներ, նա առանց երկմտելու, առանց վերապահման հաստատեց, որ ամբաստանյալի կողմից իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել։
Դատավճռում օբյեկտիվորեն հերքվել է տուժողի առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու հանգամանքը. «Նախաքննական մարմինն առանց պարզելու, արդյո՛ք, ամբաստանյալի բռնի գործողությունների՝ ձեռքը սեղմելու պատճառով տուժողին ֆիզիկական ցավ է պատճառվել, ամբաստանյալին մեղադրանք է առաջադրել ձեռքով տուժողի ձեռքը սեղմելու միջոցով նրա առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնության գործադրմամբ կողոպուտ կատարելու համար, մինչդեռ քրեական գործի նախաքննական ապացույցներից և փաստական տվյալներից ու դատաքննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցներից երևում է, որ տուժողի առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն ամբաստանյալի կողմից չի գործադրվել...»։
Հարկ է նկատել, որ քրեական գործը հարուցվել է 20.09.2012 թվականին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով՝ Իզաբելլա Բեգլարյանի հաղորդման վերաբերյալ նախապատրաստված նյութերով հետևյալ փաստով՝ 2012թվականի սեպտեմբերի 20-ին ժամը 12։00–ի սահմաններում Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցի թիվ 9 շենքի մուտքում Դավիթ Վլադիմիրի Ավանեսյանը հափշտակել է Իզաբելլա Բեգլարյանի ձեռքին եղած զգալի չափի 310.000 ՀՀ դրամ գումարը և դիմել փախուստի, սակայն բռնվել է փողոցով քայլող Արման Աշոտի Հակոբյանի կողմից և հանցագործությունը ավարտին չի հասցրել իր կամքից անկախ հանգամանքներով։
2012 թվականի սեպտեմբերի 20-ին և 2-ին կատարված քննչական գործողությունների ընթացքում ոչ վտանգավոր բռնությունը հիմնավորող որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել, սակայն Դավիթ Ավանեսյանին մեղադրանք են առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։
Ի սկզբանե խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 202-րդ 1-ին մասի պահանջը. «Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու հիմքը նրա կողմից հանցանքի կատարումը վկայող բավարար ապացույցների համակցությունն է»:
Իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն, միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում՝
1) դեպքը և հանգամանքները /կատարման եղանակը, ժամանակը և
տեղը/,
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին,
3) հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված
հատկանիշները
6)այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ
քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր
պահանջները,եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով։
Ըստ պաշտպանի` նշվածն իմպերատիվ պահանջ է, ուստի եթե բացակայում են ապացույցները, ապա դատողություններն ու վերլուծությունները, որոնց հիմքում ապացույցներ չեն դրված որևէ դատական ակտ բեկանելու հիմք չի կարող հանդիսանալ։
Սույն իրավանորմի պահանջների ներքո պաշտպանն անդրադարձել է վերաքննիչ բողոքի հաջորդ ձևակերպմանը. «Փաստորեն, դատարանը հիմնվելով տուժողի կողմից արտահայտած սուբյեկտիվ կարծիքին, միայն նրա ընկալված իրադրությանը, եկել է այն եզրահանգման, որ բռնության գործադրում որպես այդպիսին չի եղել»։
Այս և մյուս ձևակերպումները մեջբերելիս մեղադրողը չի կարողացել նշել որևէ փաստարկ այն մասին, թե ի վերջո որն է տուժողի նկատմամբ գործադրված ոչ վտանգավոր բռնությունը։ Իսկ քրեական գործով ձեռք բերված փաստական տվյալները հերքում են որևէ բռնություն գործադրելու հանգամանքը։
Մեղադրողն, առանց որևէ պատճառաբանության անտեսելով քրեական գործում առկա փաստական հանգամանքները, կատարել է կամայական եզրահանգումներ։ Ուշագրավ է, որ մեղադրողը կասկածի տակ է դնում տուժողի ցուցմունքը, հետևյալ պատճառաբանությամբ. «Հաշվի առնելով միայն տուժողի ընկալումը` կատարված բռնության նկատմամբ չի կարող բավարար լինել արարքին ճիշտ գնահատական տալու համար, քանի որ, հաշվի առնելով այն, որ անձինք՝ ում նկատմամբ բռնություն է կիրառվում կարող են լինել տարաբնույթ ֆիզիկական, ֆիզիոլոգիական կամ հոգեբանական տեսանկյունից, և մի անձ մի արարքը կարող է որակել բռնություն, մյուսը՝ ոչ»։
Պաշտպանը գտնում է, որ նախ՝ մեղադրողը որպես հաստատված փաստ է ներկայացնում բռնության կիրառման հանգամանքը, այն դեպքում երբ երկու մասնակիցները թե տուժողը, թե ամբաստանյալը հերքում են նշված հանգամանքը։ Ապա հնարքի է դիմում և կատարում աբսուրդ եզրահանգում, ստանձնելով փորձագետի դեր՝ նշում է տարաբնույթ ֆիզիկական, ֆիզիոլոգիական կամ հոգեբանական տեսանկյունից անձը չի ընկալել իր նկատմամբ բռնություն կիրառվել է, թե ոչ։
Ըստ պաշտպան Ա.Եսայանի` տուժողը հիմնավորեց, որ իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել, ամբաստանյալը նույնպես, ավելին՝ գործով նշված փաստը հիմնավորող այլ ապացույց գոյություն չունի։ Ակնհայտ է, որ հենց մեղադրողի կողմից ներկայացված բողոքի հիմնավորումները հակասում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ, 127-րդ հոդվածներով սահմանված իրավանորմերի պահանջներին։
Ըստ մեղադրողի դատարանը չի պահպանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25–րդ, 127–րդ հոդվածների պահանջները։ Բողոքի նշված ձևակերպումը հիմնազուրկ է, հետևյալ հիմնավորմամբ՝
Բողոքում վիճարկվող փաստերը հերքող որևէ թույլատրելի, վերաբերելի ապացույց մեղադրողը չի ներկայացրել, և չի էլ կարող ներկայացնել, քանի որ այդպիսիք գոյություն չունեն։ Իսկ ներկայացված գնահատականները հակասական են և ընդհանուր ոչինչ չունեն նշված իրավանորմերով սահմանված պահանջների հետ։
Այսպես՝ քրեական դատավարության կորևորագույն սկզբունքներից մեկը՝ ապացույցների ազատ գնահատումը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածով, համաձայն որի՝
1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ։
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի։ Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչն դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում։
Ապացույցների գնահատման մասին է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածը, համաձայն որի՝
1.Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2.Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ՝ դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ։
Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը անվերապահորեն կատարել է նշված իրավանորմերի պահանջները։
Իսկ դրան հակառակ բողոքն իր բովանդակությամբ ամբողջությամբ հակասում է նշված նորմերի պահանջներին՝ բողոքի հեղինակը անտեսել է դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները։ Հարկ է նկատել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցանքի օբյեկտիվ կողմի մաս կազմող կյանքի համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու հանգամանքը իսպառ բացակայում է Դավիթ Ավանեսյանի արարքում։
ՀՀ քրեական իրավունքի հատուկ մասում /Գ.Ղազինյանի խմբագրությամբ/ հետևյալ կերպ է մեկնաբանվում նշված իրավանորմը «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետում նախատեսված է կողոպուտի համար առանձնահատուկ ծանրացնող հանգամանք՝ կողոպուտ, որը զուգորդվել է կյանքի համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով։ Այս դեպքում հանցավորը գույք հափշտակելիս անձի /սեփականատեր, գույք տիրապետող, կողմնակի անձ/ նկատմամբ կիրառում է.
Բռնություն, որը կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր չէ, այսինքն տուժողի կյանքը վտանգի չի ենթարկվում կամ տուժողի առողջությանը չի հասցվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ, 113-րդ և 117-րդ հոդվածներով նախատեսված վնասները։ Բռնությունը կարող է դրսևորվել ծեծի, ձեռքերը կամ ոտքերը կապելու կամ ոլորելու, անձին որևէ տեղ փակելու, կարատեի և սամբոյի հնարքներ գործադրելու, ականջողները պոկելիս ականջները վնասելու, տուժողին հարվածելու կամ հրելու և այլ ձևերով»։
Դատարանը, հիմնվելով իրավակիրառ պրակտիկայի և տեսական գրականության վրա, օբյեկտիվ և հիմնավոր կերպով սահմանել է ոչ վտանգավոր բռնության բովանդակությունը։
Դատարանը փաստել է. «Ամբաստանյալի կատարած արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով որակելու համար անհրաժեշտ է, որպեսզի հանցավորի բռնի գործողությունների պատճառով տուժողը նվազագույնը ֆիզիկական ցավ զգա կամ սահմանափակվի նրա ազատությունը, ինչը տեղի չի ունեցել»։
Վերաքննիչ բողոքում մեղադրողը, անտեսելով և իրավակիրառ պրակտիկան, և օրենքի մեկնաբանությունները, կատարել է կամայական եզրահանգում, որի փաստարկումների հակասական են։
Ըստ մեղադրողի. «Դատարանը նման վերլուծություն անելով, փաստորեն, հանգել է այն հետևության, որ ամբաստանյալի կողմից պետք է դիտավորությամբ կատարվեն որոշակի ակտիվ գործողություններ, որոնք հափշտակություն կատարելուն զուգահեռ ուղղված են որոշակի ֆիզիկական ներգործություն կատարելուն, սակայն տարանջատելով մի գործողությունը մյուսից և մեկը գնահատել բռնություն, իսկ մյուսը ոչ, չի կարող օբյեկտիվ լինել և դատարանի կողմից նշված «...և այլն ...» իմաստում, նույն տրամաբանությամբ, կարող է հասկացվել նաև ձեռքերը բռնելն ու սեղմելը։ Իսկ յուրաքանչյուր դեպքում արարքին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու համար պետք է վերլուծել կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքները, քանի որ յուրաքանչյուր դեպք ունի իր յուրահատկությունը»։
Պաշտպանն անհրաժեշտ է համարում հատուկ ուշադրության արժանացնել վերը նշված հետևյալ եզրահանգումը՝ արարքին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու համար պետք է վերլուծել կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքները։
Ըստ պաշտպան Ա.Եսայանի` սույն գործով առկա փաստական հանգամանքների օբյեկտիվ վերլուծության հիման վրա, որոնց հիմքում դրված են քրեական գործով հետազոտված հավաստի և փոխկապակցված ապացույցները, բացակայում է կյանքի համար ոչ վտանգավոր բռնության գործադրման հանգամանքը։
Պաշտպանը հարկ է համարում անդրադառնալ կողոպուտը որակյալ դարձնող կյանքի և առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու վերաբերյալ ՌԴ իրավաբանների կողմից արտահայտած բնորոշումներին, ՌԴ քրեական օրենսգրքի մեկնաբանություններում, պրոֆեսոր Ա.Վ.Նաումովի խմբագրությամբ /Մոսկվա, 1996թ., էջ 414-415, կետ 7,8,9/ ասվում է. «Կողոպուտը որակյալ դարձնող առանձնահատուկ հատկանիշ է համարվում կյանքի և առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելը, կամ այդպիսին գործադրելու սպառնալիքը»։ /ՌԴ քրեական օրենսգրքի 161-րդ հոդվածի 2-րդ մասի «գ» կետ/։
Ապա մեկնաբանվում է բռնության էությունը. «Բռնությունը, որը համարվում է կյանքի և առողջության համար ոչ վտանգավոր, դա առողջությանը պատճառված թեթև վնասն է, որոնք չեն պարունակում առողջությանը պատճառված թեթև վնասի և աշխատունակության թեթև կորստի հատկանիշներ։ Դրանք արտաքին վնասվածքներն են՝ ոչ մեծ վերքերի ձևով, արյունազեղումներ, կապտուկներ և այլն։ Նման բռնություն կարելի է դիտել ծեծը, այլ բռնի գործողությունները, որոնք տուժողին ֆիզիկական ցավ են պատճառել, բայց չեն առաջացրել ՌԴ քրեական օրենսգրքի 115-րդ հոդվածով /առողջությանը դիտավորությամբ թեթև վնաս պատճառելը/ նշված հետևանքներ։ Այդ թվում կարճատև քայքայող թեթև մարմնական վնասի հետևանքներ, վեց օրից ոչ ավելի տևողությամբ, որը տեսանելի հետքեր չի առաջացրել։
Նման բռնություն է դիտվում նաև անձին ազատությունից զրկելը կամ ազատության սահմանափակումը»։
ՌԴ քրեական օրենսգրքի մեկնաբանություններում /ՌԴ Գերագույն դատարանի նախագահի առաջին տեղակալ Վ.Ի.Ռադչենկոյի խմբագրությամբ, Մոսկվա, 2000թ., էջ 333/. «Դատական պրակտիկայում հանդիպում է սխալ պատկերացում այն մասին, որ ցանկացած բռնի արարք հափշտակության դեպքում, որը չի համապատասխանում ավազակությանը, պետք է դիտել, որպես բռնությամբ ուղեկցվող կողոպուտ։ ...բռնությամբ ուղեկցվող կողոպուտ չի համարվում այնպիսի գործողությունները` ինչպիսին տուժողին խուզարկելն է, ժամացույցը հանելը, կամ հարբածին ավելի հարմար տեղ տանելը հանցագործության կատարման համար։ Չի կարելի բռնությամբ ուղեկցվող կողոպուտ որակել ձեռքի պայուսակը թռցնելու դեպքում անզգուշաբար ֆիզիկական ցավ պատճառելը, կամ սանրվածքին ամրացված գլխարկը տանելը»։
ՌԴ քրեական օրենսգրքի՝ պրոֆեսոր Լ.Լ.Կրուգլյակովի խմբագրությամբ, մեկնաբանություններում /Մոսկվա, 2005թ., Էջ 490/ նույնպես ամրագրվել է նշված մոտեցումը այսպես. «Հնարավոր է բացահայտ հափշտակություն ֆիզիկական ներգործության մի շարք տարրերով, որոնք բռնություն չեն համարվում»։
Հիշատակված գրքում հղումներ է կատարված նաև ՌԴ Գերագույն դատարանի 22.12.2002 թվականի N 29 որոշման /գողության, կողոպուտի և ավազակության գործերով դատական պրակտիկայի մասին/ 21-րդ կետին, որը հարկ է համարում մեջբերել ամբողջությամբ. «Կյանքի և առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն է համարվում ծեծը կամ այլ բռնի գործողությունները, որոնք կապված են տուժողին ֆիզիկական ցավ պատճառելու կամ ազատության սահմանափակման հետ /ձեռքերը կապկպելը, ձեռնաշղթաներ կիրառելը, փակ շինության մեջ պահելը»։
Ինչ վերաբերվում է կողոպուտի որակյալ հանցակազմի /կյանքի համար ոչ վտանգավոր բռնության գործադրմամբ/ օբյեկտիվ կողմի և սուբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքում ներկայացված դատողություններին, ապա դրանք նույնպես հիմնավոր չեն։
Ըստ պաշտպանի` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը 22.01.2013 թվականին կայացված դատավճռով Դավիթ Վլադիմիրի Ավանեսյանի արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական՝ նրան մեղսագրված հանցանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետից վերաորակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի և նշված հոդվածի սանկցիայով նրա նկատմամբ նշանակվել է համաչափ պատիժ, հետևաբար դատավճիռը բեկանելու հիմքեր չկան։
Ելնելով վերոգրալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով և 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով` Դավիթ Վլադիմիրի Ավանեսյանի շահերի պաշտպան Ա.Եսայանը խնդրել է` 1. մերժել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ/0185/01/12 քրեական գործով 22.01.2013 թվականին կայացված դատավճռի դեմ մեղադրող Հ.Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքն` անհիմն լինելու պատճառաբանությամբ։
2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 22.01.2013թվականին կայացված թիվ ԵԿԴ/0185/01/12 քրեական գործով դատավճիռը՝ Դավիթ Վլադիմիրի Ավանեսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ։

5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ամբաստանյալ Դավիթ Ավանեսյանը դատաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել մասնակիորեն` պատճառաբանելով, որ տուժողի առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն չի գործադրվել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2012թվականին սեպտեմբերի 20-ին ժամը 12:00-ի սահմաններում, Վարդանանց փողոցով անցնելիս նկատել է, որ մի անծանոթ տղամարդ տուժողին է փոխանցել ծրար, ապա լսելով նրանց խոսակցությունն ու հասկանալով, որ ծրարի մեջ 310.000 ՀՀ դրամ գումար կա, որոշել է հափշտակել այն: Այդ նպատակով մի քանի քայլ հեռացել է և սպասել, իսկ երբ տուժողին ծրարը փոխանցած տղամարդը հեռացել է, հետևել է մոտակա շենքերից մեկի շքամուտք մտած տուժողին, առաջին հարկի աստիճանների վրա հետևից քաշել և վերցրել է նրա ձեռքում եղած ծրարն ու դիմել փախուստի: Փախչելու ընթացքում թեև չի շրջվել, սակայն լսել է տուժողի բղավոցի և օգնություն կանչող ձայները: Շուրջ 20 մետր հեռանալուց հետո փողոցով քայլող անծանոթ մի տղամարդ իրեն հրել և գցել է գետին, ապա ոստիկանություն կանչել: Մինչ ոստիկանների ժամանելն իր մոտից վերցրել են հափշտակված գումարը: Քիչ անց դեպքի վայր ժամանած ոստիկաններն իրեն բերման են ենթարկել ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, որտեղ խոստովանել է կատարած հանցանքը:
Համաձայն տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանի ցուցմունքի` 2012 թվականին սեպտեմբերի 20-ին ժամը 12:00-ի սահմաններում, իր եղբայր /ազգական/ Արամ Խաչատրյանը, ք.Երևանի Վարդանանց փողոցի 9-րդ շենքի մոտ իրեն է տվել ծրար, որի մեջ 310.000 դրամ է եղել: Այդ ընթացքում նկատել է ամբաստանյալին, ով «ԱՐԱՅ» խանութի մոտ հենված է եղել պատին:
Ծրարը վերցնելուց հետո քայլել է դեպի աշխատավայր Վարդանանց փողոցի 9-րդ շենքի 1-ին հարկում գտնվող գրասենյակ: Երբ մտել է շքամուտք և բարձրանալիս է եղել աստիճաններով, զգացել է, որ ինչ-որ մեկը վազելով մտել է մուտք: Հետագայում պարզվել է, որ դա ամբաստանյալն է եղել, ով հետևից բռնել է իր 2 ձեռքը: Մի պահ իրեն թվացել է, որ դա իրենց աշխատողներից է, բայց երբ շրջվել է, տեսել է իրեն անծանոթ ամբաստանյալին, ով բաց է թողել իր ձախ ձեռքն ու սեղմել է աջը որում եղել է ծրարը: Այդ պահին, չհասկանալով, թե ինչ է կատարվում, գոռացել է, թե ինչ է նա անում: Թեև ձեռքը սեղմելու հետևանքով իրեն ցավ չի պատճառվել և ցավ չի զգացել, սակայն անակնկալից անգիտակցաբար թուլացրել և բացել է ձեռքը, և ամբաստանյալը, քաշելով ծրարը, փախել է: Դուրս գալով փողոց, գոռգոռալով և օգնություն կանչելով վազել է նրա հետևից, և երբ անցորդներից մեկը բռնել է ամբաստանյալին, մոտեցել և վերցրել է իր ծրարը:
Տուժողը ցուցմունք է տվել նաև այն մասին, որ ամբաստանյալն իր նկատամամբ խիստ ֆիզիկական ուժ չի գործադրել, չի սահմանափակել իր գործողությունները, սպառնալիքներ չեն եղել և իր սուբյեկտիվ կարծիքով իր նկատմամբ բռնություն չի կիրառվել:
Ըստ վկա` տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանի ազգական Արամ Խաչատրյանի ցուցմունքի, 2012 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ժամը 12:00-ի սահմաններում, տուժողի աշխատավայրի Վարդանանց փողոցի 9-րդ շենքի մոտ ծրարի մեջ դրված 310.000 ՀՀ դրամ է տվել նրան և հեռացել: Մոտ 5 րոպե անց տուժողը զանգահարել է և տեղեկացրել, որ աշխատավայր վերադառնալու ճանապարհին` շենքի մուտքում, մի անծանոթ տղա հափշտակել է ծրարով գումարը և դիմել փախուստի, սակայն փողոցում նրան բռնել են:
Տուժողը պատմել է, որ ամբաստանյալն ուղղակի իր ձեռքից վերցրել է ծրարը և քաշքշոց չի եղել: Նա չի ասել, որ ամբաստանյալը բռնության գործադրմամբ է վերցրել ծրարը:
Համաձայն վկա Արման Հակոբյանի ցուցմունքի` 2012 թվականին սեպտեմբերի 20-ին ժամը 12:00-ի սահմաններում, երբ գտնվել է ք.Երևանի Վարդանանց և Հանրապետության փողոցների խաչմերուկում, նկատել է ամբաստանյալի հետևից վազող և օգնություն կանչող տուժողին, ով գոռացել է` բռնեք, տարան: Հարվածելով ամբաստանյալի կրծքավանդակին` նրան գցել է գետնին, ոլորել է ձեռքերը և իրենց մոտեցած տուժողին է տվել ամբաստանյալի ձեռքից վերցրած ծրարը:
Կենտրոնականի համայնքային ոստիկանության բաժանմունքի ավագ տեսուչ Լ.Մանուկյանի զեկուցագրի համաձայն 2012 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ժամը 12:40-ի սահմաններում, կողոպուտ կատարելու կասկածանքով ք.Երևանի Վարդանանց և Հանրապետության փողոցների խաչմերուկից բերման է ենթարկվել Դավիթ Ավանեսյանը:
Ըստ անձին ոստիկանության բաժին բերման ենթարկելու մասին 20.09.2012 թվականի արձանագրության` 2012 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ժամը 12:55-ի սահմաններում, կողոպուտ կատարելու կասկածանքով ք.Երևանի Վարդանանց և Հանրապետության փողոցների խաչմերուկից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման է ենթարկվել Դավիթ Ավանեսյանը:
Համաձայն կանխիկ մուտքի հ.000337 անդորրագրի պատճենի` տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանը 2012 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ժամը 15:56-ին, 310.000 ՀՀ դրամ է մուտքագրել «Կոնվերսբանկ» ՓԲ ընկերության «Մոսկովյան» մասնաճյուղի իր բանկային հաշվին:
Ըստ քննչական փորձարարություն կատարելու մասին 21.09.2012 թվականի արձանագրության` ամբաստանյալ Դավիթ Ավանեսյանը մատնացույց է արել ք.Երևանի Վարդանանց փողոցի 9-րդ շենքի շքամուտքը, որտեղ կողոպտել է տուժողին:
Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգել է այն հետևության, որ սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվել է, որ նախաքննության մարմինը ճիշտ պարզելով գործի փաստական հանգամանքները, ամբաստանյալի արարքին տվել է սխալ քրեաիրավական գնահատական, որի արդյունքում նրան մեղադրանք է առաջադրել ոչ թե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այլ նույն հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով:
Դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-դ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ամբաստանյալ Դավիթ Ավանեսյանին առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերաորակել նույն հոդվածի 1-ին մասով, բերելով հետևյալ պատճառաբանությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն կողոպուտն ուրիշի գույքի բացահայտ հափշտակությունն է, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետը պատասխանատվություն է սահմանում անձի կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնության գործադրմամբ կամ դա գործադրելու սպառնալիքով կատարաված կողոպուտի համար:
Նշվածի մեկանաբանությունից հետևում է, որ կողոպուտի ժամանակ անձի նկատմամբ գործադրված բռնությունը պետք է նրա առողջության համար լինի ոչ վտանգավոր:
Քննարկվող ծանրացնող հանգամանքը սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է ոչ միայն գույքի բացահայտ հափշտակության, այլ նաև այդ ընթացքում կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելու կամ դա գործադրելու սպառնալիքի փաստը:
Դատարանը արձանագրել է, որ իրավակիրառ պրակտիկայում և տեսական գրականությունում առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնության գործադրման տակ հասկացվում է, որ նման բռնության գործադրման ընթացքում տուժողի առողջությանը պետք է պատճառվեն առողջության կարճատև քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության աննշան կայուն կորուստ չառաջացրած թեթև մարմնական վնասվածքներ կամ պետք է կատարվեն տուժողին ֆիզիկական ցավ պատճառելու կամ նրա ազատությունը սահմանափակելու հետ կապված բռնի գործողություններ, ամբաստանյալը պետք է ծեծի ենթարկի տուժողին, հարվածի կամ հրի նրան, կապի ոտքերն ու ձեռքերը, ոլորի ձեռքերը և այլն:
Այսինքն, ամբաստանյալի կատարած արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով որակելու համար անհրաժեշտ է, որպեսզի հանցավորի բռնի գործողությունների պատճառով տուժողը նվազագույնը ֆիզիկական ցավ զգա կամ սահմանափակվի նրա ազատությունը, ինչը տեղի չի ունեցել:
Նախաքննության մարմինն առանց պարզելու, արդյոք, ամբաստանյալի բռնի գործողությունների ձեռքը սեղմելու պատճառով տուժողին ֆիզիկական ցավ է պատճառվել, ամբաստանյալին մեղադրանք է առաջադրել ձեռքով տուժողի ձեռքը սեղմելու միջոցով նրա առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնության գործադրմամբ կողոպուտ կատարելու համար, մինչդեռ քրեական գործի նախաքննական ապացույցներից և փաստական տվյալներից ու դատաքննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցներից երևում է, որ տուժողի առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն ամբաստանյալի կողմից չի գործադրվել. թեև նա բռնել և սեղմել է տուժողի ձեռքը, սակայն վերջինիս ֆիզիկական ցավ չի պատճառել, քանի որ տուժողը ֆիզիկական ցավ չի զգացել:
Ամբաստանյալի գործողությունների արդյունքում նաև տուժողի առողջությանը չեն պատճառվել առողջության կարճատև քայքայում կամ ընդհանուր աշխատունակության աննշան կայուն կորուստ չառաջացրած թեթև մարմնական վնասվածքներ և որևէ կերպ չի սահմանափակվել նրա ազատությունը:
Նշվածից ելնելով` դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Ավանեսյանին պետք է մեղավոր ճանաչել և պատասխանատվության ենթարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանի վերոնշված եզրահանգումները հիմնավոր են և բխում են ինչպես գործող օրենսդրության պահանջներից, այնպես էլ գործի փաստական հանգամանքներից ու տվյալներից:
Նախաքննության ընթացքում տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանը ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ աշխատում է Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցի թիվ 9 հասցեում գործող «Բազալտ ԷՄ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունում` որպես տնօրենի խորհրդական: 2012 թվականի սեպտեմբերի 20-ին, ժամը 10:00-ից գտնվել է աշխատավայրում և կատարել իր աշխատանքային պարտականությունները:
Համաձայն տուժողի ցուցմունքների, նույն օրը ժամը 12:00-ի սահմաններում, զանգահարել է բարեկամ Արամին և հայտնել, որ ցանկանում է մոտը եղած` իրեն պատկանող 310.000 ՀՀ դրամ գումարը վերադարձնել: Դուրս է եկել գրասենյակից և փողոցում հանդիպել Արամին: Վերջինս իրեն է փոխանցել ծրարը և հայտնել, որ դրանում 310.000 ՀՀ դրամ գումար կա: Ծրարն աջ ձեռքում բռնելով, այն ծալել է ափի մեջ` այլ անձանցից աննկատելի պահելու համար, ապա` մի քանի րոպե Արամի հետ զրուցելուց հետո վերադարձել է գրասենյակ: Վարդանանց փողոցի թիվ 9 շենքի մուտք մտնելուց հետո աստիճաններով բարձրանալու ընթացքում, անսպասելի ինչ-որ մեկը բռնել է իր աջ ձեռքից: Շրջվելով` նկատել է, որ այդ անձնավորությունը քիչ առաջ իրենից ու Արամից մի փոքր հեռու կանգնած անձնավորությունն է: Վերջինս, իր աջ ձեռքն ուժգին սեղմելով, ստիպել է, որ ափը բացի, ինչն էլ ինքը կատարել է, ապա` վերցնելով ծրարավորված 310.000 ՀՀ դրամը, անծանոթը դիմել է փախուստի: Վազքով հետևել է նրան, փողոցում աղմկել է և օգնություն կանչել: Շուրջ 20 մետր հեռանալուց հետո անծանոթ մի տղա հանցագործին բռնել է և գետնին պառկեցրել: Մոտենալով նրանց` նշված անձնավորությանը պատմել է եղելությունը, ապա հանցագործի ձեռքից վերցրել հափշտակված գումարը: Դրանից հետո զանգահարել է Արամին և հայտնել կատարվածի մասին: Քիչ անց ժամանել են ոստիկանության աշխատակիցները և հանցագործին բերման ենթարկել Կենտրոնականի բաժին: Ինքը ներկայացել է ոստիկանություն և կատարվածի մասին հաղորդում տվել: Ոստիկանության բաժնում տեղեկացել է, որ հանցագործություն կատարած անձնավորությունը հանդիսանում է Դավիթ Ավանեսյանը: Նույն օրը 310.000 ՀՀ դրամ գումարը «Կոնվերսբանկ» ՓԲ ընկերության «Մոսկովյան» մասնաճյուղում մուտքագրել է իր բանկային հաշվեհամարին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք:
(…)
3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն.
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն.
«Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն
5) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը.
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի համաձայն.
«Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում վերաքննիչ դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ են դատական քննության ժամանակ սույն օրենսգրքի սկզբունքների և այլ ընդհանուր դրույթների խախտումները, որոնք գործին մասնակցող անձանց` օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա»:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Դատավճիռը պետք է բեկանվի, երբ դատաքննության միակողմանիությունը կամ ոչ լրիվությունը հետևանք են թույլատրելի ապացույցները գործից սխալմամբ հանելու կամ այն ապացույցների հետազոտման հարցում կողմի միջնորդությունն անհիմն մերժելու համար, որոնք կարող էին նշանակություն ունենալ գործի համար»:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն. «Դատավճիռը բոլոր դեպքերում ենթակա է բեկանման, եթե`
1) գործով վարույթի կարճման կամ քրեական հետապնդման դադարեցման համար հիմքերի առկայության դեպքում առաջին ատյանի դատարանը չի կարճել վարույթը կամ չի դադարեցրել հետապնդումը.
2) դատավճիռը կայացվել է դատարանի ոչ օրինական կազմով.
3) գործը քննվել է ամբաստանյալի բացակայությամբ, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 314.1-րդ հոդվածի վեցերորդ մասով նախատեսված դեպքի.
4) գործը քննվել է պաշտպանի բացակայությամբ, երբ նրա մասնակցությունը, համաձայն օրենքի, պարտադիր էր, կամ այլ կերպ խախտվել է մեղադրյալի` պաշտպան ունենալու իրավունքը.
5) դատարանում խախտվել է մայրենի լեզվից և թարգմանչի ծառայություններից օգտվելու` ամբաստանյալի իրավունքը.
6) անձամբ իր պաշտպանությունն իրականացրած ամբաստանյալին իրավունք չի վերապահվել մասնակցելու դատական վիճաբանություններին.
7) ամբաստանյալին չի տրվել վերջին խոսքի իրավունք.
8) խախտվել է խորհրդակցական սենյակի գաղտնիությունը.
9) գործում բացակայում է դատական նիստի արձանագրությունը.
10)դատավճռում իսպառ բացակայում է դրա նկարագրական-պատճառաբանական մասը.
11) խախտվել է գործի քննության ընդդատությունը»:
Վերաքննիչ դատարանը, գնահատության ենթարկելով տուժող Իզաբելլա Բեգլարյանի ցուցմունքները, քրեական գործով ձեռք բերված և սույն որոշման մեջ շարադրված ապացույցների հետ իրենց համակցությամբ, գտնում է, որ վերջինիս նախաքննական ցուցմունքը ինքնին չի կարող սույն քրեական գործի շրջանակներում բավարար հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Դավիթ Ավանեսյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով որակելու համար, ուստի այդ առումով դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքեր չկան:
Վերաքննիչ դատարանը, վերլուծության և գնահատության ենթարկելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներն, իրենց համակցությամբ, հանգում է այն հետևության` դատարանը ամբաստանյալ Դավիթ Ավանեսյանի հանցավոր արարքի որակման առումով հիմնավոր հետևության հանգելու համար, անհրաժեշտ և բավարար վերլուծության և գնահատման է ենթարկել գործի լուծման համար ահնրաժեշտ բացահայտման ենթակա հանգամանքները, որի արդյունքում ամբաստանյալ Դավիթ Ավանեսյանի արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական և կիրառվել է քրեական այն օրենքը, որը ենթակա է եղել կիրառման: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործը քննելիս և լուծելիս դատարանի կողմից քրեակադատավարական օրենքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք ազդել կամ կարող էին ազդել սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա` թույլ չեն տրվել:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում դատարանի կողմից կայացվել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, այն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, ուստի պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Դավիթ Ավանեսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է և պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով Վերաքննիչ դատարանը


Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013 թվականի հունվարի 22-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Դավիթ Վլադիմիրի Ավանեսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-րդ մասով թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ամբաստանյալ Դավիթ Ավանեսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։




ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆԻ

Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ