Գործ թիվ ԵԿԴ/0183/01/12





ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող, Երևան քաղաքի Կենտրոն և
Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
դատախազի տեղակալ` Լևոն Չարխիֆալակյանի,

տուժող` Նելլի Սարգսյանի,

պաշտպան (հանրային)` Անժելա Հոբոսյանի,


2012թ. դեկտեմբերի 10-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`

Մ ա ր ի ա մ Ջ ա ն ի բ ե կ ի Ք ո չ ա ր յ ա ն ի `
(ծնված 1976թ. ապրիլի 22-ին, Նոր Հաճն քաղաքում, ազգութ¬¬յամբ հայ, ՀՀ քաղա¬քա¬ցի, միջնակարգ կրթու¬թյամբ, ամուս¬նացած, ֆիզիկապես վառառողջ, խնամքին երկու փոքրահա¬սակ երեխա, չի աշխատում, նախ¬կինում չդա¬տա¬պարտված, հաշ¬վառ¬ված և բնակ¬վում է Երևան քաղաքի Արհեստավորների 1-ին փողոցի 53-րդ տանը)


1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 13122312 քրեական գործն հարուցվել է 2012թ. մայիսի 15-ին` ՀՀ ոստիկա¬նութ¬յան ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով` քաղ. Նելլի Սարգսյանի հա¬ղորդման հիման վրա։
2012թ. օգոստոսի 15-ին Մարիամ Քոչարյանը ներգրրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, նույն օրը նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2012թ. օգոստոսի 18-ին մեղադրյալ Մարիամ Քոչարյանն հայտնաբերվել է, նրան մե¬ղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, նրա նկատ¬¬մամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ։
2012թ. հոկտեմբերի 12-ին քրեական գործը Մարիամ Քոչարյանի վերա¬բերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հաստատված մեղադրա¬կան եզրա¬կացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ¬հանուր իրավասության դատա¬րան և 2012թ. հոկտեմբերի 16-ին ընդունվել վարույթ։

2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Դատարանը հաստատված հա¬մա¬րեց այն, որ ամբաստանյալ Մարիամ Քոչարյանը, տեղեկանալով, որ տուժող Նելլի Սարգսյանի որդին` Հարություն Ղազարյանը, ինչպես և իր ամուսինը, պատիժ է կրում ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության «Էրեբունի» քրեակատարողական հիմնարկում, Ն.Սարգսյանի գույքին տիրանալու դիտավորությամբ խաբեությամբ, ինչպես նաև նրա և Անուշ Սարգսյանի վստահությունը չարա¬շահելով, այն է` համոզելով և հանձն առնելով նաև Հ.Ղազարյանին պատժից վաղաժամկետ ազատելու գործը, իրականում այդ պատրվակով 2011թ. դեկտեմբերից մինչև 2012թ. մարտն ընկած ժամանա¬կա¬հատվածում Նելլի Սարգսյանից պահանջել և մաս-մաս ստացել է խոշոր չափերի գույք` 499.000 ՀՀ դրամ, 425.939 ՀՀ դրամին համարժեք 1.100 ԱՄՆ դոլար և 77.700 ՀՀ դրամին համարժեք 6000 ՌԴ ռուբլի գումարներ« 190.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ ոսկյա խաչ և երկու զույգ ականջօղեր« իսկ վերջինիս քույր, գործով տուժող Անուշ Սարգսյանից` 20.000 ՀՀ դրամ և 19.434 ՀՀ դրամին համարժեք 50 ԱՄՆ դոլար գումարներ« 255.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ ոսկյա երկու մատանի« ոսկյա շղթա և խաչ« ոսկյա թևնոց՝ կրծքազարդով« որոնք հափշտակել է պատճառելով խոշոր չափի` տուժող Նելլի Սարգսյանին 1.142.638 ՀՀ դրամի« իսկ տուժող Անուշ Սարգսյանին 294.434 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։
Վերոնշյալ հանցավոր արարքը կատարելու համար Մարիամ Քոչարյանին մե¬ղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Մարիամ Քոչարյանն իրեն մեղա¬վոր չճա¬նաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ տեղեկացվելով Նելլի Սարգսյանի որդու՝ Հարություն Ղա¬զար¬յանի կողմից «Էրեբունի» քրեակատարողական հիմնարկում թղթախաղով 600.000 ՀՀ դրամ դրամ տանուլ տալու մասին` պատրաստակամություն է հայտնել աջակցել և այդ գումարի մի մասը՝ 400.000 ՀՀ դրամը« ներս տանել ՔԿՀ և մարել այդ պարտքը։ Հիշյալ պարտքը մարելու հա¬մար Հ.Ղազարյանի քույր Մառա Ղազարյանը իրեն է փոխանցել 400.000 ՀՀ դրամը, սակայն վերջինիցս պահանջել և ստացել է ևս 40.000 ՀՀ դրամ գումար՝ նրան պարզաբանելով« որ 40.000 ՀՀ դրամ պետք է տա համապատասխան անձին« ով կարող է 400.000 ՀՀ դրամը ներս տանել ՔԿՀ։ Երկու օր անց զանգահարել է Մ.Ղազարյանի ընկերը՝ ոմն Արգիշտին« պահանջել վերադարձնել ողջ գումարը` նշելով, որ նրանք կարող են իրենց ուժերով կարգավորել այդ խնդիրը։ Մ.Ղազարյանին հանդիպել և ողջ գումարը նրան է վերադարձրել։ Չընդունեց դատապարտյալ Հարություն Ղազար¬յանին ՔԿՀ-ից վաղաժամկետ ազատելու պատրվակով որևէ գումար կամ զարդեր պահանջելու, առավել ևս` ստանալու փաստը` նշելով, որ Անուշ Սարգսյանն անհայտույց, որպես շնորհակա¬լություն, իրեն տվել է 50 ԱՄՆ դոլար գումար, միայն նրա համար, որ պատրաստա¬կամութ¬յուն էր հայտնել կարգավորելու տանուլ տված գումարի վերադարձման հարցը։
Ամբաստանյալ Մարիամ Քոչարյանի պատճառաբանություններն անհիմն են և մտա¬ցածին, հե¬տապնդում են քրեական պատաս¬խանատվությունից խուսափելու նպատակ, դրանք հերքված են, իսկ նրան առաջադրված մեղադրանքն հաս¬տատված է դատաքննության ընթաց¬քում պատ¬շաճ իրա¬վա¬կան ըն¬թա¬ցակարգերի շրջա¬նակ¬նե¬րում հետա¬զոտ¬ված և գնահատ¬ված ներ¬քոհիշ¬յալ ապա¬ցույց¬ներով.
Տուժող Նելլի Սարգսյանի դատաքննական ցուց¬մուն¬քով. Վերջինս Դատարանում հայտ¬նեց, որ 2011թ. դեկտեմբերին` «Էրեբունի» ՔԿՀ-ում պատիժ կրող որդուն` Հարություն Ղազար¬յա¬նին հերթական այցելության օրը« ծանո¬թացել է Մարիամ Քոչարյանի հետ« ում հետ զրույցի ընթացքում տեղեկացել է, որ նույն հիմնարկում պատիժ է կրում վերջինիս ամուսինը։ Զրույցի ընթացքում Մ.Քոչարյանին տեղեկացրել է, որ եկել է քրեակատարողական հիմնարկ` որդուն տե¬սակցելու։ Մ.Քոչարյանը հետաքրքրվել և իրենից պարզել է, որ իր որդին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար դա¬տա¬պարտվել է 3 տարի ազատազրկման, իսկ հեռանալուց առաջ ցանկություն է հայտնել խորաց¬նել իրենց ծանո¬թությունը` վերցնելով իր հեռախոսահամարը։
Մոտ 10 օր անց Մ.Քոչարյանը զանգահարել և հայտնել է« որ կարող է որդուն վաղաժամկետ ազատել «Էրեբունի» ՔԿՀ-ից՝ ավելացնելով« որ ցանկության դեպքում կարող են հանդիպել և զրուցել ավելի առարկայական։ Պայմանավորվել և հաջորդ օրը դստեր՝ Մառա Ղազարյանի հետ Երևան քաղաքի «Տաշիր» առևտրի կենտրոնի մոտ հանդիպել Մ.Քոչարյանին, ով իրենց ուղեկցել է նրա տուն։ Տեղում Մ.Քոչարյանը հայտնել է« որ ՀՀ Նախագահն ամանորյա տոների կապակցությամբ պետք է պատժից ազատի 50 դատապարտյալի` նշելով, որ Հարություն Ղազար¬յանին էլ կարող են ընդգրկել այդ ցուցակի մեջ` պայմանով, որ նրան տրվի 300 ԱՄՆ դոլար գումար։ Միաժամանակ Մ.Քոչարյանը հայտնել է, թե իբր այդ հարցի կարգավորման համար նախապես անհրաժեշտ է 20.000 ՀՀ դրամ գումար, Հ.Ղազարյանի վերաբերյալ հարևանների տված բնութագիր՝ ինչ-որ վար¬չություն ներկայացնելու համար։ Համաձայնել և 20.000 ՀՀ դրամ գումարը և որդու վերաբերյալ հարևաններից նախապես վերցրած բնութագիրը Մ.Ղազարյանին է տվել հաջորդ օրը, նրա տանը։ Օրեր անց Մ.Քոչարյանը ժամանել է իրենց բնա¬կութ¬յան վայր` Արարատի մարզի Բերքանուշ գյուղ« պահանջել նաև իր ամուսնու մահվան վկայականը« որդու դատավճիռը« իր և դստեր անձնագրերը« ինչպես նաև 100 ԱՄՆ դոլար՝ պատճա¬ռաբանելով« որ այդ ամենը պետք է շտապ ներկայացնի վարչություն։ Մ.Քոչարյանին է տվել պահանջվող փաստաթղթերը և 100 ԱՄՆ դոլարը« որից հետո վերջինս հեռացել է։ Օրեր անց Մ.Քոչարյանը զանգահարել և պահանջել է ևս 20.000 ՀՀ դրամ գումար, նոր բնութագիր՝ պատճառաբանելով« թե իբր նախկին բնութագրի ժամ¬կետը լրացել է, պետք է նորը ներկայացնի վարչություն։ Հաջորդ օրն այցելել է Մ.Ղազարյանի տուն և վերջինիս տվել ևս 20.000 ՀՀ դրամ և հարևանների ստորագրություններով հաստատված նոր բնութագիրը։
2011թ. դեկտեմբերին Մ.Քոչարյանը Հ.Ղազարյանին ՔԿՀ-ից ազատելու« ազատման համար անհրաժեշտ ծախսեր կատարելու պատրվակով պահանջել է ևս 200 ԱՄՆ դոլար գումար« ինչը Մ.Քոչարյանի տանը վերջինիս է փոխանցել իր դուստրը` Մ.Ղազարյանը։
2012թ. հունվարին Մ.Քոչարյանը զանգահարել է դստերը` Մառա Ղազարյանին« հայտնել« թե իբր Հ.Ղազարյանի գործով տուժողը բողոքում է« անհրաժեշտ է նրան լռեցնել և որպես տուժողի համար հագուստ ձեռք բերելու գումար` պահանջել է 23.000 ՀՀ դրամ, իսկ որպես տուժողի հիվան¬դանոցային ծախսերի փոխհատուցում` 250.000 ՀՀ դրամ գումարներ` պատճառաբանելով« թե իբր Հ.Ղազարյանին ազատելու գործում տու¬ժողի բողոքի բացակայությունն անհրաժեշտություն է։ Տեղեկանալով այդ հեռախոսազրույցի մասին՝ զանգահարել ու զրուցել է Մ.Քոչարյանի հետ« ով իրենից ևս պահանջել է 23.000 և 250.000 ՀՀ դրամ գումարները։ Հաջորդ օրն իր խնդրանքով դուստրը` Մ.Ղազարյանը այցելել է Մ.Քոչարյանի տուն« նրան է փոխանցել 23.000 ՀՀ դրամը՝ պարտավորվելով 250.000 ՀՀ դրամը վճարել մաս-մաս։ Մի քանի օր անց Մ.Ղազարյանը և իր քույրը` Անուշ Սարգսյանը, այցելել են Մ.Քոչարյանի տուն, նրան փոխանցել 125.000 ՀՀ դրամը։ Օրեր անց, երբ Մ.Քոչարյանը զանգահարել է Մ.Ղազարյանին և պահանջել նաև մնացած 125.000 ՀՀ դրամը, այդ գումարը Մ.Քոչարյանի տուն է տարել և վերջինիս հանձնել իր քույրը` Անուշ Սարգսյանը։ Այդ գումարը ևս ստանալով` Մ.Քոչարյանը վստահեցրել է« որ Հ.Ղազարյանի վաղաժամ¬կետ ազատման հարցը կարգավորվում է։
Հերթական անգամ Մ.Քոչարյանը զանգահարել է Անուշ Սարգսյանին« հայտնել« որ ինչ-որ կարևոր փաստաթուղթ պետք է ստորագրվի« որի համար անհրաժեշտ է ևս 100 ԱՄՆ դոլար՝ ավելացնելով« թե իբր այդ գումարը պահանջել է իրենից« սակայն մերժվել է՝ գումարի բացակայության պատճառաբանությամբ։ Անուշ Սարգսյանը« վստահելով Մ.Քոչարյանին« անձնական միջոցներից նրան տվել է ևս 50 ԱՄՆ դոլար։ Որոշ ժամանակ անց Մ.Քոչարյանն այցելել է իրենց բնակության վայր` Արարատի մարզի Բերքանուշ գյուղ« հանդիպել Մառա Ղազարյանին և Անուշ Սարգսյանին` տեղեկացնելով, թե իբր Հ.Ղազարյանը ՔԿՀ-ում խախտումներ է թույլ տվել« որոնց վերացման համար անհրաժեշտ է ևս 100.000 ՀՀ դրամ գումար։ Մ.Ղազարյանից հեռախոսով տեղեկանալով իրենց տուն Մ.Քոչարյանի այցելելու և 100.000 ՀՀ դրամ պահանջելու մասին` զրուցել է վերջինիս հետ« նշել« որ նման գումար չունեն` առաջարկելով ընդամենը 40.000 ՀՀ դրամ գումար, մեկ զույգ ոսկյա ականջօղ ու խաչ։ Մ.Քոչարյանն համաձայնել է 100.000 ՀՀ դրամի դիմաց վերցնել դրանք, որից հետո դուստրն իր հանձնարարությամբ դրանք փոխանցել է Մ.Քոչարյանին։ Վերջինս տեղում խաբել է նաև Անուշ Սարգսյանից` շահարկելով Հ.Ղազարյանի ազատման հարցը և նշելով, թե իբր Հ.Ղազարյանը ՔԿՀ-ում թղթախաղով տանուլ է տվել 200.000 ՀՀ դրամ, որը պետք է շտապ մարվի« քանի որ դա կարող է խոչընդոտել վերջինիս ազատման հարցը կարգավորելուն, այդ պատրվակով Ա.Սարգսյանից էլ գումար է պահանջել, ստացել է միայն 20.000 ՀՀ դրամ« ինչպես նաև նրա երկու ոսկյա մատանիները« ոսկյա թևնոցն ու կրծքազարդը` վստահեցնելով, թե իբր ծանոթ գրավատնում բարձր գնով կգրավադնի ոսկյա զար¬դերն ու ստացած գումարից 100.000 ՀՀ դրամը կուղղի խախտումները վերացնել տալու գործին« իսկ մնացած գումարը ներս կտանի ՔԿՀ և կմարի Հ.Ղազարյանի` թղթախաղի հետևանքով գոյացած պարտքը։
2012թ. հունվար ամսվա ընթացքում Մ.Քոչարյանը Հ.Ղազարյանի ազատման հարցը կար¬գա¬վորելու« ինչպես նաև անհրաժեշտ փաստաթղթերը ներկայացնելու պատրվակով պահանջել և Մառա Ղազարյանից ստացել է ևս 250 ԱՄՆ դոլար, 26.000 և 20.000 ՀՀ դրամ գումարներ,ինչպես նաև Հ.Ղազարյանի վերաբերյալ նոր բնութագիր։
2012թ. փետրվարի 8-ին Մ.Քոչարյանը զանգահարել է Անուշ Սարգսյանին« հայտնել« թե իբր Հ.Ղազարյանի անձնագրում անհրաժեշտ է կնիքի փոփոխություն կատարել« որպեսզի վերջինս կարողանա անարգել մեկնել ՀՀ-ից« այդ նպատակով պահանջել է ևս 300 ԱՄՆ դոլար գումար։ Այդ մասին տեղեկանալով Ա.Սարգսյանից՝ զանգահարել է Մ.Քոչարյանին« ով վերահաստատել է կնիքի փոփոխման անհրաժեշտությունը։ Այդ գումարը պարտքով տրամադրելու խնդրանքով դիմել է այդ պահին ՌԴ-ում բնակություն հաստատած քրոջը` Անուշ Սարգսյանին, ով 2012թ. փետրվարի 14-ին բանկային փոխանցմամբ ուղարկել է 6000 ՌԴ ռուբլի« ինչը ստանալով` Մառա Ղազարյանը նույն օրն հանձնել է Մ.Քոչարյանին։ Որոշ ժամանակ անց Մ.Քոչարյանը նորից զանգահարել է« այս անգամ հայտնել« որ ոմն Ջեմմա Հակոբյանը պետք է ստորագրի Հ.Ղազարյանի՝ ՔԿՀ-ից ազատման փաստաթղթերը« որի համար պահանջել է ևս 500 ԱՄՆ դոլար։ Մ.Քոչարյանին տեղեկացրել է, որ ունի ընդամենը 400 ԱՄՆ դոլար և մորից հիշատակ մնացած մեկ զույգ ոսկյա ականջօղ։ Մ.Քոչարյանը վստահեցրել է« որ հիշյալ ոսկյա զարդը կգրավադնի« ստացված գումարը կավելացնի 400 ԱՄՆ դոլարի վրա և այն կտա Ջ.Հակոբյանին« իսկ ոսկյա զարդի գրավադրումից մնացած ավել գումարը կվերադարձնի իրեն։ Հիշյալ գումարը և ոսկյա զարդը վերցնելու նպա¬տակով Ն.Քոչարյանն այցելել է Արարատի մարզի Բերքանուշ գյուղ« ստանալով դրանք` հեռացել։
Հասկանալով« որ Մարիամ Քոչարյանը ոչինչ իրականում չի ձեռնարկել որդուն պատժից վաղաժամկետ ազատելու ուղղությամբ` Մառա Ղազարյանի հետ հանդիպել են նրան« պահանջել վերադարձնել գումարները և ոսկյա զարդերը« սակայն Մ.Քոչարյանը վստահեցրել է« որ ամեն ինչ նորմալ է և շուտով Հ.Ղազարյանն ազատվելու է, ավելին` պահանջել է ևս 100 ԱՄՆ դոլար և 86.000 ՀՀ դրամ՝ հայտնելով« որ ոսկյա խաչը և երկու զույգ ականջօղերը գրավատնից կարող է հանել այդ գումարներով։ Նրան նորից վստահել և հավատացել են, օրեր անց Մ.Ղազարյանի հետ այցելելով Մ.Քոչար¬յանի տուն` վերջինիս են տվել նաև 100 ԱՄՆ դոլար և 40.000 ՀՀ դրամ գումարներ։
Որդին պատժի կրումից մինչ օրս չի ազատվել և համոզվելով, որ Մ.Քոչարյանը նրան ազա¬տելու ուղղությամբ որևէ գործողություն չի կատարել, այլ խաբեությամբ տիրացել է միայն իր և քրոջ` Անուշ Սարգսյանի գումարներին և ոսկյա զարդերին` 2012թ. ապրիլի 17-ին դիմել են ոստի¬կանություն։ Դատարանում ներկայացրեց 1.142.638 ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայց։
Տուժող Անուշ Սարգսյանի և գործով վկա Մառա Ղազարյանի` Դատարանում հրապա¬րակված և հետազոտված, ըստ էության նույնաբովանդակ ցուց¬մուն¬քներով. Տուժող Անուշ Սարգս¬յա¬նը նաև նշել է, որ Մ.Քոչարյանի գործողությունների հետևան¬քով իրեն պատճառվել է 294.434 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։
Վկա Ալինա Խաչատրյանի դատաքննական ցուցմունքով` այն մասին, որ 2011թ. դեկ¬տեմբերին համագյուղացի Նելլի Սարգսյանը և վերջինիս դուստրը՝ Մառա Ղազարյանը« այցելել են իր տուն« խնդրել ստորագրել մի բնութագիր՝ պարզաբանելով« որ այն անհրաժեշտ է Հարություն Ղազարյանին ՔԿՀ-ից ազատելու համար։ Ծանոթանալով բովանդակությանը` այն ստորագրել է։ 2012թ. հունվարին իրեն է զանգահարել Մառա Ղազարյանը և խնդրել այցելել նրանց տուն։ Այդտեղ Ն.Սարգսյանը իրեն ծանոթացրել է Երևանում ծանոթացած մի կնոջ` Մարիամի հետ։ Մ.Ղազարյանի հետ զրույցի ընթացքում վերջինս Մարիամի ներկայությամբ պարտքով գումար է խնդրել` պարզաբանելով, որ այն անհրաժեշտ է եղբորը` Հարությունին ՔԿՀ-ից ազատելու համար։ Մ. Ղազարյանին տեղեկացրել է« որ այդ պահին գումար չունի« հաջորդ օրը միայն կարող է տալ 60.000 ՀՀ դրամ, որին միջամտել է Մարիամը` փորձելով հստակեցնել, թե կոնկրետ երբ կարող է այդ գումարը տալ։
Դրանից օրեր անց« իր տուն է այցելել Նելլի Սարգսյանը և խնդրել է ստորագրել որդու վերաբերյալ մեկ այլ բնութագիր՝ մեկնաբանելով« որ նախորդ բնութագրի ժամկետը լրացել է, նորն է անհրաժեշտ։ Ընդառաջելով Ն.Սարգսյանի խնդրանքին` ստորագրել է նաև այդ, դեռևս չլրաց¬ված բնութագիրը, քանի որ վերջինս պատճառաբանել է, որ չի հասցրել դրանում գրառել նա¬խորդ բնու¬թագրի բովանդակությունը։
Վկաներ Անատոլիա Մովսիսյանի և Կարինե Ֆահրադյանի` ըստ էության նույնաբո¬վան¬դակ դատաքննական ցուցմունքներով, որոնց համաձայն` վերջիններս Նելլի Սարգսյանի խնդ¬րանքով` Հարություն Ղազարյանին ՔԿՀ-ից ազատելու նպատակով 2011թ. դեկտեմբերին, ապա 2012թ. հունվարին ստորագրել են Հ.Ղազարյանի վերաբերյալ երկու բնութագրեր, որոնցից վերջինի բովանդակությունը ստորագրման պահին եղել է դեռևս չլրացված։
Վկա Դոնարա Ղալեչյանի դատաքննական ցուցմունքով` այն մասին« որ Նելլի Սարգսյա¬նի խնդրանքով վերջինիս որդուն Հ.Ղազարյանին ՔԿՀ-ից ազատելու նպատակով 2011թ. դեկտեմ¬բերից 2012թ. հունվարն ընկած ժամանակա¬հատ¬վածում ստորագրել է Հ.Ղա¬զար¬յանի վերաբերյալ երեք բնութագրեր։
Վկա Կարեն Կարապետյանի` Դատարանում հրապարակված և հետազոտված ցուց¬մուն¬քով, համաձայն որի` 2011թ. հունվարին ծագած վիճաբանության ընթացքում Հարություն Ղազար¬յանն իրեն դանակահարել է` առողջությանը պատճառելով ծանր մարմնական վնաս¬։ Դրա համար Հ.Ղազարյանին դատապարտել են երեք տարվա ազատազրկման։ Նշել է, որ Մարիամ Քոչարյանին չի ճանաչում« Հ.Ղազարյանի դեմ չբողոքելու խնդրան¬քով որևէ մեկ իրեն չի հանդիպել մա դիմել, այդ նպատակով գումար իրեն չեն առաջարկել։ Հայտնել է նաև, որ 2011թ. հոկտեմ¬բերին մեկնել է ՌԴ և վերադարձել միայն 2012թ. հուլիսին« ուստի այդ ժամանակահատվածում որևէ մեկը Հ.Ղազարյանին ՔԿՀ-ից վաղաժամկետ ազատելու հարցով իրեն դիմել չէր կարող։
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված փաստաթղթերի` «Ղ-Տելեկոմ» ՓԲ ընկերությունից ստացված` ամբաստանյալ Մարիամ Քոչարյանի շահագործած 098-360559 բջջա¬յին հեռախո¬սահա¬մարից կատարված մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումների առկա¬յութ¬յամբ, համա¬ձայն որոնց` 2011թ. դեկտեմբերից մինչև 2012թ. մարտն ընկած ժամանակահատ¬վածում ամբաս¬տանյալ Մարիամ Քոչարյանը ակտիվ հեռախոսակապ է պահպանել տուժող Նելլի Սարգսյանի ( վերջինիս 093-445861 հեռախոսահամարով) և վերջինիս դուստր Մառա Ղազարյանի ( նրա 093-445867 հեռախոսահամարով) հետ« ինչպես նաև «Արարատ բանկ» ԲԲ ընկե¬րության Արտա¬շատի մասնաճյուղից ստացված բանկային երկու անդորրագրերի առկայությամբ« որոն¬ցով հաստատվել է 2012թ. փետրվարի 14-ին վերոնշյալ բանկով Մառա Ղազարյանի կողմից տուժող Անուշ Սարգսյանի փոխանցած 6.000 ՌԴ ռուբլին ստանալու փաստը։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված ապա¬ցույց¬ների գնա¬հատ¬ման արդյունքներով Դատարանը հաստատված է համարում այն, որ ամբաս¬տանյալ Մարիամ Քոչարյանը խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով միասնական դի¬տա¬վարությամբ հափշտակել է տուժողներ Նելլի և Անուշ Սարգսյանների խոշոր չափերի գույքը, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հան¬ցավոր արարք« որն համա¬պա¬տաս¬խա¬նում է ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատ¬կանիշներին, հետևաբար` վեր¬ջինս քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬վության և պատժի ենթա¬կա է նշված հոդված¬ի համապատասխան մասով և կետով։
Ամբաստանյալ Մ.Քոչարյանին առաջադրված մե¬ղադրանքում նրա մեղա¬վո¬րութ¬յան վե¬րա¬բեր¬յալ հետևության Դատարանը հան¬գեց նախապես քննարկելով և մերժելով նրան ար¬դա¬¬րաց¬նելու վե¬րա¬բերյալ վեր¬ջինիս պաշտպան¬ Անժելա Հոբոսյանի հարուցած միջնոր¬դությունները և դրանց հիմքում դրված պատճառաբանությունները։
Այսպես, ամբաստանյալ Մ.Քոչարյանի պաշտպանը, պաշտպանական ճառում հղում կա¬տա¬րելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011թ. փետրվարի 24-ի ԵԿԴ/0176/01/09 քրեական գործով արտա¬հայտած իրավական դիրքրոշումներին, վիճարկեց իր պաշտպանյալի գործո¬ղութ¬յուն¬նե¬րում խարդա¬խության հանցակազմի առկայությունը` պատճառաբանելով, որ վերջինս դատապարտյալ Հ.Ղա¬զար¬յանին պատժի կրումից վաղաժամկետ ազատելու խնդրով չի զբաղվել, այդ կապակ¬ցութ¬յամբ գործով տուժող ճանաչված Նելլի և Անուշ Սարգսյաններից գումարներ և թանկարժեք առար¬կաներ չի պահանջել և ստացել։ Ավելին, իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը կառուց¬ված է բացառապես տուժողների և նրանց հետ մտերմական հարաբերությունների մեջ գտնվող անձանց ցուցմունքների վրա, որով կասկած են հարուցում, չեն կարող դրվել դատավճռի հիմքում։ Բացի այդ, սըտ պաշտպանի` դատավճռի հիմքում չեն կարող դրվել նաև տուժող Անուշ Սարգսյա¬նի, վկա Մառա Ղազարյանի և Կարեն Կարապետյանի նախաքննական ցուցմունքները, քանի որ պաշտպանական կողմը զրկվել է մինչդատական վարույթի ընթացքում և Դատարանում հարցեր առաջադրելու և հարցաքննելու հնարավորությունից։
Պաշտպանի վկայակոչած Լիա Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011թ. փետրվարի 24-ի ԵԿԴ/0176/01/09 որոշման մեջ վերլուծվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդ¬վա¬ծով նախատեսված խարդախության հանցակազմը, որի համաձայն` օբյեկտիվ կող¬մից տվյալ հանցակազմը դրսևորվում է երկու եղանակով` խա¬բեությամբ կամ վստահությունը չարա¬շահելով։ Ընդ որում` վստահությունը չարաշահելն ուրիշի գույքին տիրանալու կամ դրա նկատ¬մամբ իրավունք ձեռք բերելու նպատա¬կով հանցավորի կողմից, նրա և գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի միջև ձևա¬վորված վստահության հարաբերությունների օգտագործումն է։ Արարքը խար¬դախություն որա¬կելու համար բավա¬րար չէ, որ անձն իր արարքներով կամ որոշակի հանգա¬մանքների բերու¬մով տուժողի մոտ վստահություն վայելի, այլ անհրաժեշտ է, որպեսզի վերջինս համոզի տուժողին իրեն փո¬խան¬ցել գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները։ Ընդ որում, էական նշանակութ¬յուն ունի այն, թե գույքն ուրիշին հանձնելու գործում ով է նախաձեռնություն դրսևորել, արդյո՞ք գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնելու տուժողի մտադրությունն առաջա¬ցել է հանցավորի կողմից նրան համոզելու և հորդորելու արդյունքում։
Հանցավորի նկատմամբ տուժողի վստահությունը կարող է ինչպես իրավական, այն¬պես էլ փաստական հիմքեր ունենալ, այսինքն` հանցավորի և տուժողի միջև առկա` վստա¬հության վրա հիմնված հարաբերությունները կարող են բխել ինչպես նրանց միջև առկա պայմանագրից, լիազո¬րագրից, այնպես էլ առաջանալ հանցավորի և գույքը հանձնողի անձնա¬կան հարա¬բերութ¬յուն¬ներից, հանցավորի կողմից նախկինում դրսևորած վարքագծից, հանցավորի անձնա¬վո¬րութ¬յունից։ Այսպի¬սով` հանցավորի գործողությունների արդյունքում մոլորության մեջ ընկած սեփա¬կա¬նա¬տերը կամ իրավասու այլ անձը կամավոր կերպով գույքը կամ գույքի նկատ¬մամբ իրա¬վունքներն հանձնում է հանցագործին կամ այլ անձի կամ անձանց կամ չի խոչընդո¬տում վեր¬ջին¬ներիս կողմից այդ գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրա¬վունքները վերցնելուն։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, նույն խնդրով իր մեկ այլ` Վարդան Մաթևոսյանի վերա¬բերյալ 2012թ. հունիսի 8-ին ԵՇԴ/0037/01/11 նախադեպային որոշմամբ ընդգծելով, որ խարդախությունը և քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների խախտումն օբյեկ¬տիվ կողմի հատկանիշներով հաճախ համընկնում են, արձա¬նագրել է, որ խարդախությունը` որպես հանցագործություն, քաղա¬քացիաիրավական պարտավորություն¬ների խախտման դեպքերից տարբերվում է հատկապես սուբ¬յեկտիվ կողմով։ Մասնավորապես՝ խարդախութ¬յունը սուբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, ինչը ենթադրում է, որ հանցավորը գիտակցում է, որ խաբեության կամ վստահութ¬յունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նաև նախատեսում և ցանկանում է դա։
Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը բնութագրվում է ոչ միայն ուղղակի դիտա¬վո¬րությամբ, այլև շահա¬դի¬տական նպատակի առկայությամբ, այսինքն` հանցավորը պետք է գիտակցի, որ խաբեությամբ կամ վստա¬հութ¬յունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նաև պետք է նախատեսի և ցանկանա դա։
Շահադիտական նպատակն ենթադրում է, որ մինչև գույք վերցնելը կամ գույքին տի¬րա¬նալն հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակել այն, չվերադարձնե¬լ գույ¬քը, չկա¬տա¬¬րել խոստումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները, ընդ որում` վե¬րոնշյալ¬ների վե¬րա¬բերյալ հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործով ձեռք բերված ապացույցների հա¬մակ¬ցության վրա։ Ապացույցների գնահատման արդյունքում դատարա¬նը յուրաքանչյուր դեպ¬քում պետք է հաստատ¬ված համարի այն, որ անձն ի սկզբանե նպատակ է ունեցել խարդախության միջոցով հափշտակել ուրիշի գույքը և եթե ապացուցվի, որ ունեցել է, ապա խարդախության հան¬ցա¬կազմն առկա է։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ խարդախությունը քաղա¬քա¬ցիա¬իրա¬վա¬կան պարտավորությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման դեպ¬քերից տա¬րան¬ջատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները` ա) խար¬դա¬խության դեպքում տուժողին խաբելու կամ նրա վստահությունը չարաշահելու մտադրութ¬յունն անձի մոտ ծագում է նախքան գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքներ ձեռք բե¬րելը, բ) խար¬դախության դեպքում անձի մոտ քաղաքացիաիրավական պայմանագրով ստանձ¬նած պար¬տավորությունները (գույքը փոխանցել, կատարել վարկային պարտավո¬րութ¬յունը, պարտքը վերադարձնել և այլն) չկատարելու դիտավո¬րությունը ծագում է նախ¬քան գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքներ ձեռք բերելը։
Վերոնշյալ իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո, դատաքննությամբ հետա¬զոտված ապա¬ցույցների արդյունքներով գնահատելով և մերժելով պաշտպան ԱՀոբոսյանի վե¬րոնշյալ միջնոր¬դութ¬յունը` Դատարանը փաստում է, որ`
- ամբաստանյալ Մարիամ Քոչարյանը ՀՀ ԱՆ «Էրեբունի» ՔԿՀ-ում պատիժ կրող դատա¬պարտ¬յալ Հ.Ղազարյանի մորը` տուժող Նելլի Սարգսյանին որպես նույն ՔԿՀ-ում պատիժ կրող դա¬տա¬¬պարտ¬յալի կին ներկա¬յանալու, նրա հետ ծանոթանալու, վերջինիս հետ անձ¬նական փոխհա¬րա¬բե¬րութ¬¬յուն¬ներ նախաձեռնելու և նրա որդուն պատժի կրումից կարճ ժամանակա¬հատ¬վա¬ծում վաղաժամկետ ազատելու հարցում աջակցելու, իրականում կեղծ խոս¬տում տալու ուժով մինչ մեղսագրվող արարքի կատարումը ձեռք է բերել և վայե¬լել ինչպես տուժող Նելլի Սարգսյանի, այնպես էլ վերջինիս քրոջ` գործով տուժող Անուշ Սարգսյանի, դստեր` գործով որպես վկա հար¬ցաքննված Մառա Ղազարյանի վստա¬հությունը,
- տուժողներ Նելլի և Անուշ Սարգսյանների գումարները, իսկ դրանց սպառվելուց հետո` ոսկյա զարդերն ամբաս¬տան¬յալ Մարիամ Քոչարյանի մոտ են հայտնվել վեր¬ջինիս նախաձեռնութ¬յամբ, տարա¬բնույթ պատրվակներով տուժողներին հա¬մոզելու և հորդորելու արդյունքում,
- մինչ գույք ստանալն ամբաստանյալ Մ.Քոչարյանի մոտ առկա է եղել շահադիտական նպա¬¬տակ, քանի որ վերջինս տուժողների հետ փոխհարաբերությունների ողջ ժամանակահատվածում նույն եղանակով, սակայն տարբեր պատրվակներով և պատճառաբանություններով նրա¬նցից մաս-մաս գույք պա¬¬հանջելով` գործել է պա¬հանջած և ստացած գույքն երբևէ չվերա¬դարձ¬¬նելու նախ¬նական հան¬ցա¬վոր դիտավորությամբ` գիտակցելով գույքը ստանալուց առաջ տված հիմնական` դատա¬պարտյալ Հ.Ղազար¬յա¬նին պատժի կրումից վաղաժամկետ ազատելու կեղծ խոստումը, ինչպես նաև դրան ուղղված ընթացիկ խոստումներն իրականացնելու անհնարինությունը։ Ավելին, նույնիսկ մինչև տուժող Ն.Սարգսյանի կողմից իրավա¬պահ¬ներին դիմելն ամբաստանյալ Մ.Քոչարյանը, թեկուզ մա¬սամբ, որևէ գույք տուժողներին չի վերա¬դարձրել, ինչը նրա շահադիտա¬կան նպա¬տակն ու նախ¬նական հանցավոր դիտավորությունն հաստատող հիմնավոր ևս մեկ փաս¬տարկներից է։
Ինչ վերաբերում է դատավճռի հիմքում բացառապես տուժողների և նրանց հետ մտերմական հարաբերությունների մեջ գտնվող վկաների ցուցմունքները դնելու անթույլատրելիության, այդ ապացույցների անարժանահավատության վերաբերյալ պաշտպանի փաստարկին, ապա այն ևս ան¬հիմն է և չպատճառաբանված, քանի որ տուժող Նելլի Սարգսյանի մերձավոր կամ հեռավոր ազգական, հա¬մագյուղացի և այլն հանդիսանալու փաստն ինքնին ստացված փաստական տվյալները (ապա¬ցույց¬ները) անթույլատրելի ճանաչելու հիմնավոր և բավարար փաստարկ չէ, այդ թվում` ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի պահանջների ենթատեքստում։ Թեև մինչդատական վարույթի ընթացքում և Դատարանում պաշտպանական կողմին չի հաջողվել հարցեր առաջադրելու և հարցաքննելու տուժող Անուշ Սարգսյանին, վկաներ Մառա Ղազարյանին և Կարեն Կարապետյանին, սակայն դա տեղի է ունեցել օբյեկտիվ պատճառներով` ՀՀ-ը նրանց բացակայելու պատճառաբանությամբ։ Ամեն դեպքում մեղ¬սագրվող արարքում ամբաստանյալ Մ.Քո¬չարյանի մեղավորության վերաբերյալ հետևության Դա¬տա¬¬րանը հանգում է ոչ թե բացառա¬պես այդ, վիճարկվող ապացույցների, այլ դատաքննությամբ հետա¬զոտված բոլոր ապացույցների գնահատման արդյունքներով, ինչը բխում է նաև ՄԻԵԴ-ի` «Մամիկոնյանն ընդդեմ Հայաս¬տանի» գործով 2010թ. փետրվարի 23-ին արտահայտած իրավական դիրքորոշումների ոգուց։
ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրո¬պա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յունները, պար¬տադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգա¬մանք¬ներով այլ գործի քննության ժամանակ։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի (այսուհետ նաև` Եվրոպական կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` քրեական հանցագործություն կատարելու մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր ոք ունի հետևյալ նվա¬զագույն իրավունքները (….)
(d) հարցաքննելու իր դեմ ցուցմունք տվող վկաներին կամ իրավունք ունենալու, որ այդ վկաները ենթարկվեն հարցաքննության և իրավունք ունենալու` իր վկաներին կանչելու ու հար¬ցաքննելու միևնույն պայմաններով, ինչ իր դեմ ցուցմունք տված վկաները,
«Մամիկոնյանն ընդդեմ Հայաստանի» գանգատի քննարկման շրջանակներում 2010թ. փետրվարի 23-ին կայացրած դատական ակտում ՄԻԵԴ փաստել է, որ ապացույցի թույլատրե¬լիության հարցն առաջին հերթին կարգավորվում է ներպետական օրենսդրությամբ և որպես կանոն ներպետական դատարաններն են գնահատում ներկայացված ապացույցները, մինչդեռ Եվրոպա¬կան դատարանի խնդիրն է հավաստել, թե արդյոք բոլոր ընթացակարգերն իրենց ամբողջութ¬յան մեջ (ներառյալ ապացույցների ձեռքբերումը) եղել են արդար։ (21-րդ կետ)
Բոլոր ապացույցները, որպես կանոն, պետք է ներկայացվեն մեղադրյալի մասնակ¬ցությամբ իրականացվող հրապարակային դատաքննության ընթացքում, որպեսզի մեղադրյալն հնարավորություն ունենա հակափաստարկներ ներկայացնելու։ Դա չի նշանակում, սակայն, որ որպես ապացույց օգտագործվելու համար վկաների ցուցմունքները միշտ պետք է տրվեն դատա¬րանում` հրապարակային դատաքննության ընթացքում։ Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ նախաքննության ընթացքում ձեռք բեր¬ված նման ապացույցների կիրառումն ինքնին անհամա¬պա¬տասխան չէ Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասին և 3-րդ մասի (d) կետին, որն սահմանում է պաշտպանության իրավունքի ապահովման անհրա¬ժեշտութ¬յունը։ Որպես կանոն այդ իրավունք¬ը պահանջում է, որպեսզի մեղադրյա¬լին տրամադրվի համապատասխան և պատշաճ հնարավորութ¬յուն հարցաքննե¬լու իր դեմ ցուցմունք տված վկային և վիճարկելու նրա ցուցմունքը ցուցմունք տալու ժամանակ կամ վարույթի հետագա փուլերում։
Սույն գործով պաշտպանի վիճարկած ցուցմունքները չեն հանդիսանում այն միակ ապա¬ցույցները, որոնց հիման վրա Դատարանը հետևության է հանգել առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Մ.Քոչարյանի մեղավորության վերաբերյալ։ Վիճարկվող այդ ցուցմունքներում առկա փաստական տվյալներն հաստատվել են գործով ձեռք բերված այլ, հավասարարժեք ապացույցներով, մասնավորապես` տուժող Նելլի Ղազարյանի դատաքննական ցուցմունքներով, որին հարցաքննելու հնարավորություն թե՛ մինչդատական վարույթում (նրա հետ առերեսման ժամանակ), թե՛ Դատարանում պաշտպանական կողմն ունեցել և այդ իրավունքից օգտվել է։ Մասամբ այդ ցուցմունքներն հաստատվել են նաև նույն գործով որպես վկա հարցաքննված Ալինա Խաչատրյանի, Անատոլիա Մովսիսյանի, Դոնարա Ղալերչյանի և Կարինե Ֆահրադյանի, որպես ապացույց ճանաչված և գոր¬ծին կցված փաստաթղթերի առկայությամբ և դրանց հետազոտման արդյունքներով։ Հետևաբար` տուժող Անուշ Սարգսյանին, վկաներ Մառա Ղազարյանին և Կարեն Կարապետյա¬նին մինչդատական վարույթում և Դատարանում հարցեր առաջադրելու և հարցաքննելու անհնա¬րի¬նութ¬յունը (պաշտպանական կողմի համար), որը պայմանավորված է եղել օբյեկտիվ պատ¬ճառներով` նախաքննության ընթացքում հարցաքննվելուց մինչև վերջնական դա¬տա¬կան ակտի կայացումն ընկած ժամանակհատվածում ՀՀ-ից բացակայելու փաս¬տով, Դատա¬րանի համոզ¬մամբ չի խախտել ամբաստանյալ Մարիամ Քոչարյանի պաշտպանության իրավունքը և չի հանգեցնում Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ մասի (d) կետի խախտման։
Այսպիսով, պաշտպանական ճառով ներկայացված միջնորդություններն ու պատճա¬ռա¬բա¬նություններն անհիմն են, այդ միջ¬նոր¬դությունների հիմքում դրված փաստարկները` սուբ¬յեկ¬տիվ, ոչ լրիվ և միակողմանի գնա¬հատ¬ման, յու¬րովի մեկնա¬բանման հետևանք, չեն բխում դա¬տաքննությամբ հետա¬զոտված ապա¬ցույց¬ների պատշաճ գնահատման արդյունք¬ներից։
Ամբաստանյալ Մարիամ Քոչարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատա¬րած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հանցանքի ծանրութ¬յանը, այն կատարելու հանգամանք¬ներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավա¬րար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան հա¬մար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հանրության հա¬մար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղ¬մացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հանցագործության համար նախա¬տեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապա¬հովել պատժի նպատակները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պա¬տիժ, իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագոր¬ծության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հան¬¬ցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հան¬ցագործության համար նախա¬տեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակ¬ները։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկ¬տեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մա¬սով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատվությունը մեղ¬մաց¬նող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցո¬ղութ¬յամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվա¬ծի առաջին մասում նշված չեն։
Որպես ամբաստանյալ Մարիամ Քոչարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղ¬մաց¬նող հանգամանքներ, ինչպես նաև անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ` Դատարանը հաշվի է ա¬ռնում նախ¬կինում դատապարտված չլինելը (ըստ` ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտ¬րոնից 2012թ. հունիսի 22-ի դրությամբ ստացված տվյալների), սեռը, վատառողջ լինելը (թիվ 3413/1880 էպիկրիզ), խնամքին փոքրահասակ երկու երեխաների` 2004թ. դեկտեմբերի 3-ին ծնված դստեր` Շաքե Արսենի Մանուկյանի (ծննդյան վկայական ԱԱ 023860) և 2011թ. հունվարի 23-ին ծնված որդու` Գագիկ Արսենի Քոչարյանի (ծննդյան վկայական ԱԲ 117118) առկայությունը, մեծ որդու` Արտակ Ռուբենի Քոչարյանի ՀՀ զինված ուժերում ծառայելու փաստը (ըստ Արաբկիրի զինվորա¬կան կոմիսարի կողմից 2012թ. մարտի 6-ին տրված թիվ 2/107 տեղեկանքի)։
Ամբաստանյալ Մ.Քոչարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հան¬գա¬մանքներ Դատարանը չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Մ.Քոչար¬յանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտրության խնդրին` Դատարանը փաս¬տում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով սահմանված հանցա¬կազմի պատժամասը նախատեսում է այլընտրան¬քային պատժատե¬սակներ` տուգանք կամ ազա¬տազրկում` որոշակի ժամկե¬տով, հետևա¬բար` պատժի նպա¬տակ¬ներն ապահովելու տես¬անկյու¬¬¬¬նով քննարկման ենթակա է ամբաս¬տան¬յա¬լի նկատմամբ նշանակվող պատ¬ժատեսակի ընտ¬րության, պատժաչափի, իսկ ազատազրկման դատապարտելու դեպքում` նաև պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում) հար¬ցերը։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Մարիամ Քոչարյանի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատաս¬խա¬նատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգա¬մանք¬¬ները, այդ թվում` սեռը, նախկինում դատապարտված չլինելը, վատառողջությունը, խնամքին երկու փոքրահասակ երեխաների առկա¬յութ¬յունը, նրա պատասխա¬նատ¬վությունը և պատիժը ծանրացնող հանգա¬մանքների բացա¬կա¬յութ¬յու¬նը, ինչպես նաև ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի ուղղակի պահան¬ջով` Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պատժամասով նախա¬տես¬ված պատժա¬տե¬սակ¬ներից նվազ խիստը` տուգանքը։ Այդ պա¬տիժն արդարացի ու ինքնին բավարար է ամբաստանյալին ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծությունները կանխելու հա¬մար։
Ամբաստանյալ Մարիամ Քոչարյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված չհեռա¬նալու մասին ստորագրության հարցը քննարկելիս` Դատա¬րանը գտնում է, որ այն անհրա¬ժեշտ է վերացնել` սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, դա¬տական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայ¬ցի հարցերին։ Դատարանն արձանագրում է, որ դատական ծախսերն հիմնավորող ապացույցները, ինչպես նաև իրեղեն ապա¬ցույցները քրեական գործում բացակայում են։
Անդրադառնալով հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման խնդրին` Դատա¬րանն արձանագրում է, որ տուժող Անուշ Սարգսյանը քաղաքացիական հայց չի ներկա¬յացրել։ Վերջինիս անհրաժեշտ է պարզաբանել հանցագործությամբ պատճառված 294.434 ՀՀ դրամ գույքային վնասի հատուցման և այն ամբաստանյալ Մարիամ Քոչարյանից բռնա¬գանձնելու պահանջով քաղաքացաիական դատավարական կարգով դատարան դիմելու իրավունքը։ Դատարանը փաստում է, որ տուժող Նելլի Սարգսյանի ներկայացրած քաղաքացիական հայցն հիմնավոր է, այն անհրաժեշտ է ամբողջությամբ` 1.142.638 ՀՀ դրամի չափով բավա¬րարել` այդ գումարը, որպես հանցա¬գոր¬ծութ¬յամբ պատճառ¬ված գույքային վնաս, բռնա¬գանձելով ամբաս¬տանյալ Մարիամ Քոչարյանից։ Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է նաև, որ տուժող Ն.Սարգսյանի քաղաքա¬ցիական հայցի լրիվ բռնա¬գան¬ձումն ապահովելու նպատակով անհրա¬ժեշտ է 1.142.638 ՀՀ դրամի չափով ար¬գե¬լանք կիրառել Մարիամ Ջանիբեկի Քոչարյանի անշարժ և շարժական գույքերի նկատմամբ։
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարա¬կան օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 375-րդ հոդված¬ներով, Դատա¬րանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց՝

Մարիամ Ջանիբեկի Քոչարյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պա¬տիժ` տուգանք 700.000 (յոթ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Մարիամ Քոչարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհե¬ռանալու մա¬սին ստո¬¬րագրությունը վերացնել` սույն դատավճիռն օրի¬նական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Տուժող Նելլի Գերասիմի Սարգսյանի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը բավա¬րարել ամ¬բող¬ջությամբ` 1.142.638 (մեկ միլիոն հարյուր քառասուներկու հազար վեց հարյուր երեսունութ) ՀՀ դրամի չափով, այն, որպես հանցա¬գոր¬ծութ¬յամբ պատճառված գույքային վնաս, բռնա¬գանձել Մարիամ Ջանիբեկի Քոչարյանից։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Մարիամ Ջանիբեկի Քոչարյանի անշարժ և շարժական գույքերի նկատմամբ 1.142.638 (մեկ միլիոն հարյուր քառասուներկու հազար վեց հարյուր երեսունութ) ՀՀ դրամի չափով կիրառել ար¬գե¬լանք` տուժող Նելլի Սարգսյանի ներկայացրած քաղաքացիական հայցի լրիվ բռնա¬գան¬ձումն ապահովելու նպատակով։
Դատավճիռը հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում կարող է բողո¬քարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ