Գործ ԵԿԴ/0169/01/12


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

28.11.2014թ. Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա. Ջուլհակյանի
Մասնակցությամբ`
Մեղադրող` Տ.ՈՒզոյանի
Պաշտպաններ` Լ.Սիմոնյանի
Ռ.Սաֆարյանի
Ամբաստանյալներ` Է.Կարաքեշիշյանի
Ա.Առուշանյանի



Դռնբաց դատական նիստում քննելով ամբաստանյալներ էդգար Ստանիսլավի Կարաքեշիշյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324 հոդվածի 2-րդ մասով ու Աշոտ Լավրենտի Առուշանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 16.06.2014թ. դատավճռի դեմ ամբաստանյալների պաշտպանների վերաքննիչ բողոքները,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
21.11.2011թ-ին ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Էրեբունու քննչական բաժնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324 հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 12140811 քրեական գործը։
25.05.2012թ. Էդգար Կարաքեշիշյանը ներգրավել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
23.06.2012թ. Աշոտ Առուշանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
24.08.2012թ. որոշմամբ Էդգար Կարաքեշիշյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխվել և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով ու 324 հոդվածի 2-րդ մասով։
28.08.2012թ. որոշմամբ Աշոտ Առուշանյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը փոփոխվել և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
Սույն գործով կայացած առաջին դատական քննությամբ, Դատարանի 30.01.2013թ. դատավճռով Էդգար Կարաքեշիշյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 324 հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել՝ 177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով՝ ազատազրկման 7 տարի ժամկետով` գույքի 70%-ի բռնագրավմամբ, սակայն ոչ ավել քան 39.480.000 դրամի չափով, 324 հոդվածի 2-րդ մասով` ազատազրկման 1 տարի ժամկետով։ Նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելով` ամբաստանյալի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել՝ ազատազրկում 7 տարի 6 ամիս ժամկետով` գույքի 70%-ի բռնագրավմամբ, սակայն ոչ ավել քան 39.480.000 դրամի չափով։
Նույն դատավճռով Աշոտ Առուշանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել ազատազրկման 5 տարի 6 ամիս ժամկետով` գույքի 30%-ի բռնագրավմամբ, սակայն ոչ ավել քան 16.920.000 դրամի չափով։
Աշոտ Առուշանյանի պաշտպան Լիպարիտ Սիմոնյանը և Էդգար Կարաքեշիշյանի պաշտպան Արայիկ Ալվանդյանը վերաքննիչ բողոք են ներկայացրել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան` Դատարանի 30.01.2013թ. դատական ակտի դեմ։
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը 23.07.2013թ. որոշմամբ բեկանել է Դատարանի 30.01.2013թ. դատավճիռը և գործն ուղարկել է նույն դատարան` այլ կազմով նոր քննության։
14.10.2013թ. քրեական գործը մուտք է եղել Դատարան:
Դատարանի 16.06.2014թ. դատավճռով Էդգար Կարաքեշիշյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324 հոդվածի 2-րդ մասով ու դատապարտվել՝ 177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով՝ ազատազրկման 7 տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324 հոդվածի 2-րդ մասով Էդգար Կարաքեշիշյանը ազատվել է քրեական պատասխանատվությունց՝ այդ հոդվածով նրան քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Էդգար Կարաքեշիշյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 22.05.2012թ.-ից։
Աշոտ Առուշանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել ազատազրկման 5 տարի 6 ամիս ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման։
Աշոտ Առուշանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 20.06.2012թ.-ից։
<<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարվել է՝ ամբաստանյալներից համապարտության կարգով հօգուտ նշված ՍՊԸ-ն որոշվել է բռնագանձել 55.500.000 դրամ՝ որպես հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասի հատուցում։
Քաղաքացիական հայցի բռնագանձումն ապահովելու նպատակով քրեական գործի նախաքննության ընթացքում քննիչի 17.08.2012թ. որոշմամբ՝ Ա. Առուշանյանի <<Էյջ-Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստան>> ՓԲԸ-ն 001-272012-046 հաշվեհամարի վրա առկա 705.535.39 դրամ գումարի, <<Արարատ-Բանկ>> ԲԲԸ-ն 12792400100 հաշվեհամարի վրա առկա 702.072.70 դրամ գումարի, 28.08.2012թ որոշմամբ՝ Էդ. Կարաքեշիշյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված <<Նոկիա Ց 2700>> տեսակի, <<Բիլայն>> տեսակի բջջային հեռախոսների, 84.100 ՌԴ ռուբլի գումարի, 16.000 դրամ գումարի, վերջինիս բնակարանի խուզարկությամբ հայտնաբերված 240.000 դրամ գումարի, <<Ասուս>> դյուրակիր համակարգչի /իր լիցքավորիչով/, Ա. Առուշանյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված 136.000 դրամ գումարի, <<Նոկիա>> 8800 – Սիռոկո>> տեսակի բջջային հեռախոսի, <<Նոկիա 1616>> տեսակի բջջային հեռախոսի վրա դրված կալանքը որոշվել է պահպանել՝ մինչև քաղաքացիական հայցով սահմանված գումարի բռնագանձումն իրականացնելը։
Արտաշես Գալուստյանի <<Նոկիա>> տեսակի բջջային հեռախոսի վրա դրված կալանքը՝ վերջինիս նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը մինչդատական վարույթում դադարեցված լինելու հիմքով, որոշվել է վերացնել և այն վերադարձնել նրա ընտանիքի անդամներին։
Որոշվել է քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված` 900.000 դրամ գումարը վերադարձնել <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-նը, այլ փաստաթղթի կարգով ապացույց ճանաչված՝ 22.03.2012թ. ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու բաժնից ստացված գրությունը և դեպքի վայրից ու հարակից տարածքներից վերցված տեսախցիկների տեսագրության վերաբերյալ երեք լազերային սկավառակները, <<Ղ-Տելեկոմ>> ՓԲԸ-ից ստացված՝ Ա.Գալուստյանի՝ 093-80-70-27 հեռախոսահամարի վերծանումները, <<Ղ-Տելեկոմ>> ՓԲԸ-ից ստացված՝ Է. Կարաքեշիշյանի՝ 077-02-22-23 հեռախոսահամարի վերծանումները, <<Օրանժ Արմենիա>> ՓԲԸ-ից ստացված Ա. Առուշանյանի՝ 055-565-575 և 055-00-11-52 հեռախոսահամարների վերծանումների սկավառակը, <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն կողմից նախաքննական մարմին ներկայացված <<Էյջ-Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստան>> ՓԲԸ-ն հաշվարկային հաշիվ մուտքագրված դրամական միջոցների շարժի վերաբերյալ տեղեկանքը՝ պահել քրեական գործի հետ միասին, իսկ <<Ինֆինիտի>> մակնիշի 990 ԼՏ 02 համարանիշի ավտոմեքենայի սրահից հայտնաբերված քարի կտորը, նույն ավտոմեքենայի հետևի աջ դռան ապակու վրայից հայտնաբերված բրդյա, կապույտ, թանաքագույն և կարմիր գույնի, քիմիական ծագում ունեցող բաց շագանակագույն ու կապույտ, ինչպես նաև սև գույնի բամբակյա միկրոմանրաթելերը և Է. Կարաքեշիշյանի բնակարանի խուզարկությամբ հայտնաբերված սև գույնի վերնաշապիկը՝ ոչնչացնել, իսկ այդ խուզարկությամբ հայտնաբերված ու դատարան ուղարկված մյուս հագուստները՝ վերադարձնել Է. Կարաքեշիշյանի ընտանիքի անդամներին։
Էդգար Կարաքեշիշյանից հօգուտ պետական բյուջեի որոշվել է բռնագանձել 164.880 դրամ՝ որպես դատական ծախսեր։
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են ներկայացրել ամբաստանյալների պաշտպանները:
2.Գործի փաստական հանգամանքները
Ըստ դատական ակտի.
Երևանի Նոր Արեշ 28 փողոցի 4-րդ տան բնակիչ Էդգար Կարաքեշիշյանը վաղուց ճանաչել և ընկերություն է արել Երևանի Նորքի 6-րդ փողոցի 2-րդ նրբանցքի 13-րդ տան բնակիչ Աշոտ Առուշանյանի հետ: Նրանք միասին զբաղվել են բռնցքամարտով ու այդ ժամանակվանից պահպանել են իրենց կապը։ Ա. Առուշանյանը 01.02.2008թ.-ից աշխատել է HSBC բանկում, այդ թվում՝ 2010թ. հունիս ամսից նույն բանկի գլխամասում` որպես ռիսկային կառավարման բաժնի գլխավոր մասնագետ։ Էդ.Կարաքեշիշյանը հաճախակի է այցելել Ա. Առուշանյանի աշխատավայր` վերջինիս տեսնելու և նրա հետ զրուցելու համար։
Նշված բանկ այցելությունների ընթացքում Էդ. Կարաքեշիշյանի մոտ առաջացել է առանձնապես խոշոր չափերի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորություն, որի մասին տեղեկացրել է Ա. Առուշանյանին։ Ընկերոջ հանցավոր մտադրությանն իրականացմանն օժանդակելու նպատակով, Ա.Առուշանյանը 2011թ. հունիս ամսվա սկզբներին, քննությամբ չպարզված օրը, զանգահարել է Էդ. Կարաքեշիշյանին ու պայմանավորվել են հանդիպել Երևանի <<Կարապի լճի>> տարածքում գտնվող սրճարաններից մեկում։ Էդ. Կարաքեշիշյանը պայմանավորված վայր է գնացել իր ընկեր` Երևանի բնակիչ Արտաշես Գալուստյանի հետ, որին Ա. Առուշանյանը Էդ. Կարաքեշիշյանի միջոցով նույնպես ճանաչել է, սակայն իրար հետ անհամեմատ ավելի քիչ են շփվել։ Հանդիպման ընթացքում Ա. Առուշանյանը Էդ. Կարաքեշիշյանին և Ա. Գալուստյանին տեղեկություն է հայտնել <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն փոխտնօրեն Արմեն Մանուկյանի կողմից սպիտակ գույնի <<Ինֆինիտի>> մակնիշի 990 ԼՏ 02 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով Արարատի մարզի Արմաշ գյուղից Երևան մեծ քանակությամբ գումար տեղափոխելու մասին, միաժամանակ, նույն պահին Էդ. Կարաքեշիշյանին է փոխանցել մինչ այդ իր կողմից <<HSBC բանկ>>-ի համակարգչային բազայից ձեռք բերված, թղթի վրա տպված գրավոր տեղեկատվությունն այն մասին, որ Ա.Մանուկյանը նշված բանկում վճարումներ է կատարում առավելագույնը 3 օրվա հաճախականությամբ, յուրաքանչյուր անգամ Արմաշից տեղափոխում ու բանկում վճարում է խոշոր՝ 10 միլիոն դրամից մինչև 200 միլիոն դրամ գումար՝ միաժամանակ, վերջիններիս հայտնելով, որ <<դրանից ավել ոչնչով օգնել չի կարող, ոնց կտանեք, իմ գործը չի...>>։ <<HSBC բանկ>>-ի դիմաց Ա. Առուշանյանն Էդ. Կարաքեշիշյանին ցույց է տվել նաև սպիտակ գույնի <<Ինֆինիտի>> մակնիշի 990 ԼՏ 02 պետհամարանիշի ավտոմեքենան և մատնացույց արել ավտոմեքենան վարող ու գումարը տեղափոխող անձին՝ Ա. Մանուկյանին։
Ա. Առուշանյանը վերջինիս ճանաչել է դեռևս Երևանի 3-րդ մասում գտնվող <<HSBC բանկ>>-ի մասնաճյուղում աշխատելու ժամանակվանից, տեղյակ է եղել նրա կողմից մեծ գումարներ անձամբ բանկ տեղափոխելու և մուտքագրելու հանգամանքի մասին, որն էլ հիմք է հանդիսացել հենց նրան <<թիրախ>> ընտրելու համար։
Դրանից հետո, 1-2 ամսվա ընթացքում, Էդ. Կարաքեշիշյանը և Ա. Գալուստյանը նույն վայրում մի քանի անգամ հանդիպել են Ա. Առուշանյանին, որոնք կատարվելիք հափշտակության վերաբերյալ Ա. Գալուստյանի ներկայությամբ ոչինչ չեն խոսել, առանձնացել են ու զրուցել Ա. Գալուստյանից առանձին։
<<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն մասին հիշյալ տեղեկություններն ստանալուց հետո, Էդ. Կարաքեշիշյանն առանձնապես խոշոր չափերի գումարը գաղտնի հափշտակելու շուրջ նախնական համաձայնության է եկել Ա. Գալուստյանի հետ և ստացված տեղեկատվությունն իրացնելու նպատակով, Էդ.Կարաքեշիշյանը մի քանի անգամ՝ միայնակ, իսկ 2-3 անգամ՝ Ա. Գալուստյանի հետ գնացել է Երևան-Արտաշատ ավտոճանապարհի աջ մասում գտնվող <<Արաքս>> առևտրի կենտրոնին կից գազալցակայան, սպասել Ա. Մանուկյանի ավտոմեքենային ու այնտեղից հետևել նրան։ Քանի որ այդ օրերին վերջինս առանց կանգառի գնացել է մինչև HSBC բանկի գլխամաս, նրանց չի հաջողվել իրականացնել հանցավոր մտադրությունը։ Սակայն Ա. Առուշանյանի տված տեղեկատվությունը լիովին բավարարել է ստույգ պատկերացում կազմելու տուժողի շարժի, երթուղու և ժամերի, գումարի քանակի վերաբերյալ, որի արդյունքում Ա. Մանուկյանը գտնվել է Էդ. Կարաքեշիշյանի ու Ա. Գալուստյանի տեսադաշտում։
Հիմք ընդունելով այն պարզ հաշվարկը, որ Ա. Մանուկյանը, ըստ Ա. Առուշանյանի տրամադրած գրավոր տեղեկատվության՝ գումարը բանկ է մուտքագրում առավելագույնը 3 օր տևողությամբ, վերջին վճարումը կատարել է 16.11.2011թ., որին հաջորդել են շաբաթ և կիրակի օրերը։
Հերթական անգամ, գողություն կատարելու դիտավորությունն իրականացնելու նպատակով, 21.11.2011թ., երկուշաբթի օրը, ժամը 13։40-ի սահմաններում էդ.Կարաքեշիշյանն իրեն պատկանող և իր կողմից վարած <<Աուդի Ա4>> մակնիշի 27 ՕՕ 795 պ/հ ավտոմեքենայով Ա.Գալուստյանի հետ գնացել են Երևան-Արտաշատ ավտոճանապարհի աջ մասում գտնվող <<Արաքս>> առևտրի կենտրոնին կից գազալցակայան, սպասել Ա. Մանուկյանի վարած ավտոմեքենային։ Նկատելով դեպի Երևան ընթացող վերջինիս ավտոմեքենան՝ նշված հատվածից հետապնդել են այն։ Հասնելով Երևան՝ Ա. Մանուկյանն ավտոմեքենան կանգնեցրել է Գետառի 4 հասցեում գտնվող <<Սեմ>> ռեստորանային համալիրի պատի մոտ, վերցրել է մեքենայի սրահում գտնվող որպես նմուշ շոկոլադի /բոնբոներկա/ տուփը, քայլելով գնացել <<Տիգրան Մեծ>> տպարան՝ դրանից պատվիրելու համար։
Մինչև Ա. Մանուկյանի կողմից մեքենան կայանելը, պայմանավորվածության համաձայն, Ա. Գալուստյանն Ա. Մանուկյանի տեղաշարժին հետևելու համար, Արշակունյաց 3ա շենքի դիմաց իջել է մեքենայից և գնացել դեպի նրա մեքենայի կողմը, իսկ Էդ.Կարաքեշիշյանը մեքենան կանգնեցրել է բակում ու սպասել։ Երբ Ա. Մանուկյանը զգալիորեն հեռացել է մեքենայից և գնացել է տպարանի ուղղությամբ, Ա. Գալուստյանը սկզբում հետևել է Ա. Մանուկյանին, իսկ վերջինիս հեռանալուց հետո, այդ մասին անմիջապես տեղեկացրել է մեքենայի մեջ սպասող Էդ.Կարաքեշիշյանին։ Այնուհետև, էդ. Կարաքեշիշյանն ու Ա. Գալուստյանը միասին մոտեցել են Ա. Մանուկյանի ավտոմեքենային, պատուհանից նայելով՝ տեսել են հետևի նստարանի վրա դրված սև պարկը և ճամպրուկը, հավաստիացել գումարի առկայության հանգամանքի մասին ու որոշել են նույն պահին կատարել հափշտակությունը` պլանավորելով հետագա գործողությունները։ Պայմանավորվածության համաձայն՝ Ա. Գալուստյանը կանգնել է Արշակունյաց և Գետառի փողոցների խաչմերուկի մոտ, հսկել տեղանքը, իսկ Էդ. Կարաքեշիշյանը գնացել է Ա. Մանուկյանի ավտոմեքենայի մոտ, քարով երկու անգամ հարվածել և կոտրել է ավտոմեքենայի հետևի աջ դռան ապակին, հետևի նստարանի վրայից գաղտնի հափշտակել սև պոլիէթիլենային պարկում եղած առանձնապես խոշոր չափերի՝ 56.400.000 դրամ գումարը և <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն 2 կնիքներով ու փաստաթղթերով ճամպրուկը։ Հափշտակությունից հետո, Էդ. Կարաքեշիշյանը և Ա. Գալուստյանը փախել են տարբեր ուղղություններով։
Փախուստի ճանապարհին Էդ.Կարաքեշիշյանը, բացելով ճամպրուկը և տեսնելով, որ դրա մեջ գումար չկա, անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով, այն է՝ գողության հետքերը թաքցնելու ու իր անձը չբացահայտելու նպատակով, ոչնչացրել է ճամպրուկը և դրա մեջ առկա նշված ՍՊԸ-ն պաշտոնական փաստաթղթերը` պայմանագրերը, հաշվապահական փաստաթղթերը, ընկերության ու <<Արմեն Մանուկյան>> ԱՁ-ի կլոր կնիքները և փախուստը շարունակել Տիգրան Մեծ պողոտայի ուղղությամբ` 56.400.000 դրամ գումարով պոլիէթիլենային պարկը ձեռքին բռնած։
Հափշտակությունից մի քանի ժամ անց, Ա. Գալուստյանը և Էդ. Կարաքեշիշյանը հանդիպել են Երևանի Էրեբունի փողոցում, վերջինս հայտնել է, որ հաջողությամբ իրագործել են մտացած հափշտակությունը և գումարը իր մոտ է` չնշելով հափշտակված գումարի կոնկրետ չափը։ Այնուհետև, որոշել են փախչել ՀՀ-ից և այդ նպատակով Ա.Գալուստյանը, հաջորդ օրը՝ 22.11.2011թ, ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու անձնագրային բաժանմունքից ստացել է նոր անձնագիր, զանգահարել իր սան, գործով վկա Կարեն Մկրտչյանին ու պայմանավորվել մինչ մեկնելը հանդիպել։ Հանդիպման ընթացքում Ա. Գալուստյանը Էդ. Կարաքեշիշյանի ներկայությամբ Ա. Մկրտչյանին է փոխանցել գողացված գումարից 6.000.000 դրամ գումար և հայտնել, որ այն պահի իր մոտ, ինքը կասի, թե ինչ անել դրա հետ։ Նույն օրը, Ա. Գալուստյանը Էդ. Կարաքեշիշյանի հետ, վերջինիս եղբոր՝ Արթուր Ղարաքեշիշյանի ուղեկցությամբ ու նրա վարած <<Աուդի Ա4>> մակնիշի 27 00 795 պ/հ ավտոմեքենայով գնացել են Երևանի Մաշտոցի պողոտայում գտնվող ավիադրամարկղ, գնել ՌԴ Մոսկվա քաղաք մեկնելու երկու տոմս և գնացել <<Զվարթնոց>> օդանավակայան։ Այնտեղից, ժամը 17։10-ին մեկնել են ՌԴ Մոսկվա քաղաք։
ՌԴ մեկնելուց 1 ամիս անց, Ա. Գալուստյանը և Էդ. Կարաքեշիշյանը զանգահարել են Կ. Մկրտչյանին և հայտնել, որ Էդ. Կարաքեշիշյանի եղբորը՝ Ա. Ղարաքեշիշյանին, գումար է անհրաժեշտ և որ այդ գումարից Ա.Ղարաքեշիշյանի ուզած քանակությամբ տա նրան։ Կ. Մկրտչյանը Ա. Ղարաքեշիշյանին է փոխանցել սկզբից 1.500.000 դրամ, իսկ որոշ ժամանակ անց՝ ևս 500.000 դրամ գումար։ Էդ. Կարաքեշիշյանն ու Ա. Գալուստյանը ՌԴ-ից Հայաստան են վերադարձել 08.04.2012թ.՝ <<Գյումրու>> օդանավակայանով։
22.05.2012թ. Էդ. Կարաքեշիշյանը քննությամբ չպարզված պատճառով նորից փորձել է մեկնել ՌԴ Մոսկվա քաղաք, սակայն հենց <<Զվարթնոց>> օդանավակայանից բերման է ենթարկվել ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու բաժին։ Նույն օրը բերման է ենթարկվել նաև Ա. Գալուստյանը, որից հետո Էդ. Կարաքեշիշյանը և Ա. Գալուստյանը ձերբակալվել են։
3/. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
1. Ա. Առուշանյանի պաշտպան Լ. Սիմոնյանի վերաքննիչ բողոքում նշվում է, որ Դատարանի դատավճիռն ենթակա է բեկանման, իսկ իր պաշտպանյալի նկատմամբ պետք է կայացվի արդարացման դատավճիռ հետևյալ հիմնավորումներով:
Դատարանը թույլ է տվել քրեական օրենքի և միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառում` սխալ մեկնաբանելով քրեական օրենքն ու միջազգային պայմանագիրը: Դատարանը թույլ է տվել նաև քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ: Դատավճիռը օրինական և հիմնավորված չէ, հիմնված է ենթադրությունների վրա: Դատավճռում շարադրված` դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում գործի փաստական հանգամանքներին, դատավճիռն առևրևույթ հակասում է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախկինում ընդունած որոշումներին:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358 հոդվածի դրույթները՝ բողոքաբերը նշել է, որ դատաքննության ընթացքում Դատարանը բավարարելով պաշտպանական կողմի միջնորդությունը՝ որոշում է կայացրել որպես մեղադրյալ հարցաքննված, այժմ` հանգուցյալ Ա. Գալուստյանի նախաքննական` հ.2, գ.թ. 27-28-ում առկա ցուցմունքը, նրա և Ա. Առուշանյանի միջև տեղի ունեցած առերես հարցաքննությունը /հ.2, գ.թ. 57-58/ վերջինիս մեղադրանքի հիմքից հանելու ու դրանց՝ որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելիությունը հաստատելու մասին: Սակայն, Դատարանը օգտագործման համար անթույլատրելի ճանաչված ապացույցին տալով <<արժանահավատ վարկած>> անվանումը՝ այն գնահատել է այլ ապացույցների հետ փոխհարաբերության և դրանց հետ մրցակցելու համատեքստում, դրանով իսկ թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում:
Բողոքաբերը գտնում է, որ դատավճռի 19-20 էջերում նշված Դատարանի պատճառաբանությունը չի բխում ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի սկզբունքներից, Դատարանը թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, ինչպես նաև քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում և այն առերևույթ հակասում է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում կայացված որոշումներին:
Այսպես՝ ինչպես երևում է նշված պատճառաբանությունից, ապա Դատարանը փորձել է Ա. Առուշանյանի մեղքը ապացուցված համարել <<վարկածի>> առկայությամբ և այդ <<վարկած>>-ը ապացույցների հետ դնել նույն հարթության մեջ:
Հայերեն բացատրական բառարանում (Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան հատոր 4, էջ 380 ) <<վարկած>> բառն ունի հետևյալ բացատրությունը՝ 1.կարծիք կամ ենթադրություն գիտական հարցերում, որի հավաստիությունը փաստով դեռ չի հաստատվել, 2. ընդհանրապես կարծիք, ենթադրություն: Հայերեն օնլայն բառարանում <<վարկած>> բառն ունի հետևյալ բացատրությունը` 1. որևէ խնդրի մասին արտահայտված դիտական ենթադրություն, որը դեռևս փորձնական կամ փաստացի ապացուցման կարիք ունի, 2. կասկածելի վստահություն չներշնչող կարծիք ենթադրություն: Որպես <<վարկած>> բառի հոմանիշ է նշվում ենթադրությունը: Այսինքն՝ <<վարկածը>> ինքնին նույն ենթադրությունն է կամ կասկածելի կարծիքը:
Վկայակոչելով ՄԻԵԿ-ի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի դրույթները՝ բողոքաբերը գտնում է, որ Դատարանը, իր հետևությունները կառուցելով անթույլատրելի ճանաչված ապացույցների վրա, խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 22 հոդվածի 2-րդ պարբերությունը:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի, 107, 127 հոդվածների, 358 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի, 365 հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 12.02.2010թ. ԵՔՐԴ/063/01/08 որոշումը ՝ բողոքաբերը նշել է, որ Դատարանը հիմնվել է գոյություն չունեցող, անթույլատրելի ճանաչված ապացույցի վրա, հետևապես դատավճիռը չի կարող համարվել հիմնավորված: Դատարանի կողմից վերը նշված պատճառաբանությունները` <<արժանահավատ վարկած>>-ի անվան տակ, անթույլատրելի ճանաչված ապացույցները այլ ապացույցների հետ համադրելու և մրցակցության մեջ դնելու հանգամանքը չի բխում ՀՀ Սահմանադրության և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներից ու հանդիսանում է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, ինչպես նաև օրենքի ոչ ճիշտ կիրառման արդյունք, որն արդեն իսկ հիմք է դատավճիռը բեկանելու համար: Դատավճիռը բեկանելու հիմք է հանդիսանում նաև Դատարանի կողմից անթույլատրելի ճանաչված ցուցմունքը դատավճռի հիմքում դնելը, այսպես.
Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված է. <<Քրեական գործի դատական քննության ընթացքում, հանգուցյալ մեղադրյալ Ա. Գալուստյանի կողմից տրված նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից պարզ դարձավ, որ ինքը և գործով մյուս ամբաստանյալ Է. Կարաքեշիշյանը, նպատակ ունենալով գաղտնի հափշտակել <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն կողմից Երևանում գտնվող, բանկ տեղափոխվող առանձնապես խոշոր չափերի գումարները, այդ ուղղությամբ ձեռնարկել են համապատասխան նախապատրաստական միջոցառումներ՝ հսկել և պարզել են, թե մեքենայով գումարների տեղափոխումն ինչ երթուղիով է իրականացվում, հատկապես որ ժամերին, ինչ հնարավոր կանգառներ կարող է կատարել այդ մեքենան մինչև բանկ հասնելը>>:
Ա. Գալուստյանի ցուցմունքներից Դատարանի համար վկայակոչված հանգամանքները կարող էին հայտնի լինել միայն անթույլատրելի ճանաչված ցուցմունքի հրապարակումից, իսկ մինչ այդ` 20.06.2012թ հարցաքննվելը, վերջինս իր ցուցմունքներում /դատարանի կողմից անթույլատրելի չճանաչված/ երբևէ չի նշել, թե Է. Կարաքեշիշյանի հետ նպատակ են ունեցել հափշտակել նշված ՍՊԸ-ից Երևան տեղափոխվող գումարները, կամ այդ ուղղությամբ համապատասխան նախապատրաստական միջոցներ են ձեռնարկել` հսկել են շարժը, պարզել են մեքենան, երթուղին, ժամը և այլն: Թույլատրելի ցուցմունքներում Ա. Գալուստյանը հայտնել է. <<21.11.2011թ. առավոտյան կողմ, ժամը կոնկրետ չեմ հիշում, Էդգարը իր Աուդի մակնիշի մուգ կապույտ գույնի ավտոմեքենայով եկավ իմ ետևից և ասաց, որ իրար հետ գնանք Մասիսի կողմ, ինչ որ գործ կա, մարդ պիտի հանդիպի: Ավելի ստույգ ճանապարհին Էդգարն ասաց ինչ որ փող կա տանելու և դա Ինֆինիտի ավտոմեքենայի մեջ է>>, <<…ինձ Էդգարը չի հայտնել, թե ինքը որտեղից գիտեր, որ այդ մեքենայի մեջ այդ պահին գումար է լինելու, կամ որքան գումար>>, /հ.1, գ.թ. 172-173, 22.05.2012թ./: Այսինքն՝ Դատարանի վերը նշված հետևությունները հիմնված են օգտագործման համար անթույլատրելի ճանաչված ապացույցի վրա:
Դատավճռի 20-րդ էջում նշված պատճառաբանությունը. <<Դատարանն արձանագրում է, որ հիշյալ ապացույցները դատական քննության ընթացքում անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը եղել են տեխնիկական, այսինքն, վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմնի կողմից դրանց ձեռք բերման, անձի՝ տվյալ դեպքում Արտաշես Գալուստյանի, իսկ առերեսման դեպքում նաև՝ Աշոտ Առուշանյանի, պաշտպանական հիմնարար իրավունքների կոպիտ խախտումներով։ …/>>, ըստ բողոքաբերի, նույնպես չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներից, այն առերևույթ հակասում է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում կայացված որոշումներին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 և 106 հոդվածները որևէ տարբերակում չեն դնում ապացույցի անթույլատրելիության տեխնիկական կամ այլ տեսակի լինելու հետ: Այս առումով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածը սպառիչ կերպով նշել է, թե որ դեպքերում նյութերը չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց և դրվել մեղադրանքի հիմքում: Ապացույցների անթույլատրելիության հարցին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արմեն Սարգսյանի վերաբերյալ գործով կայացված որոշման մեջ: /տես` Ա. Սարգսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 16.09.2009թ. թիվ ԵՔՐԴ/0295/01/08 որոշումը/:
Նշված հոդվածների և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերլուծությունից ակնհայտ է, որ եթե ապացույցն անթույլատրելի է, ապա այդ գործողությունների հետևանքով ձեռք բերված փաստական տվյալը հավաստի չէ, հետևապես դրանից ելնելով էլ Դատարանը չի կարող ոչ հավաստի փաստը գնահատել ապացույցների համակցության մեջ կամ այն դնել այլ ապացույցների հետ մրցակցության մեջ:
Քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունից ակնհայտ է, որ Ա. Առուշանյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնված էր միայն Ա. Գալուստյանի ցուցմունքի վրա, իսկ նրա մեղադրանքի հիմքում դրված մյուս նյութերը, որոնք կոչված էին հիմնավորելու վերջինիս ցուցմունքը` կրում են ֆակուլտատիվ բնույթ ու հակասության մեջ գտնվելով վերջինիս ցուցմունքների հետ` հերքում էին այն:
Այսպես. Դատարանը, բավարարելով պաշտպանական կողմի միջնորդությունը, որոշում է կայացրել Ա. Գալուստյանի նախաքննության ժամանակ տված` հ.2, գ.թ. 27-28-ում առկա ցուցմունքը, գ.թ. 57-58-ում առկա առերես հարցաքննության արձանագրությունը` Ա. Առուշանյանի մեղադրանքի հիմքից հանելու և դրանց որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելիությունը հաստատելու մասին:
Դատավճռում վկայակոչված, իբրև Ա. Առուշանյանի մեղքը հիմնավորող մյուս ապացույցներից կատարված Դատարանի ենթադրություններն ամբողջությամբ բխում էր Դատարանի կողմից անթույլատրելի ճանաչված Ա. Գալուստյանի ցուցմունքներից: Հետևապես նշված նյութերը նույնպես չէին կարող հանդիսանալ թույլատրելի ապացույցներ և դրվել Ա. Առուշանյանի մեղադրանքի հիմքում, քանի որ հանդիսանում էին <<թունավոր ծառի պտուղներ>>, այն է` օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների, տվյալ դեպքում Ա. Գալուստյանի ցուցմունքների ու Ա. Առուշանյանի հետ տեղի ունեցած առերես հարցաքննությունից բխող հետևություններ, իսկ օգտագործման սահմանադրական արգելքը վերաբերվում է նաև դրանցից բխող ապացույցներին: Հետևապես, դրանց հիման վրա դատարանի կողմից կատարված պատճառաբանությունները հիմնված են անթույլատրելի ապացույցից բխող ենթադրությունների վրա: Տվյալ դեպքում, Դատարանի որոշումը առերևույթ հակասում է Ա. Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ապացույցների անթույլատրելիության վերաբերյալ օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման վերաբերյալ կայացված որոշման հիմնավորումներին:
Դատարանի կողմից դատավճռում Ա. Առուշանյանի մեղքը հաստատված լինելու մասին մյուս պատճառաբանությունները զուտ ենթադրության արդյունք են, դրանք չեն բխում գործով հետազոտված ապացույցներից, դրանցով Դատարանը կարծես թե անմեղության ապացուցման բեռը դրել է պաշտպանության կողմի վրա, այն դեպքում երբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը, ինչպես նաև դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում գործի փաստական հանգամանքներին:
Դատարանը անթույլատրելի ճանաչելով Ա. Գալուստյանի այն ցուցմունքը, որի համաձայն վերջինս նշել է, թե իբրև Ա. Առուշանյանն է իր և Կարաքեշիշյանի կողմից անմիջականորեն կատարված հանցագործությանն օժանդակել, ապա, որևէ նշանակություն չունի, թե Ա. Առուշանյանը որ բանկում է աշխատում, ճանաչում է Ա. Մանուկյանին, թե ոչ, ինչպիսի հարաբերությունների մեջ է գտնվում Է. Կարաքեշիշյանի հետ, նրա հետ հեռախոսազանգեր ունեցել է, թե ոչ և այլն: Այսինքն՝ եթե հաստատված չէ այն փաստը, որ Ա. Առուշանյանը տեղյակ է եղել կատարվելիք գողության մասին և հաստատված չէ, որ որևէ տեղեկություն է տվել հանցագործության կատարումը ապահովելու նպատակով, ապա դատավճռում շարադրված մյուս հետևությունները անթույլատրելի ճանաչված ապացույցներից բխող ենթադրությունների արդյունք են ու չեն կարող հիմք հանդիսանալ անձի նկատմամբ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար:
Դատավճռից չի հետևում, թե Ա. Առուշանյանի ինչպիսի գործողություններն են հիմք տվել Դատարանին գալու այն հետևության, որ նա օժանդակել է գողության կատարմանը և որոնք են այն հիմնավորող ապացույցները: /Տես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38 հոդվածի 5-րդ մասը/
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից առաջին դատավճիռը բեկանվելուց հետո, նոր դատաքննությամբ Ա. Առուշանյանի դեմ եղած միակ ապացույցն աթույլատրելի ճանաչվելու պարագայում, չէր կարող այլևս կայացվեր մեղադրական դատավճիռ: Նոր դատաքննությամբ վերջինիս դեմ այլ ապացույցներ ձեռք չէին բերվել, դեռ ավելին ավելացել էին նրա անմեղությունը հիմնավորող ապացույյցներ:
Այսպիսով, Դատարանն իր հետևությունները և պատճառաբանությունները կառուցելով օգտագործման համար հենց իր որոշմամբ անթույլատրելի ճանաչված ապացույցների վրա՝ թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որը և հիմք է սույն դատավճիռն բեկանելու համար: Դատարանը թույլ է տվել նաև ՄԻԵԿ-ի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի խախտում, ՄԻԵԴ-ը Մ. Հարությունյանն ընդդեմ Հայաստան որոշման մեջ նշել է, որ անթույլատրելի ճանաչված ապացույցի օգտագործումն ամբողջ դատավարությունը դարձնում է անարդար:
Բողոքաբերը գտնում է, որ Դատարանի համար ակնհայտ պետք է լիներ, որ նախաքննական մարմնի և Ա. Գալուստյանի միջև տեղի է ունեցել <<գործարք>>, վերջինս Ա. Առուշանյանի դեմ տվել է իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունքներ, որի փոխարեն կալանքից ազատ է արձակվել:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Ս. Բալաբեկյանի վերաբերյալ գործով 22.06.2005թ. որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<գործի ելքով շահագրգռված անձի ցուցմունքներն առանց դրանք հաստատող օբյեկտիվ ապացույցների առկայության, բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ հանցագործության դեպք տեղի է ունեցել>>:
Ինչպես երևում է գործի փաստական տվյալներից, ապա Ա. Գալուստյանը ձերբակալվելուց հետո տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, որտեղ մանրամասն նկարագրել է իր և մյուս մեղադրյալի կողմից կատարված գողության մանրամասները: Իր կողմից տրված այդ խոստովանական ցուցմունքներից ոչ մեկում նա Ա. Առուշանյանի կողմից իրենց տեղեկություններ տրամադրելու մասին չի հայտնել: Ավելին, առաջին իսկ ցուցմունքում, որպես կասկածյալ հարցաքննվելիս, պաշտպանի ներկայությամբ հայտարարել է. <<…կատարվածի մասին, բացի ինձանից ու Էդգարից ուրիշ ոչ ոք չի իմացել դրա մասին>>, <<21.11.2011թ. առավոտյան կողմ, ժամը կոնկրետ չեմ հիշում, Էդգարն իր Աուդի մակնիշի մուգ կապույտ գույնի ավտոմեքենայով եկավ իմ ետևից և ասաց, որ իրար հետ գնանք Մասիսի կողմ, ինչ որ գործ կա, մարդ պիտի հանդիպի: Ավելի ստույգ ճանապարհին Էդգարը ասաց ինչ որ փող կա տանելու և դա Ինֆինիտի ավտոմեքենայի մեջ է>>, <<…ինձ Էդգարը չի հայտնել, թե ինքը որտեղից գիտեր, որ այդ մեքենայի մեջ այդ պահին գումար է լինելու, կամ որքան գումար, /հ.1, գ.թ. 172-173, 22.05.2012թ./
Ա. Գալուստյանը հետագայում տրված /հ.1 գ.թ. 217-218 և 241/ ևս երկու ցուցմունքներում պնդելով խոստովանական ցուցմունքները և պատասխանելով քննիչի հարցերին՝ չի հիշատակել Ա. Առուշանյանին՝ որպես իրենց տեղեկատվություն տվող անձի: Հաջորդ` 28.05.2012թ-ի, հարցաքննության ժամանակ Ա. Գալուստյանը կրկին չհիշատակելով Ա. Առուշանյանի անձը՝ հայտարարել է, որ այսուհետ հրաժարվում է պատասխանել քննիչի հարցերին և այլևս ցուցմունք տալ չի ցանկանում: /հ.1, գ.թ. 275-276/
19.06.2012թ. ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու բաժնի պետ Գ.Գարբրիելյանը գրություն է ուղարկում Էրեբունու քննչական բաժնի պետ Ա. Բայադյանին այն մասին, որ օպերատիվ տվյալներ են ստացվել այն մասին, որ գողության օժանդակել է Ա. Առուշանյանը: Նշված գրությունը քննչական բաժնի գրասենյակ է մուտք եղել 20.06.2012թ.: Նույն օրը, ՀՀ ԱՆ <<Նուբարաշեն>> ՔԿՀ-ից ելք է եղել մեղադրյալ Ա. Գալուստյանի 19.06.2012թ. թվագրված դիմումը, որով նա հրաժարվել է պաշտպան ունենալուց այն դեպքում, երբ հանրային պաշտպան ունենալու մասին ցանկություն էր հայտնել օրեր առաջ: Նշված գրությունը Էրեբունու քննչական բաժին մուտք է եղել 20.06.2012թ. ամսաթվով, թեև ինչպես երևում է ամսաթվից, ապա ակնհայտ է, որ <<19>> ամսաթիվը դարձվել է <<20>>: Թեև ակնհայտ է, որ նշված գրությունը փոստային ծառայության միջոցով չի ուղարկվել Էրեբունու ոստիկանության բաժին, քանի որ առկա չէ ոչ ծրար և ոչ էլ այդ գրությունը ծրարում տեղադրելու համար ծալվածքի հետքեր չունի, ակնհայտ է, որ այն առձեռն է քննիչը <<Նուբարաշեն>> ՔԿՀ-ում վերցրել Ա. Գալուստյանից, այն ելք արել և հետո մուտք արել Էրեբունու քննչական բաժին: /ներկայացնել սեփական օրինակը/
Այս փաստերի համատեքստում, առավել հետաքրքրական է այն հանգամանքը, որ սույն գործը քննող քննիչը, նույն օրը 20.06.2012թ. պատահական, թե <<հատուկ մշակված պլանի>> համաձայն, առանց նշանակված հանրային պաշտպանի, հայտնվում է ՔԿՀ-ում, կանչում Ա. Գալուստյանին և առավոտյան ժամը 11:00-ից կատարում հարցաքննություն: Իսկ հենց այդ օրը վերջինս տալիս է ցուցմունք ընդդեմ Ա. Առուշանյանի, որպիսի փաստը ապացուցված է համարվել Դատարանի կողմից և որի հիման վրա էլ Ա. Գալուստյանի ցուցմունքը դատարանի կողմից ճանաչվել է անթույլատրելի: Վերջինս, 23.05.2012թ. կասկածյալի իրավունքները բացատրելիս հայտարարել է, որ ցանկանում է իր շահերը ներկայացնի պաշտպան Լ. Ներսիսյանը /հ.1, գ.թ, 216/:
Քրեական գործում առկա է փաստաբան Լ. Ներսիսյանի և Պ. Գալուստովի միջև 23.05.2012թ. կնքված` իրավաբանական ծառայություն մատուցելու մասին պայմանագիրը, որի համաձայն Լ. Ներսիսյանը պարտավորվել է համապատասխան վճարի դիմաց նախաքննության ընթացքում իրականացնել Ա. Գալուստյանի պաշտպանությունը:/հ.1,գ.թ. 215/
Սույն գործով վկա և թիվ 12118512 քրեական գործի շրջանակներում հարցաքննված Կ. Մկրտչյանը իր ցուցմունքում հայտնել է, որ <<փաստաբանը այդ ժամանակ իր մասնակցության համար Պետրոսից ուզեց 200 հազար դրամ գումար, քանի որ ինձ մոտ կար այդքան գումար ես տվեցի գումարը, հետո Պետրոսը ինձ վերադարձրեց գումարը>> / թիվ 12118512 քրեական գործի հ1, գ.թ.24-25/: Այսինքն՝ Ա. Գալուստյանի պաշտպանությունը ամբողջ նախաքննության ժամանակ իրականացնելու համար փաստաբանի հոնորարը վճարված էր: Նշված պայմանագիրը կնքնելու և փաստաբանին վճարելուց հետո ընդամենը 12 օր անց՝ 05.06.2012թ., Պ. Գալուստովը դիմում է ներկայացրել քննիչ Մ.Ալեքսանյանին այն մասին, որ ինքն ի վիճակի չէ վարձատրելու Լ. Ներսիսյանին հետագա ծառայությունների համար և թախանձագին խնդրել է որդու պաշտպանությունը իրականացնելու համար ապահովել հանրային պաշտպանի մասնակցությունը:
08.06.2012թ. Ա. Գալուստյանը նույնպես հայտարարում է, որ հրաժարվում է պաշտպան Լ. Ներսիսյանի ծառայությունից և վճարունակ չլինելու պատճառով խնդրել է ներգրավել հանրային պաշտպան: Սակայն, գործի հետագա քննությամբ պարզ է դառնում, որ Ա. Գալուստյանը հանրային պաշտպանից` առանց նրա ներկայության և քննիչի կողմից քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ թույլ տալու պայմաններում, նույնպես հրաժարվում է և նշում, որ այն կապված չէ իր նյութական վիճակի հետ:
Վերը շարադրված ապացույցների շարադրմամբ ակնհայտ է, որ պաշտպաններից հրաժարումը ոչ թե պայմանավորված էր նյութական միջոցներ ունենալ կամ չունենալու և պաշտպանին հետագա ծառայությունների համար վճարելու գումար չունենալու հետ, քանի որ դրա համար արդեն իսկ վճարված էր, այլ պայմանավորված էր արդեն իսկ Պ. Գալուստովի և քննիչ Մ.Ալեքսանյանի միջև ծրագրավորված գործարքն առանց ավելորդ վկաների իրականացնելու նպատակով, առավել ևս երբ Ա. Գալուստյանի խափանման միջոցը փոխվելուց օրեր անց, ինքնասպանություն գործելու նախորդ օրը, պաշտպան Լ. Ներսիսյանից հետ էին վերցրել վճարված 200.000 դրամ գումարը:
Այս հարցի վերաբերյալ վկա Կ. Մկրտչյանը վերը վկայակոչված ցուցմունքում նշել է. <<Նշեմ, որ Արտաշը հրաժարվել էր իր փաստաբանից, ինձ այդ մասին ասել է Պետրոսը: Նա ասաց, որպեսզի ես փաստաբանից վերցնեմ տված գումարը և տամ իրեն: Ես դիմեցի փաստաբանին ու նա ինձ վերադարձրեց 200 հազար գումարը>>: Հաջորդ` հ.2, գ.թ 152-154-ում գտնվող ցուցմունքնում վկան հայտնել է. <<Վերջին անգամ Արտաշենց տուն գնացել եմ նրա մահվան նախորդ օրը մեր ընկեր Յուրայի հետ: Երեկոյան էր, որ գնացինք, այնտեղ մնացել ենք մինչև 1 ժամ: Նստել, զրուցել ենք, նաև Պետրոսին եմ տվել 200.000 դրամը, որը իր խնդրանքով վերցրել էի Արտաշի փաստաբան Լյովայից` Պետրոսին վերադարձնելու համար:
Այդ մասին է վկայում նաև հետևյալ ապացույցները.
Պաշտպան Լ. Ներսիսյանից հրաժարվելուն նախորդող ցուցմունքի վերջնամասում մեղադրյալ Ա. Գալուստյանը հայտարարել էր. <<նախկինում տվածս բոլոր ցուցմունքներիցս հրաժարվում եմ և օգտվելով իմ դատավարական իրավունքներից՝ հրաժարվում եմ պատասխանել, թե նշված և թե ցանկացած մեկ այլ հարցի, այլևս ցուցմունքներ չեմ տալու>>: Այսինքն՝ պաշտպանի մասնակցության դեպքում կասկածի տակ էր դրվում Ա. Գալուստյանի ցուցմունք տալու հարցը: Վերը նշվածը հիմնավորվում է նաև Պ. Գալուստովի և քննիչ Մ. Ալեքսանյանի միջև տեղի ունեցած բազմաթիվ հեռախոսազանգերով:
Այսպես. թիվ 12118512 քրեական գործի նյութերում առկա /հ.1, գ.թ. 208-215, և հ 2, գ.թ.97-119/ Դատարանի 28.06.2012թ. և 17.08.2012թ. որոշումների հիման վրա <<Ղ-Տելեկոմ>> ՓԲԸ-ից ստացված Պ. Գալուստովի կողմից օգտագործվող 093-57-00-97 հեռախոսահամարից կատարված մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումներով, ինչպես նաև դրանցում նշված բաժանորդների տվյալների ու դրանցից կատարված զանգերի սպասարկման կայանների տեղակայման վերաբերյալ տվյալների ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ Պ. Գալուստովը և քննիչ Մ. Ալեքսանյանն ունեցել են բազմաթիվ հեռախոսազանգեր: Մասնավորապես` ա/ Պ. Գալուստովը 08.06.2012թ., ժամը 13:48-ին, ելքային զանգ է գրանցվել քննիչ Մ.Ալեքսանյանի 094-88-99-96 հեռախոսահամարին, զանգի տևողությունը կազմել է 57 վարկյան: Հատկանշական է, որ այդ օրն է Ա. Գալուստյանը հրաժարվել պաշտպան Լ. Ներսիսյանի ծառայություններից, այդ օրն այլ գործողություն չի իրականացվել նրա մասնակցությամբ, սակայն ըստ քննիչի պահանջագրում նշված տվյալների /հ.1, գ.թ. 150/ այն տևել է մեկ ժամ` 16:50-ից մինչև 17:50, այն դեպքում, երբ պաշտպանից հրաժարվելու մասին արձանագրություն կազմելը կտևեր ընդամենը 5-10 րոպե, ինչպես նաև առկա չէ որևէ փաստաթուղթ` պահանջագիր կամ գրություն, որով կերևար, որ ներկա է եղել պաշտպան Լ. Ներսիսյանը, որի կողմից Ա. Գալուստյանին հանդիպելու փաստը կարող էր հիմնավորվել կամ իր կողմից լրացվող և ՔԿՀ ադմինիստրացիայի կնիքով հաստատված պահանջագրով կամ քննիչի կողմից կազմված ու նույն կերպ կնիքված պահանջագրում պաշտպանի վերաբերյալ հատուկ նշումով:
Նույն օրը ժամը 12:55 րոպեին 29 վարկյան տևողությամբ և 19:02 րոպեին 0:59 տևողությամբ մուտքային զանգ է գրանցվել քննիչի հեռախոսահամարից Պ. Գալուստովի հեռախոսահամարին:
բ/ 13.06.2012թ., ժամը 19:37-ի 39 վարկյան տևողությանմբ և ժամը 20:16-ին 44 վարկյան տևողությամբ ելքային զանգեր են գրանցվել: Նույն օրը մուտքային զանգ է գրանցվել ժամը 19:33-ին 14 վարկյան տևողությամբ: գ/ 16.06.2012թ., ժամը 20:50-ին, 2 րոպե 9 վարկյան տևողությամբ ելքային զանգ է գրանցվել, իսկ արդեն գիշերը ժամը 22:41 րոպեին 59 վարկյան տևողությամբ գրանվել է մուտքային զանգ:
Տվյալ դեպքում, արդյոք հարց չի առաջանում, թե քննիչի ու մեղադրյալի հոր միջև այսքան փոխադարձ, այդ թվում գիշերային ժամի հեռախոսազանգերը ինչի համար էին, արդյոք դա չի խոսում առնվազն ոչ պաշտոնական հարաբերությունների մասին, եթե չասենք հենց այն գործարքի, որի արդյունքում Ա. Գալուստյանը ստացավ ազատություն, իսկ Ա. Առուշանյանն անհիմն մեղադրանք ու կալանավայր: Այս հեռախոսազանգերն ուղղակի համեմատության մեջ չեն մտնում դատավճռում իր պաշտպանյալի մեղքը հիմանվորող ապացույց վկայակոչված երկու տարվա ընթաքում Է. Կարաքեշիշյանի հետ ունեցած մի քանի հեռախոսազանգերի առկայության հետ, այն դեպքում, երբ նրանք վաղեմի ընկերներ էին, իրար հետ բոքսով էին զբաղվել:
Հատկանշական է հաջորդ հեռախոսազանգերը՝ 20.06.2012թ. Պ. Գալուստովի հեռախոսահամարին մուտքային զանգ է եղել քննիչ Մ. Ալեքսանյանի հեռախոսահամարից ժամը 12:04-ին: Հատկանշական է, որ այդ ժամին /ժամը 11:00-ից մինչև 13:00/ քննիչն առանց պաշտպանի հարցաքննում էր Ա. Գալուստյանին և արդյոք քննիչի կողմից այդ հեռախոսազանգը հարցաքննության ժամանակ չէր արվել այն բանի համար, որպեսզի Ա. Գալուսյանը հոր հետ զրույցի արդյունքում համոզվի, որ երրորդ` անմեղ անձի դեմ ցուցմունք տալուց հետո, ինքն ազատ կարձակվի կալանքից: Դրանից հետո, 21.06.2012թ., Պ. Գալուստովի հեռախոսահամարին առկա է ևս 2 հեռախոսազանգ քննիչ հեռախոսահամարից` ժամը 14:03-ին՝ մինչև Աշոտ Առուշանյանի հետ առերեսվելը և ժամը 19:46-ին: Ավելին, Պ. Գալուստովի հեռախոսահամարին 15.06.2012թ-ից մինչև 21.06.2012թ. բազմաթիվ մուտքային և ելքային հեռախոսազանգեր են եղել նաև 093-13-18-73 հեռախոսահամարի հետ, որը պատկանել է Ա. Գալուստյանի հետ ՔԿՀ-ի թիվ 012 խցում կալանքի տակ պահվող Տ. Առաքելյանին: Իսկ առավել հաճախակի զանգեր` հոր ու որդու միջև եղել են երրորդ՝ անմեղ անձի դեմ ցուցմունք տալու նախորդ օրը` 19.06.2012թ. և լույս 20-ի գիշերը` թվով 9 հեռախոսազանգ:
Ա. Առուշանյանի դեմ իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունք տալու արդյունքում ազատություն ստանալու մասին է վկայում նաև Դատարանում հարցաքննված վկա Տ. Առաքելյանի ցուցմունքով, որը Դատարանում հայտնեց, որ Ա. Գալուստյանը ազատվելու նախորդող և այդ օրը հստակ ասում էր, որ ինքը տուն է գնալու, իր խափանման միջոցը փոխելու են, նույնիսկ նշել է, որ ուզում են, որ ինքը երրորդ անձի դեմ իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունք տա, որից հետո իր խափանման միջոցը կփոխեն: Այդ խոսակցության հաջորդ օրը հսկիչը եկել է ու Արտաշին տարել, որից հետո նա այլևս խուց չի վերադարձել, հետո տեղեկացել են, որ նրա խափանման միջոցը փոխել են: Երբ, Արտաշը ասում էր, որ իր խափանման միջոցը պետք է փոխեն, սակայն ինքը դա չի ուզում, ինքը կասկածանքով է վերաբերվել դրան ու ասել, թե դժվար փոխեն խափանման միջոցը: Տ. Առաքելյանի ցուցմունքը պնդել են նաև նույն խցում կալանքի տակ պահվող Հ. Թադևոսյանը և Ա. Մազիևը:
Ա. Առուշանյանի դեմ իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունք տալու արդյունքում ազատություն ստանալու մասին է վկայում նաև փաստաբան Թ. Ալեքսանյանի և Լ. Առուշանյանի միջև տեղի ունեցած խոսակցությունը, որտեղ վերջինս նշել է, որ Ա. Գալուստյանը մի քանի անգամ շեշտել է <<կներս Աշոտ>> արտահայտությունը, որին ինքը հակադարձելով ասել է <<գիտակից մարդ ես, դու ես պահին Աշոտին գռուզիտ ես անում, սարքել ես կազմակերպիչ բան, որ ոռտ փրգես>>, ինքը ասել է, որ հեսա էլի գնալու ես բերդ. <<Քննիչը ըտե առդեն բլթցրեց, որ կարողա էթա, կարողա չեթա>>: Քննիչի այս արտահայտությամբ ակնհայտ է, որ եթե Աշոտին առերես չպնդի ցուցմունքը, ապա նորից բերդ կգնա: Բացի այդ, Թ. Ալեքսանյանը նույն խոսակցության ժամանակ բազմիցս նշել է, որ
Աշոտից 10 անգամ ներողություն է խնդրել, նույնիսկ նշել է Աշոտ ջան կներես, ստիպված եմ եղել, <<Այսինքն մարդուն դրանով խոստացել են` Աշոտին մի հատ գռուզիտ արա գնա տուն>>:
21.06.2012թ. տեղի է ունեցել առերես հարցաքննություն Ա. Գալուստյանի և Ա. Առուշանյանի միջև: Նույն օրը դատախազ Հ.Սուքիասյանը <<Զեկուցագիր>> է ներկայացրել ՀՀ Գլխավոր դատախազի տեղակալ Մ.Սարգսյանին` Ա. Գալուստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոփոխելու մասին: Խափանման միջոցի փոփոխմանն իր համաձայնությունն է տալիս Երևան քաղաքի դատախազ Հ.Բադալյանը, որից հետո իր համաձայնությունն է տալիս նաև ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Մ. Սարգսյանը: Նույն օրը` 21.06.2012թ., դատախազ Տ.Ուզոյանի կողմից որոշում է կայացվում Ա. Գալուստյանի նկատմամբ <<Խափանման միջոց կալանավորումը փոփոխելու մասին>>:
Առաջին հայացքից, սովորական դատավարական պրոցես է, սակայն ինչպես երևում է առերես հարցաքննության արձանագրությունից, ապա այն սկսվել է ժամը 16:00-ին և ավարտվել ժամը 18:10-ին: Հետևապես Զեկուցագիրը պետք է կազմված լինի առնվազն ժամը 18:10-ից հետո /Զեկուցագրում նշված է նաև Ա.Գալուստյանի կողմից իր ցուցմունքը Ա. Առուշանյանին առերես պնդելու մասին/, Երևան քաղաքի դատախազին այն պետք է ներկայացվեր ավելի ուշ, իսկ ՀՀ Գլխավոր դատախազի տեղակալին էլ ավելի ուշ, իսկ իրականության մեջ դա կարող էր տեղի ունենալ առնվազն ոչ աշխատանքային ժամի:
Նշված <<Զեկուցագրում>> նշվել է տվյալ, որը չի համապատասխանել իրականությանը, այսպես. <<Զեկուցագրի>> 3-րդ էջում նշված է. <<…աջակցել է հանցագործության մասնակիցներին մերկացնելուն, գործի համար կարևոր նշանակություն ունեցող իր ցուցմունքները պնդել է Է. Կարաքեշիշյանին և Ա. Առուշանյանին առերես…>>: Ինչպես երևում է գործի տվյալներից, ապա Ա. Գալուստյանի ու Էդ. Կարաքեշիշյանի միջև առերես հարցաքննություն չի իրականացվել, տվյալ դեպքում կամ <<Զեկուցագիր>> կազմողն է առավել քան շահագրգռված եղել Գալուստյանի խափանման միջոցը փոխելու հարցում, կամ նման առերեսում կատարվել է, սակայն կցված չէ գործի նյութերին: Երկրորդ տարբերակը բացառվում է, քանի որ նշված <<Զեկուցագիրը>> կազմելու հաջորդ օրը` 22.06.2012թ., Էդ. Կարաքեշիշյանի պաշտպանը միջնորդություն է ներկայացրել նման առերեսում կատարելու համար:
Վերը նշված փաստական տվյալները ինձ հիմք են տալիս պնդելու, որ Ա. Գալուստյանի խափանման միջոց փոփոխելը պայմանավորված է եղել միայն ու միայն Աշոտ Առուշանյանի դեմ ցուցմունքներ տալու պարագայով: Քանզի, Ա. Գալուստյանը մինչ այդ, նույնպես տվել էր խոստովանական ցուցմունք, մանրամասն նկարագրել էր գողության դեպքը, <<մերկացրել, հանցագործության մասնակից>> համարվող Էդ. Կարաքեշիշյանին, սակայն նախաքննական մարմինը նրան ազատության մեջ չէր թողել, իսկ երբ ցուցմունքը է տալիս Ա. Առուշանյանի դեմ, այդ ժամանակ հապ-շտապ փոխվում է նրա խափանման միջոցը:
Ավելին, նախաքննության ժամանակ, երբ պաշտպանական կողմը վիճարկում էր Ա. Առուշանյանի խափանման միջոցի հարցը, քննիչը և մեղադրող Տ. Ուզոյանն իրենց առարկությունները կառուցում էին նաև այն հանգամանքի շուրջ, որ հանցագործությանը մասնակից այլ անձինք էլ կան, որոնց ինքնությունը պարզված չէ, դե այդ դեպքում էլ հարց է առաջանում այդ ինչպես է Ա. Գալուստյանն օժանդակել հանցագործության բացահայտմանը և մերկացրել հանցագործության մասնակիցներին, եթե դեռևս ինքնությունը չպարզված այլ անձինք էլ կան դրսում: Ակնհատ է, որ Ա. Գալուստյանն ազատություն է ստացել միայն ու միայն Ա. Առուշանյանի դեմ այն էլ իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունք տալու, համար և ոչ թե նախաքննությանն աջակցելու:
Վերը նշված փաստական հանգամանքներից ակնհայտ է, որ Ա. Գալուստյանը հանդիսացել է շահագրգռված անձ և Ա. Առուշանյանի դեմ ցուցմունք տալը պայմանավորված է եղել միայն ու միայն ազատություն ստանալու համար, որպիսի հանգամանքը Դատարանը դատավճիռ կայացնելիս հաշվի չի առել: Ա. Առուշանյանի մեղադրական դատավճռի անհիմն լինելը հաստատվում է նաև որպես վկա հարցաքննված Ա. Մանուկյանի ցուցմունքերով: Վերջինիս պատասխաններով հերքվել է որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման մեջ նշված այն ենթադրությունը, թե <<ընկերության փոխտնօրեն Ա.Մանուկյանը նշված բանկում վճարումներ է կատարում առավելագույնը 3 օրվա հաճախականությամբ...>>: Հերքվել է նաև այն ենթադրությունը, թե <<Ա.Մանուկյանն է մշտապես Արմաշ գյուղից Երևան տեղափոխել և բանկ մուտքագրել ընկերության գումարները>>:
Վկան հայտնել է նաև, որ բացի իրենից Արմաշից Երևան գումարներ տեղափոխել են ինչպես ընկերության տնօրենը, այնպես էլ ընկերության այլ աշխատակիցներ և հնարավոր էր, որ վերջիններս իրենց մեքենաներով նույնիսկ շաբաթվա մեջ 1 կամ 3-4 անգամ Երևան տեղափոխեին ընկերությունում կուտակված գումարները: Նշված փաստը ապացուցվում է նաև <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն ներկայացուցչի կողմից Դատարան ներկայացված դրամարկղի ելքի օրդերներով, որի համաձայն ընկերության դրամարկղից մեծ չափի գումարներ են ստացել ընկերության 5 աշխատակիցներ և նրանցից գոնե 3 կարող էին գումարների տեղափոխության հետ կապված հանդիսանալ այլ անձանց տեղեկություններ տրամադրողներ:
Վկայի ցուցմունքով հերքվում է մեղադրական եզրակացության մեջ նշված այն եթադրությունը, թե մի քանի անգամ Է. Կարաքեշիշյանը միայնակ, իսկ 2-3 անգամ Ա. Գալուստյանի հետ հետևել են Ա. Մանուկյանի վարած ավտոմեքենան, սակայն այդ օրերին վերջինս առանց կանգառի գնացել է մինչև` Բանկի տարբեր մասնաճյուղեր: Վկան հայտնել է նաև, որ միայն Արմաշ գյուղից չէ, որ գումար է տեղափոխվել Բանկ, միշտ չէ, որ ինքը գումարը բերել է միայնակ, և այնպես չէ, որ Արմաշ գյուղից Երևան գալուց մշտապես գումար է իր հետ բերել Բանկ, Երևան է եկել նաև անձնական գործերով:
Բացի այդ, վկաներ Ա. Մանուկյանը և ընկերության գանձապահ` վկա Ա. Պետրոսյանը Դատարանում ցուցմունք են տվել այն մասին, որ նախապես որոշված չէր, որ նոյեմբերի 21-ին գումար պետք է տեղափոխվեր բանկ, նման անհրաժեշտություն առաջացել էր գումարը տեղափոխելուց մի 10 րոպե /կամ մեկ ու կես ժամ առաջ/ առաջ: Հետևապես, որևէ մեկը չէր կարող կանխագուշակել, որ այդ օրը Ա. Մանուկյանը գումար կտեղափոխի Երևան, այն էլ ոչ թե Էյչ-Էս-Բի-Սի բանկի Շենգավիթ մասնաճյուղ, այլ Տերյան փողոցում գտնվող գլխամաս: Այսինքն՝ վարույթն իրականացնող մարմինը գործի քննությունը տարել է սխալ ուղղությամբ, ըստ Ա. Մանուկյանի ցուցմունքի, նա նախապես Բանկի աշխատակիցներին չէր տեղեկացրել, որ այդ օրը գումար է տեղափոխվելու, հետևապես այսպես կոչված <<ինտելեկտուալ օժանդակողին>> ոչ թե պետք էր փնտրել բանկի աշխատակիցների մեջ, այլ մեկ ուրիշ` հակառակ ուղղությամբ: Եթե, թեկուզ հիմք ընդունենք, այն որ Ա. Մանուկյանը նշել է, թե գումարները Բանկ տեղափոխելու մասին տեղեկացել էր մոտ 1 ու կես ժամ առաջ և հաշվի առնելով նրա մինչև Բանկ գալու շարժը, ապա դրա մասին կարող էին տեղեկանալ բազմաթիվ անձինք:
Դատավճռում, Դատարանը շարադրելով Արմեն Մանուկյանի ցուցմունքները նշել է այնպիսի հանգամանքներ, որպիսիք ոչ 2 դատաքննությունների և ոչ էլ նախաքննության ժամանակ Արմեն Մանուկյանը չի հայտնել: Դատավճռի 10-րդ էջի վերջնամասում և 11-րդ էջում նշված է. <<Հիշում է, որ Ա. Առուշանյանն իրեն սպասարկել է ինչպես HSBC բանկի երրորդ մասի մասնաճյուղում, այնպես էլ բանկի` գլխամասում>>: Այնինչ, Ա. Մանուկյանը նման ցուցմունք չի տվել, նա իր բոլոր ցուցմունքներում նշել է, որ Ա. Առուշանյանին Բանկի գլխամասում տեսել է ընդամենը մեկ անգամ՝ իմանալով որ նրա պաշտոնը բարձրացվել է շնորհավորել է նրան, Բանկի գլխամասում Աշոտը իրեն չի սպասարկել:
Դատարանը չունենալով որևէ ապացույց Ա. Առուշանյանին մեղսագրված արարքում մեղավոր ճանաչելու համար՝ ստիպված դատավճռում շարադրել է այնպիսի հետևություններ, որոնք չեն համապատասխանում գործի փաստական հանգամանքներին, տվյալ դեքում Ա. Մանուկյանի ցուցմունքներին:
Դատարանը դատավճռում չի նշել այն հանգամանքը, որ Ա. Առուշանյանի այն հարցին, <<թե այն վայրից, որտեղ Դուք սպասարկվում էիք իմ կողմից /կամ բանկի այլ աշխատողի/ հնարավոր էր տեսնել մեքենան, թե ոչ>>, Ա. Մանուկյանը պատասխանել է <<Ոչ>>: Այսինքն՝ այս հարցի շուրջ Դատարանը կիսատ վերարտադրելով վերջինիս ցուցմունքը՝ փորձել է ստեղծել մի երևույթ, թե Ա. Առուշանյանին մշտապես տեսանլի է եղել, թե Ա. Մանուկյանը որ օրերին և ինչ մեքենայով է գալի Բանկի մասնաճյուղ, այն դեպքում, երբ Ա. Առուշանյանին տեսանելի չի եղել, թե Ա. Մանուկյանը ինչ մեքենայով կամ մեքենաներով կարող է գալ Բանկի տվյալ մասնաճյուղ: Հետևաբար, Ա. Մանուկյանի և Ա. Պետրոսյանի ցուցմունքներով ևս հաստատվում է Դատարանի հետևությունների անհիմն լինելը:
Ա. Առուշանյանի նկատմամբ կայացված մեղադրական դատավճռի անհիմն լինելը հաստատվում է նաև Ա. Գալուստյանի թույլատրելի ցուցմունքներով: Իր կողմից տրված այդ խոստովանական ցուցմունքներից ոչ մեկում նա Ա. Առուշանյանի կողմից իրենց տեղեկություններ տրամադրելու մասին չի հայտնել: Ավելին, առաջին իսկ ցուցմունքում, որպես կասկածյալ հարցաքննվելիս, պաշտպանի ներկայությամբ հայտարարել է. <<…կատարվածի մասին, բացի ինձանից ու Էդգարից ուրիշ ոչ ոք չի իմացել դրա մասին /.../>> /հ.1, գ.թ. 172-173, 22.05.2012թ./: Ա.Գալուստյանն հետագայում տրված /հ.1 գ.թ. 217-218 և 241/ ևս երկու ցուցմունքներում պնդելով խոստովանական ցուցմունքները և պատասխանելով քննիչի հարցերին՝ չի հիշատակել Ա. Առուշանյանին՝ որպես իրենց տեղեկատվություն տվող անձի: Հաջորդ` 28.05.2012թ., հարցաքննության ժամանակ Ա. Գալուստյանը պատասխանելով քննիչի հարցերին՝ կրկին չի հիշատակել Ա. Առուշանյանի անձը: /հ.1, գ.թ. 275-276/: Այսինքն՝ անձը բերման ենթարկվելով և մեկ ամսվա ընթացքում բազմիցս հարցաքննվելով, ինչպես նաև քննչական փորձարարության ժամանակ երբևէ չի հիշատակել Ա. Առուշանյանին՝ որպես իրեն և Էդ.Կարաքեշիշյանին տեղեկատվություն տվող ու այդ կերպ հանցագործություն կատարելու հետ որևէ առնչություն ունենալու մասին: Այսինքն՝ Ա.Գալուստյանի անթույլատրելի չճանաչված ցուցմունքներով ևս հերքված է Ա. Առուշանյանի մեղքը:
<<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն կողմից 2011թ. մայիս, հունիս և նոյեմբեր ամիսներին բանկ մուտքագրված գումարների շարժի վերաբերյալ տեղեկանքը Ա. Առուշանյանի մեղքը հիմավորող նյութ չի կարող հանդիսանալ նախ, քանի որ այն կազմվել և նախաքննական մարմնին է ներկայացվել ՍՊԸ-ն կողմից ու դրանով չի հիմնավորվում, որ նման փաստաթուղթ կարող է առկա լինել նաև Էյչ-Էս-Բի-Սի բանկի համակարգչային բազայում: Սույն քրեական գործով նման փաստաթուղթ ձեռք չի բերվել: Բացի այդ, ինչպես երևում է նշված տեղեկանքում առկա տվյալներից, 200 միլիոն թիվը նշված է 07.06.2011թ. ամսաթով այն դեպքում, որ Ա. Առուշանյանը 06.06.2011թ-ից բացակայում էր Հայաստանից, հետևապես չէր կարող մի փաստաթուղթ տրամադրեր, որտեղ նշված կլիներ 200 միլիոն թիվը:
Ուսումնասիրելով հեռախոսների մուտքային և ելքային հեռախոսազանգերի վերծանումների զննության մասին արձանագրությունը /հ.2, գ.թ.299-300/, այնպես էլ 20.08.2012թ.<<Օրանժ Արմենիա>> ՓԲԸ-ից ստացված Ա. Առուշանյանի կողմից օգտագործվող 055-565-575 և 055-00-11-52 հեռախոսահամարներով կատարված զանգերի սպասարկող կայանների վերծանումները պարունակող սկավառակը, ապա ակնհայտ է դառնում, որ Ա. Առուշանյանը Էդ. Կարաքեշիշյանին 2011թ. հունիս ամսին կատարել է ընդամենը 2 զանգ` 5.06.2011թ., ժամը 14:38-ին և 22:47-ին: Նշված հեռախոսազանգերը սպասարկվել են ոչ թե, ինչպես քննիչն է նշում <<Օպրերայի>> տարածքից, այլ <<Նորք 2>> սպասարկող կայանի տարածքից, որը համընկնում է Ա. Առուշանյանի բնակության վայրի տարածքի` Նորք 6-րդ փողոցի, հետ: Նման պայմաններում հարց է առաջանում, քննիչը անտեսել կամ շփոթել է այդ փաստերը, թե փորձել է արհեստական ապացույցներ ստեղծել Ա. Առուշանյանի դեմ: Ավելին, հեռախոսազանգերի վերծանումներում առկա չէ որևէ ապացույց կամ թեկուզ պատահական համընկնում, որ վերջինիս, Էդ. Կարաքեշիշյանի և Ա. Գալուստյանի այդ բազմաթիվ հեռախոսներից մեկն ու մեկը միաժամանակ սպասարկված լինեն <<Օպերայի>> տարածքից: Դրանով իսկ հերքվում է Դատարանի այն ենթադրությունը, թե Ա. Առուշանյանի հեռախոսազանգերի վերծանումներով հաստատված է Էդ. Կարաքեշիշյանի ու Ա. Գալուստյանի հետ <<Օպերայի>> տարածքում հանդիպելու փաստը:
Այսինքն, ոչ միայն առկա չէ Ա. Առուշանյանի մեղքը հիմնավորող որևէ նյութ կամ ապացույց, ավելին` վերը նշված փաստական տվյալներով հերքված են նաև նախաքննական մարմնի և Դատարանի բոլոր ենթադրությունները: Իսկ Ա. Առուշանյանի և Էդ. Կարաքեշիշյանի միջև բռնցքամարտով զբաղվելու ժամանակ ընկերական հարաբերությունների ձևավորումը չի կարող հիմք հանդիսանալ Ա. Առուշանյանին նման մեղադրանք առաջադրելու համար, անկախ նման ցանկություն ունեցող անձանց քանակից և զբաղեցրած դիրքից:
Ա. Առուշանյանին մեղավոր ճանաչելու մասին Դատարանի հետևությունները և նրան առաջադրված մեղադրանքը հերքվում է նաև Էդ. Կարաքեշիշյանի ցուցմունքով այն մասին, որ Ա. Առուշանյանն իրեն որևէ տեղեկատվություն չի տրամադրել, HSBC բանկից որևէ փաստաթուղթ չի տրամադրել, իրեն մատնացույց չի արել որևէ անձի՝ որպես <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն փոխտնօրեն Արմեն Մանուկյանի:
Անձի նկատմամբ հոգեբանական ճնշումներ գործադրելու, նրան հանիրավի ծանր հանցագործության մեջ մեղադրելու և միաժամանակ ազատություն խոստանալու գործառույթները չէին կարող իրենց հետքը չթողնել, երբևէ ոստիկանության բաժնում նման իրավիճակում չհայտնված ու գիտական թեզը պաշտպանելու ակնկալիքներ ունեցող և օրեր անց ամուսնանալ պատրաստվող անձի վրա:
Ա. Առուշանյանը Դատարանում երբևէ չի նշել, որ իր նկատմամբ Էրեբունու ոստիկանության աշխատակիցները հոգեբանական կամ այլ ճնշում չեն գործադրել: Նա նշել է, որ իր նկատմամբ ոստիկանության բաժնում ֆիզիկական բնույթի ճնշումներ չեն գործադրվել, սակայն իր նկատմամբ կիրառվել են հոգեբանական ճնշումներ, իրեն գցել են մոլորության մեջ, տվել են իրականությանը չհամապատասխանող խոստումներ: Միևնույն ժամանակ, նա իր ցուցմունքներում նշել է, որ իրեն ոստիկանության աշխատակիցները ապօրինի և բռնի ուժի կիրառմամբ են բերման ենթարկել ոստիկանության բաժին, այն դեպքում, երբ օրենքով սահմանված կարգով պետք է ծանուցեին և հրավիրեին քննչական բաժին:
Ա. Առուշանյանը ցուցմունք չի տվել այն մասին, որ ոստիկանների կողմից իրականացված գործողությունները կրում են դատավարական խախտումների բնույթ: Եթե Դատարանը, գտնում էր, որ դրանք դատավարական բնույթի խախտումներ են, ապա դրանք պետք է ճանաչեր անթույլատրելի ապացույցներ: Ա. Առուշանյանի նկատմամբ խորդ մեթոդների կիրառման մասին իր որոշմամբ անդրադարձել է նաև ՀՀ Վերաքննիչ դատարանը առաջին դատավճիռի բեկանման մասին որոշում կայացնելիս:
Դատաքննությամբ հետազոտված նյութերում առկա չէ ապացույց առ այն, որ ենթադրյալ <<ծրագրավորված գողությունը>> կատարելուց առաջ հանդիպումներն ու հեռախոսազանգերն ակտիվացել են: Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներից ակնհայտ է, որ Ա. Առուշանյանի և Էդ. Կարաքեշիշյանի միջև հեռախոսազանգերը եղել են 05.06.2011թ., իսկ գողության դեպքը տեղի է ունեցել 21.11.2011թ., այսինքն` ենթադրյալ գողությունը կատարելուց 6 ամիս առաջ:
Բացի այդ, չկա որևէ փաստական տվյալ առ այն, որ Ա. Առուշանյանը Էդ. Կարաքեշիշյանին, այն էլ գողությունից անմիջապես հետո ճանապարհել է Մոսկվա: Ավելին, գործի փաստական հանգամանքներով հիմնավորված է, որ վերջինիս 22.11.2011թ. Մոսկվա է ճանապարհել Ա. Ղարաքեշիշյանը, որպիսի փաստը հաստատված է վերջինիս՝ դատարանում հրապարակված և հետազոտված ցուցմունքներով:
Այսինքն, ակնհայտ է, որ դատավճռում շարադրված` դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում գործի փաստական հանգամանքներին, որը համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396 հոդվածի հիմք է դատական ակտը բեկանելու համար:
Ա. Առուշանյանը նշել է նաև, որ ուղղակի Ա. Գալուստյանին թելադրել են, հուշել են իր անունը, որպեսզի կապ ստեղծեն` Բանկ-տուժող-գողություն-կատարողներ:
Դեռևս նախաքննության ժամանակ, դատախազ Տ. Ուզոյանի կողմից ցուցում է տրվել քննիչ Մ.Ալեքսանյանին՝ Կ. Մկրտչյանի հեռախոսային զանգերի վերծանումները ստանալու և այդ ուղղությամբ քննություն կատարելու մասին` չբացառելով այն հանգամանքը, որ տուժողի շարժի վերաբերյալ տեղեկություններ տվող անձը կարող է այն կատարել նաև Կ. Մկրտչյանի միջոցով: Սակայն, քննիչ Մ.Ալեքսանյանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55 հոդվածի 5-րդ մասի պահանջը, այն է` քննիչը պարտավոր է կատարել դատախազի օրինական ցուցումները:
Ա. Առուշանյանը նաև երբևէ ցուցմունք չի տվել, թե իր ցուցմունքը ոստիկանության բաժնի պետի <<հորինածն>> է, թե Դատարանը որտեղից է նման փաստ գտել, մնում է անհասկանալի: Դատարանը վերջինիս ցուցմունքները վերլուծելիս բերել է այնպիսի հետևություններ, որոնք կարող են բերել այն եզրակացության, թե նախաքննության ժամանակ նա ընդունել և ցուցմունք է տվել այնպիսի փաստերի մասին, որոնք վկայում են նրա կողմից հանցագործության օժանդակության մասին, իսկ հետագայում հերքում է դրանք, այն դեպքում, երբ նա երբևէ չի տվել այնպիսի ցուցմունք, որը կարող է առերևույթ վկայել իր կողմից հանցագործությանը օժանդակելու մասին, ավելին՝ նա մշտապես իր բոլոր ցուցմունքներում հերքել է այն:
Ա. Առուշանյանը թե նախաքննության ժամանակ և թե 2 դատաքննությունների ժամանակ նշել է, որ իրեն համոզելը, մոլորության մեջ գցելը, իր նկատմամբ հոգեբանական ճնշումներ կիրառելը եղել են այն պատճառով, որպեսզի ինքը ընդունի, թե Էդգարին և Արտաշին որոշակի տվյալներ է տվել Ա. Մանուկյանի կողմից տեղափոխվող գումարների ու ավտոմեքենայի վերաբերյալ, սակայն ինքը մշտապես հերքել է դրանք և երբևէ չի ընդունել, առավել ևս որ դրանք իրականությանը չէին համապատասխանում: Իսկ ինչ վերաբերում է Ա. Գալուստյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ նշած այն հանգամանքին, թե Բանկի դիմաց կանգնած ժամանակ Էդ. Կարաքեշիշյանի հարցին անցնող անձի վերաբերյալ ինքը հայտնել է, թե դա <<Մանան գրեյնի>> Արմենն է, ապա այդ հարցաքննությունը Դատարանի կողմից ճանաչվել է անթույլատրելի ապացույց:
Ա. Առուշանյանի դատաքննության ժամանակ տված ցուցմունքը հաստատվում, իսկ դատարանի հետևությունները հերքվում է նաև ՀՀ Փորձագիտական կենտրոն ՓԲԸ 19.11.2012թ. տեսաձայնագրային փորձագետի թիվ 35431206 եզրակացությամբ և ձայնագրության վերծանմամբ, որից ակնհայտ է դառնում, որ Ա. Առուշանյանի նախկին պաշտպանը մեղադրյալի հորն է հայտնում գործի քննության վերաբերյալ որոշ տվյալներ: Նշված խոսակցությունից հետևում է, որ իրականում Ա. Առուշանյանին համոզել են, նրան հոգեբանական ճշումների են ենթարկել, որպեսզի նա իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունք տա՝ խոստանալով, որ այդ դեպքում դատախազին կասեն, որ իրեն գրավով հանի:
Ակնհայտ է, որ, ըստ էության, նախաքննական մարմնի կողմից ստեղծվել են արհեստական ապացույցներ, որոնց հիման վրա նախաքննության ժամկետ է երկարացվել, որոնք դրվել են անձանց մեղադրանքի հիմքում: Թեև նշված հանգամանքը չի վերաբերվում Ա. Առուշանյանին, սակայն հիմնավորում է սույն գործով նախաքննական մարմնի արհեստական ապացույցներ ստեղծելու մղումն ու շահագրգռվածությունը:
Դատարանը դատավճիռ կայացնելիս չի անդրադարձել այն հարցին, թե ինչու նախաքննական մարմնի կողմից չի պահանջվել <<Սարգիս Կարոլինա>> ՍՊԸ-ն, Ժամացույցի գործարանի և <<Պարագոն իմպորտ>> ՍՊԸ-ն պահպանության տեսանկարահանման սարքերի կողմից կատարված տեսաձայնագրությունները ժամը 15-ից հետո տեղի ունեցած իրադարձությունների համար, որից պարզ կդառնար, թե Ա. Մանուկյանը 15:30-ին վերադառնալով իր մեքենայի մոտ և հայտնաբերելով, որ ապակին կոտրված է՝ կոնկրետ ինչ գործողություններ է կատարել, արդյոք մեքենայի միջից ինչ-որ իրեր, այդ թվում չի բացառվում նաև որոշակի գումար չի հանել ու թաքցրել՝ հայտարարելով, թե գողացվել է 56 միլիոն դրամ: Եվ նման պայմաններում պաշտպանական կողմից մոտ հարց է առաջանում, արդյոք վերջինիս կողմից գողության մասին ոստիկանությանը մոտ մեկ ժամ հետո հաղորդում տալը պայմանավորված չէ եղել այդ հանգամանքով:
Բացի այդ, վերը նշված կազմակերպություններից թեև ստացվել է ժամը 14:00-ից մինչև 15:00 ընկած ժամանակահատվածի տեսագրությունները, /թեև տարբեր փաստաթղթերում նշվում է նաև 14:30-ից 15:30 ժամանակահատվածը/ սակայն ստացված սկավառակները փորձաքննության է ներկայացվել ոչ ամբողջությամբ, դրանք դատաքննությամբ վերարտադրելիս պարզվել է, որ դրանք անբողջական չեն, սկսվում են ժամը 14:00-ից և ավարտվում ժամը 14:40-ին, ինչպես նաև ակնհայտ էր, որ կադրերը ամբողջական չէին և կտրատվում էին, որպիսի հանգամանքները վկայում է այդ տեսագրությունների մոնտաժման մասին, որին ընդհանրապես Դատարանը չի անդրադարձել:
Բացի այդ Դատարանը չի անդրադարձել նաև մեղադրական եզրակացության մեջ քննիչի կողմից նշված իրականությանը չհամապատասխանող փաստերի վկայակոչմանը, որոնք ուղղակի վկայում են քննիչի և մեղադրողի շահագրգռվածությանը Ա. Առուշանյանի նկատմամբ ակնհայտ անհիմն մեղադրանք ստեղծելուն:
Դատարանն անհիմն կերպով անարժանահավատ է համարել վկաներ Տ. Առաքելյանի և Ե. Եղյանի ցուցմունքները, որի պայմաններում չի կատարել նաև սույն քրեական գործով ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 23.07.2013թ. դատական ակտի պատճառաբանական մասում նշված պահանջները: Դատավճռում բերված հետևություններն անհիմն են, չեն բխում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներից, դրանով Դատարանը նպատակ է հետապնդել Ա. Առուշանյանին արդարացնող ապացույցները գործից հանել, դրանցից ձերբազատվել: Ավելին, թե Տ. Առաքելյանը և թե Ե. Եղյանը հարցաքննվել են թիվ 12118512 քրեական գործի շրջանակներում ու որևէ կերպ չէին կարող պատկերացնել, թե նրանց ցուցմունքները կարող են որևէ նշանակություն ունենալ սույն քրեական գործի համար: Տ. Առաքելյանի ցուցմունքը հիմնավորվում էր ինչպես նրա և Ա. Գալուստյանի հետ նույն խցում պահվող անձանց ցուցմունքներով, այնպես էլ Ա. Գալուստյանի անձնական գործի հետազոտությունից:
Ըստ բողոքաբերի, Ա.Գալուստյանի նկատմամբ քննությանը խորթ մեթոդների կիրառմամբ ցուցմունքներ կորզելու մասով օրենքով նախատեսված քննություն չի կատարվել, պետությունը այդ մասով չի իրականացրել իր պոզիտիվ պարտականությունները: Մասնավորապես, ՀՔԾ-ն կողմից որևէ քննություն չկատարելով գործը ՀՀ Գլխավոր դատախազության միջոցով ետ է վերադարձրել Երևան քաղաքի քննչական բաժին, այն դեպքում երբ ակնհայտ էր, որ Ա. Գալուստյանի նկատմամբ կիրառվել են բռնություններ: Այսպիսով, անկատար են մնացել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 23.07.2013թ. որոշման մեջ առաջ քաշված պահանջները:
Տ. Առաքելյանի ցուցմունքները հիմնավորվում են նաև նույն խցում գտնվող անձանց` Հ. Թադևոսյանի և Ա. Մազիևի ցուցմունքներով, ովքեր նշել են, որ Արտաշը, ինքնամփոփ էր, շատ նեղված և վատ վիճակում, նույնիսկ լաց էր լինում, հիմնականում կիսվում էր Տ. Առաքելյանի հետ: Դրա մասին վկայել է նաև ամբաստանյալ Էդ. Կարաքեշիշյանը:
Դատարանը պետք է անդրադառնար ինչպես Ա. Գալուստյանի նկատմամբ բռնություններ կիրառելու և քննության համար խորթ մեթոդներով ցուցմունքներ ստանալուն, այնպես էլ Ա. Առուշանյանին ապօրինի բերման ենթարկելու ու նրանից հոգեբանական ճնշումների և քննության խորթ մեթոդներով ցուցմունքներ կորզելու հանգամանքին ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 184 հոդվածի հիմքերով պետք է դիմեր ՀՀ Գլխավոր դատախազին քրեական գործ հարուցելու միջնորդությամբ:
Գործի փաստական տվյալներից ակնհայտ է, որ, 20.06.2012թ., ժամը 19-ից 19:30-ի սահմաններում, անհայտ պատճառներով Ա. Առուշանյանը բազմաթիվ քաղաքացիների ներկայությամբ, ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու բաժնի աշխատակիցների կողմից փաստացի ձերբակալվել և բերման է ենթարկվել Էրեբունու բաժին: Ա. Առուշանյանը վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից չի հրավիրվել հարցաքննության կամ որևէ այլ քննչական գործողության մասնակցելու համար, հետևապես չէր կարող առանց հարգելի պատճառների քննությանը չներկայանար, որի պատճառով քննիչը ստիպված լիներ որոշում կայացնել նրան բերման ենթարկելու համար: Բաժին բերվելուց հետո Ա. Առուշանյանին տարել են ոստիկանության Էրեբունու բաժին, որտեղ նրա նկատմամբ կիրառվել են հոգեբանական ճնշումներ, որի վերաբերյալ վերջինս մանրամասն ցուցմունքներ է տվել: Վերջինիս բերման ենթարկելիս խախտվել է Ա. Առուշանյանի անմեղության կանխավարկածի իրավունքը, ինչպես նաև ՄԻԵԿ-ի 3-րդ հոդվածը, այն է` նա ենթարկվել է անմարդկային և նվաստացնող վերաբերմունքի: /տես` Ա. Գզոյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 12.02.2010թ. թիվ ԵԱՔԴ/0049/01/09 որոշման 22-րդ և 23-րդ կետերը/:
Դատարանի կողմից առանց որևէ պատճառաբանության անհիմն կերպով ապացույցների շարքից հանվել է և որպես թույլատրելի ապացույց չի ճանաչել ՀՀ Փորձագիտական կենտրոն ՓԲԸ-ն 19.11.2012թ. տեսաձայնագրային փորձագետի թիվ 35431206 եզրակացությունը, որով հաստատվում էր Ա. Առուշանյանի անմեղությունը, ինչը պետք է դրվեր ամբաստանյալի արդարացման հիմքում: Հետևապես բողոքաբերը միջնորդում է, որ նշված եզրակացությունը ճանաչվի օգտագործման համար թույլատրելի ապացույց և այն դրվի դատավճռի բեկանման ու Ա. Առուշանյանի արդրացման որոշման հիմքում:
20.06.2012թ. ցուցմունքում Ա. Գալուստյանը հայտնել է. <<2011թ-ի ամռանը, ամիսն ու օրը կոնկրետ չեմ հիշում, Օպերայի սրճարաններից մեկում ես և Էդգարը հանդիպեցինք Աշոտին ու միասին սուրճ խմելու ընթացքում Աշոտը Էդգարին տվեց մի թուղթ, որի վրա տպագիր տվյալներ էր գրված>>: 21.06.2012թ. Ա. Առուշանյանի հետ տեղի ունեցած առերես հարցաքննության ժամանակ Ա. Գալուստյանը հայտնել է. <<Միաժամանակ Աշոտը Էդգարին փոխանցեց մի թուղթ, որը հետո ես տեսա, որ դրա վրա տուժողի կողմից տեղափոխված գումարի և դրա օրվա հաճախականության վերաբերյալ գրառումներ էր>>:
Բացի վերը շարադրվածը, Ա. Գալուստյանի ցուցմունքները վերլուծելիս և գնահատելիս, պետք է հաշվի առել այն հանգամանքը, որ վերջինս գտնվելով <<Նուբարաշեն>> ՔԿՀ-ում՝ 3 անգամ փորձել է ինքնասպանություն գործել, որպիսի հանգամանքը հաստատված է Երևան քաղաքի քննչական բաժնում քննվող` ինքնասպանության հասցնելու դեպքի առթիվ քրեական գործի նյութերով, որպիսի հանգամանքը վկայում է նրա անհավասարակշիռ և ոչ ադեկվատ պահվածք ունենցող անձի մասին ու նշված անձն, ըստ էության, պատրաստ է եղել տալ ցանկացած ցուցմունք կալանքից ազատվելու մասին:
Այսպիսով, բողոքաբերը գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռը պատճառաբանված և հիմնավորված չէ, այն կայացվել է անթույլատրելի ճանաչված ապացույցներից կատարված ենթադրությունների հիման վրա:
Դատարանը չի պատճառաբանել նաև, թե Ա. Առուշանյանը ինչ շարժառիթ պետք է ունենար նման հանցանք կատարելու համար, այն դեպքում, երբ նա ուներ կայուն և բարձր վարձատրվող աշխատանք, ապագայում ավելի բարձր պաշտոններ զբաղեցնելու ակնկալիքներ, ընտանիքն ապահովված էր, սպասվում էր գիտական թեզի պաշտպանություն, ուներ մշտապես արտասահմանյան բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում ուսանելու և վերապատրաստվելու հնարավորությունները: Հետևապես առկա չէր որևէ շարժառիթ հանցագործություն կատարելու համար, ինչպես նաև նրա գիտակցական մակարդակն ու զարգացվածության աստիճանը այնքան բարձր էին, որ նա իրեն սպասվող բարեկեցիկ ապագան չէր դնի կասկածի տակ:
Այսպես. Աշոտ Առուշանյանը 2003թ. գերազանց գնահատականներով (ոսկե մեդալով) ավարտել է Ա. Մանուկյանի անվան վարժարանը, 2007թ. գերազանց գնահատականներով ավարտել է ԵՊՀ-ի Տտնտեսագիտության ֆակուլտետը, 2009թ. նույնպես գերազանց գնահատականներով ավարտել է ԵՊՀ-ի Տնտեսագիտության ֆակուլտետի մագիստրատուրան՝ Ֆինանսներ, դրամաշրջանառություն և վարկ կողմնորոշմամբ՝ ստանալով <<Տնտեսագիտության>> մագիստրոսի աստիճան, համատեղ սովորել ու 2009թ. ավարտել է Հայաստանի Ամերիկյան Համալսարանի Գործարար Կառավարման ֆակուլտետը և ստացել <<Գործարար կառավարման>> մագիստրոսի կոչում, հանդիսանում է <<Ռազմավարական պաշտպանություն քաղցկեղից>> ՀԿ-ն նախագահ, 2009թ. ընդունվել է Տնտեսագիտության ֆակուլտետի ասպիրանտուրան ու 28.06.2012թ. նախատեսված էր նրա՝ տնտեսագիտության թեկնածուի գիտական աստիճանի համար ատենախոսության հրապարակային պաշտպանությունը, 01.02.2008թ.-ից աշխատում է <<Էյչ Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստան>> ՓԲԸ-ում, 20.06.2010թ.-ից՝ նույն բանկում որպես <<Ռիսկերի կառավարման>> բաժնի գլխավոր մասնագետ:
Բացի վերը շարադրվածը Դատարանը անհիմն կերպով մերժել է պաշտպանության կողմի միջնորդությունը, որպես վկա սույն գործն քննող քննիչ Մ.Ալեքսանյանին դատարան հրավիրելու և հարցաքննելու մասին: Դատարանը, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342 հոդվածի պահանջը, հրապարակել ու հետազոտել է վկա Կ. Մկրտչյանի ցուցմունքները, այն դեպքում երբ առկա չէր այնպիսի պատճառ, որի պարագայում բացառվում էր նրա դատարան ներկայանալու հնարավորությունը: Հետևապես բողոքաբերը միջնորդում է վերջինիս հարվիրել Դատարան ու հնարավորություն տալ նրանց հարցաքննելու:
Ըստ բողոքաբերի, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Ա. Առուշանյանի մեղքը ապացուցված չէր և Դատարանը նրա նկատմամբ պետք է կայացներ արդարացման դատավճիռ ու միաժամանակ մերժեր տուժող կողմի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը,
Այսպիսով, բողոքաբերը գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռը Ա. Առուշանյանի մասով անհիմն է, կայացվել է ՀՀ Սահմանադրության, ՄԻԵԿ-ի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17 հոդվածով սահմանված արդար դատաքննության իրավունքի խախտմամբ, օրենքի ոչ ճիշտ կիրառմամբ, քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներով, ինչպես նաև դատավճռում անձի մեղավորության մասին հետևությունները հիմնված են անթույլատերի ճանաչված ապացույցների և ենթադրությունների վրա:
Վերոգրյալի հիման վրա, հաշվի առնելով այն, որ Դատարանի կողմից թույլ տված խախտումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398 հոդվածի իմաստով քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ են և հետևապես հիմք են հանդիսանում սույն գործով կայացված դատավճիռը բեկանելու համար ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով՝ բողոքաբերը խնդրում է բեկանել Դատարանի 16.06.2014թ. դատավճիռը` Աշոտ Առուշանյանի նկատմամբ կայացնել արդարացման դատական ակտ, նրա մասով մերժել <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն ներկայացված քաղաքացիական հայցը:
Բողոքաբերը խնդրում է նաև գործի քննությունն իրականացնել վերաքննության կարգով և միջնորդում է որոշում կայացնել ՀՀ Փորձագիտական կենտրոն ՓԲԸ-ն 19.11.2012թ. տեսաձայնագրային փորձագետի թիվ 35431206 եզրակացությունը թույլատրելի ապացույց ճանաչելու մասին, Դատարան հրավիրել և որպես վկաներ հարցաքննել սույն գործը քննող քննիչ Մ. Ալեքսանյանին, վկա` Կ. Մկրտչյանին, որոշում կայացնել դատատեսաձայնագրային փորձաքննություն նշանակելու մասին պարզելու` <<Սարգիս Կարոլինա>> ՍՊԸ-ն, Ժամացույցի գործարանի և <<Պարագոն իմպորտ>> ՍՊԸ-ն պահպանության տեսանկարահանման սարքերի կողմից կատարված ու վարույթն իրականցնող մարմնին տրամադրված տեսաձայնագրությունները մոնտաժված են, թե ոչ:
2. Ամբաստանյալ էդգար Կարաքեշիշյանի պաշտպան Ռ. Սաֆարյանի վերաքննիչ բողոքում նշվում է, որ իր պաշտպանյալի վերաբերյալ դատավճիռ կայացնելիս թույլ է տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ։
Դատարանր չի կատարել գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն, իսկ հետազոտված ապացույցներն էլ չեն արժանացել ճիշտ գնահատման, որի հետևանքով 16.06.2014թ. դատավճիռն օրինական, հիմնավորված ու պատճառաբանված չէ և այն ենթակա է բեկանման հետևյալ հիմնավորումներով:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358 հոդվածի, 360 հոդվածի 1-ին մասի, 365 հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները՝ բողոքաբերը նշել է, որ իր պաշտպանյալի նկատմամբ կայացված դատավճիռն օրինական չէ և քրեական գործը լուծելիս չի պահպանվել ՀՀ Սահմանադրության ու քրեական դատավարության օրենսգրքի վերը նշված հոդվածների պահանջներր։
Դատարանի հետևությունները հիմնված չեն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա, Դատարանում չեն հարցաքննվել դատա¬կոչված 4 վկաներից 3-ը՝ Կ. Սկրտչյանը, Ա. Հարությունյանը, Ա. Ղարաքեշիշյանը, ինչպես նաև նախկին մեղադրյալ, այժմ հանգուցյալ Ա. Գալուստյանը, որից վերցված նախնական ցուցմունքները, առանց իր պաշտպանյալի հետ նախաքննության ընթացքում առերես հարցաքննելու, Դատարանում հրապարակվել ու դրվել են մեղադրող դատավճռի հիմքում։ Իր պաշտպանյալին մեղսագրված արարքը Դատարանը հիմնավորված է համարել բացառապես դատարանում չհարցաքննված վկաների և հանգուցյալ նախկին մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքներով, որոնց դեմ առարկել է իր պաշտպանյալը:
Դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը հաշվի չի առել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 65 հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի, ՍԻԵԿ-ի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի <<դ>> ենթակետի և ՄԻԵԴ-ի նախադեպային որոշումների պահանջները՝ մեղադրանքի ու դատավճռի հիմքում դնելով զուտ անձնական ենթադրությունները և չփարատված կասկածները, որոնք պետք է մեկնաբանվեին հօգուտ ամբաստանյալի ու ոչ թե ի վևաս նրա։
Դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը չի հիմնավորել և չի ապացուցել իր պաշտպանյալի կողմից այդ հանցանքի կատարումր, այսինքն՝ Դատարանը չի կատարել նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360 հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ և 4-րդ կետերի պահանջները։
Իր պաշտպանյալին առաջադրված է մեղադրանք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, այսինքն՝ մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ գողություն կատարելու համար, որին իբր օժանդակել է մյուս ամբաստանյալ Աշոտ Առուշանյանը:
Նախատեսված հանցակազմը, որպես մեղքի ձև, կատարվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, մինչդեռ Դատարանը որևէ կոնկրետ ապացույցով չի հիմնավորել և դատավճռում չի նշել, որ իր պաշտպանյալը Ա. Գալուստյանի հետ Ա. Առուշանյանի օժանդակությամբ ուղղակի դիտավորություն են ունեցել <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն ավտոմեքենայից գու¬մար գողանալու։ Գործով նման որևէ կոնկրետ ապացույց չկա, Դատարանր նման ապացույց չի հետագոտել և դատավճռում էլ չի նշված։
Ինչ վերաբերում է այդ կապակցությամբ հանգուցյալ Ա. Գալուստյանի նախաքննական ցուցմունքներին, որտեղ նշված են հանդիպումների, հեռախոսազանգերի վերաբերյալ, ապա դրանք, ըստ բողոքաբերի, որևէ կոևկրետ ապացույցով չեն հիմնավորվել և չեն էլ պարզվել այդ հանդիպումների ու զանգերի միջոցով ինչ հարցեր են քննարկվել և ինչ են խոսել, քանի որ հանդիպումները և միմյանց զանգելը օրենքով արգելված չեն:
Ա. Առուշանյանը թե ևախաքննությամբ և թե Դատարաևում ցուցմունքներ է տվել ու հայտնել, որ ինքը որևէ տեղեկություն չունի և որևէ մասնակցություն չի ունեցել կատարված հանցագործության հետ, ինքը Էդ. Կարաքեշիշյանին <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն վերաբերյալ որևէ տեղեկություն ոչ բանավոր և ոչ գրավոր չի հայտնել ու չի տրամադրել, որևէ օժանդակություն նրան չի ցուցաբերել, Էդ. Կարաքեշիշյանն իրեն այդ հարցով չի դիմել և իրենց միջև նման խոսակցություն չի եղել։ Ա. Գալուստյանը նախաքննության ընթացքում տվել է սուտ և զրպարտչական ցուցմունքներ։
Համանման ցուցմունքներ տվել է նաև իր պաշտպանյալը՝ հայտնելով, որ ինքն առաջադրված մեղադրանքներում իրեն մեղավոր չի ճանաչում, քաևի որ նմաև արարքներ չի կատարել և որևէ առնչություն չունի <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն ավտոմեքենայից 21.11.2011թ. կատարված գողության հետ։ Չնայած Ա. Առուշանյանի հետ եղել է ընկերական հարաբերությունների մեջ, սակայև նրա հետ երբեք նշված ՍՊԸ-ն ավտոմեքենայից, մասնավորապես, և որևէ այլ օբյեկտից ընդհանրապես գողության կամ գումարներ հափշտակելու վերաբերյալ խոսակցու¬թյուն չի ունեցել ու իր նախկին ընկեր, այժմ հանգուցյալ Ա. Գալուստյանի և Ա. Առուշանյանի հետ նման թեմաներով չի խոսել, չի պայմանա¬վորվել ու նման արարքներ չի կատարել։ Ա. Գալուստյանը նախաքննության ընթացքում իրեն անհասկանալի պատճառներով զրպարտել է և տվել է սուտ ցուց¬մունքներ, որին անձամբ հարցաքննելու հնարավորություն չի ունեցել, չնայած բազմիցս բանավոր պահանջել է քննիչից ու գրավոր միջնորդություն է ներկայացվել իր պաշտպանի կողմից 22.06.2012թ. իր հետ առերես հարցաքննելու վերաբերյալ։
Ինչ վերաբերում է Ա. Գալուստյանի նախաքննական ցուցմունքներին, որը Դատարանը դրել է դատավճռի և մեղադրանքի հիմքում, ապա այն չի կարող դիտվել որպես ապացույց, քանի որ իր պաշտպանյալը մինչդատական վարույթի ժամանակ, առավել ևս ոչ էլ Դատարանում նրան երբևէ հարցաքննելու հնարավորություն չի ունեցել, քանի որ նա 26.06.2012թ. դիմել է ինքնասպանության, իսկ մինչ այդ նախաքննական մարմինը միտումնավոր այլ քննչական գործողություններ է կատարել։
Չնայած այն հանգամանքին, որ Դատարանում չհարցաքննված 3 վկա¬ների դատաքննության չներկայանալու պատճառն եղել է նրանց ենթադրյալ բացա¬կայությունը ՀՀ-ից, այնուամենայնիվ, այն հարգելի չի կարող համարվել։ /Տես՝ ՄԻԵԴ-ի դիրքորոշումները, Գաբրիելյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով ՄԻԵԴ-ի 10.04.2012թ. վճիռր, կետեր 80-81)։
Ելնելով վերը նշված իրավական դիրքորոշումներից` չի կարելի պնդել, որ սույն գործով առկա են եղել հարգելի պատճառներ վկաներ Կ. Մկրտչյանին, Ա. Հարությունյանին և Ա. Ղարաքեշիշյանին Դատարան չհրավիրելու համար, կամ որ Դատարանը և իշխանությունն իրականացրել են իրենց պարտականությունները ճշտելու՝ արդյոք նրանց բացակայությունն արդարացված էր, թե ոչ։
Վերը նշված դիտարկումները բավարար էին, որպեսզի Դատարանը միանշանակ եզրակացներ, որ առանց հիմնավորման դատապարտման հարցը լուծելիս, սահմանափակվում է իր դեմ վկայած անձանց ու վճռորոշ դեր ունեցող վերը նշված երեք վկաներին Դատարան հրավիրելու և հարցաքննելու իր պաշտպանյալի իրավունքը: Մինչդեռ, Դատարանն աչքը փակելով դատավարական այդ էական խախտում¬ների վրա՝ զանազան չհիմնավորված դատողություններով գտել է, որ ոչ մի դատավարական օրենքի էական խախտումներ չեն կատարվել և թույլ չեն տրվել։
Դատակոչված 3 վկաների և Ա. Գալուստյանի նախաքննական ցուցմունքները վճռորոշ նշանակություն են ունեցել իր պաշտպանյալի դատապարտման համար, որոնց անձամբ հարցաքննելու հնարավորություն վերջինս չի ունեցել ոչ մինչդատական վարույթի ժամանակ ու ոչ էլ Դատարանում: Բացի այդ, նախաքննական մարմինը նախաքննության ընթացքում, իսկ Դատարանը դատաքննության ընթացքում անհրաժեշտ բոլոր ջանքերը չի գործադրել նշված 3 վկաներին իր պաշտպանյալի հետ առերես հարցաքննելու, ինչպես նաև նրանց ներկայությունը դատաքննությանն ապահովելու համար, ինչը հնարավորություն կտար վերջինիս իրականացնել իր հակընդդեմ հարցման իրավունքը։ Այսինքն՝ առկա է իր պաշտպանյալի՝ միջազգային պայմանագրով նախատես¬ված իրավունքի խախտման փաստ, որը հիմք է հանդիսանում Դատարանի 16.06.2014թ. դատավճռի բեկանման համար։
Ըստ բողոքաբերի, վկա Կ. Մկրտչյանի նախաքննական ցուցմունքը չի կարող դրվել մեղադրող դատավճռի հիմքում այն պարզ պատճառով, որ նա ոչ նախաքննության ընթացքում, ոչ էլ Դատարանում իր պաշտպանյալի հետ չի հարցաքննվել ու նա վկային հարցաքննելու հնարավորություն չի ունեցել: Բացի այդ, նշված դատատեսաձայնագրային և դատադիմանկարային փորձաքննությամբ հիմնավորվել է, որ սկավառակում նշված անձանց հնարավոր չէ նույնացնել էդ.Կարաքեշիշյանի և Ա. Գալուստյանի հետ, հետևաբար վկայի ցուցմունքը կրել է զուտ ենթադրական բնույթ, որը պետք է մեկնաբանվի հօգուտ ամբաստանյալի ու ոչ թե հակառակը:
Ինչ վերաբերում է վկաներ Ա. Հարությունյանի և Ա. Ղարաքեշիշյանի ցուցմունքներին, ապա նրանք հայտնել են, որ իրենք տեսաձայներիզում պատկերված անձանց չեն ճանաչում, այլ նմանեցնում են Էդ. Կարաքեշիշյանին ու Ա. Գալուստյանին, իսկ դա անձին ճանաչել չէ։ Փաստորեն, Դատարանը <<նման>> անձնավորությանը նույնացրել է իր պաշտպանյալի հետ, որն ակնհայտ սխալ է։
Ինչ վերաբերում է Ե. Եղյանի ցուցմունքին, ապա նա ևս չի հարցա¬քննվել Դատարանում, իսկ նրա նախաքննական ցուցմունքը ստուգվել է ՀՔԾ-ն կողմից և չի հիմնավորվել, նրա ասածն իրականությանը չի համապատասխանել։ Հետևաբար, այն իր պաշտպանյալի մեղադրանքի հետ կապ չունի ու չի կարող դրվել մեղադրանքի հիմքում:
Դատաքննությամբ հիմնավորվել է, որ վկաներ Ա. Մանուկյանը և Ա. Պետրոսյանն ընդհանրապես չեն ճանաչել իր պաշտպանյալին ու չէին կարող ասել, որ լուսանկարում պատկերված անձը նա է, որի ձեռքին եղած պարկը և պայուսակն իրենց պարկին ու պայուսակին նման են։ Նրանց ցուցմունքները վերաբերվել են պարկի և պայուսակի նմանությանը, ոչ թե այն բռնող անձն եղել է էդ.Կարաքեշիշյանը, որի մասին արձանագրել է Դատարանը։
Դատարանն ամբաստանյալներին մեղադրված արարք¬ները հիմնավորելու նպատակով ոչ թե արձանագրել է կոնկրետ փաստերը և ապա¬ցույցները, այլ կամային առաջ է քաշել վարկածներ, ենթադրություններ, կասկածներ՝ անտեսելով ՀՀ Սահմանադրության 21 հոդվածի ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրության պահանջները՝ դրանք մեղադրանքի հիմքում չդնելու վերաբերյալ, ընդհակառակը՝ դրանք մեկնաբանել է ի վնաս ամբաս¬տանյալների՝ խախտելով նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 12.12.2010թ. ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման պահանջները Մ. Հովհաննիսյանի և Ա. Մարտիրոսյանի գործով:
Դատարանը դատավճռով անտեսել է նաև այն հանգամանքը, որ իր պաշտպանյալը դեռևս 25.05.2012թ. մեղադրանք առաջադրելիս, իր դիրքորոշումը հայտնել է առաջադրված մեղադրանքի շուրջ:
Դատարանը անտեսել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124 հոդվածի 2-րդ մասի այն պահանջը, որ մեղադրյալի մեղքի (...) հիմնավորումը դրված է քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի վրա, որի պատճառով նույն օրենսգրքի 216 հոդվածի 1-ին մասի պահանջով կարող էր կատարել առերես հարցաքննություն, բացի այդ մեղադրյալն իրավունք ունի հարցաքննելու իր դեմ վկայած անձանց /ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 65 հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետ, ՄԻԵԿ-ի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի <<դ>> ենթակետ/, որի պայմաններում առերեսումը դառնում է պարտադիր, որը չի կատարվել։
Մինչդեռ, պաշտպանության կողմը գտնում է, որ Էդ. Կարաքեշիշյանը դեռևս 25.05.2012թ. իրեն մեղադրանք առաջադրելիս հայտնել է, որ չի ստո¬րագրում այդ որոշումը, քանի որ նման արանքներ չի կատարել և նման բան չի եղել, իսկ դեպքի վերաբերյալ հրաժարվել է ցուցմունքներ տալ, քանի որ քննիչի համապատասխան հարցադրումները մեղադրանքի էության վերաբերյալ չեն եղել ու արձանագրված չէ նրա՝ որպես մեղադրյալի հար¬ցաքննության արձանագրության մեջ։ Այսինքն՝ մեղադրյալին հարցաքննության հրավիրելը կրել է ձևական բնույթ։
Ամփոփելով վերը նշված հանգամանքները՝ բողոքաբերը գտնում է, որ իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքն անհիմն է, այն դատաքննությամբ չի հիմնավորվել և չի ապացուցվել։ Դատավճիռը կայացված է առանց գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների, զուտ ենթադրությունների և վարկածների հիման վրա, նախաքննությամբ ու Դատարանում իր պաշտպանյալի հետ չհարցաքննված վկաների և Ա. Գալուստյանի տված ու Դատարանում հրապարկված նախաքննական ցուցմունքների հիման վրա, որոնց արժանահավատությունը դատաքննությամբ չի հիմնավորվել։
Այսպիսով, Դատարանն էդ. Կարաքեշիշյանի վերաբերյալ մեղադրական դատավճիռ կայացնելով՝ խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի, 7-րդ հոդվածի, 17-19, 25 հոդվածների, 65 հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի, 107 հոդվածի, 124 հոդվածի 2-րդ մասի, 216 հոդվածի 1-ին մասի, 358 հոդվածի, 365 հոդվածի 2-րդ մասի, 398 հոդվածի 1-ին մասի, 397 հոդվածի 1-ին մասի, ՄԻԵԿ-ի 6 հոդվածի 1-ին, 3-րդ կետերի <<դ>> ենթակետի պահանջները և կայացրել է անօրինական, չհիմնավորված ու չպատճառաբանված դատական ակտ, որն ենթակա է բեկանման ու կարճման։ Վերը նշված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումները հանգեցրել են դատական սխալի, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա և հիմք են վերաքննիչ բողոքը վարույթ ընդունելու համար։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 73, 376-381, 385-386, 395-396, 397-398 հոդվածների ու ՄԻԵԿ-ի 6-րդ հոդված 1-ին, 3-րդ մասերով՝ բողոքաբերը խնդրում է՝ 1. հարցաքննության հրավիրել դատակոչված, սակայն դատարանում չհարցաքննված վկաներին՝ Կ. Մկրտչյանին, Ա. Հարությունյանին, Ա. Ղարաքեշիշյանին, որոնց հասցեներն ու կենսագրական տվյալները նշված են մեղադրական եզրակացությանը կից դատակոչի ցուցակում։ 2. բեկանել Դատարանի 16.06.2014թ. դատավճիռը՝ Էդգար Կարաքեշիշյանի վերաբերյալ և այն կարճել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35 հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիմքով՝ նրա արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառով: 3. վերաքննիչ բողոքը մերժելու դեպքում վերջինիս վերաբերյալ սահմանված խիստ պատիժը փոփոխել և մեղմացնել ու սահմանել համաչափ պատիժ:
4/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով պաշտպանների և ամբաստանյալների հիմնավորումները բողոքների կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը բողոքների դեմ, ներկայացված բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Աշոտ Առուշանյանն Դատարանում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Էդգար Կարաքեշիշյանի հետ ծանոթ է եղել դեռևս 1997թ.-ից, մինչև 2003թ-ը միասին հաճախել են բռնցքամարտի պարապմունքների։ 2003թ.-ից հետո, երբ ինքը թողել է բռնցքամարտը, իրենց հանդիպումները եղել են ավելի հազվադեպ։ 2010թ. բռնցքամարտի մրցումների ժամանակ Էդ. Կարաքեշիշյանի միջոցով ծանոթացել է նաև Ա. Գալուստյանի հետ, ով հանդիսացել է Էդ. Կարաքեշիշյանի ընկերը։
01.02.2008թ.-ից աշխատել է <<HSBC բանկի>> հաճախորդների սպասարկան բաժնում, իսկ 20.06.2010թ.-ից` նույն բանկի գլխամասում` որպես ռիսկերի կառավարման գծով գլխավոր մասնագետ, որտեղ, բացի բուն ռիսկային գործերից, ինքը կատարել է նաև վարկերի կառավարման բաժնի գլխավոր մասնագետի պարտականությունները։ Դատարանին ներկայացնելով իր աշխատանքային գործունեության առանձնահատկությունները՝ ամբաստանյալը պարզաբանել է, որ ռիսկերի կառավարման գծով որպես գլխավոր մասնագետ՝ չի զբաղվել հաճախորդների ֆինանսական գործարքներով։ <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ը չի գտնվել <<HSBC բանկի>> ռիսկերի՝ հետևաբար իր, կառավարման գոտում, իսկ ՍՊԸ-ն փոխտնօրեն Ա. Մանուկյանին ինքը ճանաչել է աշխատանքային շփումից, երբ բանկում երբեմն սպասարկել է իրեն։
Աշխատանքային գործունեությունից ելնելով՝ իրականում իր համակրգչում երևացել է իր հաճախորդների դրամական միջոցների շարժը, բանկում առկա է համակարգչային բաժին, որն էլ զբաղվում է բանկում աշխատող ցանկացած աշխատակցի՝ որպես օգտատիրոջ, հնարավորություններով և որոշում, թե ով ինչ չափով կարող է օգտվել համակարգչային բազայի տեղեկատվությունից, իսկ կոնկրետ գործարքները բանկում կատարվում են 2 համակարգերի միջոցով՝ HAB և HSB։ HAB համակարգի միջոցով հնարավոր է տեսնել հաճախորդների բանկային պատմությունը, որը, ըստ ամբաստանյալի, հնարավոր է եղել տեսնել դեռևս HSBC բանկի 3-րդ մասի մասնաճյուղում աշխատելու ժամանակահատվածում, իսկ 20.06.2010թ.-ից հետո, ելնելով իր աշխատանքի բնույթի փոփոխությունից ու բանկի գլխամաս տեղափոխվելու հանգամանքից, չի կարող ասել, չի հիշում, թե հաճախորդի կամ կազմակերպության դրամական շարժը տեսնելու լիազորություն կամ հնարավորություն ունեցել է, թե ոչ։
HSBC բանկի 3-րդ մասի մասնաճյուղում աշխատելիս, ինքը հնարավորություն է ունեցել տեսնելու իր կողմից սպասարկված հաճախորդների բանկային շարժը, իսկ այն հաշիվները, որոնք փակված են եղել, հնարավոր է եղել տեսնել միայն բանկի ղեկավարի համակարգչով։ Բանկի յուրաքանչյուր աշխատակից ունի իր համակարգիչը և ամեն անգամ ակտիվացնելու համար անհրաժեշտ է հավաքել օգտատիրոջ անունն ու համապատասխան գաղտնաբառը, իսկ համակարգչից հեռանալու դեպքում անհրաժեշտ է արգելափակել /Lock անել/ այն, քանի որ դա չանելը բանկում համարվում է որպես կոպիտ խախտում, որի համար բանկի ցանկացած աշխատակից կարող է ստանալ ցածր գնահատական, ինչն էլ կարող է ազդել բանկի աշխատողի բոնուսի վրա։ Իր աշխատասենյակում /որտեղ կոնկրետ ինքն աշխատել է/ նստել են նաև տարբեր բաժինների աշխատակիցներ /վարկային, ռիսկերի/ ու որևէ մեկի կողմից այլ աշխատողի համակարգչից օգտվելը համարվել է անթույլատրելի և անընդունելի։
Անդրադառնալով իրեն առաջադրված մեղադրանքի բուն էությանն ու դրա հիմնավորվածությանը և կտրականապես հերքելով իր մասնակցությունը կատարված հանցագործությանը՝ Ա. Առուշանյանը հայտնել է, որ իրականում 2012թ. իր ու Է. Կարաքեշիշյանի միջև եղել են 4 հեռախոսազանգեր, որոնք կատարվել են իր աշխատավայրից, իսկ մնացած հեռախոսազանգերը կատարվել են իրենց` սրճարանում հանդիպելիս՝ հանդիպման հստակ վայրը կոնկրետացնելու նպատակով։ Հավելելով, որ Էդ. Կարաքեշիշյանը տեղյալ չի եղել, թե ինքը որ բանկում է աշխատում, ամբաստանյալը նշել է նաև, որ 2011թ. հունիս ամսի սկզբերին` մինչև Անգլիա մեկնելը, Էդ.Կարաքեշիշյանին կամ Ա. Գալուստյանին <<Օպերայի>> տարածքում չի հանդիպել, առավել ևս նրանց՝ <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն վերաբերյալ որևէ տեղեկատվություն չի տրամադրել։
Ժխտելով իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ առնչություն ունենալու փաստը՝ Ա. Առուշանյանը հայտնել է նաև, որ նախաննության ընթացքում ոստիկանության աշխատակիցների կողմից ենթարկվել է ֆիզիկական և հոգեբանական ճնշումների։ Մասնավորապես, իրեն բռնի ուժով, ահաբեկելով, նստեցրել են իր մեքենան ու տարել Էրեբունու բաժին։ Այնտեղ որոշ ժամանակ մնալուց հետո, իրեն ոստկանության բաժնի պետի մակարդակով համոզել են, որ իր համար ազդեցություն ունեցող տարբեր մարդիկ են բարեխոսել և եթե անի այնպես, ինչպես իրենք կասեն՝ ապա շուտափույթ կերպով ազատ կարձակվի։ Դրանից ելնելով ու հաշվի առնելով, որ առաջիկայում, մի քանի օր հետո պետք է կայանար իր թեկնածուական թեզի պաշտպանությունը, որին երկար էր պատրաստվել, ինքը՝ նախ, որպես կասկածյալ, իսկ այնուհետև՝ որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս, դրանից հետո էլ Ա. Գալուստյանի հետ կատարված առերես հարցաքննության ժամանակ ցուցմունք տալիս, ներկայացրել է ոստիկանության բաժնի պետի <<հորինածն>> այն մասին, որ 2011թ. հունիսի սկզբներին, օպերայի տարածքում իբր հանդիպում է եղել իր և Էդ. Կարաքեշիշյանի միջև, որին չի հիշում, հնարավոր է, որ ներկա գտնված լինել նաև Ա. Գալուստյանը։ Ընդ որում՝ առերես հարցաքննության ժամանակ վերջինս գտնվել է տարօրինակ, ոչ ադեկվատ վիճակում, նույնիսկ քննիչն է հայտնել, որ վերջինս ամբողջովին <<գժված է>>։ Հարցաքննության ժամանակ տարբեր անձինք են զանգահարել ինչպես քննիչին, այնպես ել Էրեբունու ոստիկանապետին, բարեխոսել իր համար, որից ելնելով էլ ու հավատալով նրանց խոսքերին՝ տվել է նմանատիպ ցուցմունքներ։
Հանգուցյալ Ա. Գալուստյանի կողմից հատկապես իր անձի դեմ հանիրավի մեղադրանքներ հնչեցնելու և դրանք իրեն առերես պնդելու առումով ամբաստանյալը Դատարանում առաջ է քաշել այն վարկածը, որ նախաքննական մարմնի ու տուժողի համար առավել կարևոր է եղել վերադարձնել հափշտակված գումարը, որն անելու համար, իր կարծիքով, նրանք մտածել են գործի մեջ ներքաշել մի մարդու, ով աշխատում է բանկում, քանի որ ցանկացած բանկի աշխատակցի կողմից հաճախորդի շահերին հակառակ գործողություններ կատարելու կամ նրան վնաս պատճառվելու դեպքում, երբ դա արվել է բանկի աշխատակցի կողմից, հետևանքների համար պատասխանատու է բանկը և ավելի հարմար տարբերակ, քան այս կերպ հափշտակված գումարը բանկից ետ բերելն է՝ հնարավոր չէր մտածել։
Իր նախաքննական ցուցմունքները տվել է ոստիկանների կողմից իրեն մոլորության մեջ գցելու, համոզելու և իրենց սովորեցրած ցուցմունքները տալու դեպքում ազատ արձակվելու պայմանով, իսկ հետագայում միայն հասկացել է, որ նրանք խաբում են իրեն, որից հետո սկսել է հայտնել ողջ իրականությունը՝ այն, որ որևէ գողությունից տեղյակ չէ, թե Կարաքեշիշյանին, թե Գալուստյանին որևէ տեղեկություն՝ կապված Ա. Մանուկյանի հետ, չի տվել, վերջինիս բանկի մոտ՝ Կարաքեշիշյանի ներկայությամբ, գումարը ձեռքին չի տեսել, նրա ավտոմեքենան Կարաքեշիշյանին ցույց չի տվել, ինչն ամբողջությամբ պնդել է նաև Դատարանում։
Իր և Գալուստյանի միջև իրականացված առերես հարցաքննության ժամանակ, գիտակցելով, որ իր տված տեղեկատվությունը կեղծ է, վերջինս շարունակաբար կրկնել է ՝ <<Աշոտ կներես>> բառերը։
Դատարանի ուշադրությունը հրավիրելով գործում առկա բազմաթիվ դատավարական խախտումների վրա և ի վերջո հայտնելով, որ ոստիկանության բաժին տանելուց հետո ոստիկանների կողմից իր նկատմամբ իրականացված գործողություններն իր համոզմամբ կրել են առավելապես դատավարական խախտումների ու ոչ թե խոշտանգման կամ բռնությունների բնույթ, ամբաստանյալը Դատարանում պնդել է, որ իրեն առաջադրված մեղադրանքը շինծու է՝ սուտ, քանի որ մեղադրանքում նկարագրված գործողության հետ ինքը ոչ մի առնչություն չունի, ՍՊԸ-ն վերաբերյալ իր կողմից ոչ մի տեղեկատվություն որևէ մեկին չի տրամադրվել, որևէ հանցագործության երբևէ չի օժանդակել։
Դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ, որոշում է կայացրել հրապարակել նրա նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում նա իրեն նույնպես մեղավոր չի ճանաչել՝ պատճառաբանելով, որ ինքը 2011թ. հունիս ամսին կամ որևէ մեկ այլ օր Երևանի <<Կարապի լճի>> տարածքում կամ որևէ այլ վայրում Էդ. Կարաքեշիշյանին և Ա. Գալուստյանին տեղեկություն՝ <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն փոխտնօրեն Ա. Մանուկյանի կողմից վարած <<Ինֆինիտի>> մակնիշի 990 LS 02 պ/հ ավտոմեքենայով Արմաշ գյուղից Երևան մեծ քանակությամբ գումարներ տեղափոխելու մասին չի տվել, սակայն ընդունել է նրանցից Կարաքեշիշյանի հետ Կարապի լճի մոտ հանդիպելու փաստը՝ միաժամանակ նշելով, որ չի հիշում, որ Գալուստյանի հետ Օպերայի տարածքում հանդիպած լինի։ Առավել ևս, հերքել է, որ Կարաքեշիշյանին է փոխանցել գրավոր տեղեկություններ՝ Ա. Մանուկյանի կողմից Երևան գալու օրերի հաճախականության, այդ օրերին տեղափոխված և բանկ վճարված գումարների վերաբերյալ։
Այնուամենայնիվ, Ա. Առուշանյանը որպես մեղադրյալ տված ցուցմունքներում ընդունել է, որ ինքը, 2011թ. հունիս ամսվա սկզբներին, Էդգարի հետ բանկի դիմաց կանգնած զրույցի ընթացքում, նկատել է Ա. Մանուկյանին, ով տոպրակով փողերը ձեռքին՝ մտել է բանկ։ Այդ պահին Էդգարն իրեն հարցրել է, թե ով էր այդ անձնավորությունը, ինքը հայտնել է, որ <<Մանանայի Արմենն է>>, սակայն չի հետաքրքրվել, թե Էդգարն ինչու է հարցրել Արմենի մասին։ Վերջինիս ինքը ճանաչել է դեռևս Երևանի 3-րդ մասի HSBC բանկի մասնաճյուղում աշխատելու ժամանակվանից, նրա հետ գտնվել է սովորական հարաբերությունների մեջ։ /տես` հատոր 2. գ.թ. 43, 48-49, 78-79, 333-335/
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324 հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Էդգար Կարաքեշիշյանը Դատարանում իրեն մեղավոր չի ճանաչել ու ցուցմունք է տվել այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքը կեղծ է և ինքը որևէ առնչություն չունի կատարված արարքների հետ: Ա.Գալուստյանը եղել է իր մանկության ընկերը, իրենք գտնվել են մտերիմ, ընկերական հարաբերությունների մեջ։ Մինչև դեպքն ինքը ժամանակ առ ժամանակ գտնվել է ՌԴ-ում, նույնիսկ եղել են դեպքեր, երբ ինքն այնտեղ է եղել Ա. Գալուստյանի հետ միասին` գումար վաստակելու նպատակով։ 22.11.2011թ. ինքը կրկին մեկնել է Մոսկվա քաղաք` աշխատելու նպատակով։ Եղել են դեպքեր, երբ ՌԴ-ից իրենց վաստակած գումարներից ուղարկել իրենց ընտանիքներին օգնելու համար։ Երբ իմացել է, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում Արտաշեսը ցուցմունք է տվել իր դեմ, նախաքննության ժամանակ վարույթն իրականացնող մարմնից պահանջել է, որպեսզի առերես հարցաքննություն կատարվի իր ու Ա.Գալուստյանի միջև, քանի որ, ըստ իրեն, վերջինիս` նախաքննական մարմնին տրված ցուցմունքը ամբողջովին կեղծ է, չի համապատասխանում իրականությանը, նույնիսկ, նրա կողմից տրված գրավոր ցուցմունքը չի համապատասխանում նրա գրելաոճին։ Չնայած առերեսման մասին իր բանավոր և բազմաթիվ պահանջներին՝ իրենց երբևէ առերես չեն հարցաքննել։ Ինքը տեղյակ է եղել, որ Արտաշեսը նախաքննական մարմնի կողմից ենթարկվել է դաժան ու անմարդկային խոշտանգումների։
Ա. Առուշանյանին ճանաչում է դեռևս բռնցքամարտի պարապմունքներից, երբ միասին մարզվել են։ Այդ ընթացքում եղել են ընկերներ, սակայն հետագայում, երբ ալևս չեն զբաղվել բռնցքամարտով, իրենց հանդիպումները եղել են ավելի հազվադեպ։ Ինքն ընկերոջը՝ Ա. Գալուստյանին, երբևէ չի ծանոթացրել Ա. Առուշանյանի հետ ու նրանք երբևէ երեքով չեն հանդիպել։ Ինքն իմացել է, որ Ա. Առուշանյանն աշխատում է բանկում, սակայն չի իմացել, թե հատկապես դա որ բանկն է։
Ժխտելով իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ առնչություն ունենալու որևէ փաստ, ամբաստանյալը հայտնել է, որ ինքը և Ա. Առուշանյանը երբևէ <<HSBC բանկի>> մոտ չեն հանդիպել, իսկ վերջինս իրեն երբևէ <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն վերաբերյալ որևէ տեղեկություն չի տրամադրել։ /տես` դ.ն.ա./
Վկա, նույն ինքը տուժող <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն ներկայացուցիչ Արմեն Մանուկյանը Դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինչպես դեպքի օրը, այնպես էլ հիմա աշխատում է նշված ՍՊԸ-ում որպես փոխտնօրեն, որտեղ իրականացնում է ֆինանսական գործունեության նկատմամբ հսկողություն։ 21.11.2011թ., երբ ՍՊԸ-ն տնօրեն Գուրգեն Նիկողոսյանը բացակայել է ՀՀ-ից, ինքը փոխարինել է նրան։ Այդ օրը, ինքը հանձնարարել է ՍՊԸ-ն գանձապահ Աննման Պետրոսյանին, որպեսզի նա պատրաստի այդ օրվա հավաքված գումարները, դրանք բանկ տեղափոխելու համար։ Ժամը 12։00-ի սահմաններում, վերցնելով գումարը, դուրս է եկել հիմնարկից ու ուղևորվել իրենց տուն, որը գտնվում է Սուրենավան գյուղում։ Այնտեղ մնալով 2-3 րոպե՝ վերցրել է իր անձնական բիզնեսի համար անհրաժեշտ որոշ պարագաներ ու շարունակել ճանապարհը՝ դեպքի քաղաք։ Հասնելով Երևան՝ Նորագավիթի կողմից Արշակունյաց պողոտայով ուղևորվել է դեպի կրկեսի կողմը՝ անձնական բիզնեսի հետ կապված որոշ հարցերով <<Տիգրան Մեծ>> տպարան մտնելու համար։ Հասնելով նշված վայր՝ մեքենան, որի ետնամասում դրված է եղել գանձապահի կողմից իրեն հանձնված սև պիլիէթեիլենային տոպրակով գումարը և աշխատանքային պայուսակը, կայանել է Գետառի 4 հասցեում գտնվող <<Սեմ>> ռեստորանային համալիրի մոտակայքում ու դրա միջից վերցնելով շոկոլադի համար նախատեսված տուփի աշխատանքային նմուշը` գնացել է տպարանի ուղղությամբ։
Մի քանի րոպե անց վերադառնալուց հետո, տեսել է, որ իր մեքենային հետևի դռան ապակին կոտրված է, իսկ մեքենայից բացակում են ինչպես սև պիլիէթեիլենային տոպրակով գումարը, այնպես էլ իր <<դիպլոմատ>> տեսակի աշխատանքային պայուսակը։ Խուճապահար ետ է վերադարձել <<Սեմ>> ռեստորանային համալիր, ապա պահակապետ, որպեսզի տեղեկանա, թե արդյոք ինչ-որ մեկը նկատել է կատարված հափշտակությունը, սակայն, տեղում պարզել է, որ բացի աղմուկից, ոչ ոք ոչինչ չի նկատել։ Նույն պահին կանգնեցրել է ճանապարհով ընթացող ոստիկանության մի պատահական մեքենա և նրանց տեղեկացրել կատարվածի մասին։ Այդ ընթացքում, գտնվելով խիստ խառնված ու զայրացած վիճակում, զանգահարել է ՍՊԸ-ն տնօրենին, գանձապահին, ինչպես նաև իր ընկերներին, նրանց տեղեկացրել կատարվածի մասին։ Միաժամանակ, քանի որ եղել է ահավոր հուզված, գանձապահից վերստին ճշտել է իրեն տրված գումարի չափը, ապա որոշակի ժամանակ անցնելուց հետո, կատարվածի մասին հայտնել է ոստիկանություն։
Ա.Մանուկյանը հայտնել է նաև, որ ՍՊԸ-ը սկսած դեռևս 2001-2002թթ.-ից համագործակցել է HSBC բանկի, մասնավորապես, 3-րդ մասում գտնվող մասնաճյուղի հետ, քանի որ նշված մասնաճյուղն իր տեղակայմամբ առավել հարմար է եղել գումարներն Արարատից բերելուց անմիջապես այնտեղ տանելը։ Այն հարմար է եղել նաև բանկի դիմացի ավտոկանգառում համարյա թե միշտ ազատ տեղերի առկայության պատճառով։ Այնուամենայնիվ, ընկերության ֆինանսական փաստաթղթերը, որոնք կապված են եղել վարկային պայմանագրերի հետ, կատարվել են բանկի՝ Տերյան փողոցի վրա գտնվող գլխամասում։ ՍՊԸ-ից գումարների տեղափոխում հիմանականում կատարել է ինքը` անձամբ, կամ իրենց տնօրենը` ՍՊԸ-ն գանձապահին համապատասխան գումար նախապատրաստելու մասին հանձնարարություն տալուց հետո։ Քանի որ իր <<Ինֆինիտի>> մակնիշի մեքենան 2008թ.-ից համարվել է ՍՊԸ-նը կցված, ապա ինքը գումարի տեղափոխումը կատարել է այդ մեքենայով, իսկ այն, որ գումարի տեղախոխումը կատարվել է ինչպես տնօրենի, այնպես էլ իր, այլ ոչ թե ինկասատորի միջոցով, պայմանավորված է եղել նրանով, որ իրենց մեքենաներով գումար տեղափոխելը շատ ավելի արագ և օպերատիվ է եղել, նաև իրենց համոզմամբ՝ անվտանգ։
Վկան հայտնել է նաև, որ ՍՊԸ-ից համապատասխան գումարի տեղափոխումը կապված է եղել տվյալ պահին առաջացած ֆինանսական շարժի և անհրաժեշտության հետ ու ոչ ոք, այդ թվում իրենք՝ որպես ղեկավարներ, հստակ չեն իմացել, թե այդ օրը գումար տեղափոխվելու է, թե ոչ։ Ըստ կազմակերպությունում ընդունված կարգի՝ գումարի տեղափոխման կամ դրա անհրաժեշտության մասին առաջինը տեղեկանում է տնօրենը, որից հետո ինքը, ապա` ՍՊԸ-ն գանձապահը։ ՍՊԸ-ն գումարը ստանում են դրամարկղից, որտեղ նախ հաշվվում է համապատասխան գումարի չափը, գանձապահից ստանում և ստորագրում են գումարի ընդունման օրդերը։ Հիմնականում ինքը գումարի տեղափոխումն իրականացրել է պոլիէթիլենային պարկով, սակայն եղել են նաև դեպքեր, երբ գումարը տեղափոխվել է ուղղակի պայուսակով։ Դեպքի օրը գումարը գանձապահի կողմից հաշվվել ու հանձնվել է իրեն, այն դրվել է անթափանց պոլիէթիլենային պարկի մեջ, որից հետո դարպասների մոտ հանդիպելով ձեռնարկության պահակին և մի քանի բառ նրա հետ փոխանակելուց հետո, անմիջապես դուրս է եկել գործարանի տարածքից ու ուղևորվել դեպի Երևան։ Ճանապարհին որևէ արտառոց բան չի պատահել, կասկածելի մեքենաներ կամ անձանց չի տեսել։
Վկայի ցուցմունքով, հանդիսանալով HSBC բանկի վաղեմի և բարեխիղճ հաճախորդ, իրենք այդ բանկի աշխատակիցների հետ գտնվել են լավ, գործնական հարաբերությունների մեջ։ Վերջիններս իրենց սպասարկել են որպես հատուկ հաճախորդների։ Նշված աշխատանքային շփումների ժամանակ էլ ծանոթացել է նույն բանկի աշխատակից Ա.Առուշանյանի հետ, եղել են դեպքեր, երբ վերջինս 4-5 անգամ սպասարկել է իրեն։ Ինքը նրան այդ բանկային գործարքների իրականացման ժամանակ անձամբ գումար է հանձնել, որի չափն ամեն անգամ եղել է տարբեր։ Հիշում է, որ Առուշանյանն իրեն սպասարկել է ինչպես HSBC բանկի 3-րդ մասի մասնաճյուղում, այնպես էլ՝ բանկի գլխամասում։ Իր ու վերջինիս միջև եղել են ջերմ՝ աշխատանքային հարաբերություններ։ Ամեն անգամ, երբ ինքը գնացել է HSBC բանկի 3-րդ մասի մասնաճյուղ, իր սպիտակ <<Ինֆինիտի>> մակնիշի ավտոմեքենան կանգնեցրել է բանկի մուտքի դիմաց, և իր կարծիքով, քանի որ հանդիսացել է մշտական հաճախորդ, հավանական է, որ բանկի աշխատողները ճանաչեին իր մեքենան։
Ա. Մանուկյանը հայտնել է նաև, որ հաստատապես հիշում է, որ եղել է դեպք, երբ HSBC բանկի 3-րդ մասի մասնաճյուղի մուտքի մոտակայքում ինքը հանդիպել է Ա. Առուշանյանին և այդ ժամանակ իր ձեռքում եղել է սև պոլիէթեիլենային տոպրակով գումար։ Իրենք բարևելով միմյանց զրուցել են՝ հիշում է, որ զրույցը եղել է մեքենայի կայանման ու կայանատեղիի մասին։ Երբ առաջին անգամ ինքը նրան տեսել է HSBC բանկի գլխամասում, հանկարծակիի է եկել, իսկ այն բանից հետո, երբ իմացել է, որ նրան առաջխաղացման կարգով տեղափոխել են այդտեղ՝ շնորհավորել է նրան: Բանկում իրեն ճանաչել են որպես <<Մանանա Գրեյն-ի Արմեն>>։ Բանկի աշխատակիցներից որևէ մեկին՝ այդ թվում՝ Ա. Առուշանյանին, իր մեքենայից կատարված գողության մեջ չի կասկածում, այդ առնչությամբ որևէ տեղեկություն չի կարող հայտնել։ Միաժամանակ, պնդել է, որ ոչ ոստիկանության Էրեբունու բաժնում, ոչ էլ այլ տեղ ինքը ինչպես հանգուցյալ Ա. Գալուստյանին, այնպես էլ նրա ծնողներին երբևէ չի հանդիպել, նրանց հետ երբևէ որևէ առնչություն չի ունեցել, նրանց առհասարակ որևէ պահանջ չի ներկայացրել։
Դատարանում ներկայացնելով քաղաքացիական հայց՝ ընդդեմ ամբաստանյալների, տուժողի ներկայացուցիչներ Ա. Մանուկյանն ու փաստաբան Ն. Հակոբյանը պնդել են այն և խնդրել նշված գումարը՝ խուզարկությամբ հայտնաբերված 900.000 դրամի հաշվանցմամբ, բռնագանձել ամբաստանյալներից՝ համապարտության կարգով։ /տես` դ.ն.ա./
Վկա Աննման Պետրոսյանը Դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ Արարատի մարզի Արմաշ գյուղում գտնվող <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ում՝ որպես գանձապահ։ 21.11.2011թ., մոտավորապես ժամը 12։45-ի սահմաններում, փոխտնօրեն Ա. Մանուկյանը հանձնարարել է իրեն պատրաստել այդ օրվա հավաքված գումարները, որպեսզի նա դրանք տեղափոխի բանկ՝ համապատասխան գործարքներ կատարելու համար։ Ինքը պատրաստված գումարը, որը կազմել է 56.400.000 դրամ, տեղադրելով սև պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ, ապա, դնելով նմանատիպ մեկ այլ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ՝ հանձնել է Ա. Մանուկյանին` դրամարկղից կատարելով գումարի ելքագրում։ Այնուհետև, այդ օրը, երբ վերադարձել է ընդմիջումից, մոտավորապես ժամը 15։30-ի սահմաններում, վերջինս զանգահարել է իրեն և անհանգստացած ձայնով հարցնելով իրեն տրված գումարի չափի մասին՝ հայտնել, որ այդ օրն առավոտյան նրան տրված սև պոլիէթիլենային տոպրակում դրված գումարն ավտոմեքենայից հափշտակել են։ Հիշում է, որ այդ ժամանակահատվածում ՍՊԸ-ն տնօրեն Գ. Նիկողոսյանին փոխարինել է փոխտնօրեն Ա. Մանուկյանը։
ՍՊԸ-ում հավաքված գումարները, որոնք եղել են տարբեր չափերի` մոտավորապես 20-100 միլիոն դրամ, շաբաթը 2-3 անգամվա հաճախականությամբ տեղափոխվել են բանկ, թեև, հնարավոր էր, որ շաբաթվա ընթացքում գումարի փոխանցում ընդհանրապես չկատարվեր։ Գումարի տեղափոխումն ու փոխանցումները հիմնականում կատարել է փոխտնօրեն Ա.Մանուկյանը, սակայն եղել են նաև դեպքեր, երբ գումարի տեղափոխումն ու փոխանցումները կատարվել են ՍՊԸ-ն տնօրեն Գ. Նիկողոսյանի կողմից։ ՍՊԸ-ն արտադրանքի, որը հիմականում ալյուրն է, վաճառքից ստացված յուրաքանչյուր գումար մուտքագրվել է դրամարկղ, իսկ դրանց փոխանցման դեպքում` ելքագրվել, որի համար կազմվել են համապատասխան ելքի օրդերներ։ ՍՊԸ-նն իր դրամական փոխանցումները հիմնականում և առավելապես կատարել է HSBC բանկ ՓԲԸ-ն միջոցով։ /տես` դ.ն.ա./
Պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ որպես վկա դատարան հրավիրված Տիգրան Առաքելյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Ա. Գալուստյանի հետ իրենք ծանոթացել են <<Նուբարաշեն>> ՔԿՀ-ի թիվ 012 խցում, երբ տարբեր քրեական գործերի շրջանակներում գտնվել են կալանքի տակ։ Վերջինս կալանավայրում եղել է հոգեպես ընկճված, սթրեսային վիճակում, նույնիսկ եղել են դեպքեր, երբ ինքը գիշերները չի քնել, քանի որ մտավախություն է ունցել, որ նա իր սթրեսային վիճակից ելնելով կարող է ինքնասպանություն գործել։ Կալանավայրում Ա. Գալուստյանն իրեն պատմել է այն հանցանքի մասին, որի մեջ նա մեղադրվում էր։ Վերջինս իրեն ասել է, որ նախաքննության ժամանակ ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու բաժնում նրա կողմից տրված խոստովանական ցուցմունքները կորզվել են իր նկատմամբ գործադրված՝ պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնող դաժան և անմարդկային խոշտանգումների արդյունքում։ Ա. Գալուստյանն իրեն հայտնել էր նաև, որ չի ցանկանում, որպեսզի նրան տեղափոխեն այլ կալանախուց, առավել ևս նրան ազատեն կալանքից, քանի որ մտավախություն ուներ, որ այդ դեպքում նրա <<գլուխը կուտեն>>։ Ա. Գալուստյանի սթրեսային վիճակը պայմանավորված է եղել նաև հոր հետ։ Արտաշեսն իրեն պատմել է նրա նկատմամբ գործադրված ճնշումների, մասնավորապես, այն մասին, որ ինչ-որ մարդիկ հորից պահանջել են գումարներ, ինչպես նաև փորձել են խլել նրանց եռահարկ առանձատունը։
Վկան Դատարանին հայտնել է նաև, որ ըստ Ա. Գալուստյանի, նախաքննական մարմինը պարտադրել է, որպեսզի նա կեղծ ցուցմունք տա նրա մտերիմերից մեկի՝ <<ոմն երրորդ անձի>> վերաբերյալ, ով նույնպես անցել է նույն քրեական գործով և այդ կեղծ ցուցմունքով էլ պայմանավորված է եղել նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի փոփոխման, նրան ազատ արձակելու հետ կապված հարցերը։ /տես` դ.ն.ա./
Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել են սույն քրեական գործով մեղադրյալ, ներկայումս` հանգուցյալ Արտաշես Գալուստյանի նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ Էդ. Կարաքեշիշանը հանդիսացել է իր մտերիմ ընկերը, ում հետ ինքը ծանոթ է եղել շուրջ 10 տարի։ 21.11.2011թ., ժամը 13։40-ի սահմաններում, վերջինիս առաջարկով, նրա <<Աուդի Ա4>> մակնիշի 27 00 795 պ/հ ավտոմեքենայով գնացել են Երևան-Արտաշատ ավտոճանապարհի աջ մասում գտնվող <<Արաքս>> առևտրի կենտրոնին կից գազալցակայան, սպասել <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն աշխատակից Ա. Մանուկյանի վարած <<Ինֆինիտի>> մակնիշի 990 ԼՏ 02 պ/հ ավտոմեքենային։ Նկատելով դեպի Երևան ընթացող նշված ավտոմեքենան՝ այդտեղից հետապնդել են այն, որը հասնելով Երևան՝ կանգնեցվել է Գետառի 4 հասցեում գտնվող <<Սեմ>> ռեստորանային համալիրի պատի մոտ։
Պայմանավորվածության համաձայն՝ ինքը Ա. Մանուկյանի տեղաշարժին հետևելու համար, Արշակունյաց 3 ա շենքի դիմաց իջել է մեքենայից և գնացել դեպի նրա մեքենայի կողմը, իսկ Կարաքեշիշյանը մեքենան կանգնեցրել է հարակից բակում ու սպասել։ Երբ Ա. Մանուկյանը զգալիորեն հեռացել է մեքենայից և գնացել <<Տիգրան Մեծ>> տպարանի ուղղությամբ, ինքը հետևել է նրան, իսկ վերջինիս հեռանալուց հետո՝ այդ մասին անմիջապես տեղեկացրել մեքենայի մեջ սպասող Էդ.Կարաքեշիշյանին։ Այնուհետև, միասին մոտեցել են Ա. Մանուկյանի ավտոմեքենային, պատուհանից նայել և տեսել են հետևի նստատեղի վրա դրված սև պարկը և ճամպրուկը ու որոշել են հափշտակել՝ պլանավորելով հետագա գործողությունները։ Պայմանավորվածության համաձայն, ինքը կանգնել է Արշակունյաց և Գետառի փողոցների խաչմերուկի մոտ, հսկել տեղանքը, իսկ Էդ. Կարաքեշիշյանը գնացել է Ա. Մանուկյանի ավտոմեքենայի մոտ, քարով երկու անգամ հարվածել ու կոտրել է ավտոմեքենայի հետևի աջ դռան ապակին և հետևի նստարանի վրայից գաղտնի հափշտակել սև պոլիէթիլենային պարկն ու ճամպրուկը։ Հափշտակությունից հետո, փախել են տարբեր ուղղություններով։ Մի քանի ժամ անց, Էդ.Կարաքեշիշյանի հետ պայմանավորվել և հանդիպել են Երևանի Էրեբունի փողոցում, որտեղ վերջինս հայտնել է, որ գումարը հաջողությամբ գողացել են՝ իր ներկայությամբ չնշելով գումարի դրա չափը։ Հափշտակված գումարից Էդ.Կարաքեշիշյանն իրեն տվել է 450.000 դրամ, հետո, ևս՝ 900.000 դրամ՝ մոր վիրահատության համար։
Հաջորդ օրը, ինքը և Էդգարը, ստանալով նոր անձնագրեր, մեկնել են Մոսկվա։ ՌԴ-ում գտնվելու ընթացքում իրենց կենցաղային ծախսերը հոգացել է Էդգարը, թեև ինքը նույնպես աշխատել է այնտեղ։ ՌԴ մեկնելուց առաջ հանդիպել է իր սանիկ Կարենին, ում հետ գտնվել է մտերիմ հարաբերությունների մեջ։ Իրենք նրան են փոխացել 6.000.000 դրամ, որպեսզի պահի իր մոտ` չտեղեկացնելով, թե այդ գումարը որտեղից իրենց։ /տես` հատոր գ.թ. 1. 172-173, 217-218, 241, 275-276, դ.ն.ա./
Գործով վկա Կարեն Մկրտչյանի նախաքննական ցուցմունքներն, այն մասին, որ 1999-2001թթ. ծառայել է ԼՂՀ պաշտպանության բանակում՝ Ա. Գալուստյանի հետ։ Այդ ժամանակվանից ճանաչել է վերջինիս, մտերմացել նրա հետ, իսկ զորացրվելուց հետո նա դարձել է իր քավորը։ Գալուստյանի միջոցով ճանաչել է նաև վերջինիս ընկերոջը` Էդ. Կարաքեշիշյանին և նրա եղբորը՝ Ա. Ղարաքեշիշյանին։ 22.11.2011թ. առավոտյան, Ա. Գալուստյանը զանգահարել է իրեն, պայմանավորվել են հանդիպել, նա հանդիպմանը եկել է Է.Կարաքեշիշյանի հետ։ Նստելով իր մեքենան` Ա. Գալուստյանը պոլիէթիլենային պարկով փաթեթ է տվել իրեն՝ ասելով, որ այդտեղ 6.000.000 դրամ գումար կա, պահի մոտը, հետագայում կասի, թե ինչ անել։ Ինքը տեղեկացել է, որ այդ օրը Էդ.Կարաքեշիշյանը Ա. Գալուստյանի հետ մեկնում է ՌԴ, բայց ինչ նպատակով՝ իրեն պարզ չի եղել։ ՌԴ-ում գտնվելու ժամանակ, ինքը հաճախակի է հեռախոսազրույց ունեցել Էդ.Կարաքեշիշյանի ու Ա.Գալուստյանի հետ։ Մեկնելուց 1 ամիս անց, Ա. Գալուստյանը զանգահարել է իրեն հայտնել, որ իր մոտ գտնվող գումարից Էդգարի եղբորը գումար տա, առանց նշելու, թե որքան։ Նույն օրը Ա. Ղարաքեշիշյանը հանդիպել է իրեն և պահանջել 1.500.000 դրամ, որն ինքը հանձնել է Արթուրին։ Որոշ ժամանակ անց, վերջինիս՝ նրա պահանջով, տվել է ևս 500.000 դրամ գումար։
07.03.2012թ., ՌԴ մեկնելու և հորաքրոջ որդու մոտ աշխատելու մտադրության մասին հայտնել է Ա. Գալստյանին ու Էդ. Կարաքեշիշյանին, որոնք ասել են, որ մնացած 4.000.000 դրամը ինքը փոխանակի ՌԴ ռուբլու և հետը բերի Մոսկվա ու այնտեղ փոխանցի իրենց։ Ինքն այդպես էլ արել է. ՌԴ մեկնելուց 1-2 օր անց Ա. Գալուստյանը և Էդ. Կարաքեշիշյանը զանգահարել են իրեն, հանդիպել ու վերցրել մնացած գումարը։ Այնուհետև, ինքը վերադարձել է Հայաստան, իսկ 08.04.2012թ. վերադարձել են նաև Կարաքեշիշյանն ու Գալուստյանը։
Ինքը վերջիններիս ձերբակալվելուց հետո է հասկացել, որ այդ 6.000.000 դրամ գումարը եղել է գողացված։ Ճանաչել է հարցաքննության ընթացքում իրեն ներկայացված դատատեսաձայնագրային և դատադիմանկարային համալիր փորձաքննության եզրակացությանը կից ստացված սկավառակի նկարներում պատկերված անձանց, որոնցից մեկի ձեռքին առկա է պարկ ու պայուսակ։ Հայտնել է, որ պայուսակով և պարկով անձնավորությունը Էդ. Կարաքեշիշյանն է, իսկ մյուսը՝ Ա. Գալուստյանը։ Ճանաչել է նաև նկարներում երևացող Էդ. Կարաքեշիշյանի Աուդի մակնիշի ավտոմեքենան։ /տես` հատոր 1. գ.թ. 219-220, 265-266, հատոր 2. գ.թ. 207-208, դ.ն.ա./
Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում վկա Կարեն Մկրտչյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2011թ. հունիսին, շինանյութերի շուկայում, որտեղ ինքն աշխատել է, Ա. Գալուստյանը Մոսկվա մեկնելուց առաջ իրեն ի պահ է տվել 6 մլն դրամ գումար, որից 4 մլն գումարը փոխանակելով ռուբլու` Մոսկվայում տվել է նրան, որը բնակվում էր այնտեղ Է. Կարաքեշիշյանի հետ միասին վարձով: Հետագայում ոստկանությունից իմացել է, որ այդ գումարը գողացված է եղել: Երբ Ա. Գալուստյանը գտնվում էր կալանքի տակ, նրա պաշտպանից ետ է վերցվել 200.000 դրամը, որը նախատեսված էր ամբողջ նախաքննության համար: Իր իմանալով` գումարը ետ է վերադարձվել, քանի որ Ա. Գալուստյանը դժգոհ լինելով հրաժարվել է պաշտպանից: Գումարն ինքն անձամբ է ետ վերցրել: Ա. Գալուստյանի ազատվելուց հետո գողացված գումարի մասին չեն խոսել:
Գործով վկա Արաքս Հարությունյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2011թ. սեպտեմբեր ամսին ծանոթացել է Էդ. Կարաքեշրշյանի հետ։ Իրենք որոշ ժամանակ ընկերություն են արել։ Ինքը վերջինիս միջոցով ծանոթացել է նաև նրա ընկերոջ՝ Ա. Գալուստյանի, հետ։ Ճանաչել է հարցաքննության ժամանակ իրեն ներկայացված դատատեսաձայնագրային և դատադիմանկարային համալիր փորձաքննության եզրակացությանը կից ստացված սկավառակի նկարներում պատկերված անձանց, որոնցից մեկի ձեռքին առկա է պարկ ու պայուսակ։ Հայտնել է, որ պայուսակով և պարկով անձնավորությունը նման է Էդ. Կարաքեշիշյանին, իսկ մյուսը Ա. Գալուստյանին։ Իր հերթին՝ նկարներում երևացող ավտոմեքենան նման է Էդ. Կարաքեշիշյանի ավտոմեքենային։ /տես` հատոր 1. գ.թ. 231-232 և դ.ն.ա./
Գործով վկա Արթուր Ղարաքեշիշյանի ցուցմունքն այն մասին, որ ինքը հանդիսանում է Էդ. Կարաքեշիշյանի հարազատ եղբայրը։ Ճանաչում է եղբոր ընկերներից Ա. Գալուստյանին և Կ. Մկրտչյանին, նրանց հետ գտնվում է նորմալ հարաբերությունների մեջ։ 21.11.2011թ. երեկոյան, Էդգարի ու Արտաշի հետ գնացել են Երևանի Մաշտոցի պողոտայում գտնվող տոմսարկղներից մեկը և վերջիններիս՝ ՌԴ մեկնելու, համար գնել երկու տոմս։ Հաջորդ օրը, ժամը 17-ի սահմաններում, նրանց տարել է <<Զվարթնոց>> օդանակավակայան ու ճանապարհել Մոսկվա քաղաք։ ՌԴ-ում գտնվելու ընթացքում, ինքը զանգահարել է եղբորը և տան հոգսերը հոգալու համար գումար խնդրել։ Էդգարը հայտնել է, որ գնա Կարենի մոտ ու նրանից վերցնի, որքան որ պետք է։ Երբ ինքը հարցրել է, թե Կարենի մոտ ինչ գումար է, եղբայրը հայտնել է, որ իր գործը չէ։ Պայմանավորվածություն ձեռք բերելուց հետո, ինքը հանդիպել է Կարենին և նրանից վերցրել 1.500.000 դրամ գումար, իսկ որոշ ժամանակ անց՝ ևս 500.000 դրամ։ Ինքը չի իմացել, որ այդ գումարը գողացված է ու եղբոր ձերբակալությունից հետո է միայն հասկացել դրա մասին։
Ճանաչել է հարցաքննության ընթացքում իրեն ներկայացված դատատեսաձայնագրային և դատադիմանկարային համալիր փորձաքննության եզրակացությանը կից ստացված սկավառակի նկարներում պատկերված անձանց, որոնցից մեկի ձեռքին առկա է պարկ ու պայուսակ։ Հայտնել է, որ պայուսակով և պարկով անձնավորությունը նման է եղբորը՝ Էդ. Կարաքեշիշյանին, իսկ մյուսը՝ Ա. Գալուստյանին: Նկարներում երևացող ավտոմեքենան իրենց ավտոմեքենան է, նույն համարանիշներով։ /տես` հատոր 1. գ.թ. 271-272 և դ.ն.ա./
Վկա Երվանդ Եղյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ ինքը 2000թ.-ից ճանաչել է Պ. Գալուստյանին, նրա կնոջը` Գայանեին և նրանց երեխաներին` որդուն Արտաշեսին ու դստերը` Ասյային։ Ինքը Գալուստյանների ընտանիքի հարևանն է և նրանց հետ միշտ է եղել է մտերիմ հարաբերությունների մեջ։ Պետրոսից տեղեկացել է, որ նրա որդուն` Արտաշեսին, ձերբակելել են, խուզարկել նրանց տունը և խուզարկությամբ Արտաշեսի մահճակալի մեջից գտել 900.000 դրամ, որի մասին նրանք տեղյալ չեն եղել։ Տեղեկացել է նաև, որ վերջինիս հետ միասին ձերբակալել են նաև նրա ընկերոջը` Էդգարին։ Անհանգստացած որդու վիճակից, Պետրոսն անընդհատ խորհրդակցել է իր հետ, քանի որ որդին` Արտաշեսը, <<Նուբարաշեն>> ՔԿՀ-ում գտնվել է ահաբեկված վիճակում։ Պետրոսից տեղեկացել է նաև Արտաշեսի ինքնասպանության փորձի մասին։ Արտաշեսը կալանավայրից հաճախակի զանգահարել է հորը, պատմել այն մասին, որ Էդգարը սպառնում է վերացնել նրան, եթե նա չհրաժարվի իր դեմ տրված ցուցմունքից և ամբողջ մեղքը իր վրա չվերցնի։ Էդգարը նաև Արտաշեսին հայտնել է, որ հափշտակված գումարը` 56.000.000 դրամը, չի պատրստվում ետ վերադարձնել, այդ իսկ պատճառով ամբողջ գումարի մարումը կմնա Արտաշեսի ու նրա ընտանիքի <<վզին>>։ Պետրոսն իրեն հայտնել է նաև, որ Էդգարի` Արտաշեսին ուղղված սպառնալիքները, պայմանավորված են եղել նրանով, որ նա <<սաղ բերդը առել ա>>, քանի որ նրա եղբայր Արթուրը մեծ գումարներ է փոխանցել կալանավայր։ Լսելով այդ ամենը՝ ինքը Պետրոսին խորհուրդ է տվել այդ ամենի մասին տեղյակ պահել քննչական և դատախազական մարմիններին։
Այդ զրույցից մի քանի օր անց, Պետրոսը, կրկին անհանգստացած որդու վիճակից, եկել է իրենց տուն և տեղեկացրել, որ Արտաշեսին տեղափոխել են թիվ 51 բանտախուց։ Այդ ժամանակահատվածում Էդգարի կողմից Արտաշեսին ուղղված ահաբեկումները կրկին շարունակվել են, որդին գտնվել է ընկճված վիճակում։ Մի քանի օր անց, երբ կրկին հանդիպել է Պետրոսին, տեղեկացել է, որ Արտաշեսին տեղափոխել են 21 բանտախուց` նրա հետ հաշվեհարդար տեսնելու նպատակով։ Այդ ամենը լսելով՝ ինքը կրկին Պետրոսին խորհուրդ է տվել նախաքննական մարմնին տեղյակ պահել Արտաշեսի նկատմամբ գործադրված ահաբեկումների կամ հնարավոր հաշվեհարդարի մասին։ Այնուհետև, տեղեկացել է, որ Արտաշեսին տեղեփոխել են Էրեբունու քննչական բաժին։
Երբ Արտաշեսի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը փոխել էին և նրան ազատ արձակել, իրենք գնացել են Գալուստյանների տուն՝ աչքալուսանքի, որտեղ Արտաշեսը, զրուցելով իր հետ բանտախցում անցկացրած օրերի մասին, հաստատել է այն ամենը, ինչն իրեն պատմել էր հայրը։ Արտաշեսը պատմել է նաև, որ երբ գտնվել է 21 բանտախցում, հեռախոսազրույց է ունեցել Էդգարի հետ, ով անընդհատ ահաբեկել է իրեն։ Նույնիսկ, երբ իրեն 21 բանտախցից տեղափոխել են այլ բանտախուց, Էդգարի կողմից հնչեցված ահաբեկումները չեն դադարել։ Ահաբեկում եղել է նաև Էդգարի եղբոր` Արթուրի կողմից, ով գնացել է Գալուստյանների տուն ու ցանկացել տեսնել Պետրոսին։ Հաջորդ անգամ ինքը Գալուստայնների տանը եղել է 25.06.2012թ., իրենք միասին սրճել են, զրուցել և մոտավորապես 1 ժամ մնալուց հետո, վերադարձել է տուն։ Դրան հաջորդող օրը, Պետրոսի կնոջից տեղեկացել է Արտաշեսի ու Պետրոսի ինքնասպանության մասին։ /տես` հատոր 1. գ.թ. 87-95, դ.ն.ա./
Բացի վերը նշվածից, դատաքննությամբ հետազոտվել և հրապարակվել են նաև հետևյալ ապացույցները.
Թիվ 552 Ք եզրակացությունը, համաձայն որի՝ <<փորձաքննությանը ներկայացված դակտոժապավենի կպչուն շերտի վրա հայտնաբերվեցին հետագա համեմատական հետազոտության համար պիտանի բրդյա` կապույտ, թանաքագույն և կարմիր գույնի, քիմիական ծագում ունեցող բաց շագանակագույն ու կապույտ, ինչպես նաև սև գույնի բամբակյա միկրոմանրաթելեր։ Ապակու բեկորների վրա միկրոմանրաթելեր չեն հայտնաբերվել, դրանց վրա հայտնաբերվել են շագանակագույն պոլիմերային միկրոմասնիկներ>>։ /տես՝ 1-ին հատոր գ.թ. 43-47, դ.ն.ա./
Համաձայն դեպքի վայրի լրացուցիչ զննության արձանագրության՝ <<Ինֆինիտի>> մակնիշի 990 LS 02 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի հետևի դռան ապակու վրայից ապակու մասերով ու հետևի նստատեղի հատակից հայտաբերվել և վերցվել են միկրոմասնիկներ, ինչպես նաև նույն կոտրված ապակու բեկորների վրա հաստատվել է արյան հետք, որը քիչ քանակության պատճառով անհնար է վերցնել>>։ /տես` հատոր 1, գ.թ. 14-15, դ.ն.ա./
Դատատեսաձայնագրային և դատադիմանկարային փորձաքննության թիվ 12-1056 եզրակացության սկավառակի 15.05.2012թ. զննության արձանագրության համաձայն՝ <<զննության մասնակիցներ Արմեն Մանուկյանը և Աննման Պետրոսյանը, ճանաչել են լուսանկարում պատկերված անձի` Էդ. Կարաքեշիշյանի ձեռքի պոլիէթիլենային պարկը և կաշվե պայուսակը՝ նշելով, որ եթե դա իրենց պարկը կամ պայուսակը չէ, ապա հաստատ նույնից է։>> /տես` հատոր 1, գ.թ. 132, դ.ն.ա./
Համաձայն քննչական փորձարարության մասին թիվ 23.05.2012թ. եզրակացության՝ <<Ա. Գալուստյանը մատնանշել է Երևան-Արտաշատ մայրուղու <<Արաքս>> առևտրի կենտրոնին կից գազալցակայանի հատվածը, որտեղ ինքը Էդ. Կարաքեշիշյանի հետ դարանակալել և սպասել են Ա.Մանուկյանի մեքենան հետևելու երթուղին, կայանելու վայրը և իր ու Էդ. Կարաքեշիշյանի յուրաքանչյուր գործողությունների տեղն ու վայրը և նկարագրել հափշտակության մանրամասն հանգամանքները>>։ /տես` հատոր 1, գ.թ. 195-212, դ.ն.ա./
23.05.2012թ. էդգար Կարաքեշիշյանի բնակարանի խուզարկության մասին արձանագրության համաձայն՝ <<հայտնաբերվել և առգրավվել են Էդգար Կարաքեշիշյանի հագուստները` սև գույնի կաշվե բաճկոն, սև գույնի վերնաշապիկ և սև գույնի սպորտային վերնազգեստ ու թիվ 552 Ք եզրակացությամբ ստացված համեմատական հետազոտության համար պիտանի բրդյա կապույտ, թանաքագույն և կարմիր գույնի, քիմիական ծագում ունեցող բաց շագանակագույն ու կապույտ, ինչպես նաև սև գույնի բամբակյա միկրոմանրաթելերի հետ համեմատական հետազոտության համար ներկայացվել են փորձաքննության>>։
Համաձայն միկրոմասնիկային փորձաքննության թիվ 18901205 եզրակացության՝ <<փորձաքննությանը ներկայացված դակտոժապավենի հատվածի ներքին` կպչուն, մակերեսին հայտնաբերվեցին մանրաթելեր, որոնցից բնական բամբակյա սև գույնի մանրաթելերն ունեն ընդհանուր սեռային պատկանելություն փորձաքննությանը ներկայացված երկարաթև սվիտեր-մայկայի գործվածքի կազմի մեջ մտնող բնական բամբակյա սև գույնի մանրաթելերի հետ։ Այս հանգամանքը վկայում է այն մասին, որ դակտոժապավենի կպչուն մասնիկին հայտնաբերված բնական բամբակյա սև գույնի մանրաթելերը կարող են հանդիսանալ փորձաքննությանը ներկայացված, երկարաթև սվիտեր-մայկայի գործվածքի բաղադրիչ>>։ /տես` , հատոր 1, գ.թ. 178, 181, հատոր 2, գ.թ. 303-306, դ.ն.ա./
Ոստիկանությունից ստացված նյութերի, դատատեսաձայագրային և դատադիմանկարային փորձաքննության թիվ 12-056 եզրակացության կից սկավառակը զննելու մասին 10.05.2012թ. արձանագրությունը, համաձայն որոնց՝
<<-Ա. Մանուկյանի վարած <<Ինֆինիտի>> մակնիշի 990 ԼՏ 02 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի Գետառի 4 հասցե կայանելուց անմիջապես հետո, նրա հետևից Արշակունյաց 3 շենքի դիմաց կայանում է <<Աուդի Ա 4>> մակնիշի 27 00 795 պ/հ մուգ կապույտ գույնի ավտոմեքենա, որի առջևի աջ կողմից իջնում է մոտ 30 տարեկան միջին հասակի ճաղատ տղամարդ (ըստ գործի տվյալների` Ա.Գալուստյանը), որը իջնելուց անմիջապես հետո շարժվում է Ա.Մանուկյանի կայանած ավտոմեքենայի ուղղությամբ և հետևում նրա տեղաշարժին, իսկ նշված <<Աուդի Ա 4>> մակնիշի 27 00 795 պ/հ ավտոմեքենան մտնում է դեպի Արշակունյաց 3 շենքի բակ ու կայանում այդտեղ,
- երբ Ա. Մանուկյանը ավտոմեքենան կայանելուց հետո քայլում և հեռանում է դեպի <<Տիգրան Մեծ>> տպարանի կողմը, վերջինիս հետևող Ա. Գալուստյանը վերադառնում է <<Աուդի Ա 4>> մակնիշի 27 00 795 պ/հ ավտոմեքենայի մոտ և վարորդի հետ (ըստ գործի տվյալների՝ էդ.Կարաքեշիշյանի հետ) շարժուն զրուցելով՝ արագ քայլում է դեպի Ա. Մանուկյանի ավտոմեքենայի կողմը,
- հասնելով Արշակունյաց 3 շենքի անկյունային հատված, որտեղից երևում է Ա. Մանուկյանի կայանած ավտոմեքենան, Ա. Գալուստյանը վարորդին ուղղորդում է գնալու Ա. Մանուկյանի ավտոմեքենայի ուղղությամբ, իսկ ինքը հայացքով հետևելով Էդ.Կարաքեշիշյանի գործողություններին՝ մի քանի րոպե անց շփոթված և արագ քայլերով այս ու այն կողմ նայելով՝ հեռանում է դեպի Ագանթանգեղոս փողոցի ուղղությամբ` առանց բակ մտնելու, մեքենան կայանված վայրում թողնելով,
- Գետառի 4 հասցեի տեսագրություններով պարզվել է, որ Ա. Մանուկյանի կայանած մեքենայի կողմից դեպի Զավարյան փողոց վազքով հեռանում է <<Աուդի Ա 4>> մակնիշի 27 00 795 պ/հ ավտոմեքենայի վարորդը՝ Է. Կարաքեշիշյանը, որի ձեռքին առկա է 1 հատ սև գույնի լիքը պոլիէթիլենային պարկ և 1 հատ մուգ շագանակագույն կաշվե պայուսակ։ Է.Կարաքեշիշյանը հաջորդականությամբ երևում է Տիգրան Մեծ 36 շենքի դիմացի տեսագրությամբ, որտեղ ձեռքը միայն փողերով տոպրակն է>>։ /տես` հատոր 1. գ.թ. 124-125, դ.ն.ա./
Անձնական ունեցվածքի մասին գողության հաղորդումը /հատոր 1, գ.թ. 2/, դեպքի վայրի զննության մասին արձանագրությունը /հատոր 1, գ.թ. 5-6/, հանձնարարությունը /հատոր 1, գ.թ. 18/, <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն տնօրեն Գ. Նիկողոսյանի կողմից տրված լիազորագիրը /հատոր 1, գ.թ. 30/, ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու բաժնի գրությունը /հատոր 1, գ.թ. 65/, հեռախոսային խոսակցությունների վերծանումները ստանալու թույլտվության միջնորդությունը քննության առնելու մասին որոշումը /հատոր 1, գ.թ. 73/, <<Սարգիս Կարոլինա>> ՍՊԸ-ն, <<Էյ Դաբլյու Այ Գրուպ>> ՓԲԸ-ն և <<Երևանի Ալրաղաց>> բաց բաժնետիրական ընկերությունների կողմից տրված գրությունները /հատոր 1, գ.թ. 78-80/, քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացնելու միջնորդություն հարուցելու մասին որոշումը /հատոր 1, գ.թ. 139-142/, ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու բաժնի գրությունը, բերման ենթարկելու մասին /հատոր 1, գ.թ. 164/, անձին խուզարկության ենթարկելու մասին /հատոր 1, գ.թ. 165/, ձերբակալման մասին արձանագրությունները /հատոր 1, գ.թ. 166/, 22.05.2012թ. գրությունը /հատոր 1, գ.թ. 174/, կալանավորված անձին 3 օր ժամանակով ՀՀ Ոստիկանության ՁՊՎ-ում պահելու մասին որոշումը /հատոր 1, գ.թ. 260/, Պ. Գալուստյանի կողմից Էրեբունի համայնքի ոստիկանության քննչական բաժնի պետին ուղղված դիմումը /հատոր 1, գ.թ. 288/, մեղադրյալին՝ նրա պաշտպանության իրավունքը պարզաբանելու մասին արձանագրությունը /հատոր 1, գ.թ. 291/, մեղադրյալին իրավաբանական օգնության վճարից լրիվ ազատելու մասին որոշումը /հատոր 1, գ.թ. 293/, ֆաքսի միջոցով տպագրված գրությունը /հատոր 1, գ.թ. 294/։ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ցուցումը /հատոր 2 գ.թ. 1-3/, ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու բաժնի կողմից ստացված օպերատիվ տեղեկությունը /հատոր 2, գ.թ.24/, Ա. Գալուստյանի դիմումը` պաշտպանից հրաժարվելու մասին /հատոր 2, գ.թ. 25/, մեղադրյալի լրացուցիչ հարցաքննության մասին արձանագրությունը /հատոր 2, գ.թ. 27/, խուզարկություն կատարելու միջնորդություն հարուցելու մասին որոշումը` համապատասխան ուղեկցական գրությամբ /հատոր 2, գ.թ. 29-30/, Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության զեկուցագիրը` Ա. Գալուստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոփոխելու մասին /հատոր 2, գ.թ. 59-61/, <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն կողմից տրված տեղեկանքը /հատոր 2, գ.թ. 149/, <<HSBC բանկ>>-ի կողմից տրամադրված տեղեկանքը /հատոր 2, գ.թ. 289/, Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազին ուղղված Լ.Սիմոնյանի բողոքը /հատոր 2, գ.թ. 170-172/, հեռախոսային խոսակցությունների վերծանումները /հատոր 2, գ.թ. 180/, վերծանումների զննում կատարելու վերաբերյալ արձանագրությունը /հատոր 2, գ.թ. 297-298/, ՀՀ փաստաբանների պալատի խորհրդի թիվ 28-ԿԳ նիստի արձանագրությունը։ /հատոր 6. գ.թ. 159-167/
Դատարանում հրապարակվել և հետազոտվել են նաև Արտաշես Գալուստյանի անձնական գործը, դատապարտյալին /կալանավորված անձին/ տույժի ենթարկելու վերաբերյալ որոշումը, զեկուցագիրը, տեղեկանքը, պահանջագիր, դիմումի ձևը, կալանավորված անձի վերաբերյալ անհատական քարտը, հեռախոսահամարների վերծանումները, ՁՊՎ գրությունը։ /տես` Ա. Գալուստյանի և Պ. Գալուստովի ինքնասպանության դեպքի վերաբերյալ հարուցված, իսկ հետագայում կարճված քրեական գործի նյութեր` հատոր 1` գ.թ.120-128, 144-145,147, 153, 157, 163, 207-215, 236, դ.ն.ա./, Ա. Առուշանյանի կողմից 13.07.2012թ. բողոքը, ՀՔԾ պետի 26.10.2012թ.-ի գրությունը, Քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին որոշումը։ /տես` Ա. Գալուստյանի և Պ. Գալուստովի ինքնասպանության դեպքիվերաբերյալ հարուցված, իսկ հետագայում կարճված քրեական գործի նյութեր` հատոր 2` գ.թ. 28, հատոր 3` գ.թ. 9, 121-124 դ.ն.ա./
Դատարանում հետազոտվել և կողմերի ճանաչմանն է ներկայացվել նաև իրեղեն ապացույց հանդիսացող համակարգիչը, հագուստները, կաշվե բաճկոնը, քարը, ապակու բեկորները, հայտնաբերված և առգրավված, տարբեր արժույթների դրամական միջոցները, մանրաթելերը, բջջային հեռախոսները։
Ամբաստանյալներ Կարաքեշիշյանը և Առուշանյանը ճանաչել են բջջային հեռախոսները՝ հայտնելով, որ դրանք պատկանել են իրենց, ընդունել են իրենցից առգրավված դրամական միջոցների մասին իրողությունը, իսկ ինչ վերաբերվում է հագուստին, ապա ամաստանյալ Կարաքեշիշյանը հայտնել է, որ դրա մի մասը պատկանում է եղբորը` Արթուրին, իսկ համակարգիչը խնդրել է վերադարձնել իր ընտանիքի անդամներին, քանի որ այն պատկանում է նրանց։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ Դատարանը հետազոտված ապացույցների ուսումնասիրմամբ, գնահատմամբ, դրանք մեկը մյուսի հետ համադրելու, ինչպես նաև վերլուծելու արդյունքում, եկել է այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալները կատարել են իրենց մեղսագրված հանցավոր արարքները։
Նման եզրահանգման գալիս, Դատարանն առավելապես կարևորել է գործի փաստական այն հանգամանքները, որոնք, ինչ խոսք, պետք է բխեն և իրականում բխում են գործով հավաքված ապացույցներից։ Մասնավորապես, ամբաստանյալների մեղքը հիմնավորված համարվելու տեսանկյունից, Դատարանը կարևորել է գործով հաստատված այն փաստերը, որոնք վկայում են ամբաստանյալների՝ տեղի ունեցած հանցագործությանը մասնակից լինելու մասին։ Իրականում, փաստելով, որ գործով հավաքված ապացույցները բավարար են ամբաստանյալներին մեղսագրված արարքները նրանց կողմից կատարված լինելու առումով հաստատված համարվելու տեսանկյունից, Դատարանը գտել է, որ դրանք ի սկզբանե և հիմնականում պետք է մեկնաբանվեն գործի ընդհանուր համատեքստում՝ անձանց մեղսագրված արարքների՝ նրանց այդ արարքներին հնարավոր առնչակցության, այդ առնչակցությունը ողջամիտ դատողության սահմաններում ապացուցված և հաստատված լինելու պայմաններում։
Այսպես. քննված քրեական գործի փաստերը վկայում են այն մասին, որ գործով ամբաստանյալներն եղել են վաղեմի ծանոթներ՝ ընկերներ, որոնք զբաղվել են նույն սպորտաձևով՝ բռնցքամարտով։ Ինտենսիվ, պրոֆեսիոնալ պարապմունքները թողնելուց հետո, վերջիններս, ըստ էության, ունեցել են որոշակի շփումներ՝ ըստ ամբաստանյալների՝ գնալով բավականին հազվադեպ։
Դատարանը, քրեական գործի դատական քննության ժամանակ, բավարարելով պաշտպանական կողմի միջնորդությունը հաստատել է գործով մեղադրյալ, ներկայումս հանգուցյալ Ա. Գալուստյանի նախաքննական այն ցուցմունքի՝ որպես ապացույցի օգտագործման անթույլատրելիությունը, որով վերջինս բացահայտել էր Ա. Առուշանյանին՝ նրան նախաքննական մարմնին ներկայացնելով որպես իր և Կարաքեշիշյանի կողմից անմիջականորեն կատարված հանցագործությանն օժանդակողի՝ հայտնելով, որ վերջինիս հետ Երևանի <<Օպերային թատրոնի>> հարակից սրճարաններից մեկում հանդիպման ժամանակ նա իրենց է տվել թղթի վրա արված մի գրառում, որից իրենց համար պարզ է դարձել <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն կողմից Երևանի Գ.Նժդեհի հրապարակում գտնվող <<Էյջ-Էս-Բի-Սի Բանկ Հայաստան>> ՓԲԸ-ն տեղափոխվող գումարների չափն ու մոտավոր հաճախականությունը։ Նույնը, վերջինս պնդել էր նաև Ա. Առուշանյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ։ Դատարանը հաստատել է նաև այդ ապացույցի՝ որպես ապացույց օգտագործելու անթույլատրելիությունը։
Դատարանը, բավարարել է պաշտպանական կողմի միջնորդությունը` արձանագրային որոշում կայացնելով` առանց պատճառաբանության:
Դատարանը, խորհրդակցական սենյակում վերահաստատելով վերը նշված երկու ապացույցների՝ որպես ապացույց օգտագործելու անթույլատրելիությունը, և դրանք ամբաստանյալ Աշոտ Առուշանյանի մեղքն ապացուցող ապացույցների շարքում տեսնելու անհնարինությունը, փաստել է, որ ամբաստանյալների մեղքը հիմնավորված համարելու տեսանկյունից դրանք պետք է մեկնաբանվեն և դիտարկվեն ոչ թե որպես ապացույցներ, այլ որպես՝ գործին վերաբերելի, արժանահավատ վարկած, որը պետք է քննվի ձեռք բերված մյուս ապացույցների հետ փոխհարաբերության ու դրանց հետ մրցակցելու համատեքստում։ Այլ կերպ, Դատարանն արձանագրել է, որ այդ տվյալների հիմնավոր լինելը պետք է հաստատվի ոչ թե ապացույցից դեպի փաստը գնացող ուղղությամբ, այլ ընդհակառակը՝ փաստից դեպի ապացույցը կամ իրողությունը հերքելու ճանապարհով։
Դատարանն արձանագրել է, որ հիշյալ ապացույցները դատական քննության ընթացքում անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը եղել են տեխնիկական, այսինքն՝ վարույթն իրականացնող նախաքննական մարմնի կողմից դրանց ձեռք բերման, անձի՝ տվյալ դեպքում Արտաշես Գալուստյանի, իսկ առերեսման դեպքում նաև՝ Աշոտ Առուշանյանի, պաշտպանական հիմնարար իրավունքների կոպիտ խախտումներով։ Միաժամանակ, չհիմնվելով նշված ապացույցների մեղադրական բովանդակության վրա և չդնելով դրանք ամբաստանյալ Առուշանյանի մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցների շարքում, ինչպես դատավարության կողմերը, այնպես էլ Դատարանը պետք է պարզեն առնվազն մեկ հարց՝ ինչու, ինչ դրդապատճառներից ելնելով է հանգուցյալ Արտաշես Գալուստյանը տվել ոչ այլ որևէ մեկի, քան Աշոտ Առուշանյանի անունը՝ որպես իրենց կողմից կատարած հանցագործությանը տեղեկատվություն տրամադրելու միջոցով օժանդակողի։ Դատարանը պետք է վերլուծի, թե անթույլատրելի ճանաչված ապացույցների կշիռը որքան նվազեցնող կարող է լինել սույն գործով, որոնց հաշվառմամբ կարելի է հերքված համարել ամբաստանյալ Առուշանյանի մասնակցությունը կատարված հանցագործությանը։
Քրեական գործի դատական քննության ընթացքում, հանգուցյալ Արտաշես Գալուստյանի կողմից տրված նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումից պարզ է դարձել, որ ինքը և Էդգար Կարաքեշիշյանը, նպատակ ունենալով գաղտնի հափշտակել <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն կողմից Երևանում գտնվող, բանկ տեղափոխվող առանձնապես խոշոր չափերի գումարները, այդ ուղղությամբ ձեռնարկել են համապատասխան նախապատրաստական միջոցառումներ՝ հսկել ու պարզել են, թե մեքենայով գումարների տեղափոխումն ինչ երթուղիով է իրականացվում, հատկապես որ ժամերին, ինչ հնարավոր կանգառներ կարող է կատարել այդ մեքենան մինչև բանկ հասնելը։
Բացի իր կողմից տրված նախաքննական ցուցմունքներից, որտեղ Գալուստյանը մանրամասն նկարագրել և հաստատել է գողությունն իր և Կարաքեշիշյանի կողմից կատարված լինելու փաստը, Արտաշես Գալուստյանը քննչական փորձարարության ժամանակ ևս մանրամասն նշել և նկարագրել է այն երթուղին ու ճանապարհը, որով տվյալ օրը տուժողի ներկայացուցիչ Արմեն Մանուկյանը տեղափոխել է հետագայում իրենց կողմից հափշտակված առանձնապես խոշոր չափերի գումարը։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ նշված երթուղով երթևեկելու, այն, Գալուստյանի կողմից ճիշտ և հանգամանորեն նկարագրած լինելու փաստը հաստատել է նույն ինքը՝ Արմեն Մանուկյանը։
Արտաշես Գալուստյանի վերը նշված ցուցմունքների արժանահավատությունը պարզելու և դրանք գնահատելու տեսանկյունից, Դատարանը, ապացույցների հետազոտման փուլում, իրականացնելով նաև ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից սույն գործով նախկինում կայացված դատավճռի բեկանման մասին որոշման պահանջները, մանրակրկիտ ստուգման է ենթարկել ներկայումս հանգուցյալ Արտաշես Գալուստյանի վրա ինչպես նախաքննական մարմնի, այնպես էլ քրեակատարողական հիմնարկում գտնվելու ժամանակ այլ անձանց կողմից իրականացված հնարավոր ճնշումների ու քննության համար խորթ մեդոթների կիրառման և դրանց արդյունքում իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունքներ կորզելու հնարավորության հարցը։
Վերլուծելով և համադրելով պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ դատարան հրավիրված վկա Տիգրան Առաքելյանի, ինչպես նաև Արտաշես Գալուստյանի ինքնասպանության փաստով հարուցված և հետագայում կարճված քրեական գործով անցնող վկա, Ա.Գալուստյանի հարևան Երվանդ Եղյանի ցուցմունքները, Դատարանը պատճառաբանված կերպով չի եկել այնպիսի հիմնավորված եզրահանգման, որ Գալուստյանի նկատմամբ իրականում տեղի են ունեցել այդպիսի ճնշումներ։ Նման դատողություններ անելիս, Դատարանն առավելապես հիմք է ընդունել այն, որ Դատարանում ցուցմունք տված վկա Տիգրան Առաքելյանի ներկայացմամբ, ինքը, Արտաշես Գալուստյանի հետ գտնվելով ՀՀ ԱՆ <<Նուբարաշեն>> ՔԿՀ-ի միևնույն խցում, նրա հետ ունեցել է մտերիմ հարաբերություններ։ Գալուստյանը համարյա թե ամեն ինչում վստահել է իրեն։ Առաքելյանը, դատարանին հայտնելով, թե իբր Գալուստյանը, կիսվելով իր հետ, պատմել է ոստիկանությունում իր նկատմամբ դրսևորած անմարդկային, ստորացուցիչ վերաբերմունքի մասին, չի կարողացել դատարանին ի վերջո հայտնել, թե ինչ նպատակով էին իրականացվում այդ ենթադրյալ խոշտանգումներն ու անմարդկային վարքագծի դրսևորումները, և եթե իրականում եղել էին այդպիսի փաստեր /նույնիսկ՝ ըստ Առաքելյանի, տղամարդկային արժանապատվությունը ստորացնող/ և ինչն էր խանգարում իր անձի մասին նման նվաստացուցիչ տեղեկությունները նույնիսկ ՔԿՀ-ի պայմաններում Առաքելյանին վստահած Գալուստյանին, տալու նաև այն մարդու՝ տվյալ դեպքում /ենթադրվում է/ Աշոտ Առուշանյանի, անունը, որ իբր իրեն ստիպում են հանիրավի մեղադրել նրան՝ որպես իրենց կողմից կատարած գողությանը օժանդակողի։
Վկա Տիգրան Առաքելյանը Դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ըստ Գալուստյանի՝ իրեն ստիպում էին տալ <<ոմն երրորդ, ինչ որ մեկի անունը, ով իրականում տեղեկություն չուներ գողությունից>>։ Տիգրան Առաքելյանի ցուցմունքների վերլուծությամբ, Դատարանը չի գտել այն տրամաբանական թելը, ըստ որի՝ Գալուստյանն այդ անձի դեմ ցուցմունք տալու պարագայում պետք է ազատվեր կալանքից, ինչը չէր ուզում և նույնիսկ լացակումած դիմելով իրեն խնդրում էր, թե՝ <<Տիկո, մի բան արա ես էստեղից դուրս չգամ>> բառերով։ Իր ցուցմունքի մեկ այլ հատվածում Առաքելյանը նշել է, որ Գալուստյանին առավել անհանգստություն էր պատճառվում հենց նույն ՔԿՀ-ում, որտեղ տիրող բարքերից օգտվող ինչ-որ արտոնյալներ կարողանում էին խցից խուց անցնել ու նույնպես սպառնալ Գալուստյանին՝ հորդորելով, որ եթե չլռի, ապա կարող են նրա համար առաջանալ ավելի վատ հետևանքներ։ Այստեղ ևս Դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ այն պայմաններում, երբ <<Նուբարաշեն>> ՔԿՀ-ում ինչ-որ անձինք սպառնալիքներ էին տալիս Գալուստյանին, որոնք նա ընդունում էր որպես իրական, նրա մոտ առնվազն պետք է ուրախություն հարուցեր այն միտքը, համաձայն որի՝ վերջինս կարող էր շուտափույթ ազատվեր կալանքից, մինչդեռ Առաքելյանի ասածից ստացվում է ճիշտ հակառակը։ Դատարանը վկա Առաքելյանի ցուցմունքի վերլուծությամբ ևս տրամաբանական և արժանահավատ չի համարել որևէ մեկի կողմից Գալուստյանի նկատմամբ ճնշումներ գործադրելու փաստերը՝ ամբաստանյալ Առուշանյանի դեմ մեղադրող ցուցմունքներ կորզելու կամ Կարաքեշիշյանի մեղքն իր վրա վերցնելու առումով։
Ինչ վերաբերում է Գալուստյանի հարևան Երվանդ Եղյանի ցուցմունքներին, ապա դրանց հրապարակմամբ և վերլուծությամբ Դատարանը նույնպես չի եկել այն համոզման, որ մեղադրյալ Գալուստյանը ՔԿՀ-ից ազատ արձակվելու հետո հատկապես սրտնեղել է ինչ-որ մեկին հանցանք կատարելու մեջ հանիրավի մեղադրելուց, քանի որ նրա ներկայացրած խնդիրներն առավելապես վերաբերվել են նրա կողմից այս գործի շրջանակներում ՔԿՀ-ում անօրինական ազդեցության ենթարկվելուն, ինչպես նաև տուժողին պատճառված վնասը վերականգնելու անհնարինությանը։ Այլ կերպ, Դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ վկա Եղյանի ցուցմունքները տրամագծորեն հակասում են վկա Առաքելյանի կողմից դատարանում տրված ցուցմունքներին՝ կապված <<երրոդ անձին>> հանիրավի մեղադրելու պատճառով Գալուստյանի՝ անելանելի վիճակում հայտնվելու հետ։
Դատարանը սույն գործի քննությամբ ձեռք բերված ապացույցների, ինչպես նաև Արտաշես Գալուստյանին և նրա հոր՝ Պետրոս Գալուստովին ինքնասպանության հասցնելու փաստի վերաբերյալ հարուցված, իսկ հետագայում կարճված քրեական գործի նյութերի հետազոմամբ ևս ձեռք չի բերել այնպիսի տվյալներ, որոնք կարող էին հիմք հանդիսանալ ենթադրելու, թե Արտաշես Գալուստյանի նկատմամբ ինչպես իրավապահ մարմիններում, այնպես էլ ՔԿՀ-ում դրսևորվել են քննության համար խորթ մեթոդներ, խոշտանգումներ կամ տեղի է ունեցել անմարդկային վերաբերմունքի դրսևորում։
Ավելին, Դատարանը, գնահատելով մեղադրյալ Գալուստյանի կողմից Աշոտ Առուշանյանի դեմ մեղադրող ցուցմունքներ տալուց հետո նրան կալանքից ազատելու փաստը, իրավացիոորեն գտել է, որ դա օրինական և տրամաբանական շարունակությունն է քրեական գործով իրականացված այն նախաքննական տակտիկայի, համաձայն որի՝ նշված մարմինն ու դատախազությունը, օժտված լինելով նման օրենսդրական լիազորությամբ, արգելանքից ազատ է արձակել մի մարդու՝ մեղադրյալի, ով համաձայնել է օրենքի շրջանակներում համագործակցել վարույթն իրականացնող մարմնի հետ, մերկացնել հանցակիցներին, օժանդակել հանցագործության բացահայտմանը։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Առուշանյանի մեղքը հիմնավորող փաստերի և ապացույցների վերլուծությանը, Դատարանն իրավացիորեն կարևորել է ևս մեկ հանգամանք։ Ինչու, ինչ նպատակներով, ինչից դրդված նախաքննական մարմինը որոշել է որպես սույն գործով իրականացված գույքի գաղտնի հափշտակության օժանդակողի <<անպայման ներգրավել>> որևէ մեկին՝ այս դեպքում Աշոտ Առուշանյանին, մի անձի, ով նախկինում երբևէ դատապարտված կամ որևէ այլ կերպ արատավորված չի եղել, ունի բարձրագույն կրթություն, կրթություն արտերկրում, գիտական աստիճանի հավակնելու իրական հնարավորություններ։
Դատարանում իրենց իսկ կողմից առաջ քաշված վարկածում, պաշտպանական կողմը՝ ի դեմս Աշոտ Առուշանյանի, ներկայացրել է այն տարբերակը, թե <<Բանկային գաղտնիքի մասին>> ՀՀ օրենքի համաձայն, այն դեպքում, երբ բանկի հաճախորդը վնաս է կրում բանկի աշխատակցի մեղքով, ապա վնասի փոխհատուցումն իրականացվում է բանկի կողմից։ Առաջին հայացքից հիմնավորումը թվում է տրամաբանական, սակայն, գործի ապացույցների վերլուծության արդյունքում դժվար է այն հիմնավորված համարելը՝ ելնելով այն բանից, որ կոնկրետ այն բանկը, որտեղ հաճախորդ է հանդիսացել <<Մանանա Գրեյն>> կազմակերպությունը, չի ունեցել այնպիսի մեկ այլ աշխատակից, ով պատանեկության տարիներից ի վեր ընկերություն է արել Էդգար Կարաքեշիշյանի հետ, նրա հետ տարիներ շարունակ զբաղվել սպորտով, հանդիպել, ժամանակ է անցկացրել հետը, իսկ այդ անձն էլ մտերիմ, ընկերական հարաբերությունների մեջ է գտնվել գործով ևս մեկ մեղադրյալի՝ Արտաշես Գալուստյանի, հետ։ Այս առումով, Դատարանը պատճառաբանված կերպով առավել արժանահավատ է համարել ամբաստանյալ Առուշանյանի կողմից նախաքննության ընթացքում տրված այն ցուցմունքն ըստ որի՝ վերջինս հայտնել է, որ բանկի մուտքի մոտ կանգնած լինելով Կարաքեշիշյանի հետ, տեսել են պոլիէթիլենային տոպրակով լցված դրամը ձեռքին բանկ մտնող Արմեն Մանուկյանին և այն բանից հետո, երբ Կարաքեշիշյանը հետաքրքրվել է, թե ով է դա, ինքը նրան ասել է, որ դա <<Մանանա Գրեյն>>-ի Արմենն է։
Տուժողի ներկայացուցիչ, վկա Արմեն Մանուկյանի, Արտաշես Գալուստյանի մյուս՝ որպես թույլատրելի ապացույց դիտարկված ցուցմունքների, հենց իր՝ Աշոտ Առուշանյանի նախաքննական ցուցմունքների, հեռախոսային զանգերի վերծանումները սպասարկած ալեհավաք կայանների տեղակայումների, իրականացված գաղտնալսման վերծանումների, տեսախցիկների կատարած տեսաձայնագրությունների, Արտաշես Գալուստյանի մասնակցությամբ իրականացված քննչական փորձարարության մասին արձանագրության և վկա Կարեն Մկրտչյանի ցուցմունքի համադրման արդյունքում առաջանում է գործով հաստատված կապ՝ <<Կարաքեշիշյան-Գալուստյան-Առուշանյան>> եռյակի միջև։
Նշված փաստը հաստատված համարելու տեսանկյունից Դատարանը կարևորել է նաև գործի այն փաստերն ու ապացույցները, համաձայն որոնց՝ դատարանում տրված ցուցմունքով ամբաստանյալ Առուշանյանը պնդել է, որ նախաքննության ընթացքում որոշակի՝ հետագայում իր դեմ ուղղված, ցուցմունքները տվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից իրեն մոլորության մեջ գցելու և իր օգտին իբր խոստացված գործողություններ անելու շարժառիթից ելնելով։ Դատարանն ամբաստանյալի նման դիրքորոշումն իրավացիորեն գտել է անտրամաբանական և մտացածին, քանի որ հենց իր՝ ամբաստանյալի, կողմից դատարանում տրված պարզաբանումների համաձայն, իրականում իրեն չեն ենթարկել հոգեբանական կամ այլ ճնշումների և ինքը գտնում է, որ այն գործողությունները, որոնք իրականացվել են ոստիկանության Էրեբունու բաժնում, կրում են զուտ դատավարական խախտումների բնույթ։
Դատարանը պատճառաբանված կերպով առավել արժանահավատ և իրականությանը համապատասխանող է դիտել ամբաստանյալ Առուշանյանի նախաքննական այն ցուցմունքը, համաձայն որի՝ վերջինս, բանկի դիմաց կանգնած լինելով Էդգար Կարաքեշիշյանի հետ, հանդիպել է նույն պահին գումարը ձեռքին բանկ մտնող Արմեն Մանուկյանին և ի պատասխան Կարաքեշիշյանի հարցին՝ նրան ասել, որ դա <<Մանանա Գրեյնի>> Արմենն է։ Բացի այդ, նույն ցուցմունքում Առուշանյանը նշել է նաև, որ իրականում չի հիշում /փաստորեն չի ժխտում/, թե 2011թ. հունիսի սկզբներին, իրենք երեքով /ինքը, Գալուստյանն ու Կարաքեշիշյանը/ հանդիպել են արդյոք Երևանի Օպերային թատրոնի՝ Կարապի լճի, մերձակայքում գտնվող սրճարաններից մեկում, թե ոչ և հայտնել, որ այնուամենայնիվ այդ տարածքում հանդիպել է Էդգարին, սակայն 2012թ. ապրիլի կեսերին։ Նրանց այնտեղ որևէ <<թուղթ>>՝ կապված վերը նշված կազմակերպության դրամական շարժի վերաբերյալ, չի տվել։ Այս առումով Դատարանը ևս գնահատելով ամբաստանյալ Առուշանյանի դատաքննական ցուցմունքը, այն իրավացիորեն համարել է անարժանահավատ, քանի որ վերջինս չի կարողացել դատարանին տալ պարզաբանում առ այն, թե այն դեպքում, երբ իր ասելով իրեն ոստիկանությունում գցել են մոլորության մեջ և օգտագործելով իր խոցելի վիճակը՝ կապված առաջիկայում թեզի պաշտպանության հետ, ուղղորդել են տալ իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունքներ, արդյոք չէր գիտակցում, թե ինչ նշանակություն կարող էր գործի համար ունենալ իր կողմից հայտնած՝ վերը նշված տեղեկությունը, կամ եթե նա իրականում տալիս էր նման ցուցմունք, ապա արդյոք չէր գիտակցում, որ իրեն ուղղորդում են՝ ըստ էության, ցուցմունք տալ նաև գողությանն իր մասնակցության մասին, ինչին, հաշվի առնելով վերջինիս կրթվածության և մտավոր զարգացվածության բարձր աստիճանը, վերջինս հազիվ թե համաձայներ։
Դատարանն արձանագրել է, որ ամբաստանյալ Առուշանյանի՝ իր պաշտպանի ներկայությամբ, առանց որևէ դատավարական խախտման, որպես կասկածյալ և որպես մեղադրյալ տրված ցուցմունքներով ու մյուս՝ թվարկված, ապացույցների ընդհանրության մեջ, հիմնավորում է իր կողմից` որպես օժանդակողի, մասնակցությունը կատարված հանցագործությանը։
Դատարանում տրված ցուցմունքով ամբաստանյալ Առուշանյանը հայտնել է, որ Արտաշես Գալուստյանի հետ ծանոթացել է Էդգար Կարաքեշիշյանի միջոցով՝ դեպքից մոտ երկու տարի առաջ՝ 2010թ.։ Վերջինիս հետ, ունեցել են ոչ այնքան մտերիմ հարաբերություններ, հանդիպել են ընդամենը մի քանի անգամ՝ պատահական։ Առուշանյանը չի կարողացել Դատարանին տալ ողջամիտ պարզաբանումներ այն հարցերի շուրջ, թե այդ դեպքում, ինչ պատճառով է Գալուստյանն իրեն մեղադրել գողության կատարմանն օժանդակելու մեջ։
Ամբաստանյալ Առուշանյանի մեղադրանքի հիմքում չդնելով Գալուստյանի՝ դատարանի կողմից անթույլատրելի ապացույց ճանաչված նախաքննական ցուցմունքն ու առերես հարցաքննության արձանագրությունը, Դատարանը կրկին համադրելով Առուշանյանի պատճառաբանությունները իրեն առաջադրված մեղադրանքի փաստերի առնչությամբ, արձանագրել է, որ վերջինիցս՝ ոստիկանության մարմիններում իրենից որոշակի խոստումներով և ուղղորդմամբ ցուցմունքներ կորզելու մասին բերված պատճառաբանությունները չեն հիմնավորվում, ավելին, մտացածին են հենց իր իսկ կողմից դատարանում տրված իրարամերժ և ոչ արժանահավատ ցուցմունքներով։ Ուշագրավ է, որ իր դատաքննական ցուցմունքում ամբաստանյալ Կարաքեշիշյանն այս առումով նշել է, որ ինքը, համենայն դեպս, Առուշանյանին և Գալուստյանին միմյանց հետ չի ծանոթացրել, տեղյակ չէ, թե նրանք որտեղից գիտեն միմյանց։
Դատարանն ուշադրության արժանի է համարել նաև ամբաստանյալներ Առուշանյանի և Կարաքեշիշյանի փոխհարաբերությունների մասին տվյալները։ Դատարանում ամբաստանյալ Առուշանյանի կողմից տրված ցուցմունքով հիմնավորվել է, որ բռնցքամարտը թողելուց հետո, իրենք Կարաքեշիշյանի հետ հանդիպել են հազվադեպ՝ առիթից առիթ։ Եղել են դեպքեր, երբ հանդիպումները եղել են տարին մեկ-երկու անգամ։ Տվյալ պարագայում, Դատարանն իրավացիորեն ոչ պատահական է համարել ծրագրված գողությունը կատարելուց առաջ նրանց միջև հանդիպումների ու հեռախոսազանգերի ակտիվացումը, ապա նաև անտրամաբանական՝ կատարված գողությունից անմիջապես հետո ամբաստանյալ Կարաքեշիշյանին Մոսկվա քաղաք ճանապարհելու նպատակով օդանավակայան գնալու հանգամանքը, այն դեպքում, երբ ինչպես իր, այնպես էլ Կարաքեշիշյանի տված պարզաբանումներով հիմնավորվել է, որ վերջինս այնտեղ էր մեկնում ոչ մշտական բնակության և ըստ էության ավելորդ ու արհեստական է տարին մեկ երկու անգամ միմյանց հանդիպող մարդկանց համար՝ ժամանակավորապես, այլ քաղաք մեկնելիս ճանապարհելու նպատակով օդանավակայան գնալու անրաժետությունը, եթե հաշվի առնենք, որ նրանք չեն ունեցել միմյանց կապող <<որևէ այլ>> պատճառ։
Դատարանն այս առումով վերլուծության է ենթարկել նաև ամբաստանյալներ Առուշանյանի և Կարաքեշիշյանի միջև տեղի ունեցած հեռախոսազանգերի պատմությունը, համաձայն որի՝ Էդ. Կարաքեշիշյանի հետ 2011թ. հունիս ամսվա սկզբներին կապ ունենալու և օպերայի տարածքի սրճարաններից մեկում նրա ու Արտաշես Գալուստյանի հետ հանդիպելու հանգամանքը հաստատվել է նաև ամբաստանյալ Ա.Առուշանյանի 055-56-57-55 բջջային հեռախոսից կատարված հեռախոսազանգերի վերծանումներով, ըստ որոնց՝ 01.06.2011թ.-ից մինչև հունիսի 4-ը Ա.Առուշանյանը երեկոյան ժամերին գտնվել է <<Օպերայի>> շրջակա տարածքում, այնտեղից կատարել զանգեր։ Միևնույն ժամանակ, Անգլիա մեկնելուց ժամեր առաջ՝ 05.06.2011թ., ժամը 14։38-ին, Ա.Առուշանյանն իր բջջային հեռախոսից զանգահարել է Էդ.Կարաքեշիշյանին՝ վերջինիս 077-022-223 բջջային հեռախոսահամարով։ Ըստ Ա. Առուշանյանի բջջային հհռախոսահամարից կատարված զանգերի տեղաշարժման տվյալների, նույն օրը, ժամը 19։15-ից մինչև 20։14-ն ընկած ժամանակահատվածում, վերջինս դարձյալ գտնվել է օպերայի հարակից տարածքում, իսկ 05.06.2011թ., ժամը 22։47-ին և 22։48-ին, նա վերստին ելքային երկու զանգ է կատարել Էդ.Կարաքեշիշյանին։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ Դատարանը գտել է, որ պաշտպան Լ. Սիմոնյանի և նրա պաշտպանյալ Աշոտ Առուշանյանի կողմից որդեգրած դիրքրոշումն առ այն, որ Արտաշես Գալուստյանի մեկ ցուցմունքն ու նրա և Առուշանյանի առերես հարցաքննության արձանագրությունը դատարանի կողմից որպես անթույլատրելի ապացույց ճանաչվելուց հետո, ի սպառ բացակայում է որևէ ապացույց, որը կհիմնավորեր Աշոտ Առուշանյանի մեղքը, չի բխում գործով ձեռք բերված, վերը նշված ապացույցներից՝ դատարանի վերոշարադրյալ հիմնավորումների համաձայն։
Դատարանը, փաստելով Արտաշես Գալուստյանի ցուցմունքի ու նրա և Առուշանյանի առերես հարցաքննության արձանագրության՝ որպես ապացույցների օգտագործումը անթույլատրելիությունը և դրա իրավական հիմքերին, արձանագրել է, որ սույն գործով առկա է տվյալ, փաստ, իրողություն, որ այնուամենայնիվ, Գալուստյանը մեղադրել է Առուշանյանին՝ իր և Կարաքեշիշյանի կողմից կատարված գողությանը՝ <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն կողմից բանկ տեղափոխվող գումարների մասին տեղեկատվություն իրացնելու հարցում ու ամենևին էլ պարտադիր չէր, որ Առուշանյանը դա կատարած լիներ որևէ փաստաթղթային տեղեկություն տրամադրելու ձևով. բավական է նաև այն, որ նա ընդամենը հայտնած լինի, թե որ կազմակերպությունն է դա, մոտավորապես ինչ գումարների մասին է խոսքը, ինչ հաճախականությամբ են դրանք տեղափոխվում, ում կողմից, ինչ մեքենայով։ Այլ կերպ օժանդակությունը կարող էր լինել և ըստ էության եղել է ինտելեկտուալ։
Նշված հանգամանքների մասին Աշոտ Առուշանյանի, Էդգար Կարաքեշիշյանի և Արտաշես Գալուստյանի միջև տեղի ունեցած տեղեկատվության փոխանակումը հիմնավորվել է ինչպես Առուշանյանի, տուժող Մանուկյանի նախաքննական ցուցմունքներով, նրա և մյուսների հեռախոսային զանգերի վերծանումներով, այդ զանգերը սպասարկած հեռախոսային կայանների տեղակայման հասցեներով, այնպես էլ վերջինիս կողմից իր անձի դեմ մեղադրանքը շինծու լինելու մասին չտրամաբանված, անհիմն և առարկայազուրկ պատճառաբանություններով։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38 հոդվածի՝ կատարողի հետ մեկտեղ հանցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը։
Կատարող է համարվում այն անձը, ով անմիջականորեն կատարել է հանցանքը կամ դրա կատարմանն անմիջականորեն մասնակցել է այլ անձանց (համակատարողների) հետ համատեղ, ինչպես նաև հանցանքը կատարել է այլ այնպիսի անձանց օգտագործելու միջոցով, ովքեր օրենքի ուժով ենթակա չեն քրեական պատասխանատվության կամ հանցանքը կատարել են անզգուշությամբ։
Կազմակերպիչ է համարվում այն անձը, ով կազմակերպել կամ ղեկավարել է հանցանքի կատարումը, ինչպես նաև ստեղծել է կազմակերպված խումբ կամ հանցավոր համագործակցություն կամ ղեկավարել է դրանք։
Դրդիչ է համարվում այն անձը, ով մեկ ուրիշ անձի դրդել է հանցանք կատարելու՝ համոզելու, նյութապես շահագրգռելու, սպառնալիքի միջոցով կամ այլ եղանակով։
Օժանդակող է համարվում այն անձը, ով հանցագործությանն օժանդակել է խորհուրդներով, ցուցումներով, տեղեկատվություն կամ միջոցներ, գործիքներ տրամադրելով կամ խոչընդոտները վերացնելով, ինչպես նաև այն անձը, ով նախապես խոստացել է պարտակել հանցագործին, հանցագործության միջոցները կամ գործիքները, հանցագործության հետքերը կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված առարկաները, ինչպես նաև այն անձը, ով նախապես խոստացել է ձեռք բերել կամ իրացնել այդպիսի առարկաները։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Էդ. Կարաքեշիշյանի կողմից կատարած հանցավոր արարքը հաստատված համարելուն, Դատարանն իրավացիորեն և պատճառաբանված կերպով արձանագրել է, որ գործով ձեռք բերված ապացույցները՝ մասնավորապես Ա. Գալուստյանի՝ դատարանում հրապարակված և թույլատրելի ապացույց ճանաչված ցուցմունքները, վկա Ա. Մանուկյանի, <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն աշխատակից Ա. Պետրոսյանի, վկա Կ. Մկրտչյանի, Ա. Ղարաքեշիշյանի ցուցմունքները, հանգուցյալ Գալուստյանի մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության արձանագրությունը, դրան կից լուսանկարչական հավելվածը, <<Ինֆինիտի>> մակնիշի 990 ԼՏ 02 համարանիշի ավտոմեքենայի լրացուցիչ զննության արձանագրությունը, գործով անցկացված փորձաքննության եզրակացությունները, 22.03.2012թ. ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու բաժնից ստացված գրությունն ու դեպքի վայրից ու հարակից տարածքներից վերցված տեսախցիկների տեսագրության վերաբերյալ երեք լազերային սկավառակները, <<Ղ-Տելեկոմ>> ՓԲԸ-ից ստացված՝ Ա. Գալուստյանի՝ 093-80-70-27 հեռախոսահամարի վերծանումները, <<Ղ-Տելեկոմ>> ՓԲԸ-ից ստացված՝ Էդ. Կարաքեշիշյանի՝ 077-02-22-23 հեռախոսահամարի վերծանումները, <<Օրանժ Արմենիա>> ՓԲԸ-ից ստացված Ա.Առուշանյանի՝ 055-565-575 և 055-00-11-52 հեռախոսահամարների վերծանումները, հափշտակված գումարի մի մասը Ա. Գալուստյանի բնակարանի խուզարկությամբ հայտնաբերելու փաստը, <<Ինֆինիտի>> մակնիշի 990 ԼՏ 02 համարանիշի ավտոմեքենայի սրահից հայտնաբերված քարի կտորը, նույն ավտոմեքենայի հետևի աջ դռան ապակու վրայից հայտնաբերված բրդյա, կապույտ, թանաքագույն և կարմիր գույնի, քիմիական ծագում ունեցող բաց շագանակագույն ու կապույտ, ինչպես նաև սև գույնի բամբակյա միկրոմանրաթելերը և Էդ. Կարաքեշիշյանի բնակարանի խուզարկությամբ հայտնաբերված սև գույնի վերնաշապիկը՝ որպես ապացույցների մեկ միասնական ամբողջություն, լիովին բավար են ամբաստանյալի մեղքն ամբողջությամբ հիմնավորված համարելու տեսանկյունից։
Դատարանը իրավացիորեն գտել է, որ թեև դատարանում ուսումնասիրված՝ տեսախցիկների տեսաձայնագրությունների նյութերով կարելի է ընդունել պաշտպանի այն դիրքորոշումը, թե <<որևէ մեկին նման անձնավորությունը չի կարող լինել կոնկրետ այդ անձնավորությունը>>, սակայն հարկ է նկատի ունենալ, որ տվյալ ապացույցը միակը չէ, որը հիմնավորում է ամբաստանյալ Կարաքեշիշյանի մեղավորությունը և այն պետք է դիտարկվի նրա մեղքը հիմնավորող ապացույցների ամբողջության մեջ, դրանց միասնական գնահատման համատեքստում։ Այն, որ մեղադրյալ Գալուստյանն ի սկզբանե իր ցուցմունքներում պատմել է դեպքի բոլոր մանրամասները, հստակ և մանրամասն նշել դեպքի օրն իրենց կողմից կատարված գործողությունների զարգացումն ու հաջորդականությունը, իսկ այնուհետև նույնը ցույց տվել ու պնդել նաև քննչական փորձարարության ժամանակ, բավարար է, որ տվյալ տեսաձայնագրությունը, այդ ապացույցների հետ համադրման արդյունքում համարվի արժանահավատ և Կարաքեշիշյանի մեղքը հիմնավորող, քանի որ Գալուստյանը չգիտեր ու չէր էլ կարող իմանալ, որ իր ասածները հետագայում հաստատվելու էին դեպքի հետ որևէ առնչություն չունեցող կազմակերպություններից վերցված տեսագրության նյութերով։ Այս պայմաններում, Դատարանն իրավացիորեն չի ընդունել ամբաստանյալ Էդ. Կարաքեշիշյանի և նրա պաշտպան Ռ.Սաֆարյանի այն տարակուսանքը, թե իր պաշտպանյալին մեղսագրված հանցանքը դատաքննությամբ չի հիմնավորվել գործին վերաբերելի ու ոչ մի ապացույցով։
Ավելին, Դատարան իրավացիորեն օրենսդրական պահանջից չբխող է համարել նաև պաշտպանի այն դիրքորոշումը, թե չիրականացնելով առերեսում Աշոտ Գալուստյանի և իր պաշտպանյալի միջև, նախաքննական մարմինը կոպտորեն խախտել է վերջինիս իրավունքը։ Դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրյալների միջև վարույթն իրականացնող մարմինն իրականացնում է առերեսում այն դեպքում, երբ կան էական հակասություններ նրանց կողմից տրված ցուցմունքների միջև, մինչդեռ նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Կարաքեշիշյանն օգտվելով իր դատավարական իրավունքից՝ հրաժարվել է ցուցմունք տալուց, որպիսի պայմաններում անարդյունավետ ու ինքնանպատակ է դառնում ցուցմունք չտված և ընդհակառակը ցուցմունք տված անձանց միջև առերեսում կատարելու անհրաժեշտությունը՝ բացակայող տեղեկատվությունը առկա տեղեկատվության հետ համադրելու, փաստերի վերաբերյալ գոյություն չունեցող դիրքորոշմամբ առկա հակասությունները ճշտելու անհնարինության առումով։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Առուշանյանի հոր Լ. Առուշանյանի կողմից սեփական նախաձեռնությամբ իր որդու պաշտպան Թ. Ալեքսանյանին գաղտնի ձայնագրելու մասին պաշտպանական կողմի ներկայացրած իրավական վերլուծությանն ու պատճառաբանությունները, դատարանն իրավացիորեն ընդունելի չի համարել պաշտպանական կողմի այն դիրքորոշումը, թե Թ. Ալեքսանյանին գաղտնի ձայնագրելու արդյունքում ձեռք բերված նյութը՝ որպես ապացույց կարող է համարվել թույլատրելի և դրվել Առուշանյանին արդարացնող ապացույցների շարքում, քանի որ այն ձեռք չի բերվել օրենքով սահմանված կարգով, այն ձեռք բերելու համար այդպիսի լիազորություններ ունեցող անձի կողմից։ Ասվածից հետևում է, որ քրեադատավարական օրենքը, բխելով ՀՀ Սահմանադրությունից և ունենալով անձանց հաղորդակցվելու գաղտնիության սահմանափակման մասին ամրագրված հստակ կառուցակարգեր, որևէ կերպ չի նախատեսում անձի կողմից գաղտնի, առանց մյուս կողմի համաձայնության, որևէ նպատակով ձայնագրելու, իսկ հետագայում այն որևէ քրեական գործով որպես ապացույց օգտագործելու հնարավորություն։ Եթե փորձենք մի պահ այդ ձայնագությունը <<հարմարեցնել>> որպես այլ փաստաթղթի կարգով ձեռք բերված ապացույցի հասկացությանը, ապա դա նույնպես չի բխի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի հիշյալ դրույթներից, քանի որ այն ստեղծվել կամ ձեռք է բերվել ոչ թե անկողմնակալ, օրենքով թույլատրելի աղբյուրից՝ ինչպես օրինակ սույն գործով ձեռք բերված տարբեր՝ գործի ելքով չշահագրգռված կազմակերպության տեսախցիկներից ստացված տեսաձայնագրություններն են, այլ ընդհակառակը, այն արվել է գործի ելքով ուղղակիորեն շահագրգռված անձի՝ ամբաստայնալի հոր, կողմից՝ որդու համար արդարացնող ապացույց ձեռք բերելու միտմամբ և որևէ կերպ բացառված չէ, որ ձայնագրությունը կատարված լինի ձայնագրությունում առկա անձանց նախնական համաձայնությամբ։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպանական կողմի ներկայացրած 22.09.2014թ. փորձագետի թիվ 43581406 եզրակացությունը, ըստ էության չի հակասում 28.05.2012թ. թիվ 12-1056 փորձաքննության եզրակացությանը:
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը, մեղադրողի միջնորդության և դիրքորոշման հիման վրա, մեկ անգամ ևս վերլուծության ենթարկելով Արտաշես Գալուստյանի կողմից 20.06.2012թ. տրված ցուցմունքը, նրա ու Աշոտ Առուշանյանի առերեսման արձանագրությունը Դատարանի կողմից որպես ապացույց անթույլատրելի ճանաչելու օրինականության ու հիմնավորվածության հարցը, եկավ համոզման, որ դրանք անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ Դատարանի հետևությունները չեն բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածի պահանջներից, անհիմն են նաև դրանք անթույլատրելի համարելու և օրենքի կոպիտ խախտմամբ ձեռք բերելու վերաբերյալ Դատարանի պատճառաբանությունները, քանի որ մատնանշված խախտումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105, 106 հոդվածների համաձայն` չեն համարվում այնպիսի էական խախտումներ, որոնք հիմք կհանդիսանային դրանք անթույլատրելի ճանաչելու համար:
Ապացույցը գնահատվում է գործի փաստական հանգամանքների վրա` հիմնված ներքին համոզմունքով: Տվյալ դեպքում, նշված ապացույցների հավաստիությունը հիմնավորվում է նաև գործով ձեռք բերված մյուս հավաստի ապացույցների համադրությամբ և գնահատման արդյունքով: Հետևաբար նույն փաստական հանգամանքը հաստատող որոշակի ապացույցները չեն կարող անթույլատրելի համարվել` այդ նույն փաստը հաստատող այլ հավաստի ապացույցների առկայության պայմաններում:
Դատարանն առանց հիմնավոր պատճառաբանության բավարարել է պաշտպանական կողմի միջնորդությունը` Արտաշես Գալուստյանի 20.06.2012թ. ցուցմունքը, նրա և ամբաստանյալ Աշոտ Առուշանյանի առերես հարցաքննության 21.06.2014թ. արձանագրությունը որպես ապացույց անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ, այն դեպքում, երբ նշված քննչական գործողություններն իրագործելիս քննիչի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի էական խախտումներ թույլ չեն տրվել, որոնք գործին մասնակցող անձանց` օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտաշես Գալուստյանի և ամբաստանյալ Աշոտ Առուշանյանի միջև 21.06.2012թ. անցկացված առերեսման արձանագրությունը որպես անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու Դատարանի որոշմանը` Վերաքննիչ դատարանը գալիս է համոզման, որ այն նույնպես անհիմն է, քանի որ առերեսման ընթացքում ցուցմունքներ տալու ժամանակ ամբաստանյալ Առուշանյանի պաշտպանը ներկա է գտնվել և քննիչը առերեսում սկսելուց առաջ մեղադրյալներին, ընդ որում Առուշանյանին ու նրա պաշտպանին, բացատրել է նրանց իրավունքները, հետևաբար այդ քննչական գործողության արձանագրությունը համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 216 հոդվածի պահանջներին:
Ըստ պաշտպան Թ. Ալեքսանյանի բացատրության` նա հերքել է վիճարկվող առերեսման ընթացքում դատավարական խախտում թույլ տալու վարկածը` նշելով, որ առերեսվողները ցուցմունքներ են տվել իրենց կամքով, իր պաշտպանյալ Աշոտ Առուշանյանի նկատմամբ որևէ ճնշում, սպառնալիք և բռնություն չի եղել: Մինչ առերեսումը` ինքը առանձնազրույց է ունեցել Աշոտ Առուշանյանի հետ, բացատրել նրա իրավունքներն ու պարտականությունները, որից հետո, վերջինս քննիչի հարցերին պատասխանել է այնպես, ինչպես ինքն է հարմար գտել: Նա ընդունել է նաև, որ որոշ ժամանակ բացակայել է քննչական սենյակից, սակայն դա տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ առերեսումն արդեն ավարտվել է և առերեսվողները տվել են իրենց ցուցմունքները և ասելու ոչինչ չեն ունեցել: Մնացացած է եղել արձանագրությունները ընթերցելու և ստորագրելու պահը, որը կատարվել է իր վերադառնալուց հետո` արձանագրությունը կարդացվել է և ստորագրվել:
Փաստորեն, 21.06.2012թ. առերեսման արձանագրությունն ընթերցվել է և դրա իսկությունը հաստատվել է մեղադրյալ Աշոտ Առուշանյանի, նրա պաշտպանի, մեղադրյալ Արտաշես Գալուստյանի ստորագրություններով ու դրանցում չկա որևէ նշում առերեսման կարգի և մասնակիցների իրավունքների ենթադրյալ խախտումների մասին:
Վերաքննիչ քրեական դատարանը, դեռևս գործի նախորդ քննության ժամանակ 23.07.2013թ. որոշմամբ անդրադառնալով Աշոտ Առուշանյանի, ինչպես նաև առերեսման մյուս մասնակից Ա. Գալուստյանի իրավունքների ենթադրյալ խախտման հիմքով այդ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ պաշտպան Լ. Սիմոնյանի փաստարկին, հանգել է այն հետևության, որ` «այն անհիմն է, քանի որ վիճարկվող առերեսմանը որպես Ա. Առուշանյանի պաշտպան մասնակցել է նրա նյութական միջոցների հաշվին որպես պաշտպան ներգրավված ՀՀ փաստաբանների պալատի փաստաբան Թադևոս Ալեքսանյանը։
Առերեսման արձանագրությունն ըստ դատավարական ձևի ու բովանդակության համապատասխանում է քննչական այդ գործողության համար ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 216 հոդվածի նորմերով ներկայացվող պահանջներին, որի գրառումների համաձայն` նախաքննական մարմինը մեղադրյալ Ա. Գալուստյանին հարցեր առաջադրելու հնարավորություն է ընձեռել թե Ա. Առուշանյանին, թե նրա պաշտպանին, որից սակայն վերջիններս չեն օգտվել։ Առերեսման արձանագրությունում բացակայում են նաև առերեսման կարգի և մասնակիցների իրավունքների ենթադրյալ խախտումների վերաբերյալ որևէ նշումներ։
Թեև պաշտպանական կողմից միջնորդությամբ Դատարանին ներկայացվել և քրեական գործին են կցվել նաև նրանց մեկնաբանմամբ առերեսման դատավարական կարգի խախտումներն հաստատող գաղտնի ձայնագրության սկավառակի տեսաձայնագրային փորձաքննության 19.11.2012թ. թիվ 35431206 եզրակացությունը (ամբաստանյալ Ա.Առուշանյանի հոր` Լավրենտի Առուշանյանի և նախկին պաշտպանի միջև կայացած զրույցի, որը գաղտնի ձայնագրառել էր Լ.Առուշանյանը), սակայն այն թույլատրելի ապացույց չէ ու չի կարող դրվել որևէ հիմնավորման հիմքում»:
Վերոգրյալի վրա` Վերաքննիչ դատարանը եկավ համոզման, որ նախաքննական մարմնի կողմից այդ երկու ապացույցների ձեռք բերման ընթացքում ամբաստանյալ Ա. Առուշանյանի և մեղադրյալ Ա. Գալուստյանի պաշտպանական հիմնարար իրավունքի կոպիտ խախտումներ թույլ չեն տրվել, ինչպես նաև Արտաշես Գալուստյանի պաշտպանության իրավունքը 20.06.2012թ. ցուցմունք տալու ժամանակ չի խախտվել և այդ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ Դատարանի որոշումն անհիմն է:

Քրեական գործի նյութերով հաստատված է, որ նրան` Արտաշես Գալուստյանին պարզաբանվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 65 հոդվածով նախատեսված իրավունքները, ընդ որում` պաշտպանի ներկայությամբ հարցաքննվելու նրա իրավունքը: Վերջինս օգտվելով այդ իրավունքից` հրաժարվել է պաշտպանի օգնությունից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 65 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, մեղադրյալն ունի պաշտպանության իրավունք և քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը մեղադրյալին հնարավորություն է ընձեռում օրենքով չարգելված բոլոր միջոցներով իրականացնել պաշտպանության իր իրավունքը:
Նույն օրենսգրքի 212 հոդվածի 5-րդ մասում ամրագրված է, որ պաշտպանի մասնակցությամբ հարցաքննվելը մեղադրյալի իրավունքն է, որից հետևում է, որ նա կարող է օգտվել կամ հրաժարվել այդ իրավունքից: Դիրքորոշումը փոխելը` նույնպես նրա իրավունքն է:
ՄԻԵԴ-ի «Սալդուզն ընդդեմ Թուրքիայի գործով 2008թ. նոյեմբերի 27-ի վճռի 59 կետում ամրագրված է`…..Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի ոչ տառը, ոչ էլ բուն էությունը չեն արգելում անձին իր իսկ կամքով հստակորեն կամ լռությամբ հրաժարվել արդար դատական քննության երաշխիքներից օտվելու իրավունքից /Տես Կվիատկովսկան ընդդեմ Իտալիայի գործով 30.11.2000թ. վճիռը/:
Անդրադառնալով պաշտպան Ռ. Սաֆարյանի միջնորդությանը` Էդգար Կարաքեշիշյանի վերաբերյալ մեղադրյալ Արտաշես Գալուստյանի մյուս ցուցմունքները որպես ապացույց նույնպես անթույլատրելի ճանաչելու մասին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է անհիմն` վերը շարադրված պատճառաբանություններով:
Ինչ վերաբերում է պաշտպան Ռ. Սաֆարյանի պնդմանը, որ ամբաստանյալ Էդգար Կարաքեշիշյանի և Արտաշես Գալուստյանի միջև առերեսում չկատարելու հետևանքով խախտվել է արդար դատաքննության և իր պաշտպանյալի դեմ վկայող անձանց հարցաքննելու իրավունքը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է անհիմն, քանի որ Էդգար Կարաքեշիշյանը նախաքննության ընթացքում հրաժարվել է ցուցմունք տալուց, անգամ հարցաքննության արձանագրությունը ստորագրելուց, նման միջնորդություն չի արել, հետևաբար իր գործողություններով հրաժարվել է օգտվել առերսման իրավունքից:
Դատարանը, հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված ու հաստատված է համարել այն, որ՝ Էդ. Կարաքեշիշյանը և Ա. Գալուստյանը, օգտվելով Ա. Առռւշանյանի կողմից՝ <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն աշխատակիցների՝ տվյալ դեպքում այդ կազմակերպության փոխտնօրեն Ա. Մանուկյանի կողմից հիշյալ կազմակերպությունից որոշակի հաճախականությամբ Արարատի մարզից Երևան, տարբեր՝ հիմնականում առանձնապես խոշոր չափերի գումարներ տեղափոխելու մասին տրված տեղեկատվությունից, այսինքն՝ վերջինիս օժանդակությամբ, 21.11.2011թ. իրականացրել են ուրիշի առանձնապես խոշոր չափի գույքի գաղտնի հափշտակություն՝ գողանալով Ա. Մանուկյանի կողմից վարած ավտոմեքենայի մեջ գտնվող, <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-նը պատկանող, առանձնապես խոշոր չափի կանխիկ գումարը՝ 56.400.000 դրամը, իսկ Էդ. Կարաքեշիշյանը ոչնչացրել է նաև նույն հափշտակությամբ իր մոտ հայտնված, նշված ՍՊԸ-ն և Ա. Մանուկյանի երկու կնիքներն ու փաստաթղթերը։ Այսինքն՝ ամբաստանյալ Էդ. Կարաքեշիշյանը կատարել է հանցանքներ՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324 հոդվածի 2-րդ մասով, իսկ Ա. Առուշանյանը՝ հանցանք, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, որոնց համար վերջիններս ենթակա են քրեական պատասխանատվության:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում ամբաստանյալներ Էդգար Կարաքեշիշյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-րդ կետով ու 324 հոդվածի 2-րդ մասով և Աշոտ Առուշանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքների կատարումը` վերը շարադրված հիմնավորումներով:
Դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ ամբաստանյալ Էդգար Կարաքեշեշյանին պետք է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանացագործության կատարման մեջ և գտել է, որ վերջինս ենթակա է ազատման նշված հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից`չհասնելով պատժի նշանակման փուլին հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Էդ. Կարաքեշիշյանին մեղադրանք է առաջադրվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324 հոդվածի 2-րդ մասով, այն է` <<Պաշտոնական փաստաթղթեր, դրոշմներ կամ կնիքներ հափշտակելը, ոչնչացնելը, վնասելը կամ թաքցնելը, որը կատարվել է շահադիտական դրդումներով կամ անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով՝ պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով>>։
Տվյալ դեպքում գործի քննությամբ պարզ է դառնում, որ ամբաստանյալ Կարաքեշիշյանն իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարել, ավարտել է 21.11.2011թ.։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75 հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները` << ... երկու տարի` ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից>>։
Տվյալ դեպքում գործի քննությամբ հաստատվել է, որ ամբաստանյալ Էդ. Կարաքեշիշյանը նշված հանցանքը կատարելուց հետո հետախուզման մեջ չի գտնվել, քրեական օերնքով չթույլատրված այլ արարք չի կատարել, այլ կերպ, վաղեմության ժամկետն ընդհատված չի եղել։ Այսինքն՝ վերջինս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված քրեական պատասխանատվության կարող էր ենթարկվել մինչև 21.11.2013թ. ներառյալ։
Դատարանը, հաշվի առնելով այն փաստը, որ քրեական գործի դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալի կողմից չի եղել միջնորդություն և համաձայնություն այդ հոդվածով իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ուղղությամբ, որի պայմաններում կիրառելի կլիներ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35 հոդվածի 1-ին մաս 6-րդ կետի դրույթը, պատճառաբանված կերպով գտել է, որ ամեն դեպքում, երբ անցել են անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները, նա ենթակա է ազատման այդ պատասխանատվությունից՝ արդեն նյութական օրենքի դրույթներին` այն է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75 հոդվածին համապատասխան։ Այլ կերպ, ամբաստանյալ Էդ. Կարաքեշիշյանը մեղավոր ճանաչվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ՝ ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից վերը նշված հիմքով։
Քննության առնելով ամբաստանյալ Էդգար Կարաքեշիշյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ Դատարանը վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, պատժի տեսակը և չափը որոշելիս պահպանել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները և նշանակել է համաչափ պատիժ, որի միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում:
Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումը անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշանակված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված ու փոխհամաձայնեցված են, /մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները, և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին/: Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի և արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը:
Վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ ամբաստանյալ Էդգար Կարաքեշիշյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բավարար չափով ստուգման ու բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում մատնանշված բոլոր հանգամանքները, նրա կողմից կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, մասնավորապես որպես Էդգար Կարաքեշիշյանի անձը բնութագրող դրական հանգամանք հաշվի է առել այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատապարտված կամ որևէ այլ կերպ արատավորված չի եղել և ամբաստանյալի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրելով՝ Դատարանն իրավացիորեն ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքների ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար ու կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունն, ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
Անդրադառնալով <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն ներկայացված քաղաքացիական հայցն իր պաշտպանյալի մասով մերժելու վերաբերյալ պաշտպան Լ. Սիմոնյանի վերաքննիչ բողոքի պահանջին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է անհիմն հետևյալ պատճառաբանությամբ.
03.03.2014թ. դատական նիստի ժամանակ վերը նշված ՍՊԸ-ն կողմից ներկայացվել է հայցադիմում՝ խնդրանքով պատասխանողներից հօգուտ ՍՊԸ-ն բռնագանձել պատճառված վնասի չափը՝ 56.400.000 դրամը:
Դատական վիճաբանությունների փուլում, տուժողի ներկայացուցիչ Ն. Հակոբյանը, պնդելով հայցադիմումը, խնդրել է պատասխանողներից բռնագանձել 55.500.000 դրամ՝ նկատի ունենալով, որ քրեական գործի նախաքննությամբ մեղադրյալ Ա. Գալուստյանի տանից խուզարկությամբ հայտնաբերված 900.000 դրամը պատկանում է կազմակերպությանը և ենթակա է վերադարձման վերջինիս։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1058 հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ քաղաքացու անձին կամ գույքին, ինչպես նաև իրավաբանական անձի գույքին պատճառված վնասը լրիվ ծավալով ենթակա է հատուցման այն պատճառած անձի կողմից։ Վնասի հատուցման պարտականությունն օրենքով կարող է դրվել վնաս չպատճառած անձի վրա։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58 հոդվածի համաձայն, տուժող է ճանաչվում այն անձը, ում քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով անմիջականորեն պատճառվել է բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս, իսկ տուժողի իրավահաջորդը վերջինիս՝ որոշակի իրավունքներով, այդ թվում քաղ. հայց ներկայացնելու, օժտված անձն է։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60 հոդվածը սահմանում է, որ քաղաքացիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154 հոդվածի համաձայն, քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է նույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով։ Քաղաքացիական դատավարության օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն այդ օրենսգրքով։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158 հոդվածի 2-րդ մասի, քաղաքացիական հայցը հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների հետևանքով։
Շարադրվածից հետևում է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։
Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի։
Վերոգրյալի հիման վրա, Դատարանը, քննության առնելով <<Մանանա Գրեյն>> ՍՊԸ-ն կողմից ամբաստանյալների դեմ ներկայացված հայցապահանջը և ապացուցված համարելով վերոգրյալ հանցագործությունն ամբաստանյալների կողմից կատարելու փաստը, պատճառաբանված կերպով գտել է, որ այն ենթակա է բավարարման` 55.500.000 դրամի չափով՝ որպես ամբաստանյալների կողմից համապարտ պարտավորությամբ բռնագանձման ենթակա հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասի փոխհատուցում։
Վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծության և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրության արդյունքում, Վերաքննիչ քրեական դատարանը գալիս է համոզման, որ Դատարանի 16.06.2014թ. դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված, Դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է գործի արդյունքի վրա, խաթարում է արդարադատության բուն էությունը, դատավճռի` որպես արդարադատության ակտի իմաստը, խախտել է սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալներին արդարացնելու, ինչպես նաև ամբաստանյալ Էդգար Կարաքեշիշյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնելու առումով դատական ակտը բեկանելու և բերված վերաքննիչ բողոքները բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394, 402 հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 16.06.2014թ. դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` էդգար Ստանիսլավի Կարաքեշիշյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 324 հոդվածի 2-րդ մասով, Աշոտ Լավրենտի Առուշանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-177 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով թողնել օրինական ուժի մեջ, մերժելով պաշտպանների վերաքննիչ բողոքը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ