Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0168/01/12
Վիճակագրական տողի համար :
6.3
Պատասխանող
Մարգար Հակոբյան
Մարգար Հակոբյան
Մարգար Հակոբյան Գագիկի
Մարգար Հակոբյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Աիդա Հովհաննիսյան
Մասիս Ռեհանյան
Մհեր Արղամանյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Համլետ Ասատրյան
Հոդվածներ
Վճռաբեկ
Հոդված 403-406, 419, 422-424
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Աիդա Հովհաննիսյան
Մասիս Ռեհանյան
Մհեր Արղամանյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Համլետ Ասատրյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2013-08-21 | 14:00 | 4-րդ | Կայացվել է | ||
| Վճռաբեկ | 2013-05-08 | 11:00 | 2 | |||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-11-15 | 12:00 | 4 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2012-11-07 | 15:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-11-01 | 15:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-10-10 | 12:00 | 4 | Կայացել է |
Գործ հ. ԵԿԴ/0168/01/12
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն Ո Ւ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ո Ւ Թ Յ Ա Ն
21 օգոստոսի 2013թ. ք.Երևան
Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանը
/այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
Մ.ՌԵՀԱՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ռ.ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճռի դեմ բերված պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2012 թվականի հուլիսի 11-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 13140312 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերի հատկանիշներով:
2012 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ Մարգար Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ Մարգար Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
2012 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ Ջիվան Գասպարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:
2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ի որոշմամբ Ջիվան Գասպարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ:
2012 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ Մ.Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով:
2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 13140312 քրեական գործից մաս է անջատվել և առանձնացվել առանձին վարույթում` անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ, որին տրվել է թիվ 13140312/1 համարը:
2012 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ թիվ 13140312 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճռով Մարգար Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է, Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը` թողել օրինական ուժի մեջ:
Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանը:
Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 29-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
2013 թվականի մայիսի 8-ի որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը պաշտպանի վճռաբեկ բողոքը բավարարել է մասնակիորեն: Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշումը բեկանել է և գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության:
Քրեական գործը Վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 30.07.2013թվականի և վարույթ ընդունվել 01.08.2013թվականին:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
Մ.Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ ՙնա, նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ, 2012թ. մայիս ամսվա ընթացքում, միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված, Երևան քաղաքի ՙՀաղթանակ՚ կամուրջի հենասյուների վրայից քանդելով գաղտնի հափշտակել է ՙԵրքաղլույս՚ փակ բաժնետիրական ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` ընդհանուր 180.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ 3 հատ լուսարձակներ:
Անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ ՙՀաղթանակ՚ կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ սույն քրեական գործից մաս անջատելու մասին քննիչի 2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ի որոշման մեջ արձանագրված է` ՙԳողությունը միայնակ կատարելու վերաբերյալ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքը ստուգելու նպատակով վերջինիս առաջարկվել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը և միայնակ ՙՀաղթանակ՚ կամրջի հենասյանը մոնտաժված լուսարձակն ապամոնտաժել և ցած իջեցնել, սակայն մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հրաժարվել է իր իսկ ցուցմունքում նշված հանգամանքը ստուգելու համար նախատեսված քննչական գործողությանը մասնակցելուց, որպիսի պայմաններում ակնհայտ է, որ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հանցագործությունը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ նախնական համաձայնության գալով՚:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Ամբաստանյալ Մ. Հակոբյանի պաշտպան Ռ. Սիրեկանյանն իր վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի` 15.11.2012թ. Մ. Հակոբյանի նկատմամբ կայացրած դատավճիռը օրինական և հիմնավորված չէ: Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա: Թույլ տրված խախտումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3801-րդ հոդվածի համաձայն վերաքննիչ բողոք բերելու հիմք են հանդիսացել:
Նախաքննության ընթացքում Մ.Հակոբյանն իրեն առաջադրված մեղադրանքն ընդունել է և տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ընդունում է իրեն առաջադրված մեղադրանքը` նշելով, որ այդ արարքը կատարել է միայնակ և զղջում է կատարածի համար:
Վկա Արամ Պետրոսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել, որ. ՙՀնարավոր է միայնակ այդ լուսարձակները հանել /.../ քանի որ ես կարողանում եմ իմ աշխատանքի մեջ ինքնուրույն և միայնակ բարձրության վրա լուսարձակները հանել և տեղադրել/.../՚:
Պաշտպանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանում զննվել է նաև իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակները, որի կշիռը կազմում է 13.5 /տասներեք ամբողջ հինգ/ կգ: Այսինքն, իր պաշտպանյալը կարող էր միայնակ այդ կշռով լուսարձակը ապամոնտաժել առանց որևէ մեկի օգնության:
Քրեական գործով ձեռք չեն բերվել ապացույցներ, որով կհիմնավորվեր իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը, այն` որ, նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ, կատարել է իրեն վերագրվող արարքը:
Եթե նախաքննական մարմինը գտել է, որ քրեական գործով անցնող մյուս մեղադրյալի՝ Ջիվան Գասպարյանի մեղքը կատարված արարքում բացակայել է և նրա մասով քրեական գործի վարույթը կարճվել է, ապա իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերավորակվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Բողոքի հեղինակը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի վրա, նշել է, որ իր պաշտպանյալն ամուսնացած է, խնամքին է գտնվում անչափահաս երեխա, ընտանիքը բազմանդամ է և տան միակ աշխատողն է, նախկինում դատապարված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, ընդունում է իր կողմից կատարած արարքը և զղջում կատարածի համար: Ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժն անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտանիքի անդամների վրա և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս: Ըստ պաշտպանի` ընտանեկան դրությունը` որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս: Այս պայմաններում դատարանը, պետք է հաշվի առնի իր պաշտպանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատ-վությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվի արդարացի պատիժ։
Բողոքի հեղինակը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի, 358-րդ հոդվածի իրավական դրույթների վրա, նշել է, որ իր պաշտպանյալի վերաբերյալ կայացված դատավճիռը օրինական չէ, քանի որ չեն պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջները, որոնց մասին նշվել է վերաքննիչ բողոքում:
Ըստ պաշտպանի` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը հիմնավորված չէ, քանի որ դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցները բավարար չեն եղել մեղադրանքը գնահատելու համար: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պատճառաբանված չէ, քանի որ չեն պատճառաբանվել դատավճռում շարադրված բոլոր հետևությունները։
Վերոգրյալի հիման վրա, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի` 15.11.2012թ. դատավճիռը, Մ.Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով կատարված արարքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ նշանակել իրեն վերագրվող արարքի համար նախատեսված պատժի առավել մեղմ պատիժ տուգանքի ձևով, իսկ եթե Վերաքննիչ դատարանը կգտնի, որ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակել հնարավոր չէ, ապա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված տուժողի ներկայացուցիչ Ա.Անանյանի գրավոր պատասխանը.
Տուժողի ներկայացուցիչ Ա.Անանյանը, առարկելով վերաքննիչ բողոքի դեմ, իր գրավոր պատասխանում նշել է, որ ամբաստանյալի հանցավոր արարքի արդյունքում, ի դեմս Երևան համայնքի և նրա բնակիչների, ոտնահարվել է հանրային շահը, համայնքի բյուջեին հասցվել է նյութական վնաս, քանի որ մինչ այսօր համայնքի աշխատակազմի ուժերը և ֆինանսական միջոցները չեն բավարարում ՙՀաղթանակ՚ կամուրջն իր նախկին տեսքի բերելու համար, կամուրջի ճարտարապետական և գեղարվեստական լուսավորությունը մոնտաժվել է հատուկ մասնագիտացված կազմակերպության վճարովի մատուցած ծառայությունների միջոցով /ալպինիստական ուժերի միջոցով/, Կենտրոնականի քննչական բաժնում /քննիչ Հ.Մ.Մանուկյան/ 01.12.2012թ.-ին հարուցվել է թիվ 15127012 քրեական գործը` վերաքննիչ բողոքի պատասխանի 1-ին կետում նշված թվով 16 լուսարձակն իրենց լամպերով գողանալու փաստի առթիվ, այսինքն 2-րդ հարուցված քրեական գործը` նույն վայրից և նույնատիպ ապրանքները:
Թվով 16 լուսարձակները, ինչպես նաև` մյուս 3 լուսարձակները, ամբաստանյալը միայնակ և աննկատ չէր կարող գողանալ, քանի որ հիշյալ կամուրջը շուրջօրյա ոստիկանական պահպանության տակ է գտնվում, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի հիման վրա առաջադրված մեղադրանքը, այն է` մի խումբ անձանց մասնակցությամբ, մասնավորապես ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված ձևով` ՙՀաղթանակ՚ կամուրջի հենասյուների վրայից լուսարձակներ գողանալու հանգամանքը իրավաբանորեն և փաստացի հիմնավոր է:
Թեև ամբաստանյալն ընդունել է իրեն վերագրվող արարքը, այնուամենայնիվ Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցված նոր քրեական գործում ամբաստանյալը թիվ 1 կասկածյալն է դառնալու և եթե խոստովանի կամ օժանդակի նախաքննությանը` նոր լույս սփռելով թվով 16 լուսարձակներն իրենց լամպերով գողանալու փաստի առթիվ հարուցված քրեական գործի բացահայտմանը, ապա դա անվիճելի և մեղմացուցիչ հանգամանք կարող է դառնալ` հաշվի առնելով նաև, որ ամբաստանյալն ամուսնացած է, իր խնամքին ունի անչափահաս 17 տարեկան զավակ, ընտանիքը բազմանդամ է, նախկինում չի արատավորվել հանցանք կատարելու համար, և առհասարակ դրական է բնութագրվում:
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, լսելով պաշտպանի կողմից իր վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումները, ամբաստանյալին, վերլուծելով գործի նյութերը, ուսումնասիրելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Գործով ձեռք բերված ապացույցների իրավական վերլուծության արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը, հաստատված համարելով վերը նշված մեղադրանքը, արձանագրել է, որ «(...) ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով:
(...) [Դ]ատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ գողություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: (...)ե (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթ 82):
8. Վերաքննիչ դատարանը, քննարկելով Մ.Հակոբյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի փաստարկը, նշել է՝ « (…) Վերաքննիչ դատարանը ուսումնասիրելով և վերլուծելով գործի ապացույցները, նույնպես հանգում է համոզման, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում և արժանահավատ չեն:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, մասնավորապես` գողությունը միայնակ կատարելու անհնարինությունը վկայող դեպքի վայրի վերը նկարագրված իրադրությունը, գողությունը միայնակ կատարելու հարցը պարզելու նպատակով քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց Մ.Հակոբյանի խուսափելու փաստը, հանգում է համոզման, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանը գողությունը կատարել է մեկ այլ անձի հետ միասին:
(…) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ Մ.Հակոբյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի մեղավորությունը հիմնավորված է Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ժամանակ հետազոտված և դատավճռում շարադրված` ամբաստանյալի հանցանքը հիմնավորող ապացույցներով, որոնցով և հերքվում են վերաքննիչ բողոքում նշված, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանում` դատաքննության ժամանակ, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի բերած ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չլինելու վերաբերյալ պատճառաբանությունները:
(…) Վերաքննիչ դատարանը, քննության ենթարկելով ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկները, դրանք համադրելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հետ, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, նույնպես հանգում է այն հետևության, որ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղսագրված արարքում հաստատված է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն՝ ՙՄիայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
ՙ1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ՚:
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ, (…):
(…) Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…)՚ (տե՛ս Մակար Ռազմիկի Հովհաննիսյանի և Աշոտ Վաղարշակի Մարտիրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-14-րդ կետերը):
ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի համաձայն` « (…) Չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
3.Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4.Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի՚:
Մեջբերված սահմանադրական և քրեադատավարական դրույթները մեկնաբանելով սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված՝ Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համատեքստում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: Այս հանգամանքը բազմիցս շեշտադրվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից: Մասնավորապես, Եվրոպական դատարանը կարևորել է կոնկրետ գործով արդար դատական քննություն կատարված լինելու վերաբերյալ իր համոզմունքի ձևավորումը և նշել է, որ քրեական վարույթի իմաստով արդար դատական քննությունը ներառում է նաև անմեղության կանխավարկածի պահպանումը, ինչը նշանակում է, որ դատավորը չպետք է ելնի այն կանխավարկածից, թե անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցանքը, հանցանքի կատարման մեջ անձի մեղավորությունն ապացուցելու պարտականությունը կրում է դատախազությունը և կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Թելֆներն ընդդեմ Ավստրիայի (TELFNER v. AUSTRIA) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 2001 թվականի մարտի 20-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33501/96, կետ 15, ինչպես նաև Նատունենն ընդդեմ Ֆինլանդիայի (NATUNEN v. FINLAND) գործով 2009 թվականի մարտի 31-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21022/04, կետ 53):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ ՙՀանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի համաձայն՝
ՙ1. Կատարողի հետ մեկտեղ հանցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը:
2. Կատարող է համարվում այն անձը, ով անմիջականորեն կատարել է հանցանքը կամ դրա կատարմանն անմիջականորեն մասնակցել է այլ անձանց (համակատարողների) հետ համատեղ, ինչպես նաև հանցանքը կատարել է այլ այնպիսի անձանց օգտագործելու միջոցով, ովքեր օրենքի ուժով ենթակա չեն քրեական պատասխանատվության կամ հանցանքը կատարել են անզգուշությամբ: (....)՚:
Հանցակցության հատկանիշների և ձևերի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Ալիկ Ռուդիկի Մաթևոսյանի և Ռաֆիկ Արայիկի Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հուլիսի 25-ի թիվ ՎԲ-48/08 որոշման 28-29-րդ կետերը), ինչպես նաև Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 որոշման 17-րդ կետը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ ՙՀանցանքը համարվում է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված, եթե դրան մասնակցել են այնպիսի համակատարողներ, ովքեր նախապես՝ մինչև հանցագործությունն սկսելը, պայմանավորվել են հանցանքը համատեղ կատարելու մասին՚:
Մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ հանցանք կատարելու հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Սարգսյանի և այլոց գործով որոշման մեջ (տե՛ս Հակոբ Հայկի Սարգսյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի մայիսի 11-ի թիվ ԼԴ/0136/01/10 որոշման 11-18-րդ կետերը):
Սույն գործի նյութերից երևում է, որ նախաքննության ընթացքում Մ.Հակոբյանի հետ միասին ՙՀաղթանակ՚ կամրջի հենասյուների վրայից 3 հատ լուսարձակները նախնական համաձայնությամբ մեկ միասնական դիտավորությամբ գաղտնի հափշտակելու մեջ մեղադրվել է նաև այլ անձ, որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը արդարացման հիմքով դադարեցվել է ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ: Դրանից հետո, չնայած Մ.Հակոբյանը մշտապես պնդել է, որ գողությունը կատարել է միայնակ, նախաքննության մարմինը քրեական գործից մաս է անջատել և առանձնացրել առանձին վարույթում (տե՛ս սույն որոշման 1-ին կետը): Անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ ՙՀաղթանակ՚ կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ սույն քրեական գործից մաս անջատելու մասին որոշման մեջ նախաքննության մարմինն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքն ստուգելու նպատակով նրան առաջարկվել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը և միայնակ ՙՀաղթանակ՚ կամրջի հենասյանը մոնտաժված լուսարձակն ապամոնտաժել և ցած իջեցնել, սակայն մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հրաժարվել է (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը):
Քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց Մ.Հակոբյանի հրաժարումը նախաքննության մարմինը գնահատել է որպես հաստատում այն հանգամանքի, որ նա հանցագործությունը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ նախնական համաձայնության գալով: Հետագայում, այդպես էլ չբացահայտելով խմբի մեջ ընգրկված մյուս անձին կամ անձանց` նախաքննության մարմինը Մ.Հակոբյանին մեղսագրել է լուսարձակների հափշտակությունը« մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբե կատարելու ծանրացնող հատկանիշը (տե՛ս սույն որոշման 5-6-րդ կետերը):
Սույն գործով ձեռք բերված ապացույցների գնահատման արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում:
Վերաքննիչ դատարանը ևս գտել է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում և արժանահավատ չեն: Իր այս եզրակացության հիմքում Վերաքննիչ դատարանը դրել է այն հանգամանքը, որ Մ.Հակոբյանը խուսափել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ սույն գործով մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ հափշտակություն կատարելու մեջ Մ.Հակոբյանի մեղավորությունը Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարել` հիմք ընդունելով ոչ թե ՀՀ քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված, վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությունը, այլ մեղադրյալի կողմից քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց հրաժարվելու փաստի վրա հիմնված ենթադրությունը:
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ապացուցված չէ Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումն այն մասին, որ Մ.Հակոբյանը հափշտակությունը կատարել է այլ անձի (անձանց) հետ նախնական համաձայնությամբ: Այս առումով Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածով ամրագրված՝ ապացույցների գնահատման պահանջը:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է նաև, որ Մ.Հակոբյանի արարքը ՙ մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված լինելու՚ հատկանիշով որակելով` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերով երաշխավորված` անձի մեղավորության մասին հետևությունը ենթադրությունների վրա չհիմնելու, ինչպես նաև բոլոր չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու սկզբունքների խախտում:
Վերաքննիչ քրեական դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով թույլ են տրվել դատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, չհիմնավորված որոշման կայացմանը:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, քրեական գործի նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված բոլոր ապացույցները հանգամանորեն հետազոտելու և օբյեկտիվ գնահատման ենթարկելու պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը պետք է բեկանել և ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղսագրված արարքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, 397-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել :
Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը` Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քր. օր-ի 177-րդ հոդ. 2-րդ մասի 1-ին կետով:
Մարգար Գագիկի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման 1/մեկ/ տարի ժամկետով:
Նկատի ունենալով, որ նա 2012թվի հուլիսի 11-ից գտնվում է անազատության մեջ և սույն որոշմամբ նշանակված պատժի ժամկետն արդեն իսկ կրել է, ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, վերացնել և նրան ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճում:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐª ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ա. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն Ո Ւ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ո Ւ Թ Յ Ա Ն
21 օգոստոսի 2013թ. ք.Երևան
Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանը
/այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
Մ.ՌԵՀԱՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ռ.ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճռի դեմ բերված պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2012 թվականի հուլիսի 11-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 13140312 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերի հատկանիշներով:
2012 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ Մարգար Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ Մարգար Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
2012 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ Ջիվան Գասպարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:
2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ի որոշմամբ Ջիվան Գասպարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ:
2012 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ Մ.Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով:
2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 13140312 քրեական գործից մաս է անջատվել և առանձնացվել առանձին վարույթում` անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ, որին տրվել է թիվ 13140312/1 համարը:
2012 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ թիվ 13140312 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճռով Մարգար Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է, Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը` թողել օրինական ուժի մեջ:
Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանը:
Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 29-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
2013 թվականի մայիսի 8-ի որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը պաշտպանի վճռաբեկ բողոքը բավարարել է մասնակիորեն: Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշումը բեկանել է և գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության:
Քրեական գործը Վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 30.07.2013թվականի և վարույթ ընդունվել 01.08.2013թվականին:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
Մ.Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ ՙնա, նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ, 2012թ. մայիս ամսվա ընթացքում, միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված, Երևան քաղաքի ՙՀաղթանակ՚ կամուրջի հենասյուների վրայից քանդելով գաղտնի հափշտակել է ՙԵրքաղլույս՚ փակ բաժնետիրական ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` ընդհանուր 180.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ 3 հատ լուսարձակներ:
Անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ ՙՀաղթանակ՚ կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ սույն քրեական գործից մաս անջատելու մասին քննիչի 2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ի որոշման մեջ արձանագրված է` ՙԳողությունը միայնակ կատարելու վերաբերյալ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքը ստուգելու նպատակով վերջինիս առաջարկվել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը և միայնակ ՙՀաղթանակ՚ կամրջի հենասյանը մոնտաժված լուսարձակն ապամոնտաժել և ցած իջեցնել, սակայն մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հրաժարվել է իր իսկ ցուցմունքում նշված հանգամանքը ստուգելու համար նախատեսված քննչական գործողությանը մասնակցելուց, որպիսի պայմաններում ակնհայտ է, որ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հանցագործությունը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ նախնական համաձայնության գալով՚:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Ամբաստանյալ Մ. Հակոբյանի պաշտպան Ռ. Սիրեկանյանն իր վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի` 15.11.2012թ. Մ. Հակոբյանի նկատմամբ կայացրած դատավճիռը օրինական և հիմնավորված չէ: Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա: Թույլ տրված խախտումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3801-րդ հոդվածի համաձայն վերաքննիչ բողոք բերելու հիմք են հանդիսացել:
Նախաքննության ընթացքում Մ.Հակոբյանն իրեն առաջադրված մեղադրանքն ընդունել է և տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ընդունում է իրեն առաջադրված մեղադրանքը` նշելով, որ այդ արարքը կատարել է միայնակ և զղջում է կատարածի համար:
Վկա Արամ Պետրոսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել, որ. ՙՀնարավոր է միայնակ այդ լուսարձակները հանել /.../ քանի որ ես կարողանում եմ իմ աշխատանքի մեջ ինքնուրույն և միայնակ բարձրության վրա լուսարձակները հանել և տեղադրել/.../՚:
Պաշտպանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանում զննվել է նաև իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակները, որի կշիռը կազմում է 13.5 /տասներեք ամբողջ հինգ/ կգ: Այսինքն, իր պաշտպանյալը կարող էր միայնակ այդ կշռով լուսարձակը ապամոնտաժել առանց որևէ մեկի օգնության:
Քրեական գործով ձեռք չեն բերվել ապացույցներ, որով կհիմնավորվեր իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը, այն` որ, նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ, կատարել է իրեն վերագրվող արարքը:
Եթե նախաքննական մարմինը գտել է, որ քրեական գործով անցնող մյուս մեղադրյալի՝ Ջիվան Գասպարյանի մեղքը կատարված արարքում բացակայել է և նրա մասով քրեական գործի վարույթը կարճվել է, ապա իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերավորակվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Բողոքի հեղինակը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի վրա, նշել է, որ իր պաշտպանյալն ամուսնացած է, խնամքին է գտնվում անչափահաս երեխա, ընտանիքը բազմանդամ է և տան միակ աշխատողն է, նախկինում դատապարված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, ընդունում է իր կողմից կատարած արարքը և զղջում կատարածի համար: Ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժն անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտանիքի անդամների վրա և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս: Ըստ պաշտպանի` ընտանեկան դրությունը` որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս: Այս պայմաններում դատարանը, պետք է հաշվի առնի իր պաշտպանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատ-վությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվի արդարացի պատիժ։
Բողոքի հեղինակը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի, 358-րդ հոդվածի իրավական դրույթների վրա, նշել է, որ իր պաշտպանյալի վերաբերյալ կայացված դատավճիռը օրինական չէ, քանի որ չեն պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջները, որոնց մասին նշվել է վերաքննիչ բողոքում:
Ըստ պաշտպանի` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը հիմնավորված չէ, քանի որ դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցները բավարար չեն եղել մեղադրանքը գնահատելու համար: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պատճառաբանված չէ, քանի որ չեն պատճառաբանվել դատավճռում շարադրված բոլոր հետևությունները։
Վերոգրյալի հիման վրա, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի` 15.11.2012թ. դատավճիռը, Մ.Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով կատարված արարքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ նշանակել իրեն վերագրվող արարքի համար նախատեսված պատժի առավել մեղմ պատիժ տուգանքի ձևով, իսկ եթե Վերաքննիչ դատարանը կգտնի, որ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակել հնարավոր չէ, ապա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված տուժողի ներկայացուցիչ Ա.Անանյանի գրավոր պատասխանը.
Տուժողի ներկայացուցիչ Ա.Անանյանը, առարկելով վերաքննիչ բողոքի դեմ, իր գրավոր պատասխանում նշել է, որ ամբաստանյալի հանցավոր արարքի արդյունքում, ի դեմս Երևան համայնքի և նրա բնակիչների, ոտնահարվել է հանրային շահը, համայնքի բյուջեին հասցվել է նյութական վնաս, քանի որ մինչ այսօր համայնքի աշխատակազմի ուժերը և ֆինանսական միջոցները չեն բավարարում ՙՀաղթանակ՚ կամուրջն իր նախկին տեսքի բերելու համար, կամուրջի ճարտարապետական և գեղարվեստական լուսավորությունը մոնտաժվել է հատուկ մասնագիտացված կազմակերպության վճարովի մատուցած ծառայությունների միջոցով /ալպինիստական ուժերի միջոցով/, Կենտրոնականի քննչական բաժնում /քննիչ Հ.Մ.Մանուկյան/ 01.12.2012թ.-ին հարուցվել է թիվ 15127012 քրեական գործը` վերաքննիչ բողոքի պատասխանի 1-ին կետում նշված թվով 16 լուսարձակն իրենց լամպերով գողանալու փաստի առթիվ, այսինքն 2-րդ հարուցված քրեական գործը` նույն վայրից և նույնատիպ ապրանքները:
Թվով 16 լուսարձակները, ինչպես նաև` մյուս 3 լուսարձակները, ամբաստանյալը միայնակ և աննկատ չէր կարող գողանալ, քանի որ հիշյալ կամուրջը շուրջօրյա ոստիկանական պահպանության տակ է գտնվում, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի հիման վրա առաջադրված մեղադրանքը, այն է` մի խումբ անձանց մասնակցությամբ, մասնավորապես ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված ձևով` ՙՀաղթանակ՚ կամուրջի հենասյուների վրայից լուսարձակներ գողանալու հանգամանքը իրավաբանորեն և փաստացի հիմնավոր է:
Թեև ամբաստանյալն ընդունել է իրեն վերագրվող արարքը, այնուամենայնիվ Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցված նոր քրեական գործում ամբաստանյալը թիվ 1 կասկածյալն է դառնալու և եթե խոստովանի կամ օժանդակի նախաքննությանը` նոր լույս սփռելով թվով 16 լուսարձակներն իրենց լամպերով գողանալու փաստի առթիվ հարուցված քրեական գործի բացահայտմանը, ապա դա անվիճելի և մեղմացուցիչ հանգամանք կարող է դառնալ` հաշվի առնելով նաև, որ ամբաստանյալն ամուսնացած է, իր խնամքին ունի անչափահաս 17 տարեկան զավակ, ընտանիքը բազմանդամ է, նախկինում չի արատավորվել հանցանք կատարելու համար, և առհասարակ դրական է բնութագրվում:
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, լսելով պաշտպանի կողմից իր վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումները, ամբաստանյալին, վերլուծելով գործի նյութերը, ուսումնասիրելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Գործով ձեռք բերված ապացույցների իրավական վերլուծության արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը, հաստատված համարելով վերը նշված մեղադրանքը, արձանագրել է, որ «(...) ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով:
(...) [Դ]ատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ գողություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: (...)ե (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթ 82):
8. Վերաքննիչ դատարանը, քննարկելով Մ.Հակոբյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի փաստարկը, նշել է՝ « (…) Վերաքննիչ դատարանը ուսումնասիրելով և վերլուծելով գործի ապացույցները, նույնպես հանգում է համոզման, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում և արժանահավատ չեն:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, մասնավորապես` գողությունը միայնակ կատարելու անհնարինությունը վկայող դեպքի վայրի վերը նկարագրված իրադրությունը, գողությունը միայնակ կատարելու հարցը պարզելու նպատակով քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց Մ.Հակոբյանի խուսափելու փաստը, հանգում է համոզման, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանը գողությունը կատարել է մեկ այլ անձի հետ միասին:
(…) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ Մ.Հակոբյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի մեղավորությունը հիմնավորված է Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ժամանակ հետազոտված և դատավճռում շարադրված` ամբաստանյալի հանցանքը հիմնավորող ապացույցներով, որոնցով և հերքվում են վերաքննիչ բողոքում նշված, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանում` դատաքննության ժամանակ, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի բերած ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չլինելու վերաբերյալ պատճառաբանությունները:
(…) Վերաքննիչ դատարանը, քննության ենթարկելով ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկները, դրանք համադրելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հետ, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, նույնպես հանգում է այն հետևության, որ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղսագրված արարքում հաստատված է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն՝ ՙՄիայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
ՙ1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ՚:
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ, (…):
(…) Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…)՚ (տե՛ս Մակար Ռազմիկի Հովհաննիսյանի և Աշոտ Վաղարշակի Մարտիրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-14-րդ կետերը):
ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի համաձայն` « (…) Չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
3.Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4.Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի՚:
Մեջբերված սահմանադրական և քրեադատավարական դրույթները մեկնաբանելով սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված՝ Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համատեքստում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: Այս հանգամանքը բազմիցս շեշտադրվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից: Մասնավորապես, Եվրոպական դատարանը կարևորել է կոնկրետ գործով արդար դատական քննություն կատարված լինելու վերաբերյալ իր համոզմունքի ձևավորումը և նշել է, որ քրեական վարույթի իմաստով արդար դատական քննությունը ներառում է նաև անմեղության կանխավարկածի պահպանումը, ինչը նշանակում է, որ դատավորը չպետք է ելնի այն կանխավարկածից, թե անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցանքը, հանցանքի կատարման մեջ անձի մեղավորությունն ապացուցելու պարտականությունը կրում է դատախազությունը և կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Թելֆներն ընդդեմ Ավստրիայի (TELFNER v. AUSTRIA) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 2001 թվականի մարտի 20-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33501/96, կետ 15, ինչպես նաև Նատունենն ընդդեմ Ֆինլանդիայի (NATUNEN v. FINLAND) գործով 2009 թվականի մարտի 31-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21022/04, կետ 53):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ ՙՀանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի համաձայն՝
ՙ1. Կատարողի հետ մեկտեղ հանցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը:
2. Կատարող է համարվում այն անձը, ով անմիջականորեն կատարել է հանցանքը կամ դրա կատարմանն անմիջականորեն մասնակցել է այլ անձանց (համակատարողների) հետ համատեղ, ինչպես նաև հանցանքը կատարել է այլ այնպիսի անձանց օգտագործելու միջոցով, ովքեր օրենքի ուժով ենթակա չեն քրեական պատասխանատվության կամ հանցանքը կատարել են անզգուշությամբ: (....)՚:
Հանցակցության հատկանիշների և ձևերի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Ալիկ Ռուդիկի Մաթևոսյանի և Ռաֆիկ Արայիկի Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հուլիսի 25-ի թիվ ՎԲ-48/08 որոշման 28-29-րդ կետերը), ինչպես նաև Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 որոշման 17-րդ կետը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ ՙՀանցանքը համարվում է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված, եթե դրան մասնակցել են այնպիսի համակատարողներ, ովքեր նախապես՝ մինչև հանցագործությունն սկսելը, պայմանավորվել են հանցանքը համատեղ կատարելու մասին՚:
Մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ հանցանք կատարելու հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Սարգսյանի և այլոց գործով որոշման մեջ (տե՛ս Հակոբ Հայկի Սարգսյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի մայիսի 11-ի թիվ ԼԴ/0136/01/10 որոշման 11-18-րդ կետերը):
Սույն գործի նյութերից երևում է, որ նախաքննության ընթացքում Մ.Հակոբյանի հետ միասին ՙՀաղթանակ՚ կամրջի հենասյուների վրայից 3 հատ լուսարձակները նախնական համաձայնությամբ մեկ միասնական դիտավորությամբ գաղտնի հափշտակելու մեջ մեղադրվել է նաև այլ անձ, որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը արդարացման հիմքով դադարեցվել է ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ: Դրանից հետո, չնայած Մ.Հակոբյանը մշտապես պնդել է, որ գողությունը կատարել է միայնակ, նախաքննության մարմինը քրեական գործից մաս է անջատել և առանձնացրել առանձին վարույթում (տե՛ս սույն որոշման 1-ին կետը): Անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ ՙՀաղթանակ՚ կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ սույն քրեական գործից մաս անջատելու մասին որոշման մեջ նախաքննության մարմինն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքն ստուգելու նպատակով նրան առաջարկվել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը և միայնակ ՙՀաղթանակ՚ կամրջի հենասյանը մոնտաժված լուսարձակն ապամոնտաժել և ցած իջեցնել, սակայն մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հրաժարվել է (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը):
Քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց Մ.Հակոբյանի հրաժարումը նախաքննության մարմինը գնահատել է որպես հաստատում այն հանգամանքի, որ նա հանցագործությունը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ նախնական համաձայնության գալով: Հետագայում, այդպես էլ չբացահայտելով խմբի մեջ ընգրկված մյուս անձին կամ անձանց` նախաքննության մարմինը Մ.Հակոբյանին մեղսագրել է լուսարձակների հափշտակությունը« մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբե կատարելու ծանրացնող հատկանիշը (տե՛ս սույն որոշման 5-6-րդ կետերը):
Սույն գործով ձեռք բերված ապացույցների գնահատման արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում:
Վերաքննիչ դատարանը ևս գտել է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում և արժանահավատ չեն: Իր այս եզրակացության հիմքում Վերաքննիչ դատարանը դրել է այն հանգամանքը, որ Մ.Հակոբյանը խուսափել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ սույն գործով մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ հափշտակություն կատարելու մեջ Մ.Հակոբյանի մեղավորությունը Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարել` հիմք ընդունելով ոչ թե ՀՀ քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված, վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությունը, այլ մեղադրյալի կողմից քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց հրաժարվելու փաստի վրա հիմնված ենթադրությունը:
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ապացուցված չէ Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումն այն մասին, որ Մ.Հակոբյանը հափշտակությունը կատարել է այլ անձի (անձանց) հետ նախնական համաձայնությամբ: Այս առումով Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածով ամրագրված՝ ապացույցների գնահատման պահանջը:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է նաև, որ Մ.Հակոբյանի արարքը ՙ մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված լինելու՚ հատկանիշով որակելով` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերով երաշխավորված` անձի մեղավորության մասին հետևությունը ենթադրությունների վրա չհիմնելու, ինչպես նաև բոլոր չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու սկզբունքների խախտում:
Վերաքննիչ քրեական դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով թույլ են տրվել դատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, չհիմնավորված որոշման կայացմանը:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, քրեական գործի նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված բոլոր ապացույցները հանգամանորեն հետազոտելու և օբյեկտիվ գնահատման ենթարկելու պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը պետք է բեկանել և ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղսագրված արարքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, 397-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել :
Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը` Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քր. օր-ի 177-րդ հոդ. 2-րդ մասի 1-ին կետով:
Մարգար Գագիկի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման 1/մեկ/ տարի ժամկետով:
Նկատի ունենալով, որ նա 2012թվի հուլիսի 11-ից գտնվում է անազատության մեջ և սույն որոշմամբ նշանակված պատժի ժամկետն արդեն իսկ կրել է, ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, վերացնել և նրան ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճում:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐª ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ա. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
15 նոյեմբերի 2012թ. ք. Երևան
ԵԿԴ-0168/01/12
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղարներ` Է. Մկրտչյան,
Տ. Գրիգորյան,
Ա. Հովհաննիսյան,
մասնակցությամբ
մեղադրողներ`
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության
ավագ դատախազ Ա. Գալստյանի,
նույն դատախազության դատախազ Հ. Մելքոնյանի,
պաշտպան Ռ. Սիրեկանյանի,
տուժողի ներկայացուցիչ Ա. Անանյանի,
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
Մարգար Գագիկի Հակոբյանի`
ծնված 1974թ. օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվել է Երևանի Իսակովի պողոտայի թիվ 56 տանը, կալանքի տակ է 11.07.2012թ.-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 13140312 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է 11.07.2012թ., ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, Մարգար Գագիկի Հակոբյանի և ինքնությունը չպարզված Ջիվան անունով անձնավորության կողմից գողություն կատարելու դեպքի առթիվ։
Քննիչի 13.07.2012թ. որոշմամբ Մարգար Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը։
Քննիչի 17.07.2012թ. որոշմամբ Ջիվան Շավարշի Գասպարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, որոշում է կայացվել կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդություն հարուցելու մասին և մեղադրյալ Ջիվան Գասպարյանին հայտնաբերելու նպատակով որոշում է կայացվել նրա հետախուզումը հայտարարելու մասին։
Քննիչի 06.09.2012թ. որոշմամբ, Ջիվան Շավարշի Գասպարյանի նկատմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ։
Քննիչի 14.09.2012թ. որոշմամբ, թիվ 13140312 քրեական գործից անջատվել է անհայտ անձի կողմից, Մ. Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ «Հաղթանակ» կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ մասը, այն առանձնացվել է առանձին վարույթում և անջատված մասին շնորհվել է թիվ 13140312/1 համարը։
Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հետևյալ արարքի համար. «որ նա նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ, 2012թ. մայիս ամսվա ընթացքում միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված Երևան քաղաքի «Հաղթանակ» կամուրջի հենասյուների վրայից քանդելով գաղտնի հափշտակել է «Երքաղլույս» փակ բաժնետիրական ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` ընդհանուր 180.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ 3 հատ լուսարձակներ։»։
2012թ. սեպտեմբերի 20-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Մարգար Հակոբյանը, վկաներ Արամ Պետրոսյանը և Ջիվան Գասպարյանը բնակվել են Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտային հարակից բնակելի թաղամասում, ավելի քան տաս տարի ճանաչել են միմյանց։ Ամբաստանյալ Մարգար Հակոբյանը Արամ Պետրոսյանի միջնորդությամբ, երբեմն վարձու աշխատանքներ է կատարել։
Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանը, նախնական համաձայնության գալով մեկ այլ անձի հետ, 2012թ. մայիսին, Երևանում, վաճառելու նպատակով, Երևան քաղաքի «Հաղթանակ» կամրջի հենասյուներից քանդելով` ապամոնտաժել են «Երքաղլույս» ՓԲ ընկերությանը պատկանող, 180.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության երեք լուսարձակներ։ Վկա Արամ Պետրոսյանն այդ լուսարձակներից երկուսը գնելու ցանկություն է հայտնել։ Ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանը և վկա Ջիվան Գասպարյանը, վերջինիս պատկանող, «ՎԱԶ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայով լուսարձակները տեղափոխել են «Երևանյան գիշերներ» ռեստորան։ Այնտեղ հանդիպելով Արամ Պետրոսյանին և նրան ներկայացնելով լուսարձակները` ստուգելուց հետո դրանք տեղափոխել են նրա արհեստանոց։ Դրանց դիմաց Արամ Պետրոսյանը վճարել է 16.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Մի քանի օր անց ամբաստանյալ Մարգար Հակոբյանը վկա Ջիվան Գասպարյանի հետ միասին, վկա Արամ Պետրոսյանին են հանձնել երրորդ լուսարձակը և խնդրել են այն նույնպես գնել` արժեքը թեկուզ տաս օր անց վճարելու պայմանով։ Արամ Պետրոսյանը համաձայնվել և վերցրել է երրորդ լուսարձակը։ Երեք օր անց Մարգար Հակոբյանը պահանջել և վկա Արամ Պետրոսյանից ստացել է երրորդ լուսարձակի արժեքը կազմող 8000 ՀՀ դրամ գումարը։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ Մարգար Հակոբյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի` որպես կասկածյալ և որպես մեղադրյալ նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ 2012թ. մայիսին, իրենց թաղամասի բնակիչ Ջիվան Գասպարյանն իրեն առաջարկել է գողանալ իրենց թաղամասում գտնվող, «Հաղթանակ» կամրջի հենասյուների վրա առկա լուսարձակները։ Ինքը համաձայնվել է, որից հետո Ջիվանը համապատասխան գործիք է բերել և միասին քայլելով հասել են կամրջի հենասյուներին։ Միմյանց փոխարինելով բարձրացել են հենասյան վրա և քանդել են լուսարձակներից մեկը, այն թաքցրել են մոտակա թփերի մեջ և հեռացել են։
Հաջորդ օրը ցերեկը Ջիվանը եկել է իրենց տուն և հայտնել է, որ իրենց թաղամասի բնակիչ, «Երևանյան գիշերներ» ռեստորանի պահակ Արամը ցանկանում է գնել լուսարձակը։ Ինքն ու Ջիվանը լուսարձակը տարել են ռեստորան և 8000 ՀՀ դրամ գումարով այն վաճառել են Արամին։ Դրանից մեկ-երկու օր անց Ջիվանն ասել է, որ Արամը կրկին լուսարձակ է ցանկանում գնել։ Միասին որոշել են ևս մեկ լուսարձակ հափշտակել։ Նույն օրը, մութն ընկնելուց հետո գնացել են կամրջի մոտ և նույն եղանակով քանդել են ևս մեկ լուսարձակ, այն թաքցրել են թփերի մեջ, իսկ հաջորդ օրը 8000 ՀՀ դրամ գումարով այն վաճառել են Արամին։ Մի քանի օր անց Ջիվանն իրեն հայտնել է, որ Արամը ևս մեկ լուսարձակ է ցանկանում գնել։ Երեկոյան միասին գնացել են կամրջի մոտ, միմյանց փոխարինելով քանդել են ևս մեկ լուսարձակ, այն թաքցրել են թփերի մեջ, իսկ հաջորդ օրը 8000 ՀՀ դրամ գումարով վաճառել են Արամին։ Լուսարձակների վաճառքից ստացված գումարը հավասարապես բաժանել են միմյանց միջև։
/գ.թ. 19-21, 56-57/
Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանը հետագայում փոփոխելով իր ցուցմունքները` հայտնել է, որ Ջիվանն իր հետ լուսարձակներ չի հափշտակել, այլ 2012թ. մայիսին, շուրջ մետրուկես մետր երկարությամբ աստիճանի օգնությամբ միայնակ բարձրացել է «Հաղթանակ» կամրջի հենասյուների վրա, բանալու օգնությամբ քանդել է շուրջ հինգ մետր բարձրության վրա գտնվող լուսարձակները և դրանք թաքցրել է մոտակա թփերի մեջ։ Հաջորդ օրն իրենց թաղամասի բնակիչ, «Երևանյան գիշերներ» ռեստորանի էլեկտրիկ Արամին հայտնել է, որ տանը լուսարձակներ ունի և առաջարկել է գնել դրանք։ Արամը համաձայնվել է։ Նույն օրը երեկոյան լուսարձակները հանել է թաքստոցից, դրանք տեղափոխել է Ջիվանի տան բակ, տեղադրել է Ջիվանի ավտոմեքենայի բեռնախցիկում, ապա բարձրացել է Ջիվանի տուն և խնդրել է իրեն տեղափոխել ռեստորան։ Գողացված լուսարձակների մասին Ջիվանին ոչինչ չի հայտնել։ Երբ հասել են ռեստորանի բակ` Արամը դիմավորել է իրենց, Ջիվանը մնացել է ավտոմեքենայում, իսկ ինքը լուսարձակներն իջեցրել է ավտոմեքենայից և դրել է Արամի արհեստանոցում։ Արամը լուսարձակների համար իրեն վճարել է 24.000 ՀՀ դրամ, որից հետո ինքը նստել է Ջիվանի ավտոմեքենան և վերադարձել է։
Նախաքննության ժամանակ իր նկատմամբ բռնություն չի կիրառվել և տվել է ճիշտ ցուցմունքներ։ Նախաքննության ժամանակ հայտնել է, որ լուսարձակների հափշտակությունը կատարել է Ջիվանի հետ միասին, քանի որ մտածել է, որ այդպես իր մեղքը կթեթևանա։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 126-127, 128, 137, 145, 164/
Վկա Արամ Հմայակի Պետրոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատում է «Երևանյան գիշերներ» ռեստորանում որպես էլեկտրիկ։ 2001թ.-ից ճանաչում է իրենց թաղամասի բնակիչներ Մարգարին և Ջիվանին, նրանց հետ գտնվում է նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ։ Մարգարը որպես բանվոր վարձու աշխատանքներ է կատարում և երբեմն աշխատանք է գտել իր միջնորդությամբ։ 2012թ. մայիսին իրենց թաղամասում պատահաբար հանդիպել է Մարգարին։ Վերջինս իրեն առաջարկել է լուսարձակներ գնել։ Ինքը Մարգարին չի հարցրել, թե որտեղից է դրանք ձեռք բերել։ Մի քանի օր անց ռեստորանի լուսարձակերից երկուսը խափանվել են և անհրաժեշտություն է առաջացել դրանք փոխարինել։ Մարգարին հարցրել է լուսարձակների մասին և վերջինս խոստացել է բերել դրանք։ Այնուհետև Մարգարը և Ջիվանը, վերջինիս «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայով եկել են ռեստորանի բակ։ Ինքը զննել է ավտոմեքենայի բեռնախցիկում դրված լուսարձակները, համոզվել է, որ դրանք գտնվում են նորմալ վիճակում։ Ջիվանը մնացել է ավտոմեքենայում, իսկ Մարգարը դրանք տեղափոխել է իր արհեստանոց, որից հետո ինքը Մարգարին վճարել է 24.000 ՀՀ դրամ գումար և նրանք ավտոմեքենայով հեռացել են։ Չի հիշում` միանգամից են լուսարձակները բերել, թե առանձին։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 33-34, 113-114/
Վկա Ջիվան Շավարշի Գասպարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2012թ. ապրիլից հունիսն ընկած ժամանակահատվածում, կոնկրետ ամիսը չի հիշում, իրենց թաղամասի բնակիչ, իր հորաքրոջ թոռ Մարգար Հակոբյանը երեկոյան եկել է իրենց տուն և իրեն հայտնել է, որ ավտոմեքենայի մեջ ինչ-որ բան է դրել, խնդրել է դրանք տեղափոխել իրենց թաղամասում գտնվող «Երևանյան գիշերներ» ռեստորան։ Ինքը չի մերժել Մարգարի խնդրանքը։ Միասին դուրս են եկել տնից, նստել են իր «ՎԱԶ 2121» մակնիշի ավտոմեքենան և գնացել են նշված ռեստորան։ Ավտոմեքենան կանգնեցրել է ռեստորանի բակում։ Մարգարը կանչել է ռեստորանի մեխանիկ Արամին, որի գալուց հետո Մարգարն իջել է ավտոմեքենայից, իսկ ինքը մնացել է ավտոմեքենայում։ Մարգարը և Արամը քայլել են ավտոմեքենայի բեռնախցիկի կողմը, իսկ ինքը Մարգարի խնդրանքով սրահից բացել է բեռնախցիկը։ Մարգարն ինչ-որ բան է վերցրել և գնացել են Արամի արհեստանոց։ Շուրջ հինգ րոպե անց Մարգարին տարել է նրանց տուն, որից հետո ինքը նույնպես գնացել է տուն։ Մարգարն իրեն գումար չի տվել, ինչպես նաև չի ասել, թե ինչ է տեղափոխել արհեստանոց։ Ինքը նույնպես նրան որևէ բան չի հարցրել։ Մարգար Հակոբյանի հետ գտնվել է նորմալ հարաբերությունների մեջ։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 91, 110-112, 113-114, 126-127/
Դատաապրանքագիտական փորձաքննության 23.08.2012թ. թիվ 402 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Փորձաքննությանը տրամադրված լուսարձակ լապտերի միջին շուկայական արժեքը որոշմամբ առաջադրված ժամանակահատվածի դրությամբ, առկա ապրանքային վիճակի հաշվառմամբ գնահատվում է 60000 (վաթսուն հազար) ՀՀ դրամ։»։
/գ.թ. 132-133/
Իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակներով, որոնցից յուրաքանչյուրը կշռում է ավելի քան տասներեք կիլոգրամ։
/գ.թ. 146/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, դրանք համադրելով այլ ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով։
Վերլուծելով ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ գողություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստ պատժի` ազատազրկման ձևով, քանի որ պատժի նվազ խիստ տեսակ տուգանքը տվյալ դեպքում չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Մարգար Հակոբյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.09.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակները պետք է թողնել «Երքաղլույս» ՓԲ ընկերության տնօրինմանը։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով 2012թ. հուլիսի 11-ից։
Խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.09.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակները թողնել «Երքաղլույս» ՓԲ ընկերության տնօրինմանը։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
15 նոյեմբերի 2012թ. ք. Երևան
ԵԿԴ-0168/01/12
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղարներ` Է. Մկրտչյան,
Տ. Գրիգորյան,
Ա. Հովհաննիսյան,
մասնակցությամբ
մեղադրողներ`
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության
ավագ դատախազ Ա. Գալստյանի,
նույն դատախազության դատախազ Հ. Մելքոնյանի,
պաշտպան Ռ. Սիրեկանյանի,
տուժողի ներկայացուցիչ Ա. Անանյանի,
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
Մարգար Գագիկի Հակոբյանի`
ծնված 1974թ. օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվել է Երևանի Իսակովի պողոտայի թիվ 56 տանը, կալանքի տակ է 11.07.2012թ.-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 13140312 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է 11.07.2012թ., ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, Մարգար Գագիկի Հակոբյանի և ինքնությունը չպարզված Ջիվան անունով անձնավորության կողմից գողություն կատարելու դեպքի առթիվ։
Քննիչի 13.07.2012թ. որոշմամբ Մարգար Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը։
Քննիչի 17.07.2012թ. որոշմամբ Ջիվան Շավարշի Գասպարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, որոշում է կայացվել կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդություն հարուցելու մասին և մեղադրյալ Ջիվան Գասպարյանին հայտնաբերելու նպատակով որոշում է կայացվել նրա հետախուզումը հայտարարելու մասին։
Քննիչի 06.09.2012թ. որոշմամբ, Ջիվան Շավարշի Գասպարյանի նկատմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ։
Քննիչի 14.09.2012թ. որոշմամբ, թիվ 13140312 քրեական գործից անջատվել է անհայտ անձի կողմից, Մ. Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ «Հաղթանակ» կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ մասը, այն առանձնացվել է առանձին վարույթում և անջատված մասին շնորհվել է թիվ 13140312/1 համարը։
Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հետևյալ արարքի համար. «որ նա նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ, 2012թ. մայիս ամսվա ընթացքում միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված Երևան քաղաքի «Հաղթանակ» կամուրջի հենասյուների վրայից քանդելով գաղտնի հափշտակել է «Երքաղլույս» փակ բաժնետիրական ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` ընդհանուր 180.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ 3 հատ լուսարձակներ։»։
2012թ. սեպտեմբերի 20-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Մարգար Հակոբյանը, վկաներ Արամ Պետրոսյանը և Ջիվան Գասպարյանը բնակվել են Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտային հարակից բնակելի թաղամասում, ավելի քան տաս տարի ճանաչել են միմյանց։ Ամբաստանյալ Մարգար Հակոբյանը Արամ Պետրոսյանի միջնորդությամբ, երբեմն վարձու աշխատանքներ է կատարել։
Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանը, նախնական համաձայնության գալով մեկ այլ անձի հետ, 2012թ. մայիսին, Երևանում, վաճառելու նպատակով, Երևան քաղաքի «Հաղթանակ» կամրջի հենասյուներից քանդելով` ապամոնտաժել են «Երքաղլույս» ՓԲ ընկերությանը պատկանող, 180.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության երեք լուսարձակներ։ Վկա Արամ Պետրոսյանն այդ լուսարձակներից երկուսը գնելու ցանկություն է հայտնել։ Ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանը և վկա Ջիվան Գասպարյանը, վերջինիս պատկանող, «ՎԱԶ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայով լուսարձակները տեղափոխել են «Երևանյան գիշերներ» ռեստորան։ Այնտեղ հանդիպելով Արամ Պետրոսյանին և նրան ներկայացնելով լուսարձակները` ստուգելուց հետո դրանք տեղափոխել են նրա արհեստանոց։ Դրանց դիմաց Արամ Պետրոսյանը վճարել է 16.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Մի քանի օր անց ամբաստանյալ Մարգար Հակոբյանը վկա Ջիվան Գասպարյանի հետ միասին, վկա Արամ Պետրոսյանին են հանձնել երրորդ լուսարձակը և խնդրել են այն նույնպես գնել` արժեքը թեկուզ տաս օր անց վճարելու պայմանով։ Արամ Պետրոսյանը համաձայնվել և վերցրել է երրորդ լուսարձակը։ Երեք օր անց Մարգար Հակոբյանը պահանջել և վկա Արամ Պետրոսյանից ստացել է երրորդ լուսարձակի արժեքը կազմող 8000 ՀՀ դրամ գումարը։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ Մարգար Հակոբյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի` որպես կասկածյալ և որպես մեղադրյալ նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ 2012թ. մայիսին, իրենց թաղամասի բնակիչ Ջիվան Գասպարյանն իրեն առաջարկել է գողանալ իրենց թաղամասում գտնվող, «Հաղթանակ» կամրջի հենասյուների վրա առկա լուսարձակները։ Ինքը համաձայնվել է, որից հետո Ջիվանը համապատասխան գործիք է բերել և միասին քայլելով հասել են կամրջի հենասյուներին։ Միմյանց փոխարինելով բարձրացել են հենասյան վրա և քանդել են լուսարձակներից մեկը, այն թաքցրել են մոտակա թփերի մեջ և հեռացել են։
Հաջորդ օրը ցերեկը Ջիվանը եկել է իրենց տուն և հայտնել է, որ իրենց թաղամասի բնակիչ, «Երևանյան գիշերներ» ռեստորանի պահակ Արամը ցանկանում է գնել լուսարձակը։ Ինքն ու Ջիվանը լուսարձակը տարել են ռեստորան և 8000 ՀՀ դրամ գումարով այն վաճառել են Արամին։ Դրանից մեկ-երկու օր անց Ջիվանն ասել է, որ Արամը կրկին լուսարձակ է ցանկանում գնել։ Միասին որոշել են ևս մեկ լուսարձակ հափշտակել։ Նույն օրը, մութն ընկնելուց հետո գնացել են կամրջի մոտ և նույն եղանակով քանդել են ևս մեկ լուսարձակ, այն թաքցրել են թփերի մեջ, իսկ հաջորդ օրը 8000 ՀՀ դրամ գումարով այն վաճառել են Արամին։ Մի քանի օր անց Ջիվանն իրեն հայտնել է, որ Արամը ևս մեկ լուսարձակ է ցանկանում գնել։ Երեկոյան միասին գնացել են կամրջի մոտ, միմյանց փոխարինելով քանդել են ևս մեկ լուսարձակ, այն թաքցրել են թփերի մեջ, իսկ հաջորդ օրը 8000 ՀՀ դրամ գումարով վաճառել են Արամին։ Լուսարձակների վաճառքից ստացված գումարը հավասարապես բաժանել են միմյանց միջև։
/գ.թ. 19-21, 56-57/
Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանը հետագայում փոփոխելով իր ցուցմունքները` հայտնել է, որ Ջիվանն իր հետ լուսարձակներ չի հափշտակել, այլ 2012թ. մայիսին, շուրջ մետրուկես մետր երկարությամբ աստիճանի օգնությամբ միայնակ բարձրացել է «Հաղթանակ» կամրջի հենասյուների վրա, բանալու օգնությամբ քանդել է շուրջ հինգ մետր բարձրության վրա գտնվող լուսարձակները և դրանք թաքցրել է մոտակա թփերի մեջ։ Հաջորդ օրն իրենց թաղամասի բնակիչ, «Երևանյան գիշերներ» ռեստորանի էլեկտրիկ Արամին հայտնել է, որ տանը լուսարձակներ ունի և առաջարկել է գնել դրանք։ Արամը համաձայնվել է։ Նույն օրը երեկոյան լուսարձակները հանել է թաքստոցից, դրանք տեղափոխել է Ջիվանի տան բակ, տեղադրել է Ջիվանի ավտոմեքենայի բեռնախցիկում, ապա բարձրացել է Ջիվանի տուն և խնդրել է իրեն տեղափոխել ռեստորան։ Գողացված լուսարձակների մասին Ջիվանին ոչինչ չի հայտնել։ Երբ հասել են ռեստորանի բակ` Արամը դիմավորել է իրենց, Ջիվանը մնացել է ավտոմեքենայում, իսկ ինքը լուսարձակներն իջեցրել է ավտոմեքենայից և դրել է Արամի արհեստանոցում։ Արամը լուսարձակների համար իրեն վճարել է 24.000 ՀՀ դրամ, որից հետո ինքը նստել է Ջիվանի ավտոմեքենան և վերադարձել է։
Նախաքննության ժամանակ իր նկատմամբ բռնություն չի կիրառվել և տվել է ճիշտ ցուցմունքներ։ Նախաքննության ժամանակ հայտնել է, որ լուսարձակների հափշտակությունը կատարել է Ջիվանի հետ միասին, քանի որ մտածել է, որ այդպես իր մեղքը կթեթևանա։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 126-127, 128, 137, 145, 164/
Վկա Արամ Հմայակի Պետրոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատում է «Երևանյան գիշերներ» ռեստորանում որպես էլեկտրիկ։ 2001թ.-ից ճանաչում է իրենց թաղամասի բնակիչներ Մարգարին և Ջիվանին, նրանց հետ գտնվում է նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ։ Մարգարը որպես բանվոր վարձու աշխատանքներ է կատարում և երբեմն աշխատանք է գտել իր միջնորդությամբ։ 2012թ. մայիսին իրենց թաղամասում պատահաբար հանդիպել է Մարգարին։ Վերջինս իրեն առաջարկել է լուսարձակներ գնել։ Ինքը Մարգարին չի հարցրել, թե որտեղից է դրանք ձեռք բերել։ Մի քանի օր անց ռեստորանի լուսարձակերից երկուսը խափանվել են և անհրաժեշտություն է առաջացել դրանք փոխարինել։ Մարգարին հարցրել է լուսարձակների մասին և վերջինս խոստացել է բերել դրանք։ Այնուհետև Մարգարը և Ջիվանը, վերջինիս «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայով եկել են ռեստորանի բակ։ Ինքը զննել է ավտոմեքենայի բեռնախցիկում դրված լուսարձակները, համոզվել է, որ դրանք գտնվում են նորմալ վիճակում։ Ջիվանը մնացել է ավտոմեքենայում, իսկ Մարգարը դրանք տեղափոխել է իր արհեստանոց, որից հետո ինքը Մարգարին վճարել է 24.000 ՀՀ դրամ գումար և նրանք ավտոմեքենայով հեռացել են։ Չի հիշում` միանգամից են լուսարձակները բերել, թե առանձին։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 33-34, 113-114/
Վկա Ջիվան Շավարշի Գասպարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2012թ. ապրիլից հունիսն ընկած ժամանակահատվածում, կոնկրետ ամիսը չի հիշում, իրենց թաղամասի բնակիչ, իր հորաքրոջ թոռ Մարգար Հակոբյանը երեկոյան եկել է իրենց տուն և իրեն հայտնել է, որ ավտոմեքենայի մեջ ինչ-որ բան է դրել, խնդրել է դրանք տեղափոխել իրենց թաղամասում գտնվող «Երևանյան գիշերներ» ռեստորան։ Ինքը չի մերժել Մարգարի խնդրանքը։ Միասին դուրս են եկել տնից, նստել են իր «ՎԱԶ 2121» մակնիշի ավտոմեքենան և գնացել են նշված ռեստորան։ Ավտոմեքենան կանգնեցրել է ռեստորանի բակում։ Մարգարը կանչել է ռեստորանի մեխանիկ Արամին, որի գալուց հետո Մարգարն իջել է ավտոմեքենայից, իսկ ինքը մնացել է ավտոմեքենայում։ Մարգարը և Արամը քայլել են ավտոմեքենայի բեռնախցիկի կողմը, իսկ ինքը Մարգարի խնդրանքով սրահից բացել է բեռնախցիկը։ Մարգարն ինչ-որ բան է վերցրել և գնացել են Արամի արհեստանոց։ Շուրջ հինգ րոպե անց Մարգարին տարել է նրանց տուն, որից հետո ինքը նույնպես գնացել է տուն։ Մարգարն իրեն գումար չի տվել, ինչպես նաև չի ասել, թե ինչ է տեղափոխել արհեստանոց։ Ինքը նույնպես նրան որևէ բան չի հարցրել։ Մարգար Հակոբյանի հետ գտնվել է նորմալ հարաբերությունների մեջ։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 91, 110-112, 113-114, 126-127/
Դատաապրանքագիտական փորձաքննության 23.08.2012թ. թիվ 402 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Փորձաքննությանը տրամադրված լուսարձակ լապտերի միջին շուկայական արժեքը որոշմամբ առաջադրված ժամանակահատվածի դրությամբ, առկա ապրանքային վիճակի հաշվառմամբ գնահատվում է 60000 (վաթսուն հազար) ՀՀ դրամ։»։
/գ.թ. 132-133/
Իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակներով, որոնցից յուրաքանչյուրը կշռում է ավելի քան տասներեք կիլոգրամ։
/գ.թ. 146/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, դրանք համադրելով այլ ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով։
Վերլուծելով ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ գողություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստ պատժի` ազատազրկման ձևով, քանի որ պատժի նվազ խիստ տեսակ տուգանքը տվյալ դեպքում չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Մարգար Հակոբյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.09.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակները պետք է թողնել «Երքաղլույս» ՓԲ ընկերության տնօրինմանը։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով 2012թ. հուլիսի 11-ից։
Խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.09.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակները թողնել «Երքաղլույս» ՓԲ ընկերության տնօրինմանը։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
ԵԿԴ/0168/01/12
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
գործ թիվ ԵԿԴ/0168/01/12
Նախագահող դատավոր՝ Ա.Պետրոսյան
Դատավորներ՝ Ս.Համբարձումյան
Մ.Պետրոսյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
մասնակցությամբ տուժողի ներկայացուցիչ Ա.ԱՆԱՆՅԱՆԻ
2013 թվականի մայիսի 8-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2012 թվականի հուլիսի 11-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 13140312 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերի հատկանիշներով:
2012 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ Մարգար Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ Մարգար Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
2012 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ Ջիվան Գասպարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:
2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ի որոշմամբ Ջիվան Գասպարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ:
2012 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ Մ.Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով:
2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 13140312 քրեական գործից մաս է անջատվել և առանձնացվել առանձին վարույթում` անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ, որին տրվել է թիվ 13140312/1 համարը:
2012 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ թիվ 13140312 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան):
2. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճռով Մարգար Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
3. Ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է, Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը` թողել օրինական ուժի մեջ:
4. Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանը:
Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 29-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Մ.Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա, նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ, 2012թ. մայիս ամսվա ընթացքում, միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված, Երևան քաղաքի «Հաղթանակ» կամուրջի հենասյուների վրայից քանդելով գաղտնի հափշտակել է «Երքաղլույս» փակ բաժնետիրական ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` ընդհանուր 180.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ 3 հատ լուսարձակներ» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 160):
6. Անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ «Հաղթանակ» կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ սույն քրեական գործից մաս անջատելու մասին քննիչի 2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ի որոշման մեջ արձանագրված է` «Գողությունը միայնակ կատարելու վերաբերյալ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքը ստուգելու նպատակով վերջինիս առաջարկվել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը և միայնակ «Հաղթանակ» կամրջի հենասյանը մոնտաժված լուսարձակն ապամոնտաժել և ցած իջեցնել, սակայն մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հրաժարվել է իր իսկ ցուցմունքում նշված հանգամանքը ստուգելու համար նախատեսված քննչական գործողությանը մասնակցելուց, որպիսի պայմաններում ակնհայտ է, որ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հանցագործությունը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ նախնական համաձայնության գալով» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 165-167):
7. Գործով ձեռք բերված ապացույցների իրավական վերլուծության արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը, հաստատված համարելով վերը նշված մեղադրանքը, արձանագրել է, որ «(...) ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով:
(...) [Դ]ատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ գողություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթ 82):
8. Վերաքննիչ դատարանը, քննարկելով Մ.Հակոբյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի փաստարկը, նշել է՝ « (…) Վերաքննիչ դատարանը ուսումնասիրելով և վերլուծելով գործի ապացույցները, նույնպես հանգում է համոզման, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում և արժանահավատ չեն:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, մասնավորապես` գողությունը միայնակ կատարելու անհնարինությունը վկայող դեպքի վայրի վերը նկարագրված իրադրությունը, գողությունը միայնակ կատարելու հարցը պարզելու նպատակով քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց Մ.Հակոբյանի խուսափելու փաստը, հանգում է համոզման, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանը գողությունը կատարել է մեկ այլ անձի հետ միասին:
(…) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ Մ.Հակոբյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի մեղավորությունը հիմնավորված է Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ժամանակ հետազոտված և դատավճռում շարադրված` ամբաստանյալի հանցանքը հիմնավորող ապացույցներով, որոնցով և հերքվում են վերաքննիչ բողոքում նշված, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանում` դատաքննության ժամանակ, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի բերած ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չլինելու վերաբերյալ պատճառաբանությունները:
(…) Վերաքննիչ դատարանը, քննության ենթարկելով ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկները, դրանք համադրելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հետ, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, նույնպես հանգում է այն հետևության, որ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղսագրված արարքում հաստատված է: (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթ 152-153):
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում.
9. Բողոք բերած անձը նշել է, որ սույն գործով ստորադաս դատական ատյանների դատական ակտերը օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չեն, կայացվել են նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով:
Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալ փաստարկի՝ բողոքաբերը նշել է, որ սույն գործով նախաքննության և դատաքննության ընթացքում իր պաշտպանյալը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ լուսարձակները միայնակ է գողացել, բացի այդ, քրեական գործով ձեռք չեն բերվել ապացույցներ, որոնք կհիմնավորեին, որ իրեն վերագրվող արարքը Մ.Հակոբյանը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձի հետ նախնական համաձայնությամբ:
Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում ամրագրված դրույթն այն մասին, որ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի, բողոք բերած անձը գտել է, որ իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերաորակվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
10. Ուստի, բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը, Մարգար Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Մարգար Հակոբյանի նկատմամբ նշանակել վերագրվող արարքի համար նախատեսված մեղմ պատիժ՝ տուգանք, իսկ դրա անհնարինության դեպքում՝ պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանական չկիրառել:
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
11. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. ապացուցվա՞ծ է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումն այն մասին, որ Մ.Հակոբյանը հափշտակությունը կատարել է այլ անձի (անձանց) հետ նախնական համաձայնությամբ:
12. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ, (…):
(…) Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…)» (տե՛ս Մակար Ռազմիկի Հովհաննիսյանի և Աշոտ Վաղարշակի Մարտիրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-14-րդ կետերը):
13. ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի համաձայն` « (…) Չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի»:
Մեջբերված սահմանադրական և քրեադատավարական դրույթները մեկնաբանելով սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված՝ Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համատեքստում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: Այս հանգամանքը բազմիցս շեշտադրվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից: Մասնավորապես, Եվրոպական դատարանը կարևորել է կոնկրետ գործով արդար դատական քննություն կատարված լինելու վերաբերյալ իր համոզմունքի ձևավորումը և նշել է, որ քրեական վարույթի իմաստով արդար դատական քննությունը ներառում է նաև անմեղության կանխավարկածի պահպանումը, ինչը նշանակում է, որ դատավորը չպետք է ելնի այն կանխավարկածից, թե անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցանքը, հանցանքի կատարման մեջ անձի մեղավորությունն ապացուցելու պարտականությունը կրում է դատախազությունը և կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Թելֆներն ընդդեմ Ավստրիայի (TELFNER v. AUSTRIA) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 2001 թվականի մարտի 20-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33501/96, կետ 15, ինչպես նաև Նատունենն ընդդեմ Ֆինլանդիայի (NATUNEN v. FINLAND) գործով 2009 թվականի մարտի 31-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21022/04, կետ 53):
14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կատարողի հետ մեկտեղ հանցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը:
2. Կատարող է համարվում այն անձը, ով անմիջականորեն կատարել է հանցանքը կամ դրա կատարմանն անմիջականորեն մասնակցել է այլ անձանց (համակատարողների) հետ համատեղ, ինչպես նաև հանցանքը կատարել է այլ այնպիսի անձանց օգտագործելու միջոցով, ովքեր օրենքի ուժով ենթակա չեն քրեական պատասխանատվության կամ հանցանքը կատարել են անզգուշությամբ: (....)»:
Հանցակցության հատկանիշների և ձևերի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Ալիկ Ռուդիկի Մաթևոսյանի և Ռաֆիկ Արայիկի Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հուլիսի 25-ի թիվ ՎԲ-48/08 որոշման 28-29-րդ կետերը), ինչպես նաև Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 որոշման 17-րդ կետը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Հանցանքը համարվում է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված, եթե դրան մասնակցել են այնպիսի համակատարողներ, ովքեր նախապես՝ մինչև հանցագործությունն սկսելը, պայմանավորվել են հանցանքը համատեղ կատարելու մասին»:
Մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ հանցանք կատարելու հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Սարգսյանի և այլոց գործով որոշման մեջ (տե՛ս Հակոբ Հայկի Սարգսյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի մայիսի 11-ի թիվ ԼԴ/0136/01/10 որոշման 11-18-րդ կետերը):
15. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ նախաքննության ընթացքում Մ.Հակոբյանի հետ միասին «Հաղթանակ» կամրջի հենասյուների վրայից 3 հատ լուսարձակները նախնական համաձայնությամբ մեկ միասնական դիտավորությամբ գաղտնի հափշտակելու մեջ մեղադրվել է նաև այլ անձ, որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը արդարացման հիմքով դադարեցվել է ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ: Դրանից հետո, չնայած Մ.Հակոբյանը մշտապես պնդել է, որ գողությունը կատարել է միայնակ, նախաքննության մարմինը քրեական գործից մաս է անջատել և առանձնացրել առանձին վարույթում (տե՛ս սույն որոշման 1-ին կետը): Անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ «Հաղթանակ» կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ սույն քրեական գործից մաս անջատելու մասին որոշման մեջ նախաքննության մարմինն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքն ստուգելու նպատակով նրան առաջարկվել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը և միայնակ «Հաղթանակ» կամրջի հենասյանը մոնտաժված լուսարձակն ապամոնտաժել և ցած իջեցնել, սակայն մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հրաժարվել է (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը):
Քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց Մ.Հակոբյանի հրաժարումը նախաքննության մարմինը գնահատել է որպես հաստատում այն հանգամանքի, որ նա հանցագործությունը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ նախնական համաձայնության գալով: Հետագայում, այդպես էլ չբացահայտելով խմբի մեջ ընգրկված մյուս անձին կամ անձանց` նախաքննության մարմինը Մ.Հակոբյանին մեղսագրել է լուսարձակների հափշտակությունը «մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ» կատարելու ծանրացնող հատկանիշը (տե՛ս սույն որոշման 5-6-րդ կետերը):
Սույն գործով ձեռք բերված ապացույցների գնահատման արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը):
Վերաքննիչ դատարանը ևս գտել է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում և արժանահավատ չեն: Իր այս եզրակացության հիմքում Վերաքննիչ դատարանը դրել է այն հանգամանքը, որ Մ.Հակոբյանը խուսափել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը):
16. Սույն որոշման 15-րդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 12-13-րդ կետերում շարադրված վերլուծության համատեքստում` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ հափշտակություն կատարելու մեջ Մ.Հակոբյանի մեղավորությունը Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարել` հիմք ընդունելով ոչ թե ՀՀ քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված, վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությունը, այլ մեղադրյալի կողմից քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց հրաժարվելու փաստի վրա հիմնված ենթադրությունը:
17. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացուցված չէ Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումն այն մասին, որ Մ.Հակոբյանը հափշտակությունը կատարել է այլ անձի (անձանց) հետ նախնական համաձայնությամբ: Այս առումով Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածով ամրագրված՝ ապացույցների գնահատման պահանջը:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ Մ.Հակոբյանի արարքը «մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված լինելու» հատկանիշով որակելով` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերով երաշխավորված` անձի մեղավորության մասին հետևությունը ենթադրությունների վրա չհիմնելու, ինչպես նաև բոլոր չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու սկզբունքների խախտում:
18. Սույն որոշման 12-17-րդ կետերում շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով թույլ են տրվել դատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, չհիմնավորված որոշման կայացմանը: Թույլ տրված խախտումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ, 406-րդ հոդվածների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու հիմք են: Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշումը պետք է բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության:
Ուստի, ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության:
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:
Նախագահող` Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
գործ թիվ ԵԿԴ/0168/01/12
Նախագահող դատավոր՝ Ա.Պետրոսյան
Դատավորներ՝ Ս.Համբարձումյան
Մ.Պետրոսյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
մասնակցությամբ տուժողի ներկայացուցիչ Ա.ԱՆԱՆՅԱՆԻ
2013 թվականի մայիսի 8-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2012 թվականի հուլիսի 11-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 13140312 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերի հատկանիշներով:
2012 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ Մարգար Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ Մարգար Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
2012 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ Ջիվան Գասպարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:
2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ի որոշմամբ Ջիվան Գասպարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ:
2012 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ Մ.Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով:
2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 13140312 քրեական գործից մաս է անջատվել և առանձնացվել առանձին վարույթում` անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ, որին տրվել է թիվ 13140312/1 համարը:
2012 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ թիվ 13140312 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան):
2. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճռով Մարգար Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
3. Ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է, Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը` թողել օրինական ուժի մեջ:
4. Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանը:
Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 29-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Մ.Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա, նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ, 2012թ. մայիս ամսվա ընթացքում, միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված, Երևան քաղաքի «Հաղթանակ» կամուրջի հենասյուների վրայից քանդելով գաղտնի հափշտակել է «Երքաղլույս» փակ բաժնետիրական ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` ընդհանուր 180.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ 3 հատ լուսարձակներ» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 160):
6. Անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ «Հաղթանակ» կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ սույն քրեական գործից մաս անջատելու մասին քննիչի 2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ի որոշման մեջ արձանագրված է` «Գողությունը միայնակ կատարելու վերաբերյալ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքը ստուգելու նպատակով վերջինիս առաջարկվել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը և միայնակ «Հաղթանակ» կամրջի հենասյանը մոնտաժված լուսարձակն ապամոնտաժել և ցած իջեցնել, սակայն մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հրաժարվել է իր իսկ ցուցմունքում նշված հանգամանքը ստուգելու համար նախատեսված քննչական գործողությանը մասնակցելուց, որպիսի պայմաններում ակնհայտ է, որ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հանցագործությունը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ նախնական համաձայնության գալով» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 165-167):
7. Գործով ձեռք բերված ապացույցների իրավական վերլուծության արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը, հաստատված համարելով վերը նշված մեղադրանքը, արձանագրել է, որ «(...) ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով:
(...) [Դ]ատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ գողություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթ 82):
8. Վերաքննիչ դատարանը, քննարկելով Մ.Հակոբյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի փաստարկը, նշել է՝ « (…) Վերաքննիչ դատարանը ուսումնասիրելով և վերլուծելով գործի ապացույցները, նույնպես հանգում է համոզման, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում և արժանահավատ չեն:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, մասնավորապես` գողությունը միայնակ կատարելու անհնարինությունը վկայող դեպքի վայրի վերը նկարագրված իրադրությունը, գողությունը միայնակ կատարելու հարցը պարզելու նպատակով քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց Մ.Հակոբյանի խուսափելու փաստը, հանգում է համոզման, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանը գողությունը կատարել է մեկ այլ անձի հետ միասին:
(…) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ Մ.Հակոբյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի մեղավորությունը հիմնավորված է Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ժամանակ հետազոտված և դատավճռում շարադրված` ամբաստանյալի հանցանքը հիմնավորող ապացույցներով, որոնցով և հերքվում են վերաքննիչ բողոքում նշված, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանում` դատաքննության ժամանակ, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի բերած ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չլինելու վերաբերյալ պատճառաբանությունները:
(…) Վերաքննիչ դատարանը, քննության ենթարկելով ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկները, դրանք համադրելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հետ, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, նույնպես հանգում է այն հետևության, որ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղսագրված արարքում հաստատված է: (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթ 152-153):
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում.
9. Բողոք բերած անձը նշել է, որ սույն գործով ստորադաս դատական ատյանների դատական ակտերը օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չեն, կայացվել են նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով:
Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալ փաստարկի՝ բողոքաբերը նշել է, որ սույն գործով նախաքննության և դատաքննության ընթացքում իր պաշտպանյալը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ լուսարձակները միայնակ է գողացել, բացի այդ, քրեական գործով ձեռք չեն բերվել ապացույցներ, որոնք կհիմնավորեին, որ իրեն վերագրվող արարքը Մ.Հակոբյանը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձի հետ նախնական համաձայնությամբ:
Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում ամրագրված դրույթն այն մասին, որ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի, բողոք բերած անձը գտել է, որ իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերաորակվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
10. Ուստի, բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը, Մարգար Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Մարգար Հակոբյանի նկատմամբ նշանակել վերագրվող արարքի համար նախատեսված մեղմ պատիժ՝ տուգանք, իսկ դրա անհնարինության դեպքում՝ պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանական չկիրառել:
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
11. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. ապացուցվա՞ծ է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումն այն մասին, որ Մ.Հակոբյանը հափշտակությունը կատարել է այլ անձի (անձանց) հետ նախնական համաձայնությամբ:
12. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ, (…):
(…) Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…)» (տե՛ս Մակար Ռազմիկի Հովհաննիսյանի և Աշոտ Վաղարշակի Մարտիրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-14-րդ կետերը):
13. ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի համաձայն` « (…) Չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի»:
Մեջբերված սահմանադրական և քրեադատավարական դրույթները մեկնաբանելով սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված՝ Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համատեքստում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: Այս հանգամանքը բազմիցս շեշտադրվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից: Մասնավորապես, Եվրոպական դատարանը կարևորել է կոնկրետ գործով արդար դատական քննություն կատարված լինելու վերաբերյալ իր համոզմունքի ձևավորումը և նշել է, որ քրեական վարույթի իմաստով արդար դատական քննությունը ներառում է նաև անմեղության կանխավարկածի պահպանումը, ինչը նշանակում է, որ դատավորը չպետք է ելնի այն կանխավարկածից, թե անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցանքը, հանցանքի կատարման մեջ անձի մեղավորությունն ապացուցելու պարտականությունը կրում է դատախազությունը և կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Թելֆներն ընդդեմ Ավստրիայի (TELFNER v. AUSTRIA) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 2001 թվականի մարտի 20-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33501/96, կետ 15, ինչպես նաև Նատունենն ընդդեմ Ֆինլանդիայի (NATUNEN v. FINLAND) գործով 2009 թվականի մարտի 31-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21022/04, կետ 53):
14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կատարողի հետ մեկտեղ հանցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը:
2. Կատարող է համարվում այն անձը, ով անմիջականորեն կատարել է հանցանքը կամ դրա կատարմանն անմիջականորեն մասնակցել է այլ անձանց (համակատարողների) հետ համատեղ, ինչպես նաև հանցանքը կատարել է այլ այնպիսի անձանց օգտագործելու միջոցով, ովքեր օրենքի ուժով ենթակա չեն քրեական պատասխանատվության կամ հանցանքը կատարել են անզգուշությամբ: (....)»:
Հանցակցության հատկանիշների և ձևերի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Ալիկ Ռուդիկի Մաթևոսյանի և Ռաֆիկ Արայիկի Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հուլիսի 25-ի թիվ ՎԲ-48/08 որոշման 28-29-րդ կետերը), ինչպես նաև Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 որոշման 17-րդ կետը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Հանցանքը համարվում է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված, եթե դրան մասնակցել են այնպիսի համակատարողներ, ովքեր նախապես՝ մինչև հանցագործությունն սկսելը, պայմանավորվել են հանցանքը համատեղ կատարելու մասին»:
Մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ հանցանք կատարելու հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Սարգսյանի և այլոց գործով որոշման մեջ (տե՛ս Հակոբ Հայկի Սարգսյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի մայիսի 11-ի թիվ ԼԴ/0136/01/10 որոշման 11-18-րդ կետերը):
15. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ նախաքննության ընթացքում Մ.Հակոբյանի հետ միասին «Հաղթանակ» կամրջի հենասյուների վրայից 3 հատ լուսարձակները նախնական համաձայնությամբ մեկ միասնական դիտավորությամբ գաղտնի հափշտակելու մեջ մեղադրվել է նաև այլ անձ, որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը արդարացման հիմքով դադարեցվել է ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ: Դրանից հետո, չնայած Մ.Հակոբյանը մշտապես պնդել է, որ գողությունը կատարել է միայնակ, նախաքննության մարմինը քրեական գործից մաս է անջատել և առանձնացրել առանձին վարույթում (տե՛ս սույն որոշման 1-ին կետը): Անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ «Հաղթանակ» կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ սույն քրեական գործից մաս անջատելու մասին որոշման մեջ նախաքննության մարմինն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքն ստուգելու նպատակով նրան առաջարկվել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը և միայնակ «Հաղթանակ» կամրջի հենասյանը մոնտաժված լուսարձակն ապամոնտաժել և ցած իջեցնել, սակայն մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հրաժարվել է (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը):
Քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց Մ.Հակոբյանի հրաժարումը նախաքննության մարմինը գնահատել է որպես հաստատում այն հանգամանքի, որ նա հանցագործությունը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ նախնական համաձայնության գալով: Հետագայում, այդպես էլ չբացահայտելով խմբի մեջ ընգրկված մյուս անձին կամ անձանց` նախաքննության մարմինը Մ.Հակոբյանին մեղսագրել է լուսարձակների հափշտակությունը «մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ» կատարելու ծանրացնող հատկանիշը (տե՛ս սույն որոշման 5-6-րդ կետերը):
Սույն գործով ձեռք բերված ապացույցների գնահատման արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը):
Վերաքննիչ դատարանը ևս գտել է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում և արժանահավատ չեն: Իր այս եզրակացության հիմքում Վերաքննիչ դատարանը դրել է այն հանգամանքը, որ Մ.Հակոբյանը խուսափել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը):
16. Սույն որոշման 15-րդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 12-13-րդ կետերում շարադրված վերլուծության համատեքստում` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ հափշտակություն կատարելու մեջ Մ.Հակոբյանի մեղավորությունը Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարել` հիմք ընդունելով ոչ թե ՀՀ քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված, վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությունը, այլ մեղադրյալի կողմից քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց հրաժարվելու փաստի վրա հիմնված ենթադրությունը:
17. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացուցված չէ Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումն այն մասին, որ Մ.Հակոբյանը հափշտակությունը կատարել է այլ անձի (անձանց) հետ նախնական համաձայնությամբ: Այս առումով Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածով ամրագրված՝ ապացույցների գնահատման պահանջը:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ Մ.Հակոբյանի արարքը «մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված լինելու» հատկանիշով որակելով` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերով երաշխավորված` անձի մեղավորության մասին հետևությունը ենթադրությունների վրա չհիմնելու, ինչպես նաև բոլոր չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու սկզբունքների խախտում:
18. Սույն որոշման 12-17-րդ կետերում շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով թույլ են տրվել դատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, չհիմնավորված որոշման կայացմանը: Թույլ տրված խախտումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ, 406-րդ հոդվածների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու հիմք են: Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշումը պետք է բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության:
Ուստի, ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության:
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:
Նախագահող` Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0168/01/12
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 20-09-2012 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0168/01/12 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13140312 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Մարգար Գագիկի Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ 2012թ. մայիս ամսվա ընթացքում հափշտակել է 3 հատ լուսարձակներ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Մարգար |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հայրանուն | Գագիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 177 Մաս 2 Կետ 1 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 20-09-2012 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 20-09-2012 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 24-09-2012 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 24-09-2012 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 10-10-2012 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մարգար |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Սիրեկանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Երքաղլույս |
| Ազգանուն | ՓԲԸ |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Աշոտ |
| Ազգանուն | Գալստյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 01-11-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 07-11-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-11-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 15-11-2012 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Մարգար |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 15-11-2012 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 15 նոյեմբերի 2012թ. ք. Երևան ԵԿԴ-0168/01/12 Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով. նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան, քարտուղարներ` Է. Մկրտչյան, Տ. Գրիգորյան, Ա. Հովհաննիսյան, մասնակցությամբ մեղադրողներ` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա. Գալստյանի, նույն դատախազության դատախազ Հ. Մելքոնյանի, պաշտպան Ռ. Սիրեկանյանի, տուժողի ներկայացուցիչ Ա. Անանյանի, դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Մարգար Գագիկի Հակոբյանի` ծնված 1974թ. օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, նախկինում չդատված, բնութագրվում է դրական, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվել է Երևանի Իսակովի պողոտայի թիվ 56 տանը, կալանքի տակ է 11.07.2012թ.-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը Թիվ 13140312 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է 11.07.2012թ., ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, Մարգար Գագիկի Հակոբյանի և ինքնությունը չպարզված Ջիվան անունով անձնավորության կողմից գողություն կատարելու դեպքի առթիվ։ Քննիչի 13.07.2012թ. որոշմամբ Մարգար Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը։ Քննիչի 17.07.2012թ. որոշմամբ Ջիվան Շավարշի Գասպարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, որոշում է կայացվել կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդություն հարուցելու մասին և մեղադրյալ Ջիվան Գասպարյանին հայտնաբերելու նպատակով որոշում է կայացվել նրա հետախուզումը հայտարարելու մասին։ Քննիչի 06.09.2012թ. որոշմամբ, Ջիվան Շավարշի Գասպարյանի նկատմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ։ Քննիչի 14.09.2012թ. որոշմամբ, թիվ 13140312 քրեական գործից անջատվել է անհայտ անձի կողմից, Մ. Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ «Հաղթանակ» կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ մասը, այն առանձնացվել է առանձին վարույթում և անջատված մասին շնորհվել է թիվ 13140312/1 համարը։ Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հետևյալ արարքի համար. «որ նա նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ, 2012թ. մայիս ամսվա ընթացքում միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված Երևան քաղաքի «Հաղթանակ» կամուրջի հենասյուների վրայից քանդելով գաղտնի հափշտակել է «Երքաղլույս» փակ բաժնետիրական ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` ընդհանուր 180.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ 3 հատ լուսարձակներ։»։ 2012թ. սեպտեմբերի 20-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը. Ամբաստանյալ Մարգար Հակոբյանը, վկաներ Արամ Պետրոսյանը և Ջիվան Գասպարյանը բնակվել են Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտային հարակից բնակելի թաղամասում, ավելի քան տաս տարի ճանաչել են միմյանց։ Ամբաստանյալ Մարգար Հակոբյանը Արամ Պետրոսյանի միջնորդությամբ, երբեմն վարձու աշխատանքներ է կատարել։ Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանը, նախնական համաձայնության գալով մեկ այլ անձի հետ, 2012թ. մայիսին, Երևանում, վաճառելու նպատակով, Երևան քաղաքի «Հաղթանակ» կամրջի հենասյուներից քանդելով` ապամոնտաժել են «Երքաղլույս» ՓԲ ընկերությանը պատկանող, 180.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության երեք լուսարձակներ։ Վկա Արամ Պետրոսյանն այդ լուսարձակներից երկուսը գնելու ցանկություն է հայտնել։ Ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանը և վկա Ջիվան Գասպարյանը, վերջինիս պատկանող, «ՎԱԶ 2121» մակնիշի ավտոմեքենայով լուսարձակները տեղափոխել են «Երևանյան գիշերներ» ռեստորան։ Այնտեղ հանդիպելով Արամ Պետրոսյանին և նրան ներկայացնելով լուսարձակները` ստուգելուց հետո դրանք տեղափոխել են նրա արհեստանոց։ Դրանց դիմաց Արամ Պետրոսյանը վճարել է 16.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար։ Մի քանի օր անց ամբաստանյալ Մարգար Հակոբյանը վկա Ջիվան Գասպարյանի հետ միասին, վկա Արամ Պետրոսյանին են հանձնել երրորդ լուսարձակը և խնդրել են այն նույնպես գնել` արժեքը թեկուզ տաս օր անց վճարելու պայմանով։ Արամ Պետրոսյանը համաձայնվել և վերցրել է երրորդ լուսարձակը։ Երեք օր անց Մարգար Հակոբյանը պահանջել և վկա Արամ Պետրոսյանից ստացել է երրորդ լուսարձակի արժեքը կազմող 8000 ՀՀ դրամ գումարը։ Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ Մարգար Հակոբյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով. Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի` որպես կասկածյալ և որպես մեղադրյալ նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ 2012թ. մայիսին, իրենց թաղամասի բնակիչ Ջիվան Գասպարյանն իրեն առաջարկել է գողանալ իրենց թաղամասում գտնվող, «Հաղթանակ» կամրջի հենասյուների վրա առկա լուսարձակները։ Ինքը համաձայնվել է, որից հետո Ջիվանը համապատասխան գործիք է բերել և միասին քայլելով հասել են կամրջի հենասյուներին։ Միմյանց փոխարինելով բարձրացել են հենասյան վրա և քանդել են լուսարձակներից մեկը, այն թաքցրել են մոտակա թփերի մեջ և հեռացել են։ Հաջորդ օրը ցերեկը Ջիվանը եկել է իրենց տուն և հայտնել է, որ իրենց թաղամասի բնակիչ, «Երևանյան գիշերներ» ռեստորանի պահակ Արամը ցանկանում է գնել լուսարձակը։ Ինքն ու Ջիվանը լուսարձակը տարել են ռեստորան և 8000 ՀՀ դրամ գումարով այն վաճառել են Արամին։ Դրանից մեկ-երկու օր անց Ջիվանն ասել է, որ Արամը կրկին լուսարձակ է ցանկանում գնել։ Միասին որոշել են ևս մեկ լուսարձակ հափշտակել։ Նույն օրը, մութն ընկնելուց հետո գնացել են կամրջի մոտ և նույն եղանակով քանդել են ևս մեկ լուսարձակ, այն թաքցրել են թփերի մեջ, իսկ հաջորդ օրը 8000 ՀՀ դրամ գումարով այն վաճառել են Արամին։ Մի քանի օր անց Ջիվանն իրեն հայտնել է, որ Արամը ևս մեկ լուսարձակ է ցանկանում գնել։ Երեկոյան միասին գնացել են կամրջի մոտ, միմյանց փոխարինելով քանդել են ևս մեկ լուսարձակ, այն թաքցրել են թփերի մեջ, իսկ հաջորդ օրը 8000 ՀՀ դրամ գումարով վաճառել են Արամին։ Լուսարձակների վաճառքից ստացված գումարը հավասարապես բաժանել են միմյանց միջև։ /գ.թ. 19-21, 56-57/ Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանը հետագայում փոփոխելով իր ցուցմունքները` հայտնել է, որ Ջիվանն իր հետ լուսարձակներ չի հափշտակել, այլ 2012թ. մայիսին, շուրջ մետրուկես մետր երկարությամբ աստիճանի օգնությամբ միայնակ բարձրացել է «Հաղթանակ» կամրջի հենասյուների վրա, բանալու օգնությամբ քանդել է շուրջ հինգ մետր բարձրության վրա գտնվող լուսարձակները և դրանք թաքցրել է մոտակա թփերի մեջ։ Հաջորդ օրն իրենց թաղամասի բնակիչ, «Երևանյան գիշերներ» ռեստորանի էլեկտրիկ Արամին հայտնել է, որ տանը լուսարձակներ ունի և առաջարկել է գնել դրանք։ Արամը համաձայնվել է։ Նույն օրը երեկոյան լուսարձակները հանել է թաքստոցից, դրանք տեղափոխել է Ջիվանի տան բակ, տեղադրել է Ջիվանի ավտոմեքենայի բեռնախցիկում, ապա բարձրացել է Ջիվանի տուն և խնդրել է իրեն տեղափոխել ռեստորան։ Գողացված լուսարձակների մասին Ջիվանին ոչինչ չի հայտնել։ Երբ հասել են ռեստորանի բակ` Արամը դիմավորել է իրենց, Ջիվանը մնացել է ավտոմեքենայում, իսկ ինքը լուսարձակներն իջեցրել է ավտոմեքենայից և դրել է Արամի արհեստանոցում։ Արամը լուսարձակների համար իրեն վճարել է 24.000 ՀՀ դրամ, որից հետո ինքը նստել է Ջիվանի ավտոմեքենան և վերադարձել է։ Նախաքննության ժամանակ իր նկատմամբ բռնություն չի կիրառվել և տվել է ճիշտ ցուցմունքներ։ Նախաքննության ժամանակ հայտնել է, որ լուսարձակների հափշտակությունը կատարել է Ջիվանի հետ միասին, քանի որ մտածել է, որ այդպես իր մեղքը կթեթևանա։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 126-127, 128, 137, 145, 164/ Վկա Արամ Հմայակի Պետրոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատում է «Երևանյան գիշերներ» ռեստորանում որպես էլեկտրիկ։ 2001թ.-ից ճանաչում է իրենց թաղամասի բնակիչներ Մարգարին և Ջիվանին, նրանց հետ գտնվում է նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ։ Մարգարը որպես բանվոր վարձու աշխատանքներ է կատարում և երբեմն աշխատանք է գտել իր միջնորդությամբ։ 2012թ. մայիսին իրենց թաղամասում պատահաբար հանդիպել է Մարգարին։ Վերջինս իրեն առաջարկել է լուսարձակներ գնել։ Ինքը Մարգարին չի հարցրել, թե որտեղից է դրանք ձեռք բերել։ Մի քանի օր անց ռեստորանի լուսարձակերից երկուսը խափանվել են և անհրաժեշտություն է առաջացել դրանք փոխարինել։ Մարգարին հարցրել է լուսարձակների մասին և վերջինս խոստացել է բերել դրանք։ Այնուհետև Մարգարը և Ջիվանը, վերջինիս «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայով եկել են ռեստորանի բակ։ Ինքը զննել է ավտոմեքենայի բեռնախցիկում դրված լուսարձակները, համոզվել է, որ դրանք գտնվում են նորմալ վիճակում։ Ջիվանը մնացել է ավտոմեքենայում, իսկ Մարգարը դրանք տեղափոխել է իր արհեստանոց, որից հետո ինքը Մարգարին վճարել է 24.000 ՀՀ դրամ գումար և նրանք ավտոմեքենայով հեռացել են։ Չի հիշում` միանգամից են լուսարձակները բերել, թե առանձին։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 33-34, 113-114/ Վկա Ջիվան Շավարշի Գասպարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2012թ. ապրիլից հունիսն ընկած ժամանակահատվածում, կոնկրետ ամիսը չի հիշում, իրենց թաղամասի բնակիչ, իր հորաքրոջ թոռ Մարգար Հակոբյանը երեկոյան եկել է իրենց տուն և իրեն հայտնել է, որ ավտոմեքենայի մեջ ինչ-որ բան է դրել, խնդրել է դրանք տեղափոխել իրենց թաղամասում գտնվող «Երևանյան գիշերներ» ռեստորան։ Ինքը չի մերժել Մարգարի խնդրանքը։ Միասին դուրս են եկել տնից, նստել են իր «ՎԱԶ 2121» մակնիշի ավտոմեքենան և գնացել են նշված ռեստորան։ Ավտոմեքենան կանգնեցրել է ռեստորանի բակում։ Մարգարը կանչել է ռեստորանի մեխանիկ Արամին, որի գալուց հետո Մարգարն իջել է ավտոմեքենայից, իսկ ինքը մնացել է ավտոմեքենայում։ Մարգարը և Արամը քայլել են ավտոմեքենայի բեռնախցիկի կողմը, իսկ ինքը Մարգարի խնդրանքով սրահից բացել է բեռնախցիկը։ Մարգարն ինչ-որ բան է վերցրել և գնացել են Արամի արհեստանոց։ Շուրջ հինգ րոպե անց Մարգարին տարել է նրանց տուն, որից հետո ինքը նույնպես գնացել է տուն։ Մարգարն իրեն գումար չի տվել, ինչպես նաև չի ասել, թե ինչ է տեղափոխել արհեստանոց։ Ինքը նույնպես նրան որևէ բան չի հարցրել։ Մարգար Հակոբյանի հետ գտնվել է նորմալ հարաբերությունների մեջ։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 91, 110-112, 113-114, 126-127/ Դատաապրանքագիտական փորձաքննության 23.08.2012թ. թիվ 402 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Փորձաքննությանը տրամադրված լուսարձակ լապտերի միջին շուկայական արժեքը որոշմամբ առաջադրված ժամանակահատվածի դրությամբ, առկա ապրանքային վիճակի հաշվառմամբ գնահատվում է 60000 (վաթսուն հազար) ՀՀ դրամ։»։ /գ.թ. 132-133/ Իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակներով, որոնցից յուրաքանչյուրը կշռում է ավելի քան տասներեք կիլոգրամ։ /գ.թ. 146/ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Վերլուծելով ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, դրանք համադրելով այլ ապացույցների հետ, գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով։ Վերլուծելով ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ գողություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։ Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստ պատժի` ազատազրկման ձևով, քանի որ պատժի նվազ խիստ տեսակ տուգանքը տվյալ դեպքում չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։ Դատարանը գտնում է, որ իր նկատմամբ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Մարգար Հակոբյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն։ Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։ Քննարկելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.09.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակները պետք է թողնել «Երքաղլույս» ՓԲ ընկերության տնօրինմանը։ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորումն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը` Վ Ճ Ռ Ե Ց Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով 2012թ. հուլիսի 11-ից։ Խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.09.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակները թողնել «Երքաղլույս» ՓԲ ընկերության տնօրինմանը։ Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 15-11-2012 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 19-12-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 183, 99 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 19-12-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 183, 99 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-34765 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 20-12-2012 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 28-09-2013 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 03-10-2013 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 04-10-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 183,259 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 04-10-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 183,259 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0168/01/12
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 30-11-2012 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 30-11-2012 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Սիրեկանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Մարգար Հակոբյան Բեկանել և փոփոխել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Մարգար Գագիկի Հակոբյանի /ՀՀ քր. օր. 177 հոդ. 2-րդ մասի 1-ին կետով - ազատազրկում 2 տարի ժամկետով / վերաբերյալ 15.11.2012թ. դատավճիռը , Մարգար Հակոբյանի կատարած արարքը վերաորակել ՀՀ քր.օր. 177 հոդ. 1-ին մասով և նշանակել առավել մեղմ պատիժ տուգանքի ձևով : Տուգանք չնշանակելու դեպքում ՀՀ քր.օր. 70 հոդ. կարգով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 04-12-2012 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արարատ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 20-12-2012 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | չկա |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 21-12-2012 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 14-01-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 05-02-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-02-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 07-03-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 07-03-2013 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Մարգար |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ № ԵԿԴ/0168/01/12 Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 7 մարտի 2013 թվականի ք. Երևան ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` նախագահող դատավոր` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ դատավորներ` Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ` մեղադրող` Հ. ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ տուժողի ներկայացուցիչ` Ա. ԱՆԱՆՅԱՆԻ պաշտպան` Ռ. ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ ամբաստանյալ` Մ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի պաշտպան Ռուզաննա Սիրեկանյանի բերած վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մարգար Գագիկի Հակոբյանի, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Գ. Սաղոյանի` 2012թ. հուլիսի 11-ի որոշմամբ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի և ինքնությունը չպարզված Ջիվան անունով անձնավորության կողմից գողություն կատարելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով հարուցվել է թիվ 13140312 քրեական գործը, այն ընդունվել է վարույթ և կատարվել նախաքննություն: /տե՛ս քրեական գործի նյութեր հ.1 գ-թ 1/ 2. 2012թ. հուլիսի 11-ին Մարգար Գագիկի Հակոբյանը ձերբակալվել է: /հ.1 գ-թ 15/ 3. Քննիչ Գ. Սաղոյանի` 2012թ. հուլիսի 13-ի որոշմամբ թիվ 13140312 քրեական գործով Մ. Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով: /հ.1 գ-թ 52/ 4. Քննիչ Գ. Սաղոյանի` 2012թ. հուլիսի 13-ի որոշմամբ թիվ 13140312 քրեական գործով միջնորդություն է հարուցվել Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/` մեղադրյալ Մ. Հակոբյանի նկատմամբ կիրառելու խափանման միջոց կալանավորում` երկու ամիս ժամանակով: /հ.1 գ-թ 58/ 5. Առաջին ատյանի դատարանի` 2012թ. հուլիսի 13-ի որոշմամբ նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել է և թիվ 13140312 քրեական գործով մեղադրյալ Մ. Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորում` 2 ամիս ժամկետով` կալանքի սկիզբը հաշվելով 2012թ. հուլիսի 11-ից: /հ.1 գ-թ 60/ 6. Քննիչ Գ. Սաղոյանի` 2012թ. օգոստոսի 30-ի որոշմամբ միջնորդություն է հարուցվել Առաջին ատյանի դատարան` թիվ 13140312 քրեական գործով մեղադրյալ Մ. Հակոբյանի նկատմամբ կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացնելու մեկ ամիս ժամկետով` մինչև 2012թ. հոտեմբերի 11-ը: /հ.1 գ-թ 140-141/ 7. Քննիչ Գ. Սաղոյանի` 2012թ. սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ թիվ 13140312 քրեական գործով Մ. Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով: /հ.1 գ-թ 158-159/ 8. Քննիչ Գ. Սաղոյանի` 2012թ. սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ թիվ 13140312 քրեական գործով Մ. Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով: /հ.1 գ-թ 160/ 9. Քննիչ Գ. Սաղոյանի` 2012թ. սեպտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 13140312 քրեական գործից պատճենահանման եղանակով ամբողջ ծավալով առանձնացվել է անհայտ անձի կողմից Մ. Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ <<Հաղթանակ>> կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու մասը, այն առանձնացվել է առանձին վարույթ, որին շնորհվել է 13140312/1 համարը, և առանձին վարույթում շարունակվել է նախաքննության կատարումը: /հ.1 գ-թ 165-167/ 10. 2012թ. սեպտեմբերի 20-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար, որն Առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է նույն օրը: /հ.1 գ-թ 168-182 և հ.2 գ-թ 1/ 11. Առաջին ատյանի դատարանի` 2012թ. սեպտեմբերի 20-ի որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2012թ. հոկտեմբերի 1-ի որոշմամբ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության: /հ.2 գ-թ2 և 20/ 12. Առաջին ատյանի դատարանի 2012թ. նոյեմբերի 15-ի դատավճռով ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել ազատազրկման` 2 /երկու/ տարի ժամկետով, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան ՔԿ հիմնարկում` պատժի սկիզբը հաշվելով 2012թ. հուլիսի 11-ից: Խափանման միջոց կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.09.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակները թողնվել է «Երքաղլույս» ՓԲ ընկերության տնօրինմանը: /հ.2 գ-թ 80-82/ 13. Ամբաստանյալ Մ. Հակոբյանի պաշտպան Ռ. Սիրեկանյանը 2012թ. նոյեմբերի 30-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել վերոհիշյալ դատավճռի դեմ: Տուժողի ներկայացուցիչ Ա. Անանյանը 2012թ. դեկտեմբերի 12-ին պատասխան առարկություններ է ներկայացրել պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ: 14. Քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2012թ. դեկտեմբերի 20-ին: Վերաքննիչ դատարանի` 2012թ. դեկտեմբերի 21-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության: Գործի փաստական հանգամանքները. 15. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով Մարգար Հակոբյանը դատապարտվել է այն արարքի համար, որ նա, նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ, 2012թ. մայիս ամսվա ընթացքում միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված Երևան քաղաքի «Հաղթանակ» կամուրջի հենասյուների վրայից քանդելով գաղտնի հափշտակել է «Երքաղլույս» փակ բաժնետիրական ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` ընդհանուր 180.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ 3 հատ լուսարձակներ: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 16. Ամբաստանյալ Մ. Հակոբյանի պաշտպան Ռ. Սիրեկանյանն իր վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի` 15.11.2012թ. Մ. Հակոբյանի նկատմամբ կայացրած դատավճիռը օրինական և հիմնավորված չէ: Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա: Թույլ տրված խախտումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3801-րդ հոդվածի համաձայն վերաքննիչ բողոք բերելու հիմք են հանդիսացել: Նախաքննության ընթացքում իր Մ. Հակոբյանն իրեն առաջադրված մեղադրանքն ընդունել է և տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ընդունում է իրեն առաջադրված մեղադրանքը` նշելով, որ այդ արարքը կատարել է միայնակ և զղջում է կատարածի համար: Վկա Արամ Պետրոսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել, որ. «Հնարավոր է միայնակ այդ լուսարձակները հանել /.../ քանի որ ես կարողանում եմ իմ աշխատանքի մեջ ինքնուրույն և միայնակ բարձրության վրա լուսարձակները հանել և տեղադրել/.../»: Պաշտպանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանում զննվել է նաև իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակները, որի կշիռը կազմում է 13.5 /տասներեք ամբողջ հինգ/ կգ: Այսինքն, իր պաշտպանյալը կարող էր միայնակ այդ կշռով լուսարձակը ապամոնտաժել առանց որևէ մեկի օգնության: Քրեական գործով ձեռք չեն բերվել ապացույցներ, որով կհիմնավորվեր իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը, այն` որ, նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ, կատարել է իրեն վերագրվող արարքը: Եթե նախաքննական մարմինը գտել է, որ քրեական գործով անցնող մյուս մեղադրյալի՝ Ջիվան Գասպարյանի մեղքը կատարված արարքում բացակայել է և նրա մասով քրեական գործի վարույթը կարճվել է, ապա իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերավորակվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Միաժամանակ պաշտպան Ռ. Սիրեկանյանը միջնորդել է իր պաշտպանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի առնել այն, որ նա ընդունում է իր կողմից կատարած արարքը, այն, որ միայնակ է կատարել գողությունը, զղջում է կատարածի համար: Բողոքի հեղինակը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի վրա, նշել է, որ իր պաշտպանյալն ամուսնացած է, խնամքին է գտնվում անչափահաս երեխա, ընտանիքը բազմանդամ է և տան միակ աշխատողն է, նախկինում դատապարված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, ընդունում է իր կողմից կատարած արարքը և զղջում կատարածի համար: Ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժն անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտանիքի անդամների վրա և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս: Ըստ պաշտպանի` ընտանեկան դրությունը` որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս: Այս պայմաններում դատարանը, պետք է հաշվի առնի իր պաշտպանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատ-վությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվի արդարացի պատիժ։ Բողոքի հեղինակը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի, 358-րդ հոդվածի իրավական դրույթների վրա, նշել է, որ իր պաշտպանյալի վերաբերյալ կայացված դատավճիռը օրինական չէ, քանի որ չեն պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջները, որոնց մասին նշվել է վերաքննիչ բողոքում: Ըստ պաշտպանի` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը հիմնավորված չէ, քանի որ դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցները բավարար չեն եղել մեղադրանքը գնահատելու համար: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պատճառաբանված չէ, քանի որ չեն պատճառաբանվել դատավճռում շարադրված բոլոր հետևությունները։ 17. Վերոգրյալի հիման վրա, ամբաստանյալ Մ. Հակոբյանի պաշտպան Ռ. Սիրեկանյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի` 15.11.2012թ. դատավճիռը, Մ. Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով կատարված արարքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ նշանակել իրեն վերագրվող արարքի համար նախատեսված պատժի առավել մեղմ պատիժ տուգանքի ձևով, իսկ եթե Վերաքննիչ դատարանը կգտնի, որ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակել հնարավոր չէ, ապա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել: 18. Տուժողի ներկայացուցիչ Ա. Անանյանը, առարկելով վերաքննիչ բողոքի դեմ, իր գրավոր պատասխանում նշել է, որ ամբաստանյալի հանցավոր արարքի արդյունքում, ի դեմս Երևան համայնքի և նրա բնակիչների, ոտնահարվել է հանրային շահը, համայնքի բյուջեին հասցվել է նյութական վնաս, քանի որ մինչ այսօր համայնքի աշխատակազմի ուժերը և ֆինանսական միջոցները չեն բավարարում «Հաղթանակ» կամուրջն իր նախկին տեսքի բերելու համար, կամուրջի ճարտարապետական և գեղարվեստական լուսավորությունը մոնտաժվել է հատուկ մասնագիտացված կազմակերպության վճարովի մատուցած ծառայությունների միջոցով /ալպինիստական ուժերի միջոցով/, Կենտրոնականի քննչական բաժնում /քննիչ Հ. Մ. Մանուկյան/ 01.12.2012թ.-ին հարուցվել է թիվ 15127012 քրեական գործը` վերաքննիչ բողոքի պատասխանի 1-ին կետում նշված թվով 16 լուսարձակն իրենց լամպերով գողանալու փաստի առթիվ, այսինքն 2-րդ հարուցված քրեական գործը` նույն վայրից և նույնատիպ ապրանքները: Թվով 16 լուսարձակները, ինչպես նաև` մյուս 3 լուսարձակները, ամբաստանյալը միայնակ և աննկատ չէր կարող գողանալ, քանի որ հիշյալ կամուրջը շուրջօրյա ոստիկանական պահպանության տակ է գտնվում, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի հիման վրա առաջադրված մեղադրանքը, այն է` մի խումբ անձանց մասնակցությամբ, մասնավորապես ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված ձևով` «Հաղթանակ» կամուրջի հենասյուների վրայից լուսարձակներ գողանալու հանգամանքը իրավաբանորեն և փաստացի հիմնավոր է: Թեև ամբաստանյալն ընդունել է իրեն վերագրվող արարքը, այնուամենայնիվ Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցված նոր քրեական գործում ամբաստանյալը թիվ 1 կասկածյալն է դառնալու և եթե խոստովանի կամ օժանդակի նախաքննությանը` նոր լույս սփռելով թվով 16 լուսարձակներն իրենց լամպերով գողանալու փաստի առթիվ հարուցված քրեական գործի բացահայտմանը, ապա դա անվիճելի և մեղմացուցիչ հանգամանք կարող է դառնալ` հաշվի առնելով նաև, որ ամբաստանյալն ամուսնացած է, իր խնամքին ունի անչափահաս 17 տարեկան զավակ, ընտանիքը բազմանդամ է, նախկինում չի արատավորվել հանցանք կատարելու համար, և առհասարակ դրական է բնութագրվում: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով ամբաստանյալի և պաշտպանի ելույթները, լսելով դատախազի պատասխան ելույթը, տուժողի ներկայացուցչի ելույթը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ. Ա/ Ամբաստանյալ Մարգար Հակոբյանին մեղսագրված արարքի հիմնավորվածությունը. 19. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`/…/ 1/ ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը. 2/ այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին. 3/ ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. 4/ ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն /…/>>: 20. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է. <<1. Գողությունը՝ ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակությունը/…/:>>: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետը սահմանում է. <<2. Գողությունը, որը կատարվել է՝ 1/ մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ/.../:>>: 21. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով: 22. Առաջին ատյանի դատարանը, հետազոտելով ապացույցներն իրենց համակցությամբ, ապացուցված է համարել, որ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանը կատարել է արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներին: 23. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում նշված հետևությունները հիմնված են դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների հիման վրա, մասնավորապես` վկա Արամ Հմայակի Պետրոսյանի, Ջիվան Շավարշի Գասպարյանի ցուցմունքներով, դատաապրանքագիտական փորձաքննության 23.08.2012թ. թիվ 402 եզրակացությամբ, իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակներով: Այսպես` Վկա Արամ Հմայակի Պետրոսյանը ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ աշխատում է «Երևանյան գիշերներ» ռեստորանում որպես էլեկտրիկ: 2001թ.-ից ճանաչում է իրենց թաղամասի բնակիչներ Մարգարին և Ջիվանին, նրանց հետ գտնվում է նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ։ Մարգարը որպես բանվոր վարձու աշխատանքներ է կատարում և երբեմն աշխատանք է գտել իր միջնորդությամբ։ 2012թ. մայիսին իրենց թաղամասում պատահաբար հանդիպել է Մարգարին։ Վերջինս իրեն առաջարկել է լուսարձակներ գնել։ Ինքը Մարգարին չի հարցրել, թե որտեղից է դրանք ձեռք բերել։ Մի քանի օր անց ռեստորանի լուսարձակերից երկուսը խափանվել են և անհրաժեշտություն է առաջացել դրանք փոխարինել։ Մարգարին հարցրել է լուսարձակների մասին և վերջինս խոստացել է բերել դրանք։ Այնուհետև Մարգարը և Ջիվանը, վերջինիս «Նիվա» մակնիշի ավտոմեքենայով եկել են ռեստորանի բակ։ Ինքը զննել է ավտոմեքենայի բեռնախցիկում դրված լուսարձակները, համոզվել է, որ դրանք գտնվում են նորմալ վիճակում։ Ջիվանը մնացել է ավտոմեքենայում, իսկ Մարգարը դրանք տեղափոխել է իր արհեստանոց, որից հետո ինքը Մարգարին վճարել է 24.000 ՀՀ դրամ գումար և նրանք ավտոմեքենայով հեռացել են։ Չի հիշում` միանգամից են լուսարձակները բերել, թե առանձին։ /դատ. նիստի արձանագրություն, գ-թ 33-34, 113-114/ Վկա Ջիվան Շավարշի Գասպարյանը ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2012թ. ապրիլից հունիսն ընկած ժամանակահատվածում, կոնկրետ ամիսը չի հիշում, իրենց թաղամասի բնակիչ, իր հորաքրոջ թոռ Մարգար Հակոբյանը երեկոյան եկել է իրենց տուն և իրեն հայտնել է, որ ավտոմեքենայի մեջ ինչ-որ բան է դրել, խնդրել է դրանք տեղափոխել իրենց թաղամասում գտնվող «Երևանյան գիշերներ» ռեստորան: Ինքը չի մերժել Մարգարի խնդրանքը։ Միասին դուրս են եկել տնից, նստել են իր «ՎԱԶ 2121» մակնիշի ավտոմեքենան և գնացել են նշված ռեստորան։ Ավտոմեքենան կանգնեցրել է ռեստորանի բակում: Մարգարը կանչել է ռեստորանի մեխանիկ Արամին, որի գալուց հետո Մարգարն իջել է ավտոմեքենայից, իսկ ինքը մնացել է ավտոմեքենայում: Մարգարը և Արամը քայլել են ավտոմեքենայի բեռնախցիկի կողմը, իսկ ինքը Մարգարի խնդրանքով սրահից բացել է բեռնախցիկը։ Մարգարն ինչ-որ բան է վերցրել և գնացել են Արամի արհեստանոց: Շուրջ հինգ րոպե անց Մարգարին տարել է նրանց տուն, որից հետո ինքը նույնպես գնացել է տուն։ Մարգարն իրեն գումար չի տվել, ինչպես նաև չի ասել, թե ինչ է տեղափոխել արհեստանոց։ Ինքը նույնպես նրան որևէ բան չի հարցրել։ Մ. Հակոբյանի հետ գտնվել է նորմալ հարաբերությունների մեջ։ /դատ. նիստի արձանագրություն, գ-թ 91, 110-112, 113-114, 126-127/ Դատաապրանքագիտական փորձաքննության 23.08.2012թ. թիվ 402 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Փորձաքննությանը տրամադրված լուսարձակ լապտերի միջին շուկայական արժեքը որոշմամբ առաջադրված ժամանակահատվածի դրությամբ, առկա ապրանքային վիճակի հաշվառմամբ գնահատվում է 60000 (վաթսուն հազար) ՀՀ դրամ։>>:/գ-թ 132-133/ Իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակներով, որոնցից յուրաքանչյուրը կշռում է ավելի քան տասներեք կիլոգրամ։ /գ-թ 146/ 24. Ինչպես երևում է գործի նյութերից, <<Հաղթանակ>> կամրջի կամարի հենասյուների կոնստորուկցիաները գետնից գտնվում են 5 մետր բարձրության վրա: /տես հ. 1, գ-թ 61/: Այսինքն գործի նյութերով հիմնավորվել է, որ վերոհիշյալ լուսարձակները ամրացված են եղել գետնից 5 մետր բարձրություն ունեցող կոնստրուկիցիաների վրա: Քրեական գործում առկա /տես հ. 2, գ-թ 74/ լուսարձակի տեխնիկական տվյալների մասին տեղականքի համաձայն` մատնանշված լուսարձակի քաշը կազմել է 14 կգ: Համաձայն քննչական փորձարարություն կատարելու մասին արձանագրության /հ.1 գ-թ 143/, <<Հաղթանակ>> կամրջի հենասյուների վրաից լուսարձակները միայնակ հափշտակելու հնարավորության հարցը ճշտելու և ստուգելու նպատակով կատարվող քննչական փորձարարությանը Մարգար Հակոբյանը հրաժարվել է մասնակցել: 25. Վերաքննիչ դատարանը ուսումնասիրելով և վերլուծելով գործի ապացույցները, նույնպես հանգում է համոզման, որ ամբաստանյալ Մ. Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում և արժանահավատ չեն: Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, մասնավորապես` գողությունը միայնակ կատարելու անհնարինությունը վկայող դեպքի վայրի վերը նկարագրված իրադրությունը, գողությունը միայնակ կատարելու հարցը պարզելու նպատակով քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց Մարգար Հակոբյանի խուսափելու փաստը, հանգում է համոզման, որ ամբաստանյալ Մարգար Հակոբյան գողությունը կատարել է մեկ այլ անձի հետ միասին: 26. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Մ. Հակոբյանի մեղավորությունը հիմնավորված է Առաջին ատյանի դատարանում` դատաքննության ժամանակ հետազոտված և դատավճռում շարադրված` ամբաստանյալի հանցանքը հիմնավորող ապացույցներով, որոնցով և հերքվում են վերաքննիչ բողոքում նշված, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանում` դատաքննության ժամանակ, ամբաստանյալ Մ. Հակոբյանի պաշտպան Ռ. Սիրեկանյանի բերած ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չլինելու վերաբերյալ պատճառաբանությունները: 27. Վերաքննիչ դատարանը, քննության ենթարկելով ամբաստանյալ Մ. Հակոբյանի պաշտպան Ռ. Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկները, դրանք համադրելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հետ, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, նույնպես հանգում է այն հետևության, որ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղսագրված արարքում հաստատված է: 28. Այսպիսով, ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի կողմից կատարված հանցանքն ապացուցված և նրա մեղավորությունը հաստատված է գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, իսկ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի պաշտպան Ռուզաննա Սիրեկանյանի բողոքում առկա փաստարկները հիմք չեն կարող հանդիսանալ դատական ակտը բեկանելու և ամբաստանյալ Մ. Հակոբյանի արարքի վերաորակման համար: Բ/ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում. 29. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`/…/ 6/ ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար. 7/ ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ. 8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը/…/>>: 30 . ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: 31. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում սահմանված են պատժի հասկացությունը և նպատակները: Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածը սահմանում է. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասը նշում է. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:>>: Նույն հոդվածի 2-րդ մասը նշում է. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի առաջին մասում նախատեսված են պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում: Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի. <<Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`/…/ 4/ դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին/…/>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով>>: 32. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է. <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:>>: Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: 33. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: 34. Առաջին ատյանի դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, գտել է, որ ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարք: Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Մ. Հակոբյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա։ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել: Հաշվի առնելով գործի հանգամանքները` Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Մ. Հակոբյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստ պատժի` ազատազրկման ձևով, քանի որ պատժի նվազ խիստ տեսակ տուգանքը տվյալ դեպքում չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 35. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով Մ. Հակոբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրավցելիության հարցերը և նկատի ունենալով Մ. Հակոբյանի կողմից հանցագործության կատարման վերը նշված հանգամանքները, արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, գործի նման փաստական տվյալների առկայության պայմաններում հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ, 63-րդ հոդվածներ/, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի սանկցիայի սահմաններում` Մ. Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկում` 2 /երկու/ տարի ժամկետով, որը համապատասխանում է հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին և որով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը և որ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք չեն կարող դառնալ: 36. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը վերոշարադրյալ հիմքերով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012թ. նոյեմբերի 15-ի վերոհիշյալ դատավճիռը համարում է ճիշտ, իսկ վերաքննիչ բողոքում և դատաքննության ընթացքում բերված պատճառաբանությունները, եզրահանգումներն` անհիմն, և թույլ չի տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վերաքննիչ բողոքը մերժել: 2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը Մարգար Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, թողնել օրինական ուժի մեջ: 3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 07-03-2013 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 18-03-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 183, 165 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 18-03-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 183, 165 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-4333/13 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 29-03-2013 |
|---|
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 30-07-2013 |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 30-07-2013 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Աիդա |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մասիս |
| Ազգանուն | Ռեհանյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Արղամանյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 30-07-2013 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | Քրեական գործին կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույցներ չկան: |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 01-08-2013 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-08-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4-րդ |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Դատախազի չներկայանալու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 21-08-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4-րդ |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 21-08-2013 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը և փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Մարգար |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ հ. ԵԿԴ/0168/01/12 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Հ Ա Ն Ո Ւ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ո Ւ Թ Յ Ա Ն 21 օգոստոսի 2013թ. ք.Երևան Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանը /այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ Մ.ՌԵՀԱՆՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՊԱՇՏՊԱՆ` Ռ.ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճռի դեմ բերված պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2012 թվականի հուլիսի 11-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 13140312 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերի հատկանիշներով: 2012 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ Մարգար Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով: Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ Մարգար Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը: 2012 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ Ջիվան Գասպարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով: 2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ի որոշմամբ Ջիվան Գասպարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ: 2012 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ Մ.Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով: 2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 13140312 քրեական գործից մաս է անջատվել և առանձնացվել առանձին վարույթում` անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ, որին տրվել է թիվ 13140312/1 համարը: 2012 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ թիվ 13140312 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան): Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճռով Մարգար Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է, Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը` թողել օրինական ուժի մեջ: Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանը: Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 29-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ: Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել: 2013 թվականի մայիսի 8-ի որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը պաշտպանի վճռաբեկ բողոքը բավարարել է մասնակիորեն: Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշումը բեկանել է և գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության: Քրեական գործը Վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 30.07.2013թվականի և վարույթ ընդունվել 01.08.2013թվականին: 2. Գործի փաստական հանգամանքները. Մ.Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ ՙնա, նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ, 2012թ. մայիս ամսվա ընթացքում, միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված, Երևան քաղաքի ՙՀաղթանակ՚ կամուրջի հենասյուների վրայից քանդելով գաղտնի հափշտակել է ՙԵրքաղլույս՚ փակ բաժնետիրական ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` ընդհանուր 180.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ 3 հատ լուսարձակներ: Անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ ՙՀաղթանակ՚ կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ սույն քրեական գործից մաս անջատելու մասին քննիչի 2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ի որոշման մեջ արձանագրված է` ՙԳողությունը միայնակ կատարելու վերաբերյալ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքը ստուգելու նպատակով վերջինիս առաջարկվել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը և միայնակ ՙՀաղթանակ՚ կամրջի հենասյանը մոնտաժված լուսարձակն ապամոնտաժել և ցած իջեցնել, սակայն մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հրաժարվել է իր իսկ ցուցմունքում նշված հանգամանքը ստուգելու համար նախատեսված քննչական գործողությանը մասնակցելուց, որպիսի պայմաններում ակնհայտ է, որ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հանցագործությունը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ նախնական համաձայնության գալով՚: 3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Ամբաստանյալ Մ. Հակոբյանի պաշտպան Ռ. Սիրեկանյանն իր վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի` 15.11.2012թ. Մ. Հակոբյանի նկատմամբ կայացրած դատավճիռը օրինական և հիմնավորված չէ: Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա: Թույլ տրված խախտումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3801-րդ հոդվածի համաձայն վերաքննիչ բողոք բերելու հիմք են հանդիսացել: Նախաքննության ընթացքում Մ.Հակոբյանն իրեն առաջադրված մեղադրանքն ընդունել է և տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ընդունում է իրեն առաջադրված մեղադրանքը` նշելով, որ այդ արարքը կատարել է միայնակ և զղջում է կատարածի համար: Վկա Արամ Պետրոսյանը դատարանում ցուցմունք է տվել, որ. ՙՀնարավոր է միայնակ այդ լուսարձակները հանել /.../ քանի որ ես կարողանում եմ իմ աշխատանքի մեջ ինքնուրույն և միայնակ բարձրության վրա լուսարձակները հանել և տեղադրել/.../՚: Պաշտպանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանում զննվել է նաև իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 /երեք/ լուսարձակները, որի կշիռը կազմում է 13.5 /տասներեք ամբողջ հինգ/ կգ: Այսինքն, իր պաշտպանյալը կարող էր միայնակ այդ կշռով լուսարձակը ապամոնտաժել առանց որևէ մեկի օգնության: Քրեական գործով ձեռք չեն բերվել ապացույցներ, որով կհիմնավորվեր իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը, այն` որ, նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ, կատարել է իրեն վերագրվող արարքը: Եթե նախաքննական մարմինը գտել է, որ քրեական գործով անցնող մյուս մեղադրյալի՝ Ջիվան Գասպարյանի մեղքը կատարված արարքում բացակայել է և նրա մասով քրեական գործի վարույթը կարճվել է, ապա իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերավորակվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Բողոքի հեղինակը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի վրա, նշել է, որ իր պաշտպանյալն ամուսնացած է, խնամքին է գտնվում անչափահաս երեխա, ընտանիքը բազմանդամ է և տան միակ աշխատողն է, նախկինում դատապարված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, ընդունում է իր կողմից կատարած արարքը և զղջում կատարածի համար: Ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժն անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտանիքի անդամների վրա և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս: Ըստ պաշտպանի` ընտանեկան դրությունը` որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս: Այս պայմաններում դատարանը, պետք է հաշվի առնի իր պաշտպանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատ-վությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվի արդարացի պատիժ։ Բողոքի հեղինակը, հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի, 358-րդ հոդվածի իրավական դրույթների վրա, նշել է, որ իր պաշտպանյալի վերաբերյալ կայացված դատավճիռը օրինական չէ, քանի որ չեն պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջները, որոնց մասին նշվել է վերաքննիչ բողոքում: Ըստ պաշտպանի` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը հիմնավորված չէ, քանի որ դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցները բավարար չեն եղել մեղադրանքը գնահատելու համար: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պատճառաբանված չէ, քանի որ չեն պատճառաբանվել դատավճռում շարադրված բոլոր հետևությունները։ Վերոգրյալի հիման վրա, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի` 15.11.2012թ. դատավճիռը, Մ.Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով կատարված արարքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ նշանակել իրեն վերագրվող արարքի համար նախատեսված պատժի առավել մեղմ պատիժ տուգանքի ձևով, իսկ եթե Վերաքննիչ դատարանը կգտնի, որ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակել հնարավոր չէ, ապա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել: 4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված տուժողի ներկայացուցիչ Ա.Անանյանի գրավոր պատասխանը. Տուժողի ներկայացուցիչ Ա.Անանյանը, առարկելով վերաքննիչ բողոքի դեմ, իր գրավոր պատասխանում նշել է, որ ամբաստանյալի հանցավոր արարքի արդյունքում, ի դեմս Երևան համայնքի և նրա բնակիչների, ոտնահարվել է հանրային շահը, համայնքի բյուջեին հասցվել է նյութական վնաս, քանի որ մինչ այսօր համայնքի աշխատակազմի ուժերը և ֆինանսական միջոցները չեն բավարարում ՙՀաղթանակ՚ կամուրջն իր նախկին տեսքի բերելու համար, կամուրջի ճարտարապետական և գեղարվեստական լուսավորությունը մոնտաժվել է հատուկ մասնագիտացված կազմակերպության վճարովի մատուցած ծառայությունների միջոցով /ալպինիստական ուժերի միջոցով/, Կենտրոնականի քննչական բաժնում /քննիչ Հ.Մ.Մանուկյան/ 01.12.2012թ.-ին հարուցվել է թիվ 15127012 քրեական գործը` վերաքննիչ բողոքի պատասխանի 1-ին կետում նշված թվով 16 լուսարձակն իրենց լամպերով գողանալու փաստի առթիվ, այսինքն 2-րդ հարուցված քրեական գործը` նույն վայրից և նույնատիպ ապրանքները: Թվով 16 լուսարձակները, ինչպես նաև` մյուս 3 լուսարձակները, ամբաստանյալը միայնակ և աննկատ չէր կարող գողանալ, քանի որ հիշյալ կամուրջը շուրջօրյա ոստիկանական պահպանության տակ է գտնվում, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի հիման վրա առաջադրված մեղադրանքը, այն է` մի խումբ անձանց մասնակցությամբ, մասնավորապես ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված ձևով` ՙՀաղթանակ՚ կամուրջի հենասյուների վրայից լուսարձակներ գողանալու հանգամանքը իրավաբանորեն և փաստացի հիմնավոր է: Թեև ամբաստանյալն ընդունել է իրեն վերագրվող արարքը, այնուամենայնիվ Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցված նոր քրեական գործում ամբաստանյալը թիվ 1 կասկածյալն է դառնալու և եթե խոստովանի կամ օժանդակի նախաքննությանը` նոր լույս սփռելով թվով 16 լուսարձակներն իրենց լամպերով գողանալու փաստի առթիվ հարուցված քրեական գործի բացահայտմանը, ապա դա անվիճելի և մեղմացուցիչ հանգամանք կարող է դառնալ` հաշվի առնելով նաև, որ ամբաստանյալն ամուսնացած է, իր խնամքին ունի անչափահաս 17 տարեկան զավակ, ընտանիքը բազմանդամ է, նախկինում չի արատավորվել հանցանք կատարելու համար, և առհասարակ դրական է բնութագրվում: 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, լսելով պաշտպանի կողմից իր վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումները, ամբաստանյալին, վերլուծելով գործի նյութերը, ուսումնասիրելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ: Գործով ձեռք բերված ապացույցների իրավական վերլուծության արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը, հաստատված համարելով վերը նշված մեղադրանքը, արձանագրել է, որ «(...) ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով: (...) [Դ]ատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ գողություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: (...)ե (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթ 82): 8. Վերաքննիչ դատարանը, քննարկելով Մ.Հակոբյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի փաստարկը, նշել է՝ « (…) Վերաքննիչ դատարանը ուսումնասիրելով և վերլուծելով գործի ապացույցները, նույնպես հանգում է համոզման, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում և արժանահավատ չեն: Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, մասնավորապես` գողությունը միայնակ կատարելու անհնարինությունը վկայող դեպքի վայրի վերը նկարագրված իրադրությունը, գողությունը միայնակ կատարելու հարցը պարզելու նպատակով քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց Մ.Հակոբյանի խուսափելու փաստը, հանգում է համոզման, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանը գողությունը կատարել է մեկ այլ անձի հետ միասին: (…) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ Մ.Հակոբյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի մեղավորությունը հիմնավորված է Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ժամանակ հետազոտված և դատավճռում շարադրված` ամբաստանյալի հանցանքը հիմնավորող ապացույցներով, որոնցով և հերքվում են վերաքննիչ բողոքում նշված, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանում` դատաքննության ժամանակ, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի բերած ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չլինելու վերաբերյալ պատճառաբանությունները: (…) Վերաքննիչ դատարանը, քննության ենթարկելով ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկները, դրանք համադրելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հետ, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, նույնպես հանգում է այն հետևության, որ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղսագրված արարքում հաստատված է: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն՝ ՙՄիայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` 1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ. 5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. 6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով՚: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ ՙ1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ՚: Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են. ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ, (…): (…) Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին: Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…)՚ (տե՛ս Մակար Ռազմիկի Հովհաննիսյանի և Աշոտ Վաղարշակի Մարտիրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-14-րդ կետերը): ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի համաձայն` « (…) Չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի՚: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 3.Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: 4.Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի՚: Մեջբերված սահմանադրական և քրեադատավարական դրույթները մեկնաբանելով սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված՝ Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համատեքստում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: Այս հանգամանքը բազմիցս շեշտադրվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից: Մասնավորապես, Եվրոպական դատարանը կարևորել է կոնկրետ գործով արդար դատական քննություն կատարված լինելու վերաբերյալ իր համոզմունքի ձևավորումը և նշել է, որ քրեական վարույթի իմաստով արդար դատական քննությունը ներառում է նաև անմեղության կանխավարկածի պահպանումը, ինչը նշանակում է, որ դատավորը չպետք է ելնի այն կանխավարկածից, թե անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցանքը, հանցանքի կատարման մեջ անձի մեղավորությունն ապացուցելու պարտականությունը կրում է դատախազությունը և կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Թելֆներն ընդդեմ Ավստրիայի (TELFNER v. AUSTRIA) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 2001 թվականի մարտի 20-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33501/96, կետ 15, ինչպես նաև Նատունենն ընդդեմ Ֆինլանդիայի (NATUNEN v. FINLAND) գործով 2009 թվականի մարտի 31-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21022/04, կետ 53): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ ՙՀանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի համաձայն՝ ՙ1. Կատարողի հետ մեկտեղ հանցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը: 2. Կատարող է համարվում այն անձը, ով անմիջականորեն կատարել է հանցանքը կամ դրա կատարմանն անմիջականորեն մասնակցել է այլ անձանց (համակատարողների) հետ համատեղ, ինչպես նաև հանցանքը կատարել է այլ այնպիսի անձանց օգտագործելու միջոցով, ովքեր օրենքի ուժով ենթակա չեն քրեական պատասխանատվության կամ հանցանքը կատարել են անզգուշությամբ: (....)՚: Հանցակցության հատկանիշների և ձևերի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Ալիկ Ռուդիկի Մաթևոսյանի և Ռաֆիկ Արայիկի Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հուլիսի 25-ի թիվ ՎԲ-48/08 որոշման 28-29-րդ կետերը), ինչպես նաև Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 որոշման 17-րդ կետը): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ ՙՀանցանքը համարվում է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված, եթե դրան մասնակցել են այնպիսի համակատարողներ, ովքեր նախապես՝ մինչև հանցագործությունն սկսելը, պայմանավորվել են հանցանքը համատեղ կատարելու մասին՚: Մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ հանցանք կատարելու հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Սարգսյանի և այլոց գործով որոշման մեջ (տե՛ս Հակոբ Հայկի Սարգսյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի մայիսի 11-ի թիվ ԼԴ/0136/01/10 որոշման 11-18-րդ կետերը): Սույն գործի նյութերից երևում է, որ նախաքննության ընթացքում Մ.Հակոբյանի հետ միասին ՙՀաղթանակ՚ կամրջի հենասյուների վրայից 3 հատ լուսարձակները նախնական համաձայնությամբ մեկ միասնական դիտավորությամբ գաղտնի հափշտակելու մեջ մեղադրվել է նաև այլ անձ, որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը արդարացման հիմքով դադարեցվել է ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ: Դրանից հետո, չնայած Մ.Հակոբյանը մշտապես պնդել է, որ գողությունը կատարել է միայնակ, նախաքննության մարմինը քրեական գործից մաս է անջատել և առանձնացրել առանձին վարույթում (տե՛ս սույն որոշման 1-ին կետը): Անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ ՙՀաղթանակ՚ կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ սույն քրեական գործից մաս անջատելու մասին որոշման մեջ նախաքննության մարմինն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքն ստուգելու նպատակով նրան առաջարկվել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը և միայնակ ՙՀաղթանակ՚ կամրջի հենասյանը մոնտաժված լուսարձակն ապամոնտաժել և ցած իջեցնել, սակայն մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հրաժարվել է (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը): Քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց Մ.Հակոբյանի հրաժարումը նախաքննության մարմինը գնահատել է որպես հաստատում այն հանգամանքի, որ նա հանցագործությունը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ նախնական համաձայնության գալով: Հետագայում, այդպես էլ չբացահայտելով խմբի մեջ ընգրկված մյուս անձին կամ անձանց` նախաքննության մարմինը Մ.Հակոբյանին մեղսագրել է լուսարձակների հափշտակությունը« մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբե կատարելու ծանրացնող հատկանիշը (տե՛ս սույն որոշման 5-6-րդ կետերը): Սույն գործով ձեռք բերված ապացույցների գնահատման արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում: Վերաքննիչ դատարանը ևս գտել է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում և արժանահավատ չեն: Իր այս եզրակացության հիմքում Վերաքննիչ դատարանը դրել է այն հանգամանքը, որ Մ.Հակոբյանը խուսափել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ սույն գործով մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ հափշտակություն կատարելու մեջ Մ.Հակոբյանի մեղավորությունը Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարել` հիմք ընդունելով ոչ թե ՀՀ քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված, վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությունը, այլ մեղադրյալի կողմից քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց հրաժարվելու փաստի վրա հիմնված ենթադրությունը: Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ապացուցված չէ Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումն այն մասին, որ Մ.Հակոբյանը հափշտակությունը կատարել է այլ անձի (անձանց) հետ նախնական համաձայնությամբ: Այս առումով Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածով ամրագրված՝ ապացույցների գնահատման պահանջը: Վճռաբեկ դատարանը գտել է նաև, որ Մ.Հակոբյանի արարքը ՙ մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված լինելու՚ հատկանիշով որակելով` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերով երաշխավորված` անձի մեղավորության մասին հետևությունը ենթադրությունների վրա չհիմնելու, ինչպես նաև բոլոր չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու սկզբունքների խախտում: Վերաքննիչ քրեական դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով թույլ են տրվել դատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, չհիմնավորված որոշման կայացմանը: Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, քրեական գործի նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված բոլոր ապացույցները հանգամանորեն հետազոտելու և օբյեկտիվ գնահատման ենթարկելու պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը պետք է բեկանել և ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղսագրված արարքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, 397-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել : Բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը` Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քր. օր-ի 177-րդ հոդ. 2-րդ մասի 1-ին կետով: Մարգար Գագիկի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման 1/մեկ/ տարի ժամկետով: Նկատի ունենալով, որ նա 2012թվի հուլիսի 11-ից գտնվում է անազատության մեջ և սույն որոշմամբ նշանակված պատժի ժամկետն արդեն իսկ կրել է, ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, վերացնել և նրան ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճում: Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐª ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ա. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 21-08-2013 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 23-09-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 183, 252 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 23-09-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 183, 252 |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-16504/13 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0168/01/12
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 15-03-2013 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Սիրեկանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | ամբաստանյալ` Մարգար Գագիկի Հակոբյան |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Գործը ստացվել է վճռաբեկ դատարան
| Գործի առաքման ամսաթիվը | 18-03-2013 |
|---|---|
| Գրության համարը | Ե-4333 |
| Գործի ստացման ամսաթիվը | 29-03-2013 |
| Քրեական գործի հատորներ /փաստաթղթեր/ | 2 հատոր |
| Գործի համարը | ԵԿԴ/0168/01/12 |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Պատասխանատվության ենթարկվածների թիվը | 1 |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 29-03-2013 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Համլետ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 29-04-2013 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 30-04-2013 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-05-2013 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 02-05-2013 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 08-05-2013 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը եվ գործն ուղարկվել է ստորադաս դատարան բեկանված մասով նոր քննության |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԿԴ/0168/01/12 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում գործ թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 Նախագահող դատավոր՝ Ա.Պետրոսյան Դատավորներ՝ Ս.Համբարձումյան Մ.Պետրոսյան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ մասնակցությամբ տուժողի ներկայացուցիչ Ա.ԱՆԱՆՅԱՆԻ 2013 թվականի մայիսի 8-ին ք.Երևանում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վճռաբեկ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2012 թվականի հուլիսի 11-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 13140312 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերի հատկանիշներով: 2012 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ Մարգար Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով: Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ Մարգար Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը: 2012 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ Ջիվան Գասպարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով: 2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ի որոշմամբ Ջիվան Գասպարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ: 2012 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ Մ.Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով: 2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 13140312 քրեական գործից մաս է անջատվել և առանձնացվել առանձին վարույթում` անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ, որին տրվել է թիվ 13140312/1 համարը: 2012 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ թիվ 13140312 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան): 2. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճռով Մարգար Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: 3. Ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է, Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը` թողել օրինական ուժի մեջ: 4. Վերաքննիչ դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանը: Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 29-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ: Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել: Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 5. Մ.Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա, նախնական համաձայնության գալով ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ, 2012թ. մայիս ամսվա ընթացքում, միասնական հանցավոր մտադրությամբ միավորված, Երևան քաղաքի «Հաղթանակ» կամուրջի հենասյուների վրայից քանդելով գաղտնի հափշտակել է «Երքաղլույս» փակ բաժնետիրական ընկերությանը պատկանող զգալի չափի` ընդհանուր 180.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ 3 հատ լուսարձակներ» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 160): 6. Անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ «Հաղթանակ» կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ սույն քրեական գործից մաս անջատելու մասին քննիչի 2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ի որոշման մեջ արձանագրված է` «Գողությունը միայնակ կատարելու վերաբերյալ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքը ստուգելու նպատակով վերջինիս առաջարկվել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը և միայնակ «Հաղթանակ» կամրջի հենասյանը մոնտաժված լուսարձակն ապամոնտաժել և ցած իջեցնել, սակայն մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հրաժարվել է իր իսկ ցուցմունքում նշված հանգամանքը ստուգելու համար նախատեսված քննչական գործողությանը մասնակցելուց, որպիսի պայմաններում ակնհայտ է, որ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հանցագործությունը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ նախնական համաձայնության գալով» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 165-167): 7. Գործով ձեռք բերված ապացույցների իրավական վերլուծության արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը, հաստատված համարելով վերը նշված մեղադրանքը, արձանագրել է, որ «(...) ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են արդեն իսկ նշված ապացույցներով: (...) [Դ]ատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ գողություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթ 82): 8. Վերաքննիչ դատարանը, քննարկելով Մ.Հակոբյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի փաստարկը, նշել է՝ « (…) Վերաքննիչ դատարանը ուսումնասիրելով և վերլուծելով գործի ապացույցները, նույնպես հանգում է համոզման, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում և արժանահավատ չեն: Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, մասնավորապես` գողությունը միայնակ կատարելու անհնարինությունը վկայող դեպքի վայրի վերը նկարագրված իրադրությունը, գողությունը միայնակ կատարելու հարցը պարզելու նպատակով քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց Մ.Հակոբյանի խուսափելու փաստը, հանգում է համոզման, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանը գողությունը կատարել է մեկ այլ անձի հետ միասին: (…) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ Մ.Հակոբյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի մեղավորությունը հիմնավորված է Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ժամանակ հետազոտված և դատավճռում շարադրված` ամբաստանյալի հանցանքը հիմնավորող ապացույցներով, որոնցով և հերքվում են վերաքննիչ բողոքում նշված, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանում` դատաքննության ժամանակ, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի բերած ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չլինելու վերաբերյալ պատճառաբանությունները: (…) Վերաքննիչ դատարանը, քննության ենթարկելով ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկները, դրանք համադրելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների հետ, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, նույնպես հանգում է այն հետևության, որ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղսագրված արարքում հաստատված է: (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2, թերթ 152-153): Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում. 9. Բողոք բերած անձը նշել է, որ սույն գործով ստորադաս դատական ատյանների դատական ակտերը օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չեն, կայացվել են նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով: Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալ փաստարկի՝ բողոքաբերը նշել է, որ սույն գործով նախաքննության և դատաքննության ընթացքում իր պաշտպանյալը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ լուսարձակները միայնակ է գողացել, բացի այդ, քրեական գործով ձեռք չեն բերվել ապացույցներ, որոնք կհիմնավորեին, որ իրեն վերագրվող արարքը Մ.Հակոբյանը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձի հետ նախնական համաձայնությամբ: Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում ամրագրված դրույթն այն մասին, որ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի, բողոք բերած անձը գտել է, որ իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը պետք է վերաորակվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 10. Ուստի, բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռը, Մարգար Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Մարգար Հակոբյանի նկատմամբ նշանակել վերագրվող արարքի համար նախատեսված մեղմ պատիժ՝ տուգանք, իսկ դրա անհնարինության դեպքում՝ պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանական չկիրառել: Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 11. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. ապացուցվա՞ծ է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումն այն մասին, որ Մ.Հակոբյանը հափշտակությունը կատարել է այլ անձի (անձանց) հետ նախնական համաձայնությամբ: 12. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` 1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ. 5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. 6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»: Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են. ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ, (…): (…) Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին: Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…)» (տե՛ս Մակար Ռազմիկի Հովհաննիսյանի և Աշոտ Վաղարշակի Մարտիրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-14-րդ կետերը): 13. ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի համաձայն` « (…) Չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի»: Մեջբերված սահմանադրական և քրեադատավարական դրույթները մեկնաբանելով սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված՝ Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համատեքստում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: Այս հանգամանքը բազմիցս շեշտադրվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից: Մասնավորապես, Եվրոպական դատարանը կարևորել է կոնկրետ գործով արդար դատական քննություն կատարված լինելու վերաբերյալ իր համոզմունքի ձևավորումը և նշել է, որ քրեական վարույթի իմաստով արդար դատական քննությունը ներառում է նաև անմեղության կանխավարկածի պահպանումը, ինչը նշանակում է, որ դատավորը չպետք է ելնի այն կանխավարկածից, թե անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցանքը, հանցանքի կատարման մեջ անձի մեղավորությունն ապացուցելու պարտականությունը կրում է դատախազությունը և կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Թելֆներն ընդդեմ Ավստրիայի (TELFNER v. AUSTRIA) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 2001 թվականի մարտի 20-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33501/96, կետ 15, ինչպես նաև Նատունենն ընդդեմ Ֆինլանդիայի (NATUNEN v. FINLAND) գործով 2009 թվականի մարտի 31-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21022/04, կետ 53): 14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցակցություն է համարվում երկու կամ ավելի անձանց դիտավորյալ համատեղ մասնակցությունը դիտավորյալ հանցագործությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կատարողի հետ մեկտեղ հանցակիցներ են համարվում կազմակերպիչը, դրդիչը և օժանդակողը: 2. Կատարող է համարվում այն անձը, ով անմիջականորեն կատարել է հանցանքը կամ դրա կատարմանն անմիջականորեն մասնակցել է այլ անձանց (համակատարողների) հետ համատեղ, ինչպես նաև հանցանքը կատարել է այլ այնպիսի անձանց օգտագործելու միջոցով, ովքեր օրենքի ուժով ենթակա չեն քրեական պատասխանատվության կամ հանցանքը կատարել են անզգուշությամբ: (....)»: Հանցակցության հատկանիշների և ձևերի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Մաթևոսյանի և Ռ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Ալիկ Ռուդիկի Մաթևոսյանի և Ռաֆիկ Արայիկի Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հուլիսի 25-ի թիվ ՎԲ-48/08 որոշման 28-29-րդ կետերը), ինչպես նաև Ա.Միքայելյանի և Ա.Վաղարշակյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արամ Արշավիրի Միքայելյանի և Արայիկ Ժորժիկի Վաղարշակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0174/01/11 որոշման 17-րդ կետը): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Հանցանքը համարվում է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված, եթե դրան մասնակցել են այնպիսի համակատարողներ, ովքեր նախապես՝ մինչև հանցագործությունն սկսելը, պայմանավորվել են հանցանքը համատեղ կատարելու մասին»: Մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ հանցանք կատարելու հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Սարգսյանի և այլոց գործով որոշման մեջ (տե՛ս Հակոբ Հայկի Սարգսյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի մայիսի 11-ի թիվ ԼԴ/0136/01/10 որոշման 11-18-րդ կետերը): 15. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ նախաքննության ընթացքում Մ.Հակոբյանի հետ միասին «Հաղթանակ» կամրջի հենասյուների վրայից 3 հատ լուսարձակները նախնական համաձայնությամբ մեկ միասնական դիտավորությամբ գաղտնի հափշտակելու մեջ մեղադրվել է նաև այլ անձ, որի նկատմամբ քրեական հետապնդումը արդարացման հիմքով դադարեցվել է ապացույցների անբավարարության պատճառաբանությամբ: Դրանից հետո, չնայած Մ.Հակոբյանը մշտապես պնդել է, որ գողությունը կատարել է միայնակ, նախաքննության մարմինը քրեական գործից մաս է անջատել և առանձնացրել առանձին վարույթում (տե՛ս սույն որոշման 1-ին կետը): Անհայտ անձի կողմից Մ.Հակոբյանի հետ նախնական համաձայնությամբ «Հաղթանակ» կամրջի լուսարձակները գաղտնի հափշտակելու վերաբերյալ սույն քրեական գործից մաս անջատելու մասին որոշման մեջ նախաքննության մարմինն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքն ստուգելու նպատակով նրան առաջարկվել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը և միայնակ «Հաղթանակ» կամրջի հենասյանը մոնտաժված լուսարձակն ապամոնտաժել և ցած իջեցնել, սակայն մեղադրյալ Մ.Հակոբյանը հրաժարվել է (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը): Քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց Մ.Հակոբյանի հրաժարումը նախաքննության մարմինը գնահատել է որպես հաստատում այն հանգամանքի, որ նա հանցագործությունը կատարել է ինքնությունը չպարզված անձնավորության հետ նախնական համաձայնության գալով: Հետագայում, այդպես էլ չբացահայտելով խմբի մեջ ընգրկված մյուս անձին կամ անձանց` նախաքննության մարմինը Մ.Հակոբյանին մեղսագրել է լուսարձակների հափշտակությունը «մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ» կատարելու ծանրացնող հատկանիշը (տե՛ս սույն որոշման 5-6-րդ կետերը): Սույն գործով ձեռք բերված ապացույցների գնահատման արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները՝ լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու հարցում հանցակցին օգնելու, համեմատաբար մեղմ պատիժ ստանալու նպատակ են հետապնդում (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը): Վերաքննիչ դատարանը ևս գտել է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի ցուցմունքները` լուսարձակները միայնակ հափշտակելու մասին, իրականությանը չեն համապատասխանում և արժանահավատ չեն: Իր այս եզրակացության հիմքում Վերաքննիչ դատարանը դրել է այն հանգամանքը, որ Մ.Հակոբյանը խուսափել է մասնակցել քննչական փորձարարությանը (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը): 16. Սույն որոշման 15-րդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 12-13-րդ կետերում շարադրված վերլուծության համատեքստում` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ հափշտակություն կատարելու մեջ Մ.Հակոբյանի մեղավորությունը Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարել` հիմք ընդունելով ոչ թե ՀՀ քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված, վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությունը, այլ մեղադրյալի կողմից քննչական փորձարարությանը մասնակցելուց հրաժարվելու փաստի վրա հիմնված ենթադրությունը: 17. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացուցված չէ Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումն այն մասին, որ Մ.Հակոբյանը հափշտակությունը կատարել է այլ անձի (անձանց) հետ նախնական համաձայնությամբ: Այս առումով Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածով ամրագրված՝ ապացույցների գնահատման պահանջը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ Մ.Հակոբյանի արարքը «մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված լինելու» հատկանիշով որակելով` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերով երաշխավորված` անձի մեղավորության մասին հետևությունը ենթադրությունների վրա չհիմնելու, ինչպես նաև բոլոր չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու սկզբունքների խախտում: 18. Սույն որոշման 12-17-րդ կետերում շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով թույլ են տրվել դատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, չհիմնավորված որոշման կայացմանը: Թույլ տրված խախտումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ, 406-րդ հոդվածների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու հիմք են: Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 15-ի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ թողնելու վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշումը պետք է բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության: Ուստի, ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Ամբաստանյալ Մարգար Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի մարտի 7-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության: 2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող` Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 08-05-2013 |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 24-07-2013 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 25-07-2013 |
|---|---|
| Դատարան | Քրեական վերաքննիչ |
| Այլ նշումներ | 2 հատոր`183թ,218թ: |