ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԳՈՐԾ ԵԿԴ/0166/01/12

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
դատավորներ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ
Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
դատախազ` Մ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
պաշտպան` Գ.ՊԱՊՈՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Կ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

2014 թվականի հունիսի 19-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ գլխավոր դատախազության թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հանցագործությունների գործերով բաժնի ավագ դատախազ` գործով մեղադրող Մ.Հակոբյանի և ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Կարեն Խաչիկի Կարապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. հ.84100912 քրեական գործը հարուցվել է 2012թ. մայիսի 02-ին` ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Կ.Խաչատրյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:
2. 2012 թվականի մայիսի 02-ին Կարեն Խաչիկի Կարապետյանը ձերբակալվել է:
3. 2012 թվականի մայիսի 03-ի որոշմամբ Կարեն Կարապետյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
4. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի մայիսի 04-ի որոշմամբ Կ.Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
5. 2012 թվականի օգոստոսի 06-ին Կ.Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
6. 2012 թվականի սեպտեմբերի 10-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
7. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ Առաջին ատյանի դատարան) 2014թ. փետրվարի 07-ի դատավճռով`
Կարեն Խաչիկի Կարապետյանն անմեղ է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ առաջին դրվագով, ու 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում և արդարացվել` հանցագործության դեպքի բացակայության հիմքով։
Նույն դատական ակտով Կարեն Խաչիկի Կարապետյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ երկրորդ դրվագով, ու 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտվել ազատազրկման 5 (հինգ) տարի ժամկետով՝ մաքսանենգության առարկայի՝ «ՄԴՄԱ» թմրակտիվ բաղադրատարրի պարունակությամբ 4 հատ կանաչ գույնի դեղահատերի բռնագրավմամբ, իսկ 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ ազատազրկման 3 (երեք) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` հիմնական պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Կ.Կարապետյանը դատապարտվել է ազատազրկման 7 (յոթ) տարի ժամկետով` մաքսանենգության առարկայի՝ «ՄԴՄԱ» թմրակտիվ բաղադրատարրի պարունակությամբ 4 հատ կանաչ գույնի դեղահատերի բռնագրավմամբ, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 2012թ. մայիսի 2-ից, իսկ իրեղեն ապացույցը` «ՄԴՄԱ» թմրակտիվ բաղադրատարրի պարունակությամբ 4 (չորս) հատ կանաչ գույնի դեղահատերը վճռվել է ոչնչացնել։
Կ.Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
8. Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. փետրվարի 07-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են ներկայացրել գործով մեղադրող` ՀՀ գլխավոր դատախազության թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հանցագործությունների գործերով բաժնի ավագ դատախազ Մ.Հակոբյանը և ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը:
9. Մեղադրողի և ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքները, Վերաքննիչ դատարանի 24.03.2014թ. որոշմամբ, ընդունվել են վարույթ, և գործը նշանակվել է քննության` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում` 2014թ. ապրիլի 03-ին:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
10. Նախաքննության մարմնի կողմից Կարեն Խաչիկի Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, Թուրքիայի Հանրապետությունում ձեռք է բերել, ու մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելով Հայաստանի Հանրապետություն է տեղափոխել ՄԴՄԱ տեսակի թմրամիջոց, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում.
2012թ. մարտ ամսվա ընթացքում, գտնվելով Թուրքիայի Հանրապետության Ստամբուլ քաղաքում, քննությամբ չպարզված անձից ձեռք է բերել ՄԴՄԱ տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ երեք դեղահաբ, որոնցից մեկը Ստամբուլում օգտագործել է, իսկ մյուս երկուսը թաքցրել է գրպանում գտնվող թղթադրամների մեջ ու մարտի 13-ին Թուրքիայի Հանրապետությունից ուղևորվել է Հայաստանի Հանրապետություն և իր հետ մաքսային հսկողությունից թաքցնելով` ՀՀ է տեղափոխել հիշյալ թմրամիջոցները։
2012թ. մարտ ամսվա երկրորդ կեսին` գործով չպարզված օրը, Երևան քաղաքի Տերյան 105/1 հասցեում գործող «Ուան» ակումբի դիմաց իր կողմից մաքսանենգությամբ ՀՀ տեղափոխած ՄԴՄԱ տեսակի թմրամիջոցի դեղահաբերից մեկը բաժանել է երկու մասի, մի մասը հյուրասիրել է Արտակ Ալբերտի Սաֆարյանին, որը սակայն հրաժարվել է գործածել այն, որից հետո հյուրասիրել է Քրիստինե Հայկի Ղարիբյանին, որն օգտագործել է իրեն առաջարկված ՄԴՄԱ տեսակի թմրամիջոցը։ Թմրամիջոցի մնացած մասը Կ.Կարապետյանն օգտագործել է անձամբ։
Բացի այդ, 2012թ. ապրիլ ամսվա ընթացքում Թուրքիայի Հանրապետության Ստամբուլ քաղաքում, քննությամբ չպարզված անձից, առանց իրացնելու նպատակի, ձեռք է բերել խոշոր չափի` ընդհանուր 0,278 գրամ ՄԴՄԱ տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ չորս դեղահաբ, որոնք ՀՀ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու նպատակով, փաթեթավորել է անձեռոցիկով ու պոլիէթիլենային թաղանթով, որից հետո թաքցրել է ձախ ոտքի կիսագուլպայի մեջ ու ապրիլի 30-ին Թուրքիայի Հանրապետությունից ուղևորվել է Հայաստանի Հանրապետություն։
2012թ. մայիսի 1-ին, ժամը 04։30-ի սահմաններում, Գուգարքի տարածաշրջանային մաքսատան Բագրատաշենի մաքսակետով հատելով ՀՀ մաքսային սահմանը` մաքսանենգությամբ, Կ.Կարապետյանը մաքսային հսկողությունից թաքցրած թմրամիջոցը տեղափոխել է ՀՀ տարածք, սակայն ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների իրականացրած օպերատիվ միջոցառումների արդյունքում մաքսանենգ ճանապարհով ՀՀ տեղափոխված վերոհիշյալ ՄԴՄԱ տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ չորս դեղահաբերը հայտնաբերվել և առգրավվել են։
11. Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել հետևյալը.
«Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը 2012թ. ապրիլ ամսվա ընթացքում մեկնել է Թուրքիայի Հանրապետության Ստամբուլ քաղաք, որտեղ նույն ժամանակահատվածում, քննությամբ չպարզված անձից, 40 ԱՄՆ դոլարով՝ սեփական գործածման համար, ձեռք է բերել 0,278 գրամ ընդհանուր քաշով «ՄԴՄԱ» տեսակի թմրակտիվ բաղադրատարրի պարունակությամբ չորս հատ դեղահատ, որոնք ու թմրամիջոցով կամ հոգեմետ նյութ չպարունակող մեկ հատ փիրուզագույն դեղահատը փաթեթավորելով անձեռոցիկով և պահելով ձախ ոտքի գուլպայի մեջ՝ Թուրքիայի Հանրապետությունից ուղևորվել է Հայաստանի Հանրապետություն ու 2012թ. մայիսի 1-ին` ժամը 04:30-ի սահմաններում, Գուգարքի տարածաշրջանային մաքսատան Բագրատաշենի մաքսակետով հատել է ՀՀ մաքսային սահմանը՝ թաքցրած թմրամիջոցը մաքսանենգությամբ տեղափոխելով ՀՀ տարածք, սակայն մաքսակետում նա ենթարկվել է խուզարկության, ու վերը նշված դեղահատերը հայտնաբերվել և առգրավվել են։
Դատաքննությամբ չհաստատվեց, որ ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը, «2012թ. մարտ ամսվա ընթացքում, գտնվելով Թուրքիայի Հանրապետության Ստամբուլ քաղաքում, քննությամբ չպարզված անձից ձեռք է բերել ՄԴՄԱ տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ երեք դեղահաբ, որոնցից մեկը Ստամբուլում օգտագործել է, իսկ մյուս երկուսը թաքցրել է գրպանում գտնվող թղթադրամների մեջ ու մարտի 13-ին Թուրքիայի Հանրապետությունից ուղևորվել է Հայաստանի Հանրապետություն և իր հետ մաքսային հսկողությունից թաքցնելով` ՀՀ է տեղափոխել հիշյալ թմրամիջոցները։
2012թ. մարտ ամսվա երկրորդ կեսին` գործով չպարզված օրը, Երևան քաղաքի Տերյան 105/1 հասցեում գործող «Ուան» ակումբի դիմաց իր կողմից մաքսանենգությամբ ՀՀ տեղափոխած ՄԴՄԱ տեսակի թմրամիջոցի դեղահաբերից մեկը բաժանել է երկու մասի, մի մասը հյուրասիրել է Արտակ Ալբերտի Սաֆարյանին, որը սակայն հրաժարվել է գործածել այն, որից հետո հյուրասիրել է Քրիստինե Հայկի Ղարիբյանին, որն օգտագործել է իրեն առաջարկված ՄԴՄԱ տեսակի թմրամիջոցը։ Թմրամիջոցի մնացած մասը Կ.Կարապետյանն օգտագործել է անձամբ»։

3. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները.
Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
12. Բողոք բերած անձը` գործով մեղադրող Մ.Հակոբյանը, ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, փաստական հանգամանքները, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն ու դատարանի իրավական դիրքորոշումը, գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, 2014թ. փետրվարի 07-ի թիվ ԵԿԴ/0166/01/12 դատավճռով, ամբաստանյալ Կարեն Խաչիկի Կարապետյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ առաջին դրվագով և 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով, առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելով, անարդարացիորեն բարելավել է ամբաստանյալի վիճա¬կը և, ըստ մեղադրողի կայացված դատական ակտն այդ մասով չի համապատասխանում արդարության պահանջներին։
Բողոքի հեղինակը գտել է, որ դատավճիռն անհիմն է, չպատճառաբանված և չհիմնավորված ու ենթակա է բեկանման` ներկայացնելով հետևյալ պատճառաբանություններն և հիմնավորումները.
Բողոքաբերը փաստել է, որ դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Կարեն Կարապետյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել մասնակրորեն՝ պատճառաբանելով, որ 2012թ. մարտի 13-ին Թուրքիայից Հայաստան վերադառնալիս իր հետ, մաքսային հսկողությունից թաքցնելով, «էքստազի» տեսակի երկու դեղահատ չի տեղափոխել և նույն թվականի մարտի կեսերին «Ուան» ակումբում Արտակ Աաֆարյանին և Քրիստինե Ղարիբյանին «էքստազի» չի հյուրասիրել։ Քանի որ Ք.Ղարիբյանի տրամադրությունն ընկած է եղել, նրա տրամադրությունը բարձրացնելու նպատակով իր մաշկային հիվանդության բուժման համար բժշկի կողմից նշանակված «Ցինկ» տեսակի դեղահաբերից մեկն է տվել նրան և ասել, որ այն խմելուց հետո նրա տրամադրությունը կբարձրանա ու կուրախանա։ Քրիստինեին չի ասել, որ այդ դեղահաբը «էքստազի» է և նրա տրամադրությունը, «Ցինկ» տեսակի դեղահաբն ընդունելուց հետո, չի բարձրացել։ Միաժամանակ, պատճառաբանել է, որ 2012թ. մարտի 13-ին Թուրքիայից Հայաստան վերադառնալիս «էքստազի» տեսակի երկու դեղահատ տեղափոխելու, դրանցից մեկը «Ուան» ակումբում երկու մասի բաժանելու, ապա Ա.Սաֆարյանին և Ք.Ղարիբյանին առաջարկելու ու վերջինիս այն հյուրասիրելու մասին նախաքննական ցուցմունքը տվել է իր նկատմամբ հոգեբանական բռնության կիրառման արդյունքում։
Մեղադրողը փաստել է, որ ամբաստանյալի վերոհիշյալ պատճառաբանության կապակցությամբ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ` «Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի այն պատճառաբանությանը, որ նախաքննության ընթացքում իր նկատմամբ կիրառվել է հոգեբանական բռնություն, ապա դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նշված հայտարարությունը վստահելի չէ և հաշվի է առնում նաև այն, որ նա հրաժարվեց իր նկատմամբ կիրառված բռնության վերաբերյալ քրեական գործ հարուցելու մասին միջնորդություն հարուցել և հայտնել, թե ովքեր են իր նկատմամբ բռնություն կիրառել՝ պատճառաբանելով, որ չի հիշում այդ անձանց անունները»:
Բողոքաբերը նշել է, որ նման եզրահանգման հանգելու պայմաններում, այսինքն՝ իր նկատմամբ հոգեբանական բռնություն կիրառելու մասին ամբաստանյալի պատճառաբանությունը չընդունելու պարագայում, Առաջին ատյանի դատարանը պետք է որպես արժանահավատ ցուցմունքներ գնահատեր դատաքննության ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հրապարակված, ամբաստանյալի կողմից նախաքննության ընթացքում որպես կասկածյալ և որպես մեղադրյալ տված խոստովանական ցուցմունքները։ Նշված ցուցմունքներում Կարեն Կարապետյանը մասնավորապես նշել է, որ «...իմացել եմ, որ դրանց («էքստազի» տեսակի դեղահաբերի) տեղափոխումը մեր երկրի տարածք արգելվում է ու այդ նպատակով, երբ առաջին անգամ մարտ ամսին վերադարձա Հայաստան, ինձ հետ բերեցի երկու հատ «էքստազի» կոչվող հաբեր, որպեսզի հյուրասիրեմ նաև ընկերներիս՝ Արտակին և Սյուզիին։ ...Մարտ ամսի երկրորդ կեսն էր, օրը ստույգ չեմ հիշում «Ուան» ակումբում ես ինձ մոտ եղած հաբերից մեկը բաժանելով երկու մասի, մի մասը տվեցի Սյուզիին, իսկ մյուս մասը՝ Արտակին՝ օգտագործման համար...»։ Ըստ մեղադրողի, նույն կերպ որպես արժանահավատ ցուցմունքներ պետք է գնահատվեին վկաներ Քրիստինե Ղարիբյանի, Արտակ Սաֆարյանի և Սյուզաննա Թովմասյանի ներքոհիշյալ ցուցմունքները.
Բողոքի հեղինակը փաստել է, որ Քրիստինե Ղարիբյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ 2012թ. մարտի վերջին Կարեն Կարապետյանը զանգահարել է իրեն ու առաջարկել գնալ «Ուան» գիշերային ակումբ։ Ակումբ մտնելու ժամանակ վերջինս իրեն առաջարկել է դեղահաբ գործածել՝ նշելով, որ դրանից իր տրամադրությունը կբարձրանա։ Խմելու եղանակով գործածել է Կարենի տված կես դեղահաբը, սակայն տրամադրության փոփոխություն չի զգացել։ Միաժամանակ, քննիչի հարցերին պատասխանել է, որ Կարենի տրամադրությունն այդ օրը շատ բարձր էր, իսկ թե վերջինս իրեն ասել է, որ դեղահաբը «էքստազի» է, թե ոչ, նշել է, որ ստույգ չի հիշում, հնարավոր է, որ ասել է։
Բողոքաբերը նաև փաստել է, որ դատաքննության ընթացքում հրապարակված Արտակ Սաֆարյանի նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ 2012թ. մարտ ամսի վերջին Երևանում գործող «Ուան» գիշերային ակումբում պատահաբար հանդիպել է Կարենին, որտեղ տեսել է նաև Քրիստինեին և Սյուզիին։ Կարենն ասել է, որ իր մոտ «լավ բան» կա, առաջարկել է մտնել զուգարան և այն խմել, որպեսզի իրենց տրամադրությունները բարձրանա, սակայն ինքը հրաժարվել է, քանի որ հասկացել է, որ նրա առաջարկածը կարող է թմրամիջոց լինել։
Դատաքննությամբ հրապարակված Սյուզաննա Թովմասյանի նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ 2012թ. մարտի վերջերին Քրիստինեն զանգահարել է իրեն ու առաջարկել միասին գնալ դիսկո ակումբ, հայտնելով, որ Կարենն է հրավիրել։ Ժամը 24-ի սահմաններում հասել են ակումբի մոտ, որի դիմաց տեսել է Կարենին ու նրա ընկեր Արտակին։ Մոտ երկու ժամ ակումբում մնալուց հետո գնացել է տուն։
Դրանից մի քանի օր անց, Քրիստինեն իրեն հայտնել է, որ Կարենը նրան ակումբ մտնելուց առաջ էքստազի է հյուրասիրել։
Ըստ բողոքաբերի, Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով վերոհիշյալ ցուցմունքները, որպես արժանահավատ է գնահատել ամբաստանյալի և վկաների դատաքննական ցուցմունքները, որոնց համաձայն՝ Կարեն Կարապետյանը 2012թ. մարտ ամսվա երկրորդ կեսին «Ուան» ակումբի դիմաց վկաներ Ա.Սաֆարյանին և Ք.Ղարիբյանին թմրամիջոց չի առաջարկել և վերջինիս թմրամիջոց չի հյուրասիրել։
Ըստ բողոք բերած անձի, սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների և փաստական տվյալների ուսումնասիրությունն ուղղակիորեն վկայում է այն մասին, որ Կարեն Կարապետյանի գործողությունների նպատակը եղել է ոչ թե միայն իր գործածման համար թմրամիջոց ձեռք բերելն ու ՀՀ տեղափոխելը, այլ նաև թմրամիջոցն իր ընկերներին իրացնելը։
Մեղադրող Մ.Հակոբյանը փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության դիսպոզիցիան իրացնելու նպատակով թմրամիջոցներ, հոգեմետ նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ դրանք ապօրինի իրացնելն է, և Կարեն Կարապետյանի արարքում առկա են նշված հանցակազմի անհրաժեշտ ու բավարար բոլոր հատկանիշները։
Բողոքաբերը վկայակոչելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2007թ. օգոստոսի 30-ի ՎԲ-135/07 նախադեպային որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը, նշել է, որ բացի այդ, թմրամիջոցն այլ անձի իրացնելու նպատակով հանցավորի կողմից այն ձեռք բերելու պահից արարքն արդեն իսկ համարվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածով նախատեսված ավարտված հանցագործություն:
Բողոքի հեղինակը գտել է, որ տվյալ դեպքում, Կարեն Կարապետյանի վերոհիշյալ խոստովանական ցուցմունքնե¬րից բացի, նրա կողմից թմրամիջոցի իրացման մասին անհերքելիորեն վկայում է իրացված թմրամիջոցը Քրիստինե Ղարիբյանի կողմից գործածելու հետևանքով նրա մազի փորձանմուշի մեջ դատատոքսիկաքիմիական փորձաքննությամբ հայտնաբերված 3,4-մեթիլենեդիօքսիմեթամֆետամին (ՄԴՄԱ) թմրամիջոցի թմրալկալոիդների առկայությունը, որոնց օգտագործման ժամանակահատվածը համապատասխանել է մոտ երեքից չորս ամսվա վաղեմության և փաստել, որ նշվածի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ «Փորձագետ Ս.Մինասյանի պարզաբանումների (ցուցմունքի) համաձայն՝ փորձաքննության համար Ք.Ղարիբյանից վերցվել է 12սմ երկարությամբ մազի փորձանմուշ, որը բաժանվել է 3սմ երկարությամբ 4 հավասար հատվածի։ Նկատի ունենալով, որ գրականության համաձայն կենդանի մարդու մազը մեկ ամսվա ընթացքում աճում է մոտ 1-1,2սմ, սակայն աճը երկարության հետ դանդաղում է, և որ թմրամիջոցը հայտնաբերվել է արմատից սկսված առաջին և երկրորդ 3 սանտիմետրանոց հատվածների մեջ, եզրակացությամբ նշել է 3-4 ամսվա վաղեմություն, հետևաբար՝ թմրամիջոցը նա գործածել է փորձաքննության ենթարկվելուց 3-4 ամսվա ընթացքում՝ 2012թ. փետրվար-մարտ ամիսներին։
Մազերի աճի վերաբերյալ տվյալները շատ անհատական են, հաշվարկը կատարվում է միջին տվյալներով և հնարարվոր է, որ Ք.Ղարիբյանը թմրամիջոցն օգտագործած լինի մինչև 2012թ. մարտի 15-ը»։ Բողոքաբերը նշել է, որ նշվածով հանդերձ, Առաջին ատյանի դատարանն անհասկանալիորեն արձանագրել է, որ «Դատարանը, անդրադառնալով Ք.Ղարիբյանի վերաբերյալ տոքսիկաքիմիական փորձաքննության եզրակացությանն ու գտնելով, որ այն չի կարող համարվել վերջնականապես հաստատված ապացույց, հանգում է եզրակացության, որ այն չի կարող դրվել ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում»։
Ըստ մեղադրող Մ.Հակոբյանի, հատկանշական է նաև այն, որ թե՛ քրեական գործ նախաքննության և թե՛ դատաքննության ընթացքում որևէ ապացույց կամ փաստական տվյալ ձեռք չի բերվել այն մասին, որ Քրիստինե Ղարիբյանը 2012թ. մարտ ամսին այլ անձից թմրամիջոց է ձեռք բերել և գործածել, ինչը միանշանակ վկայում է, որ նրա մազի փորձանմուշի մեջ հայտնաբերվել են Կարեն Կարապետյանի կողմից նրան իրացված թմրամիջոցի թմրալկալոիդների հետքերը։
Բացի այդ, ըստ մեղադրողի, Կարեն Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ առաջին դրվագով և 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հաստատվել է նաև դատաքննությամբ հետազոտված տոքսիկաքիմիական փորձագետի թիվ 0384 եզրակացությամբ առ այն, որ վերջինիս մեզի փորձանմուշում հայտնաբերվել են մեթիլենեդիօքսիմետամֆետամինի՝ էքստազիի ածանցյալներ։
Մեղադրող Մ.Հակոբյանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի պահանջները, ձեռք բերված ապացույցները չգնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցու¬թյամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ սխալ եզրահանգման է հանգել, որի արդյունքում ամբաստանյալ Կարեն Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ առաջին դրվագով և 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու մասով կայացված դատավճիռն անհիմն է, չպատճառաբանված և չհիմնավորված ու չի համապատասխանում արդարության պահանջներին, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ տրված դատական սխալը, որն ազդել է գործի ելքի վրա, խաթարում է արդարադատության բուն էությունը և խախտում սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը։
13. Վերոգրյալի հիման վրա մեղադրող Մ.Հակոբյանը verbatim (բառացիորեն) խնդրել է հետևյալը.
«Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. փետրվարի 07-ի թիվ ԵԿԴ/0166/01/12 դատավճիռը՝ Կարեն Խաչիկի Կարապետյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ առաջին դրվագով և 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու մասով բեկանել, նրան մեղավոր ճանաչել նշված հոդվածներով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ և նշանակել կատարած հանցագործության բնույթին, հասարակական վտանգավորությանն ու նրա անձը բնութագրող տվյալներին համաչափ պատիժ՝ ազատազրկում 10 (տաս) տարի ժամկետով՝ մաքսանենգության առարկայի բռնագրավմամբ»:
14. Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել նաև ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը, որը ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունն ու Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները, մասնավորապես նշել է հետևյալը.
«Ես ընդունել եմ, որ 2012թ. ապրիլ ամսին աշխատելիս է եղել Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքում ազգությամբ թուրք տղամարդու հետ ծանոթանալու ժամանակ վերջինիս կողմից ինձ «էքստազի», տեսակի թմրամիջոց հյուրասիրելու փաստը և նշել եմ, որ քանի որ այնտեղ, այն ազատ վաճառվում էր, ես դրանից գնել եմ 10 կամ 20 դոլարով, որի մի մասն ինձ հետ փորձել եմ անցկացնել ՀՀ սահմանով, սակայն բռնվել եմ, իսկ ինչ վերաբերվում է 1-ին դրվագով ՀՀ թմրամիջոց բերելուն և այն իմ ընկերներին հյուրասիրելով, ապա ես այդ մասին գրել եմ քննիչի խաբեության արդյունքում, որի համաձան, եթե ես թմրանյութ ՀՀ բերելու և այն հյուրասիրելու մասին, ապա ինքն ինձ կուղարկի տուն։ Եվ իրոք, նշված բովանդակությամբ ցուցմունք կորզելուց հետո, քննիչն ինձ ուղարկեց տուն, սակայն փորձագետի եզրակացությունն ստանալուց հետո ինձ մեղադրանք առաջադրեց նաև այդ դրվագով և ներկայացրեց կալանքի, որն էլ դատարանի կողմից բավարավեց»։
Ըստ ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի, դա է պատճառը, որ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ առաջին դրվագով՝ 2012թ. մարտ ամսին ինքն ապօրինի թմրամիջոց ձեռք չի բերել, 2012թ. մարտի 13-ին մաքսանենգությամբ Հայաստան չի տեղափոխել և հյուրասիրելու միջոցով չի իրացրել, սակայն 2012թ. ապրիլին առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և 2012թ. մայիսի 2-ին մաքսանենգությամբ Հայաստան է տեղափոխել խոշոր չափով թմրամիջոց: Ամբաստանյալը նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ առաջին դրվագով ու 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում նշված արարքները չի կատարել, որի համար՝ հանցագործության դեպքի բացակայության հիմքով արդարացվել է, սակայն Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված համարելով 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով երկրորդ դրվագով ու 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունների կատարման փաստը, պատիժների համակցությամբ իր նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակել 7 տարի ժամկետով ազատազրկում, ինչն, ըստ ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի, խիստ է և չի համապատասխանում պատժի նպատակներին ու չի նպաստի սոցիալական արդարության վերականգմանը` ներկայացնելով հետևյալ պատճառաբանությունները։
Ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը արձանագրել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս՝ պատիժների չափը որոշելիս, հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործությունների բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող տվյալները, որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում և նրա խնամքին են գտնվել 5 անձ, այդ թվում մինչև 14 տարեկան 2 երեխան, որպես ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի անձը բնութագրող հանգամանք Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել, որ նա բնութագրվում է դրական, և որ, իր իսկ խոստովանությամբ և փորձաքննության եզրակացության համաձայն, նա գործածել է թմրամիջոց։ Դատաքննությամբ ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Առաջին ատյանի դատարանը չի արձանագրել: Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս նաև հաշվի է առել նրա կողմից ձեռք բերված թմրամիջոցի տեսակը, և գտել է, որ նա պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը գտել է, որ նշանակված վերջնական պատիժաչափը` խստության առումով, անհամեմատ բարձր է, իսկ ազատազրկման ձևով պատժատեսակը՝ իր կողմից կատարած արարքին` անհամապատասխան, ներկայացնելով հետևյալ պատճառաբանությունները.
Վկայակոչելով ՀՀ Սահմանադրության 14-րդ, 18-րդ, 19-րդ հոդվածները, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ, 365-րդ հոդվածները, 395-րդ հոդվածի 1-ին կետի, 396-րդ հոդվածը, ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը փաստել է, որ իր նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանն իհարկե անդրադարձել է պատիժը և պատասխաանտվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին և նշել, որ ծանրացնող հանգամանքներ չկան, իսկ որպես պատիժը և պատասխաանտվությունը մեղմացնող հանգամանք նշել է միայն իր ինքնախոստովանական նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները` թմրամիջոցը Հայաստան տեղափոխելու և այն գործածելու մասին համապատասխանում է նշանակված դատաքիմիական փորձաքննության եզրակացությանը, ինչն, ըստ ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի, նշանակում է, որ բացահայտվելու պահից սկսած ինքն օգնել և օժանդակել է գործով օբյեկտիվ և լրիվ քննություն կատարելու հարցում, որին անդրադառնալով միաժամանակ Առաջին ատյանի դատարանն այնուամենայնիվ իր նկատմամբ նշանակել է իիստ պատիժ։
Վկայակոչելով նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասը, 2-րդ հոդվածի 2-րդ կետը, 360-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին մասի 6-8 կետերը, ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը նշել է, որ սույն քրեական գործով հաստատված հանգամանքների ուժով ինքն իրոք կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցագործությունը, սակայն, ըստ ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի, հարց է ծագում, թե պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության և, ընդհակառակը` բազմաթիվ մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքների առկայության պայմաններում իր նկատմամբ ինչ պատիժ կարող էր սահմանվել։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածները և 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը նշել է, որ իր կատարածը քրեական օրենսգրքով արգելված ծանր հանցագործություն է, որոնցից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` այն է` առանց իրացնելու նպատակի խոշոր չափով թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի ձեռք բերելու համար նախատեսված է ազատազրկում` առավալեգույնը երեք տարի ժամկետով, նույն օրենսգրքի և 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն նյութերի… մաքսանենգություն կատարելու համար նախատեսված է ազատազրկում` չորսից ութ տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ: Դրանց համակցությամբ` 1-ինով` 3 տարի, 2-րդով՝ 5 տարի ազատազրկում սահմանելով և վերջնական 7 տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելով, ըստ ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի, վերազանցել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներով հետապնդվող պատժի նպատակները։
Ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը գտել է, որ իր նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը պետք է հաշվի առներ այն, որ իր խնամքին են գտնվում 5 անձ, որից 2-ը մինչև 14 տարեկան երեխաներ, ծնողները և կինը, աշխատանք չունեն և հողամաս էլ չունեն, որ կարողանան պաշտպանել իրենց գոյությունը։ Ըստ ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի, Առաջին ատյանի դատարանը պետք է հաշվի առներ այն, որ ինքը նախկինում երբեք հակահասարակական արարքով աչքի չի ընկել, թմրամիջոցը ՀՀ տեղափոխելիս այն բերել է բացառապես իր գործածման համար և որևէ մեկի առողջությանը կամ կյանքին վնաս պատճառելու նպատակ չի հետապնդել, մինչդեռ, իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով, առավել ևս այդ չափի պատիժն ուժի մեջ թողնելը, ըստ ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի, կոտնահարի քրեական օրենսդրությամբ հետապնդվող մարդասիրության սկզբունքի իմաստն ու չի ծառայի արդարադատության շահերին։
Ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը նշել է, որ այս իմաստով, օրենսդիրը ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասում նախատեսել է իրավանորմեր, որոնց, որոշակի հանգամանքների առկայության պայմաններում և բացառիկ դեպքերում կիրառությունը ապահովում են քրեական և քրեադատավարական օրենսգրքերով հետապնդվող մարդասիրության, սոցիալական արդարության, պատժի անհատականացման սկզբունքների բուն էությունը։
Վկայակոչելով նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ և 70-րդ հոդվածները, ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի այս կամ այն հոդվածով նախատեսված արարքը կատարած անձի նկատմամբ պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ սահմանելու կամ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վկայակոչած իրավանորմերը սահմանափակված չեն հանցավորի կողմից կատարված արարքի ծանրության աստիճանով, որպիսի հանգամանքը արձանագրել է նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու առաքելությունն իրականացնելիս կայացված բազմաթիվ նախադեպային որոշումներում արտահայտած դիրքորոշմներում։
Վկայակոչելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` Նիկոլայ Հովսեփյանի վերաբերյալ գործով 27.08.2009թ. թիվ ՏԴ/0094/01/09 և Անդրանիկ Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 նախադեպային որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը գտել է, որ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերը նշված նախադեպային որոշումների լույսի ներքո, իր անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վկայակոչած հանգամանքներն առանձին-առանձին, ինչպես նաև դրանք իրենց համակցության մեջ վերցված հանցակազմի սահմաններից դուրս, իր արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, Առաջին ատյանի դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ինչպես վկայակոչված, այնպես էլ բազմաթիվ այլ որոշումներում արտահայտված դիրքորոշումներով, կարող էր իր նկատմամբ կիրառել ինչպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ, այնպես էլ 70-րդ հոդվածի պահանջներն ու առաջին դեպքում առաջադրված մեղադրանքների հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս կիրառել ավելի մեղմ պատժատեսակ, ինչպիսին դրանց նվազագույն սահմանից պակաս չափով ազատազրկում, կամ 2 հոդվածների սանկցիաները մասնակի գումարելով նշանակեր դրանց ստորին պատժաչափերին մոտ պատիժ, ասենք 5 տարի ժամանակով, կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, որոնցից յուրաքանչյուրը իրեն հնարավորություն կտար շարունակել ապրել իր ընտանիքի միջավայրում, զբաղվել իր երեխաների դաստիարակությամբ, զբաղվել հանրօգուտ աշխատանքով և պահել իր ընտանիքը, այսինքն՝ բռնել ուղղման ճանապարհը, որն, ըստ ամբաստանյալի, հնարավոր չէ կալանավայրի պայմաններում։
15. Վերոգրյալի հիման վրա ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը verbatim (բառացիորեն) խնդրել է հետևյալը.
«Սույն բողոքն ընդունել վարույթ և բեկանել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 06.02.2014թ. թիվ ԵԿԴ/1645/01/12 դատավճիռը պատժաչափի խստության առումով և ՀՀ քր. օր-ի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ՀՀ քր. օր.-ի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով պատիժների համակցությամբ սահմանել նվազագույն պատիժ կամ ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառմամբ վերը նշված հոդվածներով նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ նշանակելով փորձաշրջան 5 տարի ժամկետով»։
16. Վերաքննիչ դատարանում մեղադրող Մ.Հակոբյանն ամբողջությամբ պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքն ու խնդրեց բավարարել այն ու միաժամանակ առարկելով ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել:
Ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը և վերջինիս պաշտպան Գ.Պապոյանն ամբողջությամբ պնդեցին ամբաստանյալի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքն ու խնդրեցին բավարարել այն` միաժամանակ առարկելով դատախազ Մ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեցին այն մերժել:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահան¬գումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով մեղադրողի և ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքները` բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ստուգելով քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանումը, լսելով վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ կողմերի հիմնավորումներն ու պատասխանները, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության այն մասին, որ մեղադրող Մ.Հակոբյանի և ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն.
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն՝ այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«2.Թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների, խիստ ներգործող, թունավոր, թունավորող, ռադիոակտիվ նյութերի, ռազմական նշանակության արտադրանքի, նման արտադրանք չհամարվող պայթուցիկ նյութերի և սարքերի, զենքի, բացի ողորկափող որսորդական հրազենից և դրա փամփուշտներից, միջուկային, քիմիական, կենսաբանական կամ զանգվածային ոչնչացման այլ տեսակի զենքի, երկակի նշանակության ապրանքների ռազմավարական տեսակետից կարևոր հումքային ապրանքների կամ մշակութային արժեքների, որոնց տեղափոխման համար սահմանված են հատուկ կանոններ, մաքսանենգությունը՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«1.Իրացնելու նպատակով թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ դրանք ապօրինի իրացնելը`
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից յոթ տարի ժամկետով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը կամ առաքելը՝
պատժվում է կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
2. Նույն արարքները, որոնք կատարվել են՝
1) (...)
2) խոշոր չափերով՝
պատժվում են ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով (...)»:
«Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի» 11-րդ հոդվածի համաձայն.
«Քրեական հանցագործության մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի համարվելու անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունը ապացուցված չէ ըստ օրենքի, հրապարակային դատաքննությամբ...»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործություն կատարելու մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան»։
ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի համաձայն.
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք:
(…)
3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն.
«(...) 2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը:
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն.
«Դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն.
«1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն.
«Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
18. Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ.
«(…) [Ք]րեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ, (…):
(…) Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը(…)» (տե´ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-14-րդ կետերը):
Ապացույցների գնահատման իրավաչափության հարցի առնչությամբ իր իրավական դիրքորոշումը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է Կարեն Սարուխանյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ` միաժամանակ արձանագրելով հետևյալը.
«(…) [Ա]պացույցը գնահատող անձը մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա: Միևնույն ժամանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով (…)» (տե´ս Կարեն Սարուխանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի ԼԴ/0301/01/09 որոշման 27-րդ կետը):
19. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`(…)
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
(…)
3. Վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքները ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք, և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ սխալ է թույլ տվել: (...)»::
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում վերաքննիչ դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին»:
20. Համաձայն վիճարկվող դատական ակտի, Առաջին ատյանի դատարանը, դատավճռի «Ապացույցների հետազոտում և գնահատում» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«Դատաքննությամբ ամբաստանյալ Կարեն Կարապետյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչեց մասնակիորեն` պատճառաբանելով, որ 2012թ. մարտի 13-ին՝ Թուրքիայից Հայաստան վերադառնալիս իր հետ, մաքսային հսկողությունից թաքցնելով, ՀՀ չի տեղափոխել «Էքստազի» (ՄԴՄԱ տեսակի թմրամիջոց պարունակող դեղահատ) տեսակի երկու դեղահատ և նույն թվականի մարտի կեսերին «Ուան» ակումբում Արտակ Սաֆարյանին և Քրիստինե Ղարիբյանին «Էքստազի» չի հյուրասիրել։ Քանի որ Ք.Ղարիբյանի տրամադրությունն ընկած է եղել, նրա տրամադրությունը բարձրացնելու համար և երևակայելով իրեն՝ իր մոտ ունեցած, իր մաշկային հիվանդության բուժման համար բժշկի կողմից նշանակված «Ցինկ» տեսակի դեղահաբերից մեկն է տվել նրան և ասել, որ այն «խմելուց» հետո նրա տրամադրությունը կբարձրանա ու կուրախանա։ Նրան չի ասել, որ այդ դեղահաբը «Էքստազի» է, և նրա տրամադրությունը «Ցինկ» տեսակի դեղահաբն ընդունելուց հետո չի բարձրացել։
Միաժամանակ, պատճառաբանեց, որ 2012թ. մարտի 13-ին Թուրքիայից Հայաստան վերադառնալիս «Էքստազի» տեսակի երկու դեղահատ տեղափոխելու, դրանցից մեկը «Ուան» ակումբում երկու մասի բաժանելու, Ա.Սաֆարյանին և Ք.Ղարիբյանին առաջարկելու ու վերջինիս այն հյուրասիրելու մասին նախաքննական ցուցմունքը տվել է իր նկատմամբ հոգեբանական բռնության կիրառման արդյունքում։
Ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի ցուցմունքի համաձայն՝ 2012թ. ապրիլին, երբ աշխատելիս է եղել Թուրքիայում՝ Ստամբուլ քաղաքում, իրեն հրավիրել են ինչ-որ ակումբ, որտեղ ծանոթացել է ազգությամբ թուրք տղամարդու հետ, ով իրեն հյուրասիրել «Էքստազի», որից հետո իր տրամադրությունը բարձրացել է։ «Էքստազի» տեսակի դեղահաբը Թուրքիայում ազատ վաճառվել է և առաջին անգամ այն գործածելուց հետո՝ դրանից ձեռք է բերել 10 կամ 20 դոլարով։
2012թ. մայիսի 2-ին ավտոբուսով վերադառնալով Հայաստան, իր հետ՝ կիսագուլպայի մեջ դրած, բերել է նաև 4 հատ «Էքստազի» տեսակի դեղահաբ, որոնք հայտնաբերվել են, երբ սահմանն անցնելիս խուզարկել են իրեն։
Վկա Քրիստինե Ղարիբյանի ցումունքի համաձայն՝ ինքն ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի հետ միասին 2011թ. ընթացքում երկու անգամ գնացել է Թուրքիայի Քումբուրգաս քաղաք՝ աշխատելու։ Մեկական ամիս աշխատել է գիշերային ակումբում և վերադարձել է Հայաստան։
2012թ. մարտի վերջերին Կարենի առաջարկով գնացել է «Ուան» գիշերային ակումբ, որտեղ նրանից բացի եղել են նաև իր ընկերուհի Սյուզին (Սյուզաննա Թովմասյան) ու Արտակը (Արտակ Սաֆարյան)։ Ժամը 24-ի սահմաններում, երբ Սյուզին ու Արտակը մտել են ակումբ, Կարենն իրեն սպիտակ գույնի կես դեղահաբ է տվել ու, չնայած ասել է, որ այն «խմելուց» հետո կզվարճանա, սակայն այն «խմելուց» հետո ոչ մի փոփոխություն չի զգացել։ Նա իրեն չի ասել, թե դա ինչ դեղահաբ է, ինքն էլ նրան չի հարցրել այդ մասին։ Կարենն իրեն չի ասել, որ «Էքստազի» դեղահաբ է հյուրասիրում և նախաքննության ընթացքում ցուցմունք չի տվել, որ նա իրեն կես դեղահաբ «Էքստազի» է տվել։
Հետագայում Սյուզիին պատմել է, որ Կարենն իրեն «տրամադրության փոփոխության» դեղահաբ է տվել, բայց ինքը ոչ մի բան չի զգացել։
Վկա Արտակ Սաֆարյանի ցումունքի համաձայն՝ 2012թ. մարտի վերջերին «Ուան» ակումբի մոտ ինքը հանդիպել է Կարենին (Կարեն Կարապետյան), Քրիստինեին (Քրիստինե Ղարիբյան) ու Սյուզիին (Սյուզաննա Թովմասյան)։ Թեև մինչ այդ ճանաչել է Կարենին ու բարևել է նրան, սակայն նրա հետ ունեցած անձնական խնդիրների պատճառով բավականին ժամանակ շփում չի ունեցել, ինչի համար էլ չի ընդունել նրա՝ առանձնանալու և իրենց հարաբերությունների մասին միասին զրուցելու առաջարկը։
Այդ օրն ինքը ժամանակ է անցկացրել Ռուսաստանից եկած իր հյուրերի հետ, և Կարենն իրեն ոչ մի բան չի առաջարկել խմել։ Չնայած ոստիկանության 6-րդ վարչությունում իրեն հարցրել են, արդյոք, Կարենն իրեն «լավ բան» չի առաջարկել, սակայն քննիչին ասել է, որ Կարենի հետ այնպիսի հարաբերությունների մեջ են, որ նա իրեն լավ բան չի տա, և ինքն էլ նրանից ոչ մի բան չի վերցնի։
Վկա Սյուզաննա Թովմասյանի ցումունքի համաձայն՝ 2012թ. մարտ ամսին ընկերուհու՝ Քրիստինե Ղարիբյանի առաջարկով գնացել են «Ուան» ակումբ, որտեղ եղել է նաև ամբաստանյալն ու Արտակը (Արտակ Սաֆարյան), որոնցից շուտ է հեռացել ակումբից, քանի որ շտապել է տուն։
Հետագայում քննիչից տեղեկացել է, որ Կարենն ինչ-որ դեղահաբ է տվել Քրիստինեին։
Համոզված է, որ քննիչին չի ասել, թե Քրիստինեից լսել է, որ Կարենը նրան «Էքստազի» է տվել, քանի որ քննիչի մոտ գնալուց հետո է միայն հանդիպել Քրիստինեին, հետևաբար՝ քննիչին չէր կարող նման բան ասել։
«Անձնական խուզարկության ենթարկելու մասին» 01.05.2012թ. արձանագրության համաձայն՝ 01.05.2012թ.՝ ժամը 04:30-ին, «Բագրատաշեն» մաքսային կետում խուզարկության ենթարկված Կ.Կարապետյանի ձախ ոտքի գուլպայի մեջ հայտնաբերվել է պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ անձեռոցիկով փաթեթավորված «Էքստազի» տեսակի դեղահաբերի նմանվող 4 հատ բաց կանաչ և 1 հատ երկնագույն դեղահաբեր։
Քիմիական փորձաքննության 01.05.2012թ. հ. 170Ք և 14.05.2012թ. հմ. 12-1524 եզրակացությունների համաձայն՝ փորձաքննությանը ներկայացվել են 4 հատ փիրուզագույն և մեկ հատ կապույտ գույների դեղահատեր։ 0.365, 0.385, 0.306 և 0.324 գրամ քաշերով 4 հատ դեղահատերում առկա է 3.4-մեթիլենեդիօքսիմետամֆետամին (ՄԴՄԱ) թմրակտիվ բաղադրատարրը, որի քանակական պարունակությունը 0.365 գրամ քաշով դեղահատում կազմել է 0.075 գրամ, 0.385 գրամ քաշով դեղահատում` 0.077 գրամ, 0.306 գրամ քաշով դեղահատում` 0.061 գրամ, իսկ 0.324 գրամ քաշով դեղահատում` 0.065 գրամ։ Թվով 4 դեղահատում պարունակվող 3.4-մեթիլենեդիօք-սիմետամֆետամին (ՄԴՄԱ) թմրակտիվ բաղադրատարրի ընդհանուր գումարային քանակական պարունակությունը կազմել է 0.278 գրամ։
Փորձաքննությանը ներկայացված՝ 0.190 գրավ քաշով կապույտ գույնի դեղահատի կտորում որևէ թմրակտիվ և հոգեմետ բաղադրատարրին բնորոշ հետքեր չեն հայտնաբերվել։
Տոքսիկոքիմիական փորձաքննության 10.05.2012թ. հմ. 0384 եզրակացության համաձայն՝ Կ.Կարապետյանի 01.05.2012թ. մեզի փորձանմուշում հայտնաբերվել են մեթիլենեդի-օքսիմե-տամֆետամինի` էքստազիի ածանցյալներ։
Տոքսիկոքիմիական փորձաքննության 27.07.2012թ. հմ. 12-2670 եզրակացության և «Փորձաքննությունների ազգային բյուրո» ՊՈԱԿ-ի բժշկակենսաբանական փորձաքննությունների բաժնի կլինիկատոքսիկոլոգիական փորձաքննությունների բաժանմունք ներկայացած անձանց 12-026 հաշվառման համարի գրանցամատյանը զննելու մասին 15.08.2012թ. արձանագրության համաձայն՝ Քրիստինե Ղարիբյանից վերցված մազի փորձանմուշի մեջ հայտնաբերվել են 3,4-մեթիլենեդիօքսիմեթամֆետամին (ՄԴՄԱ) թմրամիջոցի թմրալկալոիդներ, որոնց օգտագործման ժամանակահատվածը համապատասխանել է մոտ երեքից չորս ամսվա վաղեմության։
Փորձագետ Ս.Մինասյանի պարզաբանումների (ցուցմունքի) համաձայն՝ փորձաքննության համար Ք.Ղարիբյանից վերցվել է 12 սմ երկարությամբ մազի փորձանմուշ, որը բաժանվել է 3 սմ երկարությամբ 4 հավասար հատվածի։ Նկատի ունենալով, որ գրականության համաձայն կենդանի մարդու մազը մեկ ամսվա ընթացքում աճում է մոտ 1-1,2 սմ, սակայն աճը երկարության հետ դանդաղում է, և որ թմրամիջոցը հայտնաբերվել է արմատից սկսված առաջին և երկրորդ 3 սանտիմետրանոց հատվածների մեջ, եզրակացությամբ նշել է 3-4 ամսվա վաղեմություն, հետևաբար՝ թմրամիջոցը նա գործածել է փորձաքննության ենթարկվելուց 3-4 ամսվա ընթացքում՝ 2012թ. փետրվար-մարտ ամիսներին։
Մազերի աճի վերաբերյալ տվյալները շատ անհատական են, հաշվարկը կատարվում է միջին տվյալներով և հնարարվոր է, որ Ք.Ղարիբյանը, ումից վերցված փորձանմուշը չի պահպանվել, թմրամիջոցն օգտագործած լինի մինչև 2012թ. մարտի 15-ը։
«Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին» 01.08.2012թ. որոշման համաձայն՝ 0,178 գրամ ընդհանուր քաշով «ՄԴՄԱ» տեսակի թմրակտիվ բաղադրատարրի պարունակությամբ 4 հատ դեղահաբերը ճանաչվել են իրեղեն ապացույց»:
21. Դատական ակտի «Դատարանի վերլուծություն» բաժնում Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է հետևյալը.
«Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանն առաջին դրվագով ապօրինի թմրամիջոց ձեռք չի բերել, 2012թ. մարտի 13-ին մաքսանենգությամբ այն չի տեղափոխել Հայաստան և հյուրասիրելու միջոցով չի իրացրել, սակայն 2012թ. ապրիլին առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և 2012թ. մայիսի 2-ին մաքսանենգությամբ Հայաստան է տեղափոխել խոշոր չափով թմրամիջոց, այսինքն՝ չի կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ առաջին դրվագով, ու 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում նշված արարքները, որի համար՝ հանցագործության դեպքի բացակայության հիմքով, պետք է արդարացվի, սակայն կատարել է հանցագործություններ՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ երկրորդ դրվագով, ու 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, որոնցով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի՝ հետևյալ պատճառաբանություններով.
Ամբաստանյալի և վկաների՝ դատարանի կողմից որպես արժանահավատ գնահատված դատաքննական ցուցմունքների համաձայն՝ ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանը 2012թ. մարտ ամսվա երկրորդ կեսին «Ուան» ակումբի դիմաց վկաներ Ա.Սաֆարյանին և Ք.Ղարիբյանին թմրամիջոց չի առաջարկել և վերջինիս չի հյուրասիրել թմրամիջոց։
Նախաքննության մարմինը՝ որպես նշված հանցանքի ապացույցներ, գնահատել է ամբաստանյալի` որպես կասկածյալ տված ցուցմունքն ու որպես մեղադրյալ տված առաջին ցուցմունքը, չհերքելով հետագայում նրա կողմից տրված մյուս ցուցմունքներում նշված պատճառաբանությունները:
Ընդ որում, նախաքննության մարմինը տարբերակված մոտեցում է ցույց տվել ամբաստանյալի նախաքննական ցուցմունքներին՝ ամբաստանյալի առաջին երկու ցուցմունքն ընդունելով որպես խոստովանություն և գնահատելով՝ որպես արժանահավատ ապացույց, մեղադրական եզրակացությամբ հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալը 2012թ. մարտ ամսվա երկրորդ կեսին թմրամիջոց է առաջարկել վկաներ Ա.Սաֆարյանին ու Ք.Ղարիբյանին, սակայն հյուրասիրելու միջոցով իրացրել է միայն վերջինիս։ Մինչդեռ, նշված ցուցմունքներով ամբաստանյալը հայտնել է, որ թմրամիջոց է հյուրասիրել և Ա.Սաֆարյանին և Ք.Ղարիբյանին՝ այդ մասին ասելով նրանց, իսկ հաջորդ՝ նախաքննական մարմնի կողմից չընդունված ու չհերքված ցուցմունքներով պնդել է, որ Ա.Սաֆարյանին և Ք.Ղարիբյանին առաջարկել է «Ցինկ» տեսակի դեղահաբ՝ այն բաժանելով երկու մասի, ինչից Ա.Սաֆարյանը հրաժարվել է, իսկ Ք.Ղարիբյանն ընդունել է իր հյուրասիրությունը։
Այսինքն, նախաքննության մարմինը թեև չի ընդունել նշված հանցանքի վերաբերյալ իր անմեղության մասին ամբաստանյալի ցուցմունքները, սակայն դրանց մի մասը՝ Ա.Սաֆարյանին թմրամիջոց չհյուրասիրելու հանգամանքը, համարել է հաստատված։
Ավելին, նախաքննության ընթացքում վկա Ա.Սաֆարյանի տված ցուցմունքի և մեղադրական եզրակացությունում դրա շարադրանքի համաձայն՝ ամբաստանյալն Ա.Սաֆարյանին առաջարկել է «լավ բան» խմել, ինչից վերջինս հրաժարվել է, այսինքն՝ նա չի էլ տեսել, թե ինչ է իրեն առաջարկվում, մինչդեռ՝ մեղադրական եզրակացության համաձայն, ամբաստանյալը «... մաքսանենգությամբ ՀՀ տեղափոխած ՄԴՄԱ տեսակի թմրամիջոցի դեղահաբերից մեկը բաժանել է երկու մասի, մի մասը հյուրասիրել է Արտակ Ալբերտի Սաֆարյանին, որը սակայն հրաժարվել է գործածել այն...»։
Նախաքննական մարմնի կողմից մեղադրական եզրակացությամբ արժանահավատ է համարվել նաև վկա Ք.Ղարիբյանի ցումունքը, որի համաձայն՝ ամբաստանյալը «տաբատի գրպանից հանել է անձեռոցիկի մեջ փաթեթավորված էքստազի թմրամիջոցի մի դեղահաբի կես մասն ու առաջարկել իրեն գործածել։ Ինքն օգտագործել է Կարենի առաջարկած թմրամիջոցը...»։
Մինչդեռ, վկա Ք.Ղարիբյանը նախաքննական ցուցմունքով հայտնել է, որ ամբաստանյալն իրեն առաջարկել է սպիտակ գույնի դեղահաբի կես մաս, որից իր տրամադրությունը չի բարձրացել։ Այսինքն, վկան թմրամիջոցի և «Էքստազի»-ի մասին ցուցմունք չի տվել, և անհասկանալի է, թե նախաքննության մարմինն ինչպես է մեղադրական եզրակացությամբ գտել, որ վկան նման ցուցմունք է տվել։
Վկա Ս.Թովմասյանի՝ մեղադրական եզրակացությունում շարադրված ցուցմունքի համաձայն՝ «Դրանից մի քանի օր անց Քրիստինեն իրեն հայտնել է, որ Կարենը նրան ակումբ մտնելուց առաջ էքստազի է հյուրասիրել»։
Դատարանը հարկ է համարում կրկնել, որ Ք.Ղարիբյանն իրեն «Էքստազի» հյուրասիրելու մասին ցուցմունք չի տվել, հետևաբար՝ քիչ է հավանական, որ նա կարող էր չիմացած հանգամանքի մասին պատմել մեկ այլ աձի՝ վկա Ս.Թովմասյանին։
Որպես նշվածի հիմնավորում՝ դատարանը հարկ է համարում նաև նշել, որ վկա Ս.Թովմասյանի վերոգրյալ պատասխանին նախորդել է նախաքննությամբ դեռևս չհաստատված հանգամանքի մասին քննիչի հետևյալ հարցը. «Քրեական գործի քննության ընթացքում պարզվել է, որ Կարենը վերոհիշյալ «Հուան» ակումբում Քրիստինեին և Արտակին առաջարկել է ու գործածելու համար տվել «Էքստազի» կոչվող թմրամիջոց։
Դատարանը, իր մտահոգությունը հայտնելով հարցաքննության նման մեթոդի կապակցությամբ, արձանագրում է, որ վկա Ս.Թովմասյանը, շարունակելով պատասխանել քննիչի հարցին, հայտնել է. «... Քրիստինեն էլ ինձ ասաց, որ այդ օրը իրեն դեղ էր տվել խմելու»։
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալն ու վկա Ք.Ղարիբյանը ցուցմունք են տվել սպիտակ գույնի դեղահատի մասին, մինչդեռ՝ փորձաքննությունների եզրակացությունների համաձայն՝ «ՄԴՄԱ» թմրակտիվ բաղադրատարրի պարունակությամբ դեղահատը փիրուզագույն է (բաց կանաչ գույնի), իսկ նախաքննության մարմինը միջոցներ չի ձեռնարկել ճշտելու և չի հիմնավորել՝ այն սպիտակ գույն ունենում է, թե ոչ։
Դատարանը, անդրադառնալով Ք.Ղարիբյանի վերաբերյալ տոքսիկոքիմիական փորձաքննության եզրակացությանն ու գտնելով, որ այն չի կարող համարվել վերջնականապես հաստատված ապացույց, հանգում է եզրակացության, որ վերը նշված հիմնավորումներով և վերլուծությամբ այն չի կարող դրվել վերոհիշյալ դրվագներով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում։
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորվում է, որ ամբաստանյալը չի իրացրել թմրամիջոց, հետևաբար՝ նույն հիմնավորումներով նաև մաքսանենգությամբ Հայաստան թմրամիջոց չի տեղափոխել։
(…)
Միաժամանակ, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ երկրորդ դրվագով, ու 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվում է ինչպես ամբաստանյալի ցուցմունքով, այնպես էլ նշված դրվագների վերաբերյալ դատարանի կողմից գնահատված մյուս ապացույցներով, և նշված արարքներին տրվել են ճիշտ քրեաիրավական գնահատականներ։
Ինչ վերաբերվում է ամբաստանյալի այն պատճառաբանությանը, որ նախաքննության ընթացքում իր նկատմամբ կիրառվել է հոգեբանական բռնություն, ապա դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նշված հայտարարությունը վստահելի չէ և հաշվի է առնում նաև, որ նա հրաժարվեց իր նկատմամբ կիրառված բռնության վերաբերյալ գործ հարուցելու մասին միջնորդություն հարուցել և հայտնել, թե ովքեր են իր նկատմամբ բռնություն կիրառել՝ պատճառաբանելով, որ չի հիշում այդ անձանց անունները: (…)»։
22. Սույն որոշման պատճառաբանական մասում շարադրված իրավադրույթների և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների համատեքստում քննության առնելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված ու վերը վկայակոչված ապացույցների համակցությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ex officio կատարելով ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտություն և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի կարգով, գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, ըստ էության հանգել է իրավաչափ հետևության այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ առաջին դրվագով, ու 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Կարեն Կարապետյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չէ, վերջինս քրեական պատասխանատվության է ենթակա միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ երկրորդ դրվագով, ու 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, արդյունքում կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող վերջնական դատական ակտ, ամբաստանյալի արարքներին տվել է քրեաիրավական ճիշտ գնահատական և այդպիսիք ճիշտ է որակել` արդյունքում ճիշտ կիրառելով քրեական օրենքը:
23. Վերոշարադրյալը Վերաքննիչ դատարանին հիմք է տալիս հետևության հանգելու այն մասին, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում ներկայացված հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները բավարար չափով փաստարկված չեն, ըստ էության գնահատողական դատողություններ են, որոնք արդեն իսկ հանգամանորեն ստուգվել են ու հերքվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից և արտացոլվել վիճարկվող դատական ակտում: Ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ առաջին դրվագով, ու 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրվող արարքները կատարելու մեջ նրա մեղավորության մասին մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանում բերված պատճառաբանություններն ու այդ կապակցությամբ ներկայացված փաստարկները գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ և հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով չեն հիմնավորվել, ըստ էության չփարատված կասկածներ են, որոնք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածով ամրագրված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի համատեքստում, ենթակա են մեկնաբանման հօգուտ ամբաստանյալի, հետևաբար մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու ու Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու բավարար հիմք հանդիսանալ չեն կարող:
24. Անդրադառնալով ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքի խնդրանքին` իր նկատմամբ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատժաչափ սահմանելու կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը կիրառելու և նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ սահմանելու վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն դատական ակտի, ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել հետևյալը.
«(...) Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատիժների չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործությունների բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող տվյալները։
Որպես ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում և նրա խնամքին են գտնվել 5 անձ, այդ թվում՝ մինչև 14 տարեկան 2 երեխան։
Որպես ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի անձը բնութագրող հանգամանք՝ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, և որ իր իսկ խոստովանությամբ և փորձաքննության եզրակացության համաձայն նա գործածել է թմրամիջոց։
Դատաքննությամբ ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրվեցին։
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նաշանակելիս դատարանը նաև հաշվի է առնում նրա կողմից ձեռք բերված թմրամիջոցի տեսակը, և գտնում է, որ նա պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։ (…)»։
25. Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`(…)
(…)
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը(…)»:
«Վերը նշված իրավադրույթից հետևում է, որ կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր: Այսինքն` դատարանը նախ և առաջ որոշում է ամբաստանյալի պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև` դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում, ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե ոչ` հաշվի առնելով նշանակված պատիժն առանց փաստացի կրելու պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության հանգամանքը (տե'ս Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2008թ. փետրվարի 1-ի ՎԲ-01/08 որոշումը):
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի.
«Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`(…)
4) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի.
«Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ»:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի.
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով, կամ չկիրառել որպես պարտադիր նախատեսված լրացուցիչ պատիժ:
2. Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը»:
26. Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության սահմաններին, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Հարություն Հաբեշյանի վերաբերյալ գործով 2007թ. օգոստոսի 30-ի հ. ՎԲ-145/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) [Օ]րենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկը`
1. գործի բացառիկ հանգամանքները.
2. խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը:
Ինչպես նշված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածում, բացառիկ հանգամանքները կապված են հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի հետ: Այդպիսիք կարող են լինել նաև այլ հանգամանքներ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը: Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել պատժի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա:
Պատիժը մեղմացնելու բացառիկ հիմքին հավասարազոր է խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը: Պատիժը մեղմացնելու հարցում դա ունի նույն դերը, ինչ գործի բացառիկ հանգամանքն է»:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը որպես «բացառիկ» հաշվի առնվող հանգամանքների կապակցությամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել նաև Հակոբ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. փետրվարի 29-ի ՎԲ-13/08 որոշմամբ, որը հետագայում զարգացրել ու վերահաստատել է Վարդան Գասպարյանի վերաբերյալ գործով 2010թ. նոյեմեբերի 5-ի ԱՎԴ2/0057/01/09 որոշմամբ:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածում օգտագործված «բացառիկ» բառը ենթադրում է, որ տվյալ փաստական հանգամանքը կամ դրանց համակցությունը դուրս են գալիս սովորականի շրջանակներից: Այլ կերպ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացած մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը պետք է այն աստիճան առանձնահատուկ լինեն, որ վերածվեն բացառության» (տե´ս Հակոբ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2008թ. փետրվարի 29-ի ՎԲ-13/08 որոշման 19-րդ կետը և Վարդան Գասպարյանի վերաբերյալ գործով 2010թ. նոյեմեբերի 5-ի ԱՎԴ2/0057/01/09 որոշումը):
27. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին»:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները»:
Քննարկվող իրավանորմի կիրառման առնչությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Սարգիս Մարգարյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(...) [Պ]ատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին»:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր իրավական դիրքորոշումը վերահաստատել է Հասմիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ գործով 2009թ. հունիսի 29-ի ԱՐԱԴ/0050/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի, օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու:
Բացի այդ, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները» (տե´ս Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2008թ. փետրվարի 1-ի ՎԲ-01/08 որոշումը, Սարգիս Մարգարյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0034/01/08 որոշումը):
«Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե´ս Արթուր Անտոնյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010թ. մարտի 26-ի ՍԴ/0226/01/09 որոշումը):
«Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով` դրանք բնութագրում են ինչպես կատարած հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս» (տե՛ս Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` 2009թ. հունիսի 2-ի ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշումը):
Մի շարք որոշումներով անդրադառնալով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հայտնել, իսկ այնուհետև վերահաստատել է իր իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ «չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին» (տե´ս Խաչիկ Ղազարյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010թ. հուլիսի 23-ի ԵԷԴ/0138/01/09 որոշումը):
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու այն որոշելու չափանիշների վերաբերյալ իր իրավական մոտեցումը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ` մասնավորապես նշելով, որ «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը» (տե´ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ և 15-րդ կետերը):
Նույն որոշմամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե´ս նույն որոշման 15-րդ կետը):
28. Վերը շարադրված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ ամբաստանյալ Կարեն Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, inter alia հաշվի է առել ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանին վերագրվող արարքների բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը և արդեն իսկ ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատման է ենթարկել ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքում վկայակոչված հանգամանքներն ու փաստարկները և այդպիսիք հաշվի առել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հետևաբար բավարար հիմքեր չկան ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և դատական ակտը ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով բեկանելու կամ փոփոխելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատական ակտ կայացնելիս, Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` այն, որ նա առաջին անգամ է դատապարտվում և նրա խնամքին են գտնվել 5 անձ, այդ թվում՝ մինչև 14 տարեկան 2 երեխան, անձը բնութագրող հանգամանքները` այն, որ բնութագրվում է դրական, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում, նրա նկատմամբ նշանակել է վերջնական արդարացի ու համաչափ պատիժ, որը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքների ծանրությանը, այդպիսիք կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործումը, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերաքննիչ դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ կոնկրետ դեպքում բացակայում են ՀՀ քրեական օրենսգքրի 64-րդ հոդվածի կիրառման օրենսդրական հիմքերը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, հնարավոր չէ հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրագործմանը:
29. Հիմք ընդունելով սույն որոշման պատճառաբանական մասում շարադրված իրավական դիրքորոշումները, հիմնավորումներն ու վերլուծությունը, Վերաքննիչ դատարանն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը համարում է ճիշտ, իսկ մեղադրողի և ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքներում բերված եզրահանգումները` անհիմն:
30. Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով նաև Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի պատճառաբանությունները, իրավական վերլուծությունն ու հիմնավորումները, գտնում է, որ ամբաստանյալ Կարեն Խաչիկի Կարապետյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի փետրվարի 07-ի դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված ու պատճառաբանված, այն փոփոխելու կամ բեկանելու հիմքեր չկան, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ գործով մեղադրող Մ.Հակոբյանի և ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքները` մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394 հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի փետրվարի 07-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Կարեն Խաչիկի Կարապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 215-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ՀՀ գլխավոր դատախազության թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հանցագործությունների գործերով բաժնի ավագ դատախազ` գործով մեղադրող Մ.Հակոբյանի և ամբաստանյալ Կ.Կարապետյանի վերաքննիչ բողոքները` մերժել:
2. Ամբաստանյալ Կարեն Խաչիկի Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ. ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ