Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Գործ ԵԿԴ/0139/01/12
15 նոյեմբերի 2012թ. ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ.ՓԱԽԱՆՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Մ.ԳԵՂԱՄՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Հ.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Հ.Գաբրելյանի շահերի պաշտպան Վարդան Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Հրաչյա Հակոբի Գաբրիելյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ դատարան/ 2012 թվականի սեպտեմբերի 11-ի դատավճռի դեմ.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
Թիվ 13125512 քրեական գործն հարուցվել է 2012թ. հունիսի 1-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում` <<Հին Էրիվան Հոլդինգ>> ՍՊ ընկերության խոշոր չափի գույքը յուրացնելու դեպքի առթիվ։
2012թ. հունիսի 22-ին վերոնշյալ հանցանքը կատարելու կասկածանքով ձերբակալվել է Հրաչյա Գաբրիելյանը։
2012թ. հունիսի 25-ին նախաքննական մարմինը Հրաչյա Գաբրիելյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, այն բանի համար, որ նա հանդիսանալով Երևան քաղաքի Հյուսիսային պողոտա 2 հասցեում գործող <<Հին Էրիվան Հոլդինգ>> ՍՊ ընկերության աշխատակից, 2012թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 00։30-ի սահմաններում, կենցաղային իրեր գնելու համար նշված ընկերության հաշվապահությունից ստացել և յուրացմամբ հափշտակել է իրեն վստահված խոշոր չափի` 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար։
Նույն օրը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ Հ.Գաբրիելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը։
2012թ. հուլիսի 23-ին սույն քրեական գործի շրջանակներում որոշում է կայացրել տուժողներ Սրբուհի Աղաբաբյանի և Լիլիթ Պետրոսյանի զգալի չափի գույքը խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակներով հափշտակելու դրվագներով Հրաչյա Գաբրիելյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` վերջինիս և տուժողների հաշտության հիմքով։
2012թ. հուլիսի 27-ին քրեական գործը Հրաչյա Գաբրիելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով կազմված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան և 2012թ. հուլիսի 31-ին ընդունվել վարույթ։
Դատարանը դատաքննությունը անց է կացրել արագացված կարգի կիրառմամբ:
Կատարած հանցագործության համար Հրաչյա Հակոբի Գաբրիելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել է ազատազրկման` 2/երկու/ տարի ժամկետով։
Հրաչյա Գաբրիելյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվվել է 2012թ. հունիսի 22-ից, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վճռվել է տուժողի ներկայացուցիչ Մնացական Իսպիրյանի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը բավարարել ամբողջությամբ` 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով, այն, որպես հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս, բռնագանձել Հրաչյա Գաբրիելյանից։
Վճռվել է դատարանում պահվող` Հրաչյա Գաբրիելյանի գույքի` 1.200 (հազար երկու հարյուր) ԱՄՆ դոլարի, 116.000 (հարյուր տասնվեց հազար) ՀՀ դրամի, 1.000 (հազար) ռուբլու, 1 (մեկ) ԱՄՆ դոլարի, <<ԱԿ>> ֆիրմայի կաշվե դրամապանակի, <<Նոկիա Ց-206>> տեսակի բջջային հեռախոսի, կաշվե գոտու, <<Ռեյ Բան>> տեսակի ակնոցի, <<Ֆիտռոն>> տեսակի ձեռքի ժամացույցի վրա դրված կալանքը պահպանել` մինչև տուժողին պատճառված գույքային վնասի լրիվ բռնագանձումը։
Դատական ծախսերի հարցն համարվել է լուծված։

2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Հ.Գաբրիելյանի շահերի պաշտպան Վարդան Գրիգորյանը` հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Բողոքի հեղինակ` պաշտպան Վարդան Գրիգորյանի կարծիքով դատավճիռը կայացվել է նյութական և քրեադատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով:
Նշված պնդումը պատճառաբանվում է հետևյալ փաստարկներով.
Իր պաշտպանյալ Հրաչյա Գաբրիելյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա հանդիսանալով Երևան քաղաքի Հյուսիսային պողոտա 2 հասցեում գործող <<Հին էրիվան Հոլդինգ>> ԱՊ ընկերության աշխատակից, 2012թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 00։30–ի սահմաններում, կենցաղային իրեր գնելու համար նշված ընկերության հաշվապահությունից ստացել և յուրացմամբ հափշտակել է իրեն վստահված խոշոր չափի` 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար։
Սույն գործով հիմնավորված է, որ իր պաշտպանյալը հափշտակությունը կատարելու հաջորդ օրը, գիտակցելով իր կատարած արարքի հակաօրինականությունը, կամավոր, առանց որևէ մեկի ուղղորդման կամ հորդորման, միջոցներ է ձեռնարկել գումար հայթայթելու և տուժողին պատճառած վնասը վերականգնելու ուղղությամբ, ինչի արդյունքում իրեն վստահված գումարի մոտ 62 տոկոսը հայթայթել է և պահել է իր մոտ։
Դատարանում իր կողմից միջնորդություն է ներկայացվել դատարանին, որպեսզի իր պաշտպանյալի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված դրամական միջոցների վրա դրված արգելանքը վերացվի և այդ գումարները հենց դատական նիստերի դահլիճում ուղղվի տուժողին պատճառված վնասի մի մասի՝ մոտ 62 տոկոսի հատուցմանը, որով հնարավորություն կլինի իր պաշտպանյալի արարքի հանրորեն վտանգավորության աստիճանին ավելի օբյեկտիվ գնահատական տալ, սակայն դատարանը մերժեց այդ միջնորդությունը, դրանով զրկելով տուժողին իր գումարները ժամանակին ստանալու իրավունքից, ինչպես նաև իր պաշտպանյալին` իր պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ մատնանշելու իրավունքից։ Իսկ դրան ի հակառակ էլ դատարանը հաշվի չառնելով, որ այդ գումարներն իր պաշտպանյալը հայթայթել է հենց տուժողին պատճառված նյութական վնասները վերականգնելու համար, դատավճռում արձանագրել է, որ Հ.Գաբրիելյանը վնասը հատուցելու ուղղությամբ որևէ գործողություն չի կատարել։
Սույն գործով իր պաշտպանյալի նկատմամբ պատիժ է սահմանվել ազատազրկում 2 տարի ժամկետով, որը նա պետք է կրեր, ինչը ըստ բողոքաբերի իրավաչափ և արդարացի չէ, չի համապատասխանում իր պաշտպանյալի անձին և կատարված արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին։
Իմ պաշտպանյալն ի սկզբանե տվել է դեպքի իրական հանգամանքների մանրամասն նկարագրություն պարունակող ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, որով աջակցել է նախաքննություն իրականացնող մարմնին հանցագործության բացահայտմանը, արարքի ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալուն, ինչպես նաև անկեղծորեն զղջացել է իր կատարածի համար։
Սույն քրեական գործն առանձնահատուկ է իր էությամբ, քանի որ հակաօրինական գործողություն կատարած անձը ցանկանում է հատուցել իր կողմից պատճառած վնասը, իսկ վարութ իրականացնող մարմինները խոչընդոտում են նման գործողությունների կատարմանը։
Սա իհարկե չի արդարացնում իր պաշտպանյալի արարքը, սակայն իր էությամբ առանձնահատուկ է այլ նմանատիպ դեպքերից, ինչպիսի հանգամանքները դատարանը որևէ գնահատման չի արժանացրել։
Դեռ ավելին, դատարանը նշել է, որ իր պաշտպանյալը վնասը հատուցելու ուղղությամբ որևէ գործողություն չի կատարել։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ի մասի համաձայն` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը կամ հակաբարոյականությունը, որով պայմանավորվել է հանցագործությունը, հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի աոաջին մասում։
Իր պաշտպանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն այն են, որ նա նախկինում արատավորված` դատապարտված չի եղել, երիտասարդ է, բնութագրվում է դրական, կամավոր ցանկացել է հատուցել տուժողին պատճառված վնասը, իրավապահ մարմինների առաջ կանգնելու հենց առաջին իսկ պահից տվել է դեպքի իրական հանգամանքների մանրամասն նկարագրություն պարունակող ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, որով աջակցել է նախաքննություն իրականացնող մարմնին հանցագործության բացահայտմանը, արարքի ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալուն, ինչպես նաև անկեղծորեն զղջացել է իր կատարածի համար։
Վերը շարադրված հանգամանքներն իհարկե որևէ կերպ չեն արդարացնում իր պաշտպանյալին և նրա արարքը համարվում է քրեորեև պատժելի արարք, ինչի համար նրա նկատմամբ պետք է նշանակվեր պատիժ, սակայն դրանք հաշվի առնելու պայմաններում պատժի կրելու խնդիրը կարող էր լիներ այլ, քան վճռվել է դատարանի կողմից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է սոցիալական արդարությունը վերականգնելը, պատժի ենթարկված անձին ուղղելը, ինչպես նաև հանցագործությունները կանխելը, իսկ նույն օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով սահմանված է նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմանները և կարգը։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրեևսգիրքը ինչպես հանցագործությունների տեսակների, հանցավորի արարքի վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված հաաուկ սահմանափակում չի նախատեսել և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն, քանի որ օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու։
Տվյալ պարագայում, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները հաշվի առնելով, բողոքաբերը գտնում է, որ իր պաշտպանյալի ուղղվելև և սոցիալական արդարությունը վերականգնելը հնարավոր է նաև նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, քանի որ կատարված արարքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը և հանցագործության բացահայտմանը, արարքին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալուն ակտիվորեն աջակցելը, տուժողի վնասները հատուցելու ուղղությամբ կոնկրետ գործողություններ կատարելը իրենից ենթադրում է մեղավոր անձի կողմից կամավոր ուղղվելու միտում, իսկ հանցագործության կատարումից հետո մինչ օրս նոր հանցանք չկատարելը և նախկինում դատապարտված չլինելը հիմնավորում է, որ իր պաշտպանյալը նոր հանցանք չի կատարի։ Սոցիալական արդարության վերականգնումը նույնպես հնարավոր է նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, քանի որ իր պաշտպանյալը երիտասարդ է, կարող է աշխատել և տուժողին պատճառված գույքային վնասի մնացած` դեռևս չհայթայթված քանակը աշխատել, իսկ գտնվելով անազատության մեջ, բնական է, որ չի կարողանալու աշխատել և գումար վաստակել։
Անհրաժեշտ է նշել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 28.11.2008թ. ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշմամբ արձանագրել է՝ <<Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ մեկ այլ` 12.06.2007թ. ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է` <<Այդ հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում։
Դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նան անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու>>:
Բացի այդ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր Վ.Բ-01/08 01.02.2008թ. որոշմամբ արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայաելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
Հետևապես, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու և հանցագործության կանխման նպատակների իրացման հարցը։
Օրենսդիրր պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դրույթը կրկին կիրառության մեջ դնելու հարցում որևէ սահմանափակում չի դրել և որպես հաշվի առնվելիք հանգամանք հստակորեն նշել է հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հողվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընղհանուր մասի դրույթները։
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հողվածի 1-ին մասի համաձայն, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Վերոնշյալ նորմից հետևում է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատել գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենսգրքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակել է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է ու բավարար անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
Վերը շարադրված և քրեական գործով ձեռք բերված այս ամենը` Հ. Գաբրիելյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ինչպես նաև պատիժը ն պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության վերաբերյալ բոլոր հիմնավորումները և ապացույցները իրենց համակցությամբ գնահատելով դատարանը պետք է համոզմունք ձեռք բերեր այն բանի մասին, որ իր պաշտպանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու։
Ուստի այս ամբողջ շարադրվածը հաշվի առնելով, բողոքաբերը գտնում է, որ իր պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության դատարանի համոզվածությունը արդարացի չէ, չի համապատասխանում կատարած արարքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, իր պաշտպանյալի անձնավորությանը։
Ելնելով վերոգրյալից, խնդրել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԿԴ/0139/01/12 քր. գործով 11.09.2012թ. կայացրած դատավճիռը նշանակված պատիժը կրելու մասով բեկանել ու փոփոխել` նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան։

3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով ամբաստանյալի և նրա շահերի պաշտպանի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ և մեղադրողի պատասխանը դրա դեմ, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը պետք է պատասխանի այն հարցին, թե հիմնավորված ու պատճառաբանված է արդյոք Հ.Գաբրիելյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման կարևոր ու պատասխանատու բաղադրատոմսերից է, ուստի օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրական սկզբունքների պահպանումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
<<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող
պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
Շարադրվող հոդվածների վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված սոցիալական արդարության վերականգման նպատակը բխում է արդարադատության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից: Մասնավորապես նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու, նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակները` այն է` սոցիալական արդարության վերականգմանը և ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 48-րդ հոդվածների վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է հայտնել ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07 և ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն.
<<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը իր դիրքորոշումը արտահայտել է մի շարք որոշումներում, մասնավորապես` Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ որոշմամբ արձանագրել է, որ <</…/ Պատիժը պայմանականորեն կարող է չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը առանց իրական պատիժ նշանակելու, ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ, գույություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին>>:
Այսպիսով ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերոգրյալ դրույթներից և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի ու պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա, օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների համապատասխան` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հովածի 2-րդ մասով նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Ինչպես երևում է սույն քրեական գործի նյութերից, առաջին ատյանի դատարանը Հրաչյա Գաբրիելյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս որպես նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առել այն, որ նա անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, մինչդատական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, նախկինում դատապարտված չի եղել, երիտասարդ է, բնակության վայրից բնութագրվում է դրական:
Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Հ.Գաբրիելյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Առաջին ատյանի դատարանը արձանագրել է նաև, որ պատժաչափ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև այն, որ Հ.Գաբրիելյանը չի վերականգնել տուժողին պատճառված նյութական վնասը, բացի այդ քրեական օրենսգրքով չթույլատրվող, ըստ էության համասեռ արարքների կատարման համար ոչ արդարացնող հիմքով /տուժողների և ամբաստանյալի հաշտության պատճառաբանությամբ/ քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու փաստը:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները` Հրաչյա Հակոբի Գաբրիելյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ և հաշվի առնելով վերջինիս մեղսագրված հանցանքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, անձը բնութագրող վերոգրյալ տվյալները, այդ թվում պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և գործի կոնկրետ տվյալները, ինչպես նաև քննարկելով Հ.Գաբրիելյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով արձանագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը, պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, իրավացիորեն հանգել է այն հետևության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակներին, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, կանխել նոր հանցագործությունների կատարումը:
Ինչ վերաբերվում է ՀՀ ՊՆ թիվ 5070 զորամասի 13-րդ սահմանապահ ուղեկալի պետի տեղակալ Գ.Թովմասյանի կողմից 16.11.2006թ. տրված ծառայողական բնութագրին և Ս.Ո.Ս. համատիրության կառավարիչ Վ.Պետրոսյանի 10.10.2012թ. տրված բնութագրին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալ բնութագրերը բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հ.Գաբրելյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Քրեական գործի քննության նախորդ փուլում թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394, 402-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո ՐՈ Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Հ.Գաբրիելյանի շահերի պաշտպան Վարդան Գրիգորյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 11-ի դատավճիռը` Հրաչյա Հակոբի Գաբրիելյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ