Գործ թիվ ԵԿԴ/0134/01/12






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը ( այսուհետ` Դատարան )`

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող, Երևան քաղաքի
դատախազության ավագ դատախազ` Նաիրի Ավագյանի,

տուժողի ներկայացուցիչ` Տիգրան Լևոնյանի,

ամբաստանյալների պաշտպան` Ժաննա Օհանյանի,


2012թ. սեպտեմբերի 3-ին նույն դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, արագացված դատական քննության կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`

1. Դավիթ Անդրանիկի Մարկոսյանի`
(ծնված` 1984թ. օգոստոսի 7-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին 2 փոքրահասակ, աշխա¬տում է «Իտարկո Քոնսթրաքշն» ՓԲ ընկերությունում որպես աշխատակազմի ղեկավարի օգնա¬կան, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված է ԼՂՀ-ն Քաշաթաղի շրջանի Բերձոր քաղաքի 5-րդ թաղամասի 17 տանը, փաստացի բնակվում է Երևանի Քանաքեռ 13-րդ փողոցի թիվ 8 տանը)

2. Դավիթ Կարենի Խաչատուրովի`
(ծնված` 1984թ. օգոստոսի 3-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին 1 փոքրահասակ, չի աշխատում, նախկինում չդատա¬պարտված, հաշվառված է Երևանի Հալաբյան փողոցի 25 շենքի թիվ 18 բնակարանում)

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 59101412 քրեական գործն հարուցվել է 2012թ. հունիսի 13-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկա¬նիշներով ՀՀ ոստիկա¬նության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ծանր հանցագործությունների քննության բաժնում։
2012թ. հուլիսի 14-ին նախաքննական մարմինը Դավիթ Խաչատուրովին և Դավիթ Մարկոսյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և նրանց նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել չհեռա¬նալու մասին ստորագրությունը։
2012թ. հուլիսի 17-ին քրեական գործը Դավիթ Խաչատուրովի և Դավիթ Մարկոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով կազմված մեղադրական եզրակացութ¬յամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատա¬րան և 2012թ. հուլիսի 20-ին ընդուն¬վել վարույթ։

2. Առաջադրված մեղադրանքի բովանդակությունը.
Ամբաստանյալներ Դավիթ Մարկոսյանը և Դավիթ Խաչատուրովը, նախնական համաձայնության գալով միմյանց հետ, «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունից խարդախությամբ խոշոր չափի գումար հափշտակելու շուրջ կազմակերպել են կեղծ վթար և փորձել ընկերությունից ստանալ խոշոր չափի՝ 832.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն իրենց կամքից անկախ հանգամանքներով հանցագործությունն ավարտին չեն հասցրել, որպիսի գործողություններն արտահայտել են հետևյալում.
Դավիթ Մարկոսյանը 2011թ. հոկտեմբերին առանց փաստաթղթային ձևակերպման ձեռք է բերել «ԲՄՎ X5» մակնիշի 64 ՕՕ 555 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և այն շահագործել իր անձնական կարիքների համար։ 2012թ. հունվար-փետրվար ամիսներին նշված ավտոմեքենայի ընթացային մասերի և աջ կողմի հետևի հատվածում առաջացել են վնասվածքներ ու անսարքություններ, որոնք վերանորոգելու համար Դավիթ Մարկոսյանի մոտ մտահաղացում է առաջացել կազմակերպել կեղծ վթար և ապահո¬վագրա¬կան ընկերությունից խարդախությամբ հափշտակել խոշոր չափի հասնող գումար։ Հանցավոր այդ մտադրութ¬յունն իրականացնելու նպատակով ամբաստանյալ Դավիթ Մարկոսյանը դիմել է իր ծանոթ` գործով մյուս ամբաստանյալ Դավիթ Խաչատուրովին և առաջարկել միասին կազ¬մակերպել կեղծ վթարը, դրա հիման վրա դիմել ապահովագրական ընկերություն և ստանալով գումարը` հափշտակել այն։ Դավիթ Խաչատուրովն այդ առաջարկին համաձայնել է։
Կեղծ վթարը կազմակերպելու համար ամբաստանյալ Մարկոսյանը 2012թ. փետրվարին գործով վկա Մամիկոն Մատնիշյանից առուվաճառքի պայմանագրով գնել է «Մոսկվիչ 412» մակնիշի 24 ՏՕ 064 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան։ Դավիթ Մարկոսյանը «Մոսկվիչ 412» մակնիշի ավտոմեքենան հանձնել է Դ. Խաչատուրովին, և վերջինիս տվյալները 2012թ. փետրվարի 25-ին ավելացրել են ավտոմեքենան ապահո¬վագրած «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկե¬րության հետ կնքած թիվ SA147285 պայմա¬նագրում՝ որպես մեքենան վարելու իրավունք ունեցող լիազոր վարորդ։ Ամբաստանյալներ Մարկոսյանը և Խաչատուրովը պայմանավորվել են նաև կեղծ վթարը կազմա¬կերպել 2012թ. փետրվարի 26-ին` ժամը 01։00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով և Մամիկոնյանց փողոցների հատման խաչմերուկում։
2012թ. փետրվարի 26-ին՝ ժամը 01։00-ի սահմաններում, Դավիթ Մարկոսյանը «ԲՄՎ X5» մակնիշի 64 ՕՕ 555 հաշվառման համարանիշի, իսկ Դավիթ Խաչատու¬րովը «Մոսկվիչ 412» մակնիշի 24 ՏՕ 064 հաշվառման համարանիշի ավտոմե¬քենաներով հանդիպել են Երևան քաղաքի Գրիբոյեդով և Մամիկոնյանց փողոցների խաչմե¬րուկում, որի ժամանակ ամբաստանյալ Մարկոսյանի կազմած և համաձայնեցված սխեմայով ամբաստանյալ Խաչատուրովն «Մոսկվիչ 412» մակնիշի ավտոմեքենան վարել է Մամիկոնյանց փողոցով` Ազատության պողոտայով դեպի Գրիբոյեդով խաչմերուկի ուղղությամբ, իսկ ամբաստանյալ Մարկոսյանը «ԲՄՎ X5» մակնիշի ավտոմեքենան վարել է Գրիբոյեդով փողոցով` Կոմիտաս պողոտայի կողմից դեպի Մամիկոնյանց խաչմերուկի ուղղությամբ, որի հետևանքով Դ.Խաչատուրովն իր վարած ավտոմեքենայով խաչմերուկի կենտրոնում ընդհարվել է «ԲՄՎ X5» մակնիշի ավտոմե¬քենայի աջ կողմի հետևի մասին։
Բացի այդ, ամբաստանյալ Մարկոսյանը կեղծ վթարին իրական տեսք տալու նպա¬տակով կոտրել է «Մոսկվիչ 412» մակնիշի ավտոմեքենայի առջևի աջ լուսարձակը և պոկել «ԲՄՎ X5» մակնիշի ավտոմեքենայի հետևի պահպանիչ վահանն ամրացնող պլաստմասե դետալները, իսկ Դ.Խաչատուրովն հեռախոսով անմիջապես զանգահարել է «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության գրասենյակ` հայտնելով, թե իբր Գրիբոյեդով և Մամի¬կոնյանց փողոցների խաչմերուկում «Մոսկվիչ 412» մակնիշի 24 ՏՕ 064 հաշվառման համա¬րանիշի ավտոմեքենայով վթարի է ենթարկվել։ Դեպքի վայր ժամանած ապահովագրական ընկերության գործակալներին Դ. Խաչատուրովը հայտնել է, որ վթարի մեղավորը ինքն է` ներկայացնելով, թե իբր խաչմերուկին մոտենալուց չի նկատել լուսացույցի կարմիր լույսը, մուտք է գործել խաչմերուկ, որտեղ իր մեքենայի առջևի մասով ընդհարվել է «ԲՄՎ X5» մակնիշի 64 ՕՕ 555 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի աջ կողմի հետևի մասին։
Վթարի արժանահավատ չլինելու պատճառով «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկե¬րության գործակալի պահանջով իրականացվել է վարչական վարույթ և Դ. Խաչատուրովի հեռախոսազանգի հիման վրա դեպքի վայր են ժամանել ՀՀ ոստիկանության ճանապար¬հային ոստիկանության ծառայության աշխատակիցներ Ռաֆիկ Թովմասյանը և Հովհան¬նես Սարգսյանը։ Վերջիններիս ամբաստանյալները նույնպես խաբել են և վթարի մեխանիզմի վերաբերյալ ներկայացրել նախապես մշակած կեղծ տվյալները։ Ճանապարհային ոստիկանության աշխատակիցները վթարի դեպքն արձանագրել են, քանի որ Դ. Խաչատուրովն ընդունել է վթարում իր մեղավորությունը, վարորդներն էլ հրաժարվել են վարչական վարույթ իրականացնելուց, սահմանված կարգին համապա¬տասխան վարչական վարույթ չի իրականացվել, իսկ Դ. Մարկոսյանին տրվել է վթարի վերաբերյալ համապատասխան եզրակացություն։
2012թ. փետրվարի 27-ին Դավիթ Մարկոսյանն ապահովագրական հատուցում ստանալու համար դիմում է ներկայացրել «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերություն, որում նշել է, որ 2012թ. փետրվարի 26-ին տեղի ունեցած վթարի հետևանքով իրեն պատճառված նյութական վնասի չափը` 1.800.000 ՀՀ դրամ գումար։ Դիմումի հիման վրա «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունը սկսել է հատուցման գործընթացը, որի ժամանակ նշանակվել է ապրանքագիտական փորձաքննություն և «ԲՄՎ X5» մակնիշի 64 ՕՕ 555 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վրա առկա վնասվածքների և անսարքություն¬ների վնասի չափը գնահատվել է 832.000 ՀՀ դրամ։ Հատուցման գործընթացի իրա¬կանացման ժամանակ վթարի իրական լինելու հանգամանքները պարզելու համար «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերության կողմից նշանակվել է նաև հետքաբանական փոր¬ձաքննություն և ստացվել եզրակացություն, համաձայն որի` «ԲՄՎ X5» մակնիշի 64 ՕՕ 555 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վնասվածքները չէին կարող առաջանալ «Մոսկվիչ 412» մակնիշի 24 ՏՕ 064 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի հետ ընդհարվելու հետևանքով։ Նշված հանգամանքը պարզելու համար «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերությունը դիմում է ներկայացրել Երևան քաղաքի դատախազին։
Վերոնշյալ հանցավոր արարքը կատարելու համար Դավիթ Խաչատուրովին և Դավիթ Մարկոսյանին մեղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով։

3. Արագացված դատական քննություն.
Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալները միջնորդեցին գործը քննել դա¬տական քննության արագացված կարգով` հայտարարելով, որ վերը նշված միջնոր¬դությունը ներկա¬յացնում են կամավոր, նախա¬պես խորհրդակցելով իրենց պաշտպանի հետ, գիտակ¬ցում են արա¬գացված կարգով դատաքննութ¬յուն անցկացնելու իրավական հետևանքները։ Ամբաստանյալներն հայտարարեցին նաև, որ առաջադրված մե¬ղադրանքներն իրենց պարզ և հասկանալի են, համաձայն են դրանց հետ, ավելին` առաջադրված մեղադրանքում իրենց լիովին մեղավոր են ճանա¬չում։ Մեղադրողը, Դատարանում փոփոխելով մեղադրական եզրա¬կացությունը հաստատելիս հայտնած դիրքորոշումը, գործն արագացված դա¬տաքննության կարգով քննելու դեմ չա¬ռարկեց։
Դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալներ Դավիթ Խաչատուրովի և Դավիթ Մարկոսյանի վերոնշյալ միջնոր¬դութ¬յունը, հաշվի առնելով մե¬ղադրողի դիրքորոշման փոփոխությունը, ինչպես նաև տուժող «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ներկայացուցիչ Տիգրան Լևոնյանի կողմից դեռևս մինչդատական վարույթի ընթացքում քաղաքա¬ցիական հայց ներկայացնելուց հրաժարվելու և սույն միջնորդության քննարկման օրը կայացած դատական նիստին առանց հարգելի պատճառի չներկայանալու փաստերը, արձանագրելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավա¬րության օրենսգրքի 375.1 և 375.2 հոդվածներով նախա¬տեսված հիմ¬քն ու պայմանները, համապատաս¬խան որոշման կայացմամբ գործը քննեց արա¬գաց¬ված դա¬տաքննության կար¬գով։

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով ամբաստանյալներ Դավիթ Մարկոսյանին և Դավիթ Խաչատուրովին առա¬ջադրված մեղադրանքը Դատարանը հաստատված համարեց` ամբաստանյալների խոստովանա¬կան ցուց¬մունք¬¬ներով, գործով վկաներ՝ Ճանապարհային ոստիկանության ծառայության տեսուչ¬ներ Ռաֆիկ Թովմասյանի և Հովհաննես Սարգսյանի, վկա Մամիկոն Մատնիշյանի ցուց¬մուն¬քով, ապրանքագիտական փորձաքննության թիվ ԱՊ/Ն-12/034 եզրակացությամբ, տրանսպորտային հետքաբանական և նյութագիտական համալիր փորձաքննության 2012թ. ապրիլի 12-ի թիվ 07221208 եզրակացությամբ, որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված՝ ապահո¬վագրական հատուցում ստանալու համար «Նաիրի Ինշուրանս» ԱՍՊ ընկերություն Դավիթ Մարկոսյանի ներկայացրած 2012թ. փետրվարի 27-ի դիմումի, ինչպես նաև 2012թ. փետրվարի 25-ի կնքված «Մոսկվիչ 412» մակնիշի ավտոմեքենայի առուվաճառքի պայմա¬նագրի առկա¬յությամբ։
Նախաքննությամբ ձեռք բերված վերոնշյալ ապացույցները գնահատելիս` Դատարա¬նը եկավ այն հետևության, որ ամբաստանյալներ Դավիթ Մարկոսյանին և Դավիթ Խաչատուրովին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված այդ ապա¬ցույցներն ըստ էության հա¬մա¬պա¬տաս¬խանում են ՀՀ քրեական դատա¬վարութ¬յան օրենսգրքով սահմանված թույլատրելիության և վերա¬բերելիության, իսկ համակ¬ցութ¬¬¬յամբ գործի ճիշտ լուծման տեսանկյու¬նով` բավարա¬րութ¬յան չափանիշներին։
Դատա¬րա¬նը հաստատված է համարում այն, որ ամբաստանյալներ Դավիթ Մարկոսյանին և Դավիթ Խաչատուրովին մեղսագրված հանցավոր արարքը` մի խումբ ան¬ձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ խոշոր չափի գումար խաբեությամբ հափշտա¬կելու (խարդախության) փորձը, կատարել են մեղավորությամբ, այն ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 34-178-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մա¬սի 1-ին և 2-րդ կետերով որակված է ճիշտ, վերջին¬ներս քրեա¬կան պատաս¬խա¬նատ¬վության ու պատժի ենթակա են այդ հոդվածով (համապա¬տաս¬¬խան մասով և կետերով)։
Ամբաստանյալներ Դավիթ Մարկոսյանի և Դավիթ Խաչատուրովի նկատ¬մամբ նշա¬նակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գործության այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հանցանքի ծանրությանը, այն կա¬տա¬րելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղ¬մացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հան¬ցագործության համար նախա¬տեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դա¬տա¬վարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հան¬գա¬մանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրո¬պա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնա¬բա¬նությունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգա¬մանք¬ներով այլ գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դա¬տարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։ Վերոնշյալ հանգա¬մանք¬ները պետք է հաս¬տատվեն քրեա¬կան գործի նյութերում առկա փաս¬տական տվյալ¬ներով, լինեն իրական և ողջամտորեն նվազեցնեն ամբաստանյալի անձի հան¬րային վտանգա¬վո¬րությունը։
Դատա¬րանը վերոնշյալ վերլուծությունների լույսի ներքո որպես ամբաս¬տան¬յալ Դավիթ Մարկոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև անձը բնութագրող տվյալներ է դիտում այն, որ նա դեռևս քրեական գործի մինչդատական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և զղջացել հանցավոր արարքը կատարելու համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, բնակության վայրում բնութագրվում է դրականորեն, ունի բարձրագույն կրթություն, երիտասարդ է։ Դատարանը որպես ամբաստանյալ Դ.Մարկոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է գնահատում նաև նրա խնամքին մինչև 14 տարեկան երկու երեխաների` 2011թ. սեպտեմբերի 25-ին ծնված Կատրին Մարկոսյանի (ծննդյան վկայական ԱԲ թիվ 085451) և 2012թ. մայիսի 30-ին ծնված Ինեսա Մարկոսյանի (ծննդյան վկայական ԱԲ թիվ 181479), առկայությունը։
Դատարանը որպես Դավիթ Խաչատուրովի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև անձը բնութագրող տվյալ է դիտում այն, որ նա դեռևս քրեական գործի մինչդատական վարույթից իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և զղջացել հանցավոր արարքը կատարելու համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, բնակության վայրում բնութագրվում է դրականորեն, երիտասարդ է։ Դատարանը որպես ամբաստանյալ Դ.Խաչատուրովի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է գնահատում նաև նրա խնամքին մինչև 14 տարեկան դստեր` 2009թ. մայիսի 14-ին ծնված Իզաբելա Խաչատուրովայի (ծննդյան վկայական ԱԱ թիվ 299825) առկայութ¬յունը ։
Վերոնշյալ հանգա¬մանք¬ներն հաս¬տատվել են քրեա¬կան գործի նյութերում առկա փաս¬տական տվյալ¬ներով, իրական են և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալների անձի հան¬րային վտանգա¬վո¬րությունը։
Ամբաստանյալների պատասխանատվությունը և պատիժը ծան¬րացնող հանգա¬մանք¬ներ Դատարանը չարձա¬նագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ¬ների նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտրությանը` Դատա¬րանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահման¬ված հանցա¬կազմը նախատեսում է այլընտրանքային պատժատեսակներ` տուգանք կամ ազա¬տազրկում` որոշակի ժամկետով, հետևա¬բար` քննարկման ենթակա է ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի նկատմամբ նշանակվող պատ¬ժի տեսակի ընտ¬րության և պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու հարցերը, ինչը Դատարանը նպատակահարմար է համարում կատարել զուգահեռաբար։
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը կա¬լան¬քի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշա¬նակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելն հնարավոր է առանց պա¬տիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրա¬ռելու մասին։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրա¬ռելիս դատա¬րանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաս¬խա¬նատվութ¬յունն ու պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերոնշյալ դրույթների մեկնաբանությունից ակնհայտ է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ինչպես հանցագործությունների տեսակ¬ների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապ¬ված որևէ հատուկ սահմանափակում օրենսդիրը չի կատարել, այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարվում դատարանի համոզ¬վածությունն առ այն, որ դատապարտյալի ուղղվելն հնարավոր է առանց որոշակի պատժա¬տեսակները ռեալ կրելու (նման մեկնաբանություն է արել նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատա¬րանը Հասմիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ թիվ ԱՐԱԴ/0050/01/08 քրեական գործով 2009թ. հունիսի 29-ին կայացրած որոշմամբ)։
Դատարանն այդ համոզվածության կարող է հանգել հանցավորի անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունը և պա¬տիժը մեղմացնող, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված (ինչպես նաև չնախատեսված, բայց Դատարանի համոզմամբ այդ¬պիսին դիտարկվող) և 63-րդ հոդվածում սպառիչ թվարկված, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների գնա¬հատման արդյունքներով։
Տվյալ դեպքում հաշվի առնելով ամբաստանյալներ Դ.Մարկոսյանին և Դ.Խաչատու¬րովին վե¬րագրվող հանցագոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, առավել մեղմ պատժա¬տեսակ տուգանքը նրանց նկատմամբ նշանակելու դեպքում այն վճարելու նյու¬թական անկարողության վերաբերյալ պաշտպանական կողմի պնդումները, ղեկա¬վարվելով մարդասիրության սկզբունքով` Դա¬տա¬րանը գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունից ամբաստանյալներ Դ.Խաչատուրովի և Դ.Մարկոսյանի նկատ¬մամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոնով առավել մեղմ պատժատեսակի նշանակումը տվյալ դեպքում չի բխում արդարադատության, վերջին հաշվով նաև ամբաստանյալների շահերից։ Ամբաստանյալների նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել տվյալ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատիժը` ազատազրկումը, սակայն այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և ողջամիտ ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու պայմանով։
Նման հետևության Դատարանը հանգում է հաշվի առնելով ամբաստանյալների անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` նախկինում դատա¬պարտված չլինելու հանգամանքը, դեռևս մինչդատական վարույթից անկեղծորեն զղջալն ու առաջադրված մեղադրանքում իրենց լիովին մեղավոր ճանաչելը, խնամքին մինչև 14 տարեկան 2 երեխաների (ամբաստանյալ Դավիթ Խաչատուրովի դեպքում` մինչև 14 տարեկան երեխայի) առկայությունը, ամբաս¬տանյալների երիտա¬սարդ լինելը, պատաս¬խա¬նատ¬վությունը և պատիժը ծան¬րացնող հանգա¬մանքների բացա¬կայությունը։
Դատարանը վերոնշյալ վերլուծությունների արդյունքներով հանգում է այն համոզ¬վա¬ծության, որ առաջին անգամ միջին ծանրության հանցագործություն կատարած Դավիթ Մարկոսյանի և Դավիթ Խաչատուրովի ուղղվե¬լը և նոր հանցա¬գործություններ կանխելն հնա¬րավոր է նրանց նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմա¬նակա¬նո¬րեն չկիրա¬ռելու և ողջամիտ ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու պայմանով։ Այդ պատիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրաժեշտ ամբաս¬տան¬յալներին ուղղելու և հնարավոր նոր հանցա¬գոր¬ծություններն ու իրավախախտումները կան¬խելու հա¬մար։
Անդրադառնալով ամբաստանյալներ Դավիթ Խաչատուրովի և Դավիթ Մարկոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի չափին` Դատարանը փաստում է, որ նրանց մեղսագրված հանցանքի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պատժամասով նախատեսված է ազատազրկում երկուսից հինգ տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցափորձի համար ազատազրկման ձևով նշանակվող պատժի ժամկետը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատաս¬խան հոդվածի մասով որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձևով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի երեք քառորդը։ Տվյալ դեպքում« ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի կիրառմամբ ամբաստանյալներ Դավիթ Խաչատուրովի և Դավիթ Մարկոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատժի ժամ¬կետը չի կարող գերազանցել 3 տարի 9 ամիսը։
Բացի այդ, ամբաստանյալներ Դավիթ Խաչատուրովի և Դավիթ Մարկոսյանի նկատմամբ պատժաչափ սահմանելիս կիրառման ենթակա է նաև ՀՀ քրեական դատավա¬րության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 6-րդ մասը, համաձայն որի` արագացված դատական քննության կարգով մեղադրական դատավճիռ կա¬յաց¬¬նելիս դատա¬րանի նշանա¬կած պատիժը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագոր¬ծութ¬յան համար նա¬խա¬¬տեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից« ապա առավել մեղմ պատիժը։
Դատարանը փաստում է« որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 3-րդ մասի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հադվածի 6-րդ մասի պահանջների միաժամանակյա կիրառությունն արգելող կամ սահմանափակող որևէ նորմ ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված չէ, նշված նորմերի միջև չկա նաև հակասություն։ Հետևաբար, հաշվի առնելով, որ վկայակոչված նորմերից մեկի կիրառման սահմանափակումը չի բխում ամբաստանյալների շահերից, արհեստականորեն վատթարացնում է նրանց իրավիճակը` Դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում պատժի նշանակմանը վերաբերող քրեաիրա¬վական և քրեադատավարական երկու իրավանորմերն էլ կիրառելի են (օրինականության սահմանադրաիրավական սկզբունքի գործողության ուժով)։
Այսպիսով, տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ որպես ելակետ ընդունելով ազատազրկման առավելագույն 3 տարի 9 ամիս ժամկետը` Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 6-րդ մասի կիրառմամբ ամբաստանյալներ Դավիթ Խաչատուրովի և Դավիթ Մարկոսյանի նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման առավելագույն չափը չի կարող գերազանցել 2 տարի 6 ամիսը։
Ամբաստանյալներ Դավիթ Խաչատուրովի և Դավիթ Մարկոսյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված չհեռա¬նալու մասին ստորագրության հարցը քննարկելիս` Դատա¬րանը, հաշվի առնելով սույն դատավճռով ամբաստանյալներին պատժի կրումից ազատելու փաստը, գտնում է, որ այն անհրա¬ժեշտ է վերացնել` սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապա¬ցույց¬ների տնօրինման, դատական ծախսերի, գույ¬քի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Նշվա¬ծների կապակցությամբ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, քաղա¬¬քացիական հայց չի ներկայաց¬վել, ամբաստանյալների գույքի նկատմամբ արգելանք չի կիրառվել։ Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ՀՀ քրեական դատավա¬րության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով թվարկված դատական ծախսերը, ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն, ամբաստանյալներից բռնա¬գա¬նձ¬ման ենթակա չեն։
Գնահատելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույց¬ները, ուսումնասիրելով ամբաս¬տան¬յալների անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատ¬վութ¬յունն ու պատիժը մեղ¬մացնող հան¬գամանքները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 357-360, 364-365, 369-375, ինչպես նաև 375.1-375.4 հոդված¬ներով,

Վ Ճ Ռ Ե Ց՝

1. Դավիթ Անդրանիկի Մարկոսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցա¬գործության կա¬տարման մեջ, նրա նկատմամբ նշա¬¬նակել պատիժ` ազա¬տազրկում 2 /երկու/ տարի ժամ¬կետով։
Կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը` Դավիթ Մարկոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փոր¬ձաշրջան 2/երկու/ տարի ժամկետով։
Դավիթ Մարկոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
2. Դավիթ Կարենի Խաչատուրովին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-178-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցա¬գործության կա¬տարման մեջ, նրա նկատմամբ նշա¬¬նակել պատիժ` ազա¬տազրկում 2 /երկու/ տարի ժամ¬կետով։
Կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը` Դավիթ Խաչատուրովի նկատ¬մամբ ազատազրկման ձևով նշա¬նակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահ¬մանել փոր¬ձաշրջան 2/երկու/ տարի ժամկետով։
Դավիթ Խաչատուրովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում բողո¬քարկ¬վել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` բացառությամբ ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րության օրենսգրքի 395-րդ հոդ¬¬վածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի։

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.Ժ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ