Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0126/01/12
Վիճակագրական տողի համար :
8.21
Պատասխանող
Վաղարշակ Ղուկասյան
Վաղարշակ Ղուկասյան Վանիկի
Վաղարշակ Ղուկասյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Կարինե Ղազարյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Կարինե Ղազարյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2012-12-18 | 11:15 | 1 | |||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-10-30 | 12:00 | 5 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-10-23 | 09:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-10-22 | 09:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-10-16 | 09:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-10-08 | 09:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-10-04 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-09-24 | 09:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-09-12 | 15:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-08-24 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-08-03 | 10:30 | 5 | Կայացել է |
Գործ ԵԿԴ/0126/01/12
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
2012թ. դեկտեմբերի 18-ին Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ
Մասնակցությամբ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ ` Վ. ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Վ. ՂՈՒԿԱՍՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննելով ամբաստանյալ Վաղարշակ Վանիկի Ղուկասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 2012թ. հոկտեմբերի 30-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
17.04.2012թ. ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13117912 քրեական գործը:
Նույն օրը Վաղարշակ Ղուկասյանը ձերբակալվել է:
18.04.2012թ. որոշմամբ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել <<ստորագրություն չհեռանալու մասին>>։
20.04.2012թ. Վաղարշակ Ղուկասյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով։
14.07.2012թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
30.10.2012թ. դատավճռով` Վաղարշակ Ղուկասյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման 9 ամիս ժամկետով, պատժի ժամկետին հաշվակցվել է կալանքի տակ գտնվելու 1 օրը` թողնվել է կրելու 8 ամիս 29 օր ազատազրկում` պատժի կրման սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Խափանման միջոց <<ստորագրություն չհեռանալու մասին>> թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ Ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում պահվող գործարանային արտադրության 7.62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի <<46000890>> համարի ատրճանակը, նույն տրամաչափի գործարանային արտադրության 8 մարտական փամփուշտները վճռվել է թողնել պետական այդ հիմնարկի տնօրինությանը` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալի պաշտպանը:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Ըստ դատական ակտի.
Վաղարշակ Ղուկասյանն ապօրինաբար ձեռք է բերել ու կրել է 7,62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի <<46000890>> համարի հրազեն հանդիսացող ատրճանակ և նույն տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամփուշտներ, որոնք 17.04.2012թ., ժամը 13։10-ին, հայտնաբերել ու առգրավվել են ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պետական պահպանության ծառայության հատուկ գումարտակի աշխատակիցները Երևանի Պուշկինի փողոցի հարևանությամբ նրան բռնելիս և զինաթափելիս` ՀՀ Ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկելուց անմիջապես առաջ։
3/. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Պաշտպանն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18, 23, 107, 124-127, 360, 365, 397-399 հոդվածների պահանջները, որպիսի դատական սխալն ազդել է գործի ելքի վրա և հանգեցրել նույն օրենսգրքի 358 հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, չհիմնավորված ու չպատճառաբանված մեղադրական դատական ակտի կայացման։
Դատարանն իր պաշտպանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում, սխալ է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10, 48, 61 հոդվածներով ամրագրված սկզբունքները և նշանակել է ակնհայտ խիստ պատիժ, որպիսի դատական սխալն ազդել է գործի ելքի վրա։
Դատարանն իր պաշտպանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում, չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածով ամրագրված իրավանորմը, որը ենթակա էր կիրառման ու պատժի կրման նպատակահարմարության մասով սույն դատական սխալն ազդել է գործի ելքի վրա։
Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները։ Այս կապակցությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 29.02.2008թ. նախադեպային որոշմամբ պարզաբանել է, որ դատարանը պարտավոր է դատավճռում շարադրված հետևությունների ու դրանց հիմք կազմող փաստերի միջև ապահովել տրամաբանական (պատճառահետևանքային) կապ, իսկ 26.03.2010թ. որոշմամբ արձանագրել, որ պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը՝ լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածաթյունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի՝ ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտմանը։
Նման դիրքորոշում է հայտնել նաև Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտելով որպես ՄԻԵԿ-ի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված՝ անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տես Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի 06.09.2005թ. որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդուան ընդդեմ Ռումինիայի 15.02.2007թ. որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինաուն ընդդեմ Մոլդովայի 08.04.2008թ. որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)։
Առաջադրված մեղադրանքում ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում իր պաշտպանյալն իրեն մեղավոր չի ճանաչել, Դատարանում վիճարկել է առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը` պատճառաբանելով, որ ատրճանակն ու փամփուշտները գտել է պատահաբար՝ թփերում, և որ պատրաստվում էր դրանք հանձնել մոտակա ոստիկանության բաժնում, սակայն նախքան այդ բռնվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից։
Դատարանը, բացառապես հիմք ընդունելով գործի ելքով շահագրգռված ոստիկաններ Տիգրան Ալեքսանյանի, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի ցուցմունքները, չի պարզել անգամ, թե իր պաշտպանյալն այսպես կոչված <<հետապնդման>> պահին ուներ իրական հնարավորություն զենքը թաքցնելու կամ <<անհետ>> դեն նետելու, թե ոչ, մինչդեռ տվյալ հանգամանքի պարզաբանումն ու իրավական ճիշտ գնահատությունը որոշիչ նշանակություն կարոդ էր ունենալ սույն գործի լուծման համար։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 22.07.2005թ. որոշման մեջ արտահայտված է այն իրավական դիրքորոշումը, որ գործի ելքով շահագրգռված անձի ցուցմունքները, առանց դրանք հաստատող օբյեկտիվ ապացույցների առկայության, բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ հանցագործության դեպքը տեղի է ունեցել։
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված արդարության ու պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանումը և ՀՀ քրեական օրենգրբի 10, 48, 61 հոդվածներով ամրագրված սկզբունքների կիրառելիության վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել ՎԲ-50/07, ՎԲ-55/07, ՎԲ-63/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-185/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ՎԲ-25/08, ԵՇԴ/0029/01/08, ՍԴ/0226/01/09, ԵԱՔԴ/0078/01/09 և բազմաթիվ այլ որոշումներում։
Դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 և 63 հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունն ու բացակայությունը։ Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Դատարանն առանց հաշվի առնելու բողոքում նշված և իր իսկ կողմից հաստատված հանգամանքները` ոչ թե նպատակ է հետապնդել իրավաչափորեն ապահովելու քրեական օրենսդրության խնդիրները, պատժի նշանակման սկզբունքների, պատժի նպատակների իրացումը, այլև նշանակելով ակնհայտ խիստ պատիժ՝ խախտել է այդ սկզբունքները` չպատճառաբանելով, թե որոնք են առավել մեղմ պատժաչափի նշանակմամբ պատժի նպատակների իրացմանը խոչընդոտող հանգամանքները։
Վճռաբեկ դատարանը, իրականացնելով դատական պրակտիկայի միասնական կիրառման ապահովման սահմանադրական առաքելություն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառելիության վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել բազմաթիվ որոշումներով (ՎԲ-05/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-01/08, ԱՎԴ-0100/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՐԱԴ/0050/01/08, ԵԷԴ/0138/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԱԴ/0226/01/09, ԵԱՆԴ/0091/01/09, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0032/01/10 ...) արտահայտելով այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Դատարանը չի պատճառաբանել, թե կա արդյոք հասարակական շահ, համապատասխան ու բավարար պատճառ, որն արդարացնում է նահանջն իր պաշտպանյալի ազատության իրավունքի հարգանքի շեղումից, ապահովում պատժի նշանակմամբ հետապնդվող նպատակի իրավաչափությունը, առկա է արդյոք նման խիստ պատժի սոցիալական հիմնավորված պահանջը, թե որն է իր պաշտպանյալին հասարակությունից մեկուսացնելու անհրաժեշտությունը, թե որոնք են առավել մեղմ պատժի նշանակմամբ և պատժի պայմանականորեն չկիրառմամբ՝ ամբաստանյալի ուղղվելուն խոչընդոտող հանգամանքները:
Վերոգրյալի հիման վրա` բողոքաբերը խնդրում է բեկանել և փոփոխել 30.10.2012թ. դատավճիռը՝ ճանաչել ու հռչակել Վաղարշակ Ղուկասյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով ու դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը, վերոգրյալ խնդրանքը չբավարարելու դեպքում` բեկանել ու փոփոխել դատավճիռը պատժի մասով, նշանակել ավելի մեղմ պատիժ և այն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել ու սահմանել փորձաշրջան կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել ու սահմանել փորձաշրջան:
3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, ներկայացված բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126 հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
Քրեադատավարական ապացուցման տարրեր հանդիսացող ապացույցների ստուգման, գնահատման, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ` ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում, քննության առնելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը հաստատված, իսկ ամբաստանյալի պատճառաբանությունները հերքված են քրեական գործով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ձեռք բերված և Դատարանում հետազոտված հետևյալ ապացույցներով.
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանն իրեն ըստ էության մեղավոր չի ճանաչել, Դատարանում վիճարկել է նրան առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը՝ պատճառաբանելով, թե ատրճանակն ու փամփուշտները գտել է պատահաբար` թփերում, և իբր պատրաստվում էր դրանք հանձնել մոտակա ոստիկանության բաժնում, սակայն նախքան այդ բռնվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից։
Ամբաստանյալի պատճառաբանությունը` զենք ու ռազմամթերքը կամովին հանձնելու մտադրության վերաբերյալ, Դատարանն իրավացիորեն գտել է անհիմն և մտացածին, քանի որ այն հետապնդում է քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու (առանց բավարար հիմքերի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված «ներող» նորմը կիրառելու առումով) նպատակ, այն հերքված, իսկ նրան առաջադրված մեղադրանքն հաստատված է Դատարանում պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված և գնահատված ներքոհիշյալ ապացույցներով.
ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի պարեկ, գործով վկա Տիգրան Ալեքսանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 17.04.2012թ., ժամը 13։00-ին, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի հետ, վերջինիս վարած ավտոմեքենայով, ՀՀ Ոստիկանության ակադեմիայի դասընթացներից տուն վերադառնալիս, գտնվելով ուսումնական արձակուրդում, Երևանի Մաշտոցի պողոտա-Ամիրյան փողոցի խաչմերուկին կից ավտոկանգառի մոտ նկատել են ամբոխ, դրա մեջ ակտիվությամբ առանձնացող 3-4 երիտասարդների, փորձել են մոտենալ ու պարզել եղելությունը։ Այդ երիտասարդները, տեսնելով իրենց ոստիկանական համազգեստները, արագ նստել են սև գույնի <<Ֆոլկսվագեն Տուարեգ>> մակնիշի ավտոմեքենան։ Իրենք մեքենայով հետապնդել են Երևանի Պուշկինի փողոցի ուղղությամբ շարժվող այդ ավտոմեքենան։ Այն կանգ է առել Պուշկին փողոցի խաչմերուկի մոտ, որից իջել է մի քաղաքացի, ինչպես հետագայում են պարզել` Վաղարշակ Ղուկասյանը, ով քայլել է Ե.Կողբացու փողոցի ուղղությամբ, սակայն նկատելով իրենց և կրած ոստիկանական համազգեստներից հասկանալով հետապնդվելու հանգամանքը` դիմել է փախուստի։ Համոզվելով, որ վերջինս ինչ-որ բան է թաքցնում` Հովհաննես Վարդանյանի հետ արդեն ոտքով շարունակել են հետապնդել նրան, բռնել են, իսկ ավտոմեքենան նստեցնելու պահին վերջինիս գոտկատեղում նկատել են <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակ։ Դավիթ Ազարյանն ատրճանակը վերցրել է իր մոտ` զինաթափելով Վաղարշակ Ղուկասյանին, իսկ ինքը բջջային հեռախոսով կապվել է ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանի հետ, ով նույն վաշտի ոստիկաններ Արամ Հակոբյանի և Արամ Կզարթմյանի հետ պարեկային ավտոմեքենայով գրեթե անմիջապես մոտեցել են իրենց։ Ատրճանակը Դավիթ Ազարյանն հանձնել է հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանին, որից հետո Վաղարշակ Ղուկասյանին բերման են ենթարկել ՀՀ Ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։ Դեպքի կապակցությամբ ինքը զեկուցագիր է գրել և հայտնաբերված ատրճանակի ու փամփուշտների հետ միասին, Հակոբ Մկրտչյանի ներկայությամբ դրանք ներկայացրել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի աշխատակիցներին։
Գործով վկա ՀՀ Ոստիկանության շտաբի պարեկային ծառայության բաժնի ոստիկան Դավիթ Ազարյանի, ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի ոստիկան Հովհաննես Վարդանյանի` ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունքներով։
Վկաներ Հովհաննես Վարդանյանը և Դավիթ Ազարյանը Դատարանում նշել են նաև, որ Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերած ատրճանակը <<ՏՏ>> տեսակի էր, որի պահունակում եղել են 8 փամփուշտներ, իսկ Դավիթ Ազարյանն ավելացրել է, որ հայտնաբերած ատրճանակը, ըստ դրա վրա առկա գրառումների, չինական արտադրության էր։
ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրամանատար, գործով վկա Հակոբ Մկրտչյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 17.04.2012թ., ժամը 13։00-ին, ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ոստիկաններ Արամ Կզարթմյանի և Արամ Հակոբյանի հետ ավտոմեքենայով շրջիկ ծառայություն են իրականացրել, իրեն է զանգահարել նույն վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան Տիգրան Ալեքսանյանն ու հայտնել, որ Պուշկինի փողոցում մի երիտասարդի են բռնել, որի մոտ ատրճանակ է հայտնաբերվել։ Անմիջապես հասնելով Պուշկին փողոց` ոստիկանների մոտից վերցրել է հայտնաբերված <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակը և 8 փամփուշտները, ապա զենքը կրած քաղաքացուն, ինչպես հետագայում են պարզել` Վաղարշակ Ղուկասյանին, իրենց ավտոմեքենայով տեղափոխել ու բերման են ենթարկել ոստիկանության բաժին` ներկայացնելով նաև հայտնաբերված 7,62 մմ տրամաչափի ատրճանակը և պահունակում եղած ութ փամփուշտները։ Ճանապարհին` ավտոմքենայի մեջ, Տիգրան Ալեքսանյանն իրեն պատմել է, որ 17.04.2012թ., Երևանի Մաշտոցի պողոտա-Ամիրյան փողոցի խաչմերուկի մոտ, նկատելով կասկածելի վարքագծով 3-4 երիտասարդների, դրանց թվում նաև Վաղարշակ Ղուկասյանին, հետապնդել են նրանց ավոտմեքենան, ապա` հետապնդելով ավտոմեքենայից իջած Վաղարշակ Ղուկասյանին, նրան բռնել, իսկ ավտոմեքենա նստեցնելու պահին նրա գոտկատեղում նկատել են ատրճանակն ու փամփուշտները, վերցրել այն և նոր միայն զանգահարել ու զեկուցել իրեն։ Նշել է նաև, որ Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճանակը և փամփուշտները թեև մինչև Կենտրոնականի բաժին գնալը գտնվել են իր մոտ, սակայն այն Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցներին զեկուցագրին կից ներկայացրել է Տիգրան Ալեքսանյանը` իր ներկայությամբ։
ՀՀ Ոստիկանության Երևանի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկաններ, գործով վկաներ Արամ Կզարթմյանի և Արամ Հակոբյանի` ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունքներով:
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված, ոստիկան Տիգրան Ալեքսանյանի կազմած ու ՀՀ Ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի պետին ուղղված զեկուցագրի առկայությամբ, համաձայն որի` 17.04.2012թ., ժամը 13։00-ին, Երևանի Մաշտոցի պողոտա-Պուշկին փողոց խաչմերուկի մոտ, ոստիկանության աշխատակիցներ Դ.Ազարյանը, Տ.Առաքելյանը և Հ.Վարդանյանը, հետապնդելով Վ. Ղուկասյանին, նրան բռնել են, իրենց ավտոմեքենան նստեցնելու պահին վերջինիս գոտկատեղից հայտնաբերել 7,62 մմ տրամաչափի չինական արտադրության <<ՏՏ>> տեսակի <<46000890>> համարի ատրճանակ ու թվով ութ փամփուշտներ։ Վ.Ղուկասյանը զինաթափվել և 17.04.2012թ. բերման է ենթարկվել Կենտրոնականի բաժին, ուր նույն զեկուցագրին կից ներկայացվել են նաև վերջինիս մոտից հայտնաբերված ատրճանակը և փամփուշտները։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` չինական, գործարանային արտադրության 7,62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի <<46000890>> համարի ատրճանակի ու գործարանային արտադրության 7,62մմ (7,62 x 25) տրամաչափի 8 մարտական փամփուշտների առկայությամբ։
Դատաձգաբանական փորձաքննության 17.04.2012թ., թիվ 754 եզրակացությամբ, համաձայն որի` փորձաքննությանը ներկայացված ատրճանակն հանդիսանում է չինական գործարանային արտադրության 7,62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդել <<46000890>> համարի ատրճանակ, պիտանի է կրակոցներ կատարելու համար և հանդիսանում է հրազեն։
Ներկայացված ատրճանակի պահունակում առկա 8 փամփուշտներն հանդիսանում են գործարանային արտադրության 7,62 մմ (7,62 x 25) տրամաչափի մարտական փամփուշտներ` նախատեսված <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակների համար, պիտանի են կրակոցներ կատարելու համար և հանդիսանում են ռազմամթերք։
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատարանն իրավացիորեն հաստատված է համարել այն, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանն ապօրինի ձեռք է բերել և կրել հրազեն հանդիսացող 7.62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի 46000890 համարի ատրճանակ ու ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամփուշտներ, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հանցավոր արարք, որն համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
Ամբաստանյալի մեղավորության վերաբերյալ հետևությանը Դատարանը հանգել է նախապես քննարկելով և մերժելով պատշպանական ճառում վերջինիս պաշտպան Ա.Խաչատրյանի հնչեցրած միջնորդությունը` իրեղեն ապացույց ճանաչված ատրճանակն ու փամփուշտները ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115 հոդվածի 3-րդ մասի ուժով որպես ապացույց անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ։ Մասնավորապես, պաշտպանը, պատճառաբանելով, որ դեպքի վայրում իր պաշտպանյալին բռնելիս և զինաթափելիս ոստիկանները տեղում զենքը չեն փորձարկել, հայտնաբերման կապակցությամբ որևէ արձանագրություն դարձյալ տեղում չեն կազմել, հայտնաբերած ատրճանակն առհասարակ չեն փաթեթավորել, այսինքն` չեն բացառել այն փոխելու հնարավորությունը, վիճարկել է Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ու փորձագետին տրամադրված ատրճանակների նույնությունը, վերջին հաշվով` սույն գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և մեղադրանքի հիմքում դրված 7.62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի 46000890 համարի հրազենի ու ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամփուշտների կրումն իր պաշտպանյալին մեղսագրելու հիմնավորվածությունը և օրինականությունը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն, դատարանն առարկային իրեղեն ապացույցի նշանակություն է տալիս միայն այն դեպքում, եթե դրա մանրամասն նկարագրությամբ, կնքելով և այն ձեռք բերելուց անմիջապես հետո կատարված այլ մանրամասն գործողություններով բացառվել է առարկան փոխելու, առանձնահատկությունները, հատկանիշները, պարունակող հետքերն էապես փոփոխելու հնարավորությունը, կամ եթե դատարանում հետազոտվելուց անմիջապես առաջ այն ճանաչել են կասկածյալը, մեղադրյալը, տուժողը կամ վկան։
Տվյալ դեպքում ուսումնական արձակուրդում գտնվող ոստիկաններ Տիգրան Ալեքսանյանի, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի ցուցմունքների համաձայն, նրանց կողմից ամբաստանյալի մոտ հայտնաբերված ատրճանակը վիզուալ զննմամբ գնահատել են որպես մարտական փամփուշտներով լիցքավորված հրազեն, ինչն ենթադրում էր նախևառաջ վերջինիս զինաթափում` մինչև ծառայության մեջ գտնվող ոստիկանական ուժերի ժամանումը։ Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով պարզվել է, որ շրջիկ ծառայություն իրականացնող ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանի ու մյուսների կողմից դեպքի վայր ժամանելու պահին, ատրճանակը, վերը նշված տրամաբանությամբ, արդեն իսկ գտնվել է ոստիկան Դավիթ Ազարյանի մոտ, որը և այն փոխանցել է վաշտի հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանին։ Վերջինս այդ պայմաններում տեղում ատրճանակի և փամփուշտների հայտնաբերման փաստն արձանագրելը, բնականաբար նաև փաթեթավորելը նպատակահարմար չի համարել, համապատասխան արձանագրություն չի կազմել, այլ Վաղարշակ Ղուկասյանին (զենքով ու փամփուշտներով հանդերձ) ապօրինաբար զենք կրելու կասկածանքով անմիջապես բերման է ենթարկել ՀՀ Ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, որտեղ և համապատասխան զեկուցագրով ատրճանակն ու փամփուշտները ներկայացվել են ոստիկանության այդ բաժնի աշխատակիցներին։ Տիգրան Ալեքսանյանի կազմած (գործով որպես ապացույց ճանաչված) զեկուցագրի համաձայն, Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված և վերցված ատրճանակն ու փամփուշտները նույն օրը զեկուցագրում մանրամասն նկարագրվելուց և անհատականացվելուց հետո, զեկուցագրին կից ներկայացվել են Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցներին, որոնք էլ իրենց հերթին արդեն իսկ փաթեթավորել և կնքել են դրանք` նույն օրը ներկայացնելով փորձաքննության։ Փաթեթավորման ու կնքման փաստը Դատարանն հաստատված է համարել դատաքննությամբ հետազոտված մեկ այլ ապացույցի` դատաձգաբանական փորձաքննության 17.04.2012թ. թիվ 754 եզրակացությամբ, որի ներածական մասի գրառումների համաձայն, զեկուցագրում նկարագրված ատրճանակը և 8 փամփուշտները ՀՀ Ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչության փորձագետին են ներկայացվել փաթեթավորված ու կնքված Կենտրոնականի բաժնի <<ծրարների համար>> կնիքի դրոշմաթղթով, ընդ որում` փորձագետը փաթեթավորման և կնքման խախտումներ չի հայտնաբերել։
Ավելին, Դատարանում որպես վկա հարցաքննված Տիգրան Ալեքսանյանը և Հակոբ Մկրտչյանը պնդել են ամբաստանյալին անմիջապես դեպքի վայրից Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկելու, վերջինիս մոտ հայտնաբերված <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակն ու 8 մարտական փամփուշտներն այդ բաժին ներկայացնելու փաստը, իսկ վկա Դավիթ Ազարյանը նույնիսկ վերհիշել և Դատարանին հայտնել է, որ ամբաստանյալի մոտ հայտնաբերած ատրճանակը չինական արտադրության էր, ինչը համապատասխանում է նույն օրը դատաձգաբանական փորձաքննության ներկայացված <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակն անհատականացնող տվյալներին։ Բացի այդ, ամբաստանյալը մինչդատական ու դատական վարույթների ընթացքում հարցաքննվելիս, առհասարակ չի վիճարկել իր մոտ հայտնաբերված և առգրավված ատրճանակի ու փամփուշտների` կրակելու համար պիտանի լինելու հարցը, ընդհակառակը, դեռևս 17.04.2012թ. որպես կասկածյալ հարցաքննվելիս հայտնել էր, որ նույն օրը ծառի տակ գտնելով ատրճանակ, հասկացել է, որ այն <<զենք է>>, որի պատճառով էլ որոշել է այն տանել և միանգամից հանձնել մոտակա ոստիկանության բաժնում, սակայն բռնվել է։
Վերոշարադրյալի հիման վրա Դատարանը պատճառաբանված կերպով փաստել է, որ ամբաստանյալի մոտ հայտնաբերված ատրճանակի և փամփուշտների արձանագրման ու փաթեթավորման իրականացումը ոչ թե անմիջապես դրանց հայտնաբերման վայրում, այլ կարճ ժամանակ անց, Կենտրոնականի բաժնում, ամենևին էլ իրեղեն այդ ապացույցի թույլատրելիությունը և օգտագործման հնարավորությունը վիճարկող բավարար փաստարկ չէ, քանի որ`
- անմիջապես հայտնաբերման վայրում ուսումնական արձակուրդի մեջ գտնվող ոստիկանների կողմից այդ ատրճանակը և փամփուշտները վերցնելը (նույնիսկ համապատասխան արձանագրություն չկազմելու ու հայտնաբերվածը չփաթեթավորելու պայմաններում) հետապնդել է սույն գործով ամբաստանյալին անհապաղ զինաթափելու, դրանով իսկ իրենց և հասարակության անվտանգությունն հնարավոր ոտնձգությունից ապահովելու նպատակ.
- դեպքի վայր ժամանած շրջիկ ծառայության մեջ գտնվող ոստիկանների կողմից ատրճանակը և փամփուշտները Դավիթ Ազարյանից վերցնելու փաստը տեղում չի արձանագրվել ու փաթեթավորում չի իրականացվել, սակայն հայտնաբերվածը զեկուցագրում մանրամասն նկարագրվել (ատրճանակի տեսակ, մոդել, համար, դրա և փամփուշտների տրամաչափ և այլն) ու զեկուցագրին կից գրեթե անմիջապես ներկայացվել են հետաքննության մարմնին` Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցներին, որտեղ և դրանք փաթեթավորել ու կնքել են` բացառելով այն փոխելու նույնիսկ նվազագույն հնարավորությունը։ Այսպիսով, ամբաստանյալի մոտ հայտնաբերված ատրճանակի և փամփուշտների ենթադրյալ փոխման վերաբերյալ պաշտպանական կողմի առաջ քաշած վարկածն անհիմն է, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի վկայակոչված նորմի պահանջների ճիշտ ու անկողմնակալ մեկնաբանությունից և սույն գործով պարզված ողջ փաստական հանգամանքերի պատշաճ գնահատման արդյունքներից։
Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի առաջ քաշած հերթական վարկածին` հրազենը և փամփուշտները կամովին հանձնելու վերաբերյալ, Դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ այն ևս անհիմն է, չի բխում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների պատշաճ գնահատման արդյունքներից, որպիսի հետևության հանգում է հետևյալ վերլուծություններով ու դատողություններով.
Ամբաստանյալին նկատելու, հետապնդելու և բռնելուն նախորդող վերջինիս ու ոստիկանների գործողությունների համալիր վերլուծությունից, Վաղարշակ Ղուկասյանին բռնելու և հրազենն հայտնաբերելու վայրից ակնհայտ է, որ վերջինս ոստիկանության բաժին ներկայանալու ու նրա մեկնաբանմամբ` գտած ատրճանակը և փամփուշտները կամովին հանձնելու մտադրություն չի ունեցել, այդ ուղղությամբ որևէ գործնական քայլ չի կատարել` անգամ համազգեստով նրան հետապնդող ոստիկաններին վերստին նկատելու ու վազքով նրանցից փախուստի փորձ կատարելու պարագայում։ Ավելին, <<Ֆոլկսվագեն Տուարեգ>> մակնիշի ավտոմեքենայից ամբաստանյալի իջնելու և բռնվելու վայրում, առավել ևս` մոտակայքում, ոստիկանության որևէ ստորաբաժանում չկա։ Բացի այդ, ատրճանակն ու փամփուշտներն նրա մոտ ոստիկաններն հայտնաբերել են վերջինիս կամքից անկախ հանգամանքներով` ոստիկանների աչալրջության և ամբաստանյալին հետևողականորեն հետապնդելու ու բռնելու արդյունքում, որի պայմաններում կամավորությամբ հրազենը և ռազմամթերքն հանձնելու` ամբաստանյալի մտադրության ու նպատակի մասին խոսելը և այդ փաստարկով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 5-րդ մասի վկայակոչմամբ զենքի ապօրինի ձեռքբերումն ու կրումն <<օրինականացնելն>> անհիմն է, իրականում հետապնդում է անխուսափելի քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ամբաստանյալին զերծ պահելու նպատակ։
Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ Դատարանը պատիժ նշանակելիս, պատժի տեսակը և չափը որոշելիս պահպանել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները և նշանակել է համաչափ պատիժ, որի միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում:
Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումը անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված ու փոխհամաձայնեցված են, /մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները, և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին/: Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի և արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը:
Վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բավարար չափով ստուգման ու բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել վերաքննիչ բողոքներում մատնանշված բոլոր հանգամանքները, նրանց կողմից կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում անձը բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես վերջինիս երիտասարդ լինելը, նախկինում դատապարտված չլինելը, իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը (Երևանի <<Անի>> համատիրության նախագահ Վ.Մկրտչյանի կողմից 29.10.2012թ. տրված բնութագիր) և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք չարձանագրելով` Դատարանն իրավացիորեն վերջինիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ պաշտպանի փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ դրանք ևս անհիմն են և չպատճառաբանված` նկատի ունենալով հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածը սահմանում է. եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելիս, հանգում է այն եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Նշված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում, դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն գոյություն ունեցող տվյալների օբյեկտիվ վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս, իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկներն` իր պաշտպանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը մեղմացնելու, պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, հիմնավորված և պատճառաբանված չեն և հաշվի առնելով վերջիններիս մեղսագրված հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող վերոգրյալ տվյալները, այդ թվում պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելն ու դաստիարակվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, ուստի գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված և այն բեկանելու, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394, 402 հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. հոկտեմբերի 30-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Վաղարշակ Վանիկի Ղուկասյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
2012թ. դեկտեմբերի 18-ին Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ
Մասնակցությամբ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ ` Վ. ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Վ. ՂՈՒԿԱՍՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննելով ամբաստանյալ Վաղարշակ Վանիկի Ղուկասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 2012թ. հոկտեմբերի 30-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
17.04.2012թ. ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13117912 քրեական գործը:
Նույն օրը Վաղարշակ Ղուկասյանը ձերբակալվել է:
18.04.2012թ. որոշմամբ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել <<ստորագրություն չհեռանալու մասին>>։
20.04.2012թ. Վաղարշակ Ղուկասյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով։
14.07.2012թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
30.10.2012թ. դատավճռով` Վաղարշակ Ղուկասյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման 9 ամիս ժամկետով, պատժի ժամկետին հաշվակցվել է կալանքի տակ գտնվելու 1 օրը` թողնվել է կրելու 8 ամիս 29 օր ազատազրկում` պատժի կրման սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Խափանման միջոց <<ստորագրություն չհեռանալու մասին>> թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ Ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում պահվող գործարանային արտադրության 7.62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի <<46000890>> համարի ատրճանակը, նույն տրամաչափի գործարանային արտադրության 8 մարտական փամփուշտները վճռվել է թողնել պետական այդ հիմնարկի տնօրինությանը` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալի պաշտպանը:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Ըստ դատական ակտի.
Վաղարշակ Ղուկասյանն ապօրինաբար ձեռք է բերել ու կրել է 7,62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի <<46000890>> համարի հրազեն հանդիսացող ատրճանակ և նույն տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամփուշտներ, որոնք 17.04.2012թ., ժամը 13։10-ին, հայտնաբերել ու առգրավվել են ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պետական պահպանության ծառայության հատուկ գումարտակի աշխատակիցները Երևանի Պուշկինի փողոցի հարևանությամբ նրան բռնելիս և զինաթափելիս` ՀՀ Ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկելուց անմիջապես առաջ։
3/. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Պաշտպանն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18, 23, 107, 124-127, 360, 365, 397-399 հոդվածների պահանջները, որպիսի դատական սխալն ազդել է գործի ելքի վրա և հանգեցրել նույն օրենսգրքի 358 հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, չհիմնավորված ու չպատճառաբանված մեղադրական դատական ակտի կայացման։
Դատարանն իր պաշտպանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում, սխալ է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10, 48, 61 հոդվածներով ամրագրված սկզբունքները և նշանակել է ակնհայտ խիստ պատիժ, որպիսի դատական սխալն ազդել է գործի ելքի վրա։
Դատարանն իր պաշտպանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում, չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածով ամրագրված իրավանորմը, որը ենթակա էր կիրառման ու պատժի կրման նպատակահարմարության մասով սույն դատական սխալն ազդել է գործի ելքի վրա։
Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները։ Այս կապակցությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 29.02.2008թ. նախադեպային որոշմամբ պարզաբանել է, որ դատարանը պարտավոր է դատավճռում շարադրված հետևությունների ու դրանց հիմք կազմող փաստերի միջև ապահովել տրամաբանական (պատճառահետևանքային) կապ, իսկ 26.03.2010թ. որոշմամբ արձանագրել, որ պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը՝ լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածաթյունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի՝ ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտմանը։
Նման դիրքորոշում է հայտնել նաև Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտելով որպես ՄԻԵԿ-ի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված՝ անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տես Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի 06.09.2005թ. որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդուան ընդդեմ Ռումինիայի 15.02.2007թ. որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինաուն ընդդեմ Մոլդովայի 08.04.2008թ. որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)։
Առաջադրված մեղադրանքում ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում իր պաշտպանյալն իրեն մեղավոր չի ճանաչել, Դատարանում վիճարկել է առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը` պատճառաբանելով, որ ատրճանակն ու փամփուշտները գտել է պատահաբար՝ թփերում, և որ պատրաստվում էր դրանք հանձնել մոտակա ոստիկանության բաժնում, սակայն նախքան այդ բռնվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից։
Դատարանը, բացառապես հիմք ընդունելով գործի ելքով շահագրգռված ոստիկաններ Տիգրան Ալեքսանյանի, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի ցուցմունքները, չի պարզել անգամ, թե իր պաշտպանյալն այսպես կոչված <<հետապնդման>> պահին ուներ իրական հնարավորություն զենքը թաքցնելու կամ <<անհետ>> դեն նետելու, թե ոչ, մինչդեռ տվյալ հանգամանքի պարզաբանումն ու իրավական ճիշտ գնահատությունը որոշիչ նշանակություն կարոդ էր ունենալ սույն գործի լուծման համար։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 22.07.2005թ. որոշման մեջ արտահայտված է այն իրավական դիրքորոշումը, որ գործի ելքով շահագրգռված անձի ցուցմունքները, առանց դրանք հաստատող օբյեկտիվ ապացույցների առկայության, բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ հանցագործության դեպքը տեղի է ունեցել։
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված արդարության ու պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանումը և ՀՀ քրեական օրենգրբի 10, 48, 61 հոդվածներով ամրագրված սկզբունքների կիրառելիության վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել ՎԲ-50/07, ՎԲ-55/07, ՎԲ-63/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-185/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ՎԲ-25/08, ԵՇԴ/0029/01/08, ՍԴ/0226/01/09, ԵԱՔԴ/0078/01/09 և բազմաթիվ այլ որոշումներում։
Դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 և 63 հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունն ու բացակայությունը։ Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Դատարանն առանց հաշվի առնելու բողոքում նշված և իր իսկ կողմից հաստատված հանգամանքները` ոչ թե նպատակ է հետապնդել իրավաչափորեն ապահովելու քրեական օրենսդրության խնդիրները, պատժի նշանակման սկզբունքների, պատժի նպատակների իրացումը, այլև նշանակելով ակնհայտ խիստ պատիժ՝ խախտել է այդ սկզբունքները` չպատճառաբանելով, թե որոնք են առավել մեղմ պատժաչափի նշանակմամբ պատժի նպատակների իրացմանը խոչընդոտող հանգամանքները։
Վճռաբեկ դատարանը, իրականացնելով դատական պրակտիկայի միասնական կիրառման ապահովման սահմանադրական առաքելություն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառելիության վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել բազմաթիվ որոշումներով (ՎԲ-05/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-01/08, ԱՎԴ-0100/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՐԱԴ/0050/01/08, ԵԷԴ/0138/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԱԴ/0226/01/09, ԵԱՆԴ/0091/01/09, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0032/01/10 ...) արտահայտելով այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Դատարանը չի պատճառաբանել, թե կա արդյոք հասարակական շահ, համապատասխան ու բավարար պատճառ, որն արդարացնում է նահանջն իր պաշտպանյալի ազատության իրավունքի հարգանքի շեղումից, ապահովում պատժի նշանակմամբ հետապնդվող նպատակի իրավաչափությունը, առկա է արդյոք նման խիստ պատժի սոցիալական հիմնավորված պահանջը, թե որն է իր պաշտպանյալին հասարակությունից մեկուսացնելու անհրաժեշտությունը, թե որոնք են առավել մեղմ պատժի նշանակմամբ և պատժի պայմանականորեն չկիրառմամբ՝ ամբաստանյալի ուղղվելուն խոչընդոտող հանգամանքները:
Վերոգրյալի հիման վրա` բողոքաբերը խնդրում է բեկանել և փոփոխել 30.10.2012թ. դատավճիռը՝ ճանաչել ու հռչակել Վաղարշակ Ղուկասյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով ու դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը, վերոգրյալ խնդրանքը չբավարարելու դեպքում` բեկանել ու փոփոխել դատավճիռը պատժի մասով, նշանակել ավելի մեղմ պատիժ և այն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել ու սահմանել փորձաշրջան կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել ու սահմանել փորձաշրջան:
3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, ներկայացված բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126 հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
Քրեադատավարական ապացուցման տարրեր հանդիսացող ապացույցների ստուգման, գնահատման, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ` ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում, քննության առնելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը հաստատված, իսկ ամբաստանյալի պատճառաբանությունները հերքված են քրեական գործով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ձեռք բերված և Դատարանում հետազոտված հետևյալ ապացույցներով.
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանն իրեն ըստ էության մեղավոր չի ճանաչել, Դատարանում վիճարկել է նրան առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը՝ պատճառաբանելով, թե ատրճանակն ու փամփուշտները գտել է պատահաբար` թփերում, և իբր պատրաստվում էր դրանք հանձնել մոտակա ոստիկանության բաժնում, սակայն նախքան այդ բռնվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից։
Ամբաստանյալի պատճառաբանությունը` զենք ու ռազմամթերքը կամովին հանձնելու մտադրության վերաբերյալ, Դատարանն իրավացիորեն գտել է անհիմն և մտացածին, քանի որ այն հետապնդում է քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու (առանց բավարար հիմքերի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված «ներող» նորմը կիրառելու առումով) նպատակ, այն հերքված, իսկ նրան առաջադրված մեղադրանքն հաստատված է Դատարանում պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված և գնահատված ներքոհիշյալ ապացույցներով.
ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի պարեկ, գործով վկա Տիգրան Ալեքսանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 17.04.2012թ., ժամը 13։00-ին, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի հետ, վերջինիս վարած ավտոմեքենայով, ՀՀ Ոստիկանության ակադեմիայի դասընթացներից տուն վերադառնալիս, գտնվելով ուսումնական արձակուրդում, Երևանի Մաշտոցի պողոտա-Ամիրյան փողոցի խաչմերուկին կից ավտոկանգառի մոտ նկատել են ամբոխ, դրա մեջ ակտիվությամբ առանձնացող 3-4 երիտասարդների, փորձել են մոտենալ ու պարզել եղելությունը։ Այդ երիտասարդները, տեսնելով իրենց ոստիկանական համազգեստները, արագ նստել են սև գույնի <<Ֆոլկսվագեն Տուարեգ>> մակնիշի ավտոմեքենան։ Իրենք մեքենայով հետապնդել են Երևանի Պուշկինի փողոցի ուղղությամբ շարժվող այդ ավտոմեքենան։ Այն կանգ է առել Պուշկին փողոցի խաչմերուկի մոտ, որից իջել է մի քաղաքացի, ինչպես հետագայում են պարզել` Վաղարշակ Ղուկասյանը, ով քայլել է Ե.Կողբացու փողոցի ուղղությամբ, սակայն նկատելով իրենց և կրած ոստիկանական համազգեստներից հասկանալով հետապնդվելու հանգամանքը` դիմել է փախուստի։ Համոզվելով, որ վերջինս ինչ-որ բան է թաքցնում` Հովհաննես Վարդանյանի հետ արդեն ոտքով շարունակել են հետապնդել նրան, բռնել են, իսկ ավտոմեքենան նստեցնելու պահին վերջինիս գոտկատեղում նկատել են <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակ։ Դավիթ Ազարյանն ատրճանակը վերցրել է իր մոտ` զինաթափելով Վաղարշակ Ղուկասյանին, իսկ ինքը բջջային հեռախոսով կապվել է ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանի հետ, ով նույն վաշտի ոստիկաններ Արամ Հակոբյանի և Արամ Կզարթմյանի հետ պարեկային ավտոմեքենայով գրեթե անմիջապես մոտեցել են իրենց։ Ատրճանակը Դավիթ Ազարյանն հանձնել է հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանին, որից հետո Վաղարշակ Ղուկասյանին բերման են ենթարկել ՀՀ Ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։ Դեպքի կապակցությամբ ինքը զեկուցագիր է գրել և հայտնաբերված ատրճանակի ու փամփուշտների հետ միասին, Հակոբ Մկրտչյանի ներկայությամբ դրանք ներկայացրել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի աշխատակիցներին։
Գործով վկա ՀՀ Ոստիկանության շտաբի պարեկային ծառայության բաժնի ոստիկան Դավիթ Ազարյանի, ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի ոստիկան Հովհաննես Վարդանյանի` ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունքներով։
Վկաներ Հովհաննես Վարդանյանը և Դավիթ Ազարյանը Դատարանում նշել են նաև, որ Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերած ատրճանակը <<ՏՏ>> տեսակի էր, որի պահունակում եղել են 8 փամփուշտներ, իսկ Դավիթ Ազարյանն ավելացրել է, որ հայտնաբերած ատրճանակը, ըստ դրա վրա առկա գրառումների, չինական արտադրության էր։
ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրամանատար, գործով վկա Հակոբ Մկրտչյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 17.04.2012թ., ժամը 13։00-ին, ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ոստիկաններ Արամ Կզարթմյանի և Արամ Հակոբյանի հետ ավտոմեքենայով շրջիկ ծառայություն են իրականացրել, իրեն է զանգահարել նույն վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան Տիգրան Ալեքսանյանն ու հայտնել, որ Պուշկինի փողոցում մի երիտասարդի են բռնել, որի մոտ ատրճանակ է հայտնաբերվել։ Անմիջապես հասնելով Պուշկին փողոց` ոստիկանների մոտից վերցրել է հայտնաբերված <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակը և 8 փամփուշտները, ապա զենքը կրած քաղաքացուն, ինչպես հետագայում են պարզել` Վաղարշակ Ղուկասյանին, իրենց ավտոմեքենայով տեղափոխել ու բերման են ենթարկել ոստիկանության բաժին` ներկայացնելով նաև հայտնաբերված 7,62 մմ տրամաչափի ատրճանակը և պահունակում եղած ութ փամփուշտները։ Ճանապարհին` ավտոմքենայի մեջ, Տիգրան Ալեքսանյանն իրեն պատմել է, որ 17.04.2012թ., Երևանի Մաշտոցի պողոտա-Ամիրյան փողոցի խաչմերուկի մոտ, նկատելով կասկածելի վարքագծով 3-4 երիտասարդների, դրանց թվում նաև Վաղարշակ Ղուկասյանին, հետապնդել են նրանց ավոտմեքենան, ապա` հետապնդելով ավտոմեքենայից իջած Վաղարշակ Ղուկասյանին, նրան բռնել, իսկ ավտոմեքենա նստեցնելու պահին նրա գոտկատեղում նկատել են ատրճանակն ու փամփուշտները, վերցրել այն և նոր միայն զանգահարել ու զեկուցել իրեն։ Նշել է նաև, որ Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճանակը և փամփուշտները թեև մինչև Կենտրոնականի բաժին գնալը գտնվել են իր մոտ, սակայն այն Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցներին զեկուցագրին կից ներկայացրել է Տիգրան Ալեքսանյանը` իր ներկայությամբ։
ՀՀ Ոստիկանության Երևանի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկաններ, գործով վկաներ Արամ Կզարթմյանի և Արամ Հակոբյանի` ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունքներով:
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված, ոստիկան Տիգրան Ալեքսանյանի կազմած ու ՀՀ Ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի պետին ուղղված զեկուցագրի առկայությամբ, համաձայն որի` 17.04.2012թ., ժամը 13։00-ին, Երևանի Մաշտոցի պողոտա-Պուշկին փողոց խաչմերուկի մոտ, ոստիկանության աշխատակիցներ Դ.Ազարյանը, Տ.Առաքելյանը և Հ.Վարդանյանը, հետապնդելով Վ. Ղուկասյանին, նրան բռնել են, իրենց ավտոմեքենան նստեցնելու պահին վերջինիս գոտկատեղից հայտնաբերել 7,62 մմ տրամաչափի չինական արտադրության <<ՏՏ>> տեսակի <<46000890>> համարի ատրճանակ ու թվով ութ փամփուշտներ։ Վ.Ղուկասյանը զինաթափվել և 17.04.2012թ. բերման է ենթարկվել Կենտրոնականի բաժին, ուր նույն զեկուցագրին կից ներկայացվել են նաև վերջինիս մոտից հայտնաբերված ատրճանակը և փամփուշտները։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` չինական, գործարանային արտադրության 7,62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի <<46000890>> համարի ատրճանակի ու գործարանային արտադրության 7,62մմ (7,62 x 25) տրամաչափի 8 մարտական փամփուշտների առկայությամբ։
Դատաձգաբանական փորձաքննության 17.04.2012թ., թիվ 754 եզրակացությամբ, համաձայն որի` փորձաքննությանը ներկայացված ատրճանակն հանդիսանում է չինական գործարանային արտադրության 7,62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդել <<46000890>> համարի ատրճանակ, պիտանի է կրակոցներ կատարելու համար և հանդիսանում է հրազեն։
Ներկայացված ատրճանակի պահունակում առկա 8 փամփուշտներն հանդիսանում են գործարանային արտադրության 7,62 մմ (7,62 x 25) տրամաչափի մարտական փամփուշտներ` նախատեսված <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակների համար, պիտանի են կրակոցներ կատարելու համար և հանդիսանում են ռազմամթերք։
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատարանն իրավացիորեն հաստատված է համարել այն, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանն ապօրինի ձեռք է բերել և կրել հրազեն հանդիսացող 7.62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի 46000890 համարի ատրճանակ ու ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամփուշտներ, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հանցավոր արարք, որն համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
Ամբաստանյալի մեղավորության վերաբերյալ հետևությանը Դատարանը հանգել է նախապես քննարկելով և մերժելով պատշպանական ճառում վերջինիս պաշտպան Ա.Խաչատրյանի հնչեցրած միջնորդությունը` իրեղեն ապացույց ճանաչված ատրճանակն ու փամփուշտները ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115 հոդվածի 3-րդ մասի ուժով որպես ապացույց անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ։ Մասնավորապես, պաշտպանը, պատճառաբանելով, որ դեպքի վայրում իր պաշտպանյալին բռնելիս և զինաթափելիս ոստիկանները տեղում զենքը չեն փորձարկել, հայտնաբերման կապակցությամբ որևէ արձանագրություն դարձյալ տեղում չեն կազմել, հայտնաբերած ատրճանակն առհասարակ չեն փաթեթավորել, այսինքն` չեն բացառել այն փոխելու հնարավորությունը, վիճարկել է Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ու փորձագետին տրամադրված ատրճանակների նույնությունը, վերջին հաշվով` սույն գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և մեղադրանքի հիմքում դրված 7.62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի 46000890 համարի հրազենի ու ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամփուշտների կրումն իր պաշտպանյալին մեղսագրելու հիմնավորվածությունը և օրինականությունը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն, դատարանն առարկային իրեղեն ապացույցի նշանակություն է տալիս միայն այն դեպքում, եթե դրա մանրամասն նկարագրությամբ, կնքելով և այն ձեռք բերելուց անմիջապես հետո կատարված այլ մանրամասն գործողություններով բացառվել է առարկան փոխելու, առանձնահատկությունները, հատկանիշները, պարունակող հետքերն էապես փոփոխելու հնարավորությունը, կամ եթե դատարանում հետազոտվելուց անմիջապես առաջ այն ճանաչել են կասկածյալը, մեղադրյալը, տուժողը կամ վկան։
Տվյալ դեպքում ուսումնական արձակուրդում գտնվող ոստիկաններ Տիգրան Ալեքսանյանի, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի ցուցմունքների համաձայն, նրանց կողմից ամբաստանյալի մոտ հայտնաբերված ատրճանակը վիզուալ զննմամբ գնահատել են որպես մարտական փամփուշտներով լիցքավորված հրազեն, ինչն ենթադրում էր նախևառաջ վերջինիս զինաթափում` մինչև ծառայության մեջ գտնվող ոստիկանական ուժերի ժամանումը։ Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով պարզվել է, որ շրջիկ ծառայություն իրականացնող ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանի ու մյուսների կողմից դեպքի վայր ժամանելու պահին, ատրճանակը, վերը նշված տրամաբանությամբ, արդեն իսկ գտնվել է ոստիկան Դավիթ Ազարյանի մոտ, որը և այն փոխանցել է վաշտի հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանին։ Վերջինս այդ պայմաններում տեղում ատրճանակի և փամփուշտների հայտնաբերման փաստն արձանագրելը, բնականաբար նաև փաթեթավորելը նպատակահարմար չի համարել, համապատասխան արձանագրություն չի կազմել, այլ Վաղարշակ Ղուկասյանին (զենքով ու փամփուշտներով հանդերձ) ապօրինաբար զենք կրելու կասկածանքով անմիջապես բերման է ենթարկել ՀՀ Ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, որտեղ և համապատասխան զեկուցագրով ատրճանակն ու փամփուշտները ներկայացվել են ոստիկանության այդ բաժնի աշխատակիցներին։ Տիգրան Ալեքսանյանի կազմած (գործով որպես ապացույց ճանաչված) զեկուցագրի համաձայն, Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված և վերցված ատրճանակն ու փամփուշտները նույն օրը զեկուցագրում մանրամասն նկարագրվելուց և անհատականացվելուց հետո, զեկուցագրին կից ներկայացվել են Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցներին, որոնք էլ իրենց հերթին արդեն իսկ փաթեթավորել և կնքել են դրանք` նույն օրը ներկայացնելով փորձաքննության։ Փաթեթավորման ու կնքման փաստը Դատարանն հաստատված է համարել դատաքննությամբ հետազոտված մեկ այլ ապացույցի` դատաձգաբանական փորձաքննության 17.04.2012թ. թիվ 754 եզրակացությամբ, որի ներածական մասի գրառումների համաձայն, զեկուցագրում նկարագրված ատրճանակը և 8 փամփուշտները ՀՀ Ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչության փորձագետին են ներկայացվել փաթեթավորված ու կնքված Կենտրոնականի բաժնի <<ծրարների համար>> կնիքի դրոշմաթղթով, ընդ որում` փորձագետը փաթեթավորման և կնքման խախտումներ չի հայտնաբերել։
Ավելին, Դատարանում որպես վկա հարցաքննված Տիգրան Ալեքսանյանը և Հակոբ Մկրտչյանը պնդել են ամբաստանյալին անմիջապես դեպքի վայրից Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկելու, վերջինիս մոտ հայտնաբերված <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակն ու 8 մարտական փամփուշտներն այդ բաժին ներկայացնելու փաստը, իսկ վկա Դավիթ Ազարյանը նույնիսկ վերհիշել և Դատարանին հայտնել է, որ ամբաստանյալի մոտ հայտնաբերած ատրճանակը չինական արտադրության էր, ինչը համապատասխանում է նույն օրը դատաձգաբանական փորձաքննության ներկայացված <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակն անհատականացնող տվյալներին։ Բացի այդ, ամբաստանյալը մինչդատական ու դատական վարույթների ընթացքում հարցաքննվելիս, առհասարակ չի վիճարկել իր մոտ հայտնաբերված և առգրավված ատրճանակի ու փամփուշտների` կրակելու համար պիտանի լինելու հարցը, ընդհակառակը, դեռևս 17.04.2012թ. որպես կասկածյալ հարցաքննվելիս հայտնել էր, որ նույն օրը ծառի տակ գտնելով ատրճանակ, հասկացել է, որ այն <<զենք է>>, որի պատճառով էլ որոշել է այն տանել և միանգամից հանձնել մոտակա ոստիկանության բաժնում, սակայն բռնվել է։
Վերոշարադրյալի հիման վրա Դատարանը պատճառաբանված կերպով փաստել է, որ ամբաստանյալի մոտ հայտնաբերված ատրճանակի և փամփուշտների արձանագրման ու փաթեթավորման իրականացումը ոչ թե անմիջապես դրանց հայտնաբերման վայրում, այլ կարճ ժամանակ անց, Կենտրոնականի բաժնում, ամենևին էլ իրեղեն այդ ապացույցի թույլատրելիությունը և օգտագործման հնարավորությունը վիճարկող բավարար փաստարկ չէ, քանի որ`
- անմիջապես հայտնաբերման վայրում ուսումնական արձակուրդի մեջ գտնվող ոստիկանների կողմից այդ ատրճանակը և փամփուշտները վերցնելը (նույնիսկ համապատասխան արձանագրություն չկազմելու ու հայտնաբերվածը չփաթեթավորելու պայմաններում) հետապնդել է սույն գործով ամբաստանյալին անհապաղ զինաթափելու, դրանով իսկ իրենց և հասարակության անվտանգությունն հնարավոր ոտնձգությունից ապահովելու նպատակ.
- դեպքի վայր ժամանած շրջիկ ծառայության մեջ գտնվող ոստիկանների կողմից ատրճանակը և փամփուշտները Դավիթ Ազարյանից վերցնելու փաստը տեղում չի արձանագրվել ու փաթեթավորում չի իրականացվել, սակայն հայտնաբերվածը զեկուցագրում մանրամասն նկարագրվել (ատրճանակի տեսակ, մոդել, համար, դրա և փամփուշտների տրամաչափ և այլն) ու զեկուցագրին կից գրեթե անմիջապես ներկայացվել են հետաքննության մարմնին` Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցներին, որտեղ և դրանք փաթեթավորել ու կնքել են` բացառելով այն փոխելու նույնիսկ նվազագույն հնարավորությունը։ Այսպիսով, ամբաստանյալի մոտ հայտնաբերված ատրճանակի և փամփուշտների ենթադրյալ փոխման վերաբերյալ պաշտպանական կողմի առաջ քաշած վարկածն անհիմն է, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի վկայակոչված նորմի պահանջների ճիշտ ու անկողմնակալ մեկնաբանությունից և սույն գործով պարզված ողջ փաստական հանգամանքերի պատշաճ գնահատման արդյունքներից։
Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի առաջ քաշած հերթական վարկածին` հրազենը և փամփուշտները կամովին հանձնելու վերաբերյալ, Դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ այն ևս անհիմն է, չի բխում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների պատշաճ գնահատման արդյունքներից, որպիսի հետևության հանգում է հետևյալ վերլուծություններով ու դատողություններով.
Ամբաստանյալին նկատելու, հետապնդելու և բռնելուն նախորդող վերջինիս ու ոստիկանների գործողությունների համալիր վերլուծությունից, Վաղարշակ Ղուկասյանին բռնելու և հրազենն հայտնաբերելու վայրից ակնհայտ է, որ վերջինս ոստիկանության բաժին ներկայանալու ու նրա մեկնաբանմամբ` գտած ատրճանակը և փամփուշտները կամովին հանձնելու մտադրություն չի ունեցել, այդ ուղղությամբ որևէ գործնական քայլ չի կատարել` անգամ համազգեստով նրան հետապնդող ոստիկաններին վերստին նկատելու ու վազքով նրանցից փախուստի փորձ կատարելու պարագայում։ Ավելին, <<Ֆոլկսվագեն Տուարեգ>> մակնիշի ավտոմեքենայից ամբաստանյալի իջնելու և բռնվելու վայրում, առավել ևս` մոտակայքում, ոստիկանության որևէ ստորաբաժանում չկա։ Բացի այդ, ատրճանակն ու փամփուշտներն նրա մոտ ոստիկաններն հայտնաբերել են վերջինիս կամքից անկախ հանգամանքներով` ոստիկանների աչալրջության և ամբաստանյալին հետևողականորեն հետապնդելու ու բռնելու արդյունքում, որի պայմաններում կամավորությամբ հրազենը և ռազմամթերքն հանձնելու` ամբաստանյալի մտադրության ու նպատակի մասին խոսելը և այդ փաստարկով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 5-րդ մասի վկայակոչմամբ զենքի ապօրինի ձեռքբերումն ու կրումն <<օրինականացնելն>> անհիմն է, իրականում հետապնդում է անխուսափելի քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ամբաստանյալին զերծ պահելու նպատակ։
Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ Դատարանը պատիժ նշանակելիս, պատժի տեսակը և չափը որոշելիս պահպանել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները և նշանակել է համաչափ պատիժ, որի միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում:
Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումը անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված ու փոխհամաձայնեցված են, /մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները, և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին/: Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի և արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը:
Վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բավարար չափով ստուգման ու բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել վերաքննիչ բողոքներում մատնանշված բոլոր հանգամանքները, նրանց կողմից կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում անձը բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես վերջինիս երիտասարդ լինելը, նախկինում դատապարտված չլինելը, իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը (Երևանի <<Անի>> համատիրության նախագահ Վ.Մկրտչյանի կողմից 29.10.2012թ. տրված բնութագիր) և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք չարձանագրելով` Դատարանն իրավացիորեն վերջինիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ պաշտպանի փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ դրանք ևս անհիմն են և չպատճառաբանված` նկատի ունենալով հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածը սահմանում է. եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելիս, հանգում է այն եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Նշված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում, դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն գոյություն ունեցող տվյալների օբյեկտիվ վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս, իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկներն` իր պաշտպանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը մեղմացնելու, պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, հիմնավորված և պատճառաբանված չեն և հաշվի առնելով վերջիններիս մեղսագրված հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող վերոգրյալ տվյալները, այդ թվում պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելն ու դաստիարակվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, ուստի գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված և այն բեկանելու, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394, 402 հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. հոկտեմբերի 30-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Վաղարշակ Վանիկի Ղուկասյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Գործ թիվ ԵԿԴ/0126/01/12
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը ( այսուհետ` Դատարան )`
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի և
Օֆելյա Կիրակոսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ`
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազի
տեղակալ` Արմեն Աֆանդյանի և
նույն դատախազության դատախազ` Վահագն Պողոսյանի,
պաշտպան` Արշակ Հարությունյանի և
Արմեն Խաչատրյանի,
2012թ. հոկտեմբերի 30-ին նույն դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Վ ա ղ ա ր շ ա կ Վ ա ն ի կ ի Ղ ու կ ա ս յ ա ն ի `
(ծնված 1987թ. սեպտեմբերի 10-ին, Վրաստանի Հանրա¬պե¬տութ¬յունում, ազ¬գութ¬յամբ հայ, ՎՀ և ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, միջ¬նա¬կարգ կրթութ¬յամբ, չի աշխա¬տում, ՎՀ-ում հաշվառ¬ված է Բոգ¬դա¬նովկայի շրջանի Օրոջալար գյու¬ղում, Հայաստանի Հանրա¬պե¬տությունում` Երևանի Ֆրուն¬զեի փողոցի 6/6 շենքի 27-րդ բնակա¬րանում)
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 13117912 քրեական գործն հարուցվել է 2012թ. ապրիլի 17-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատ¬կա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում` Վաղարշակ Ղուկասյանի կողմից ապօրինի հրազեն և ռազմամթերք ձեռք բերելու և պահելու դեպքի առթիվ։
2012թ. ապրիլի 17-ին նախաքննական մարմինը ձեր¬բակալել է վերը նշված հան¬ցանքը կատարելու կասկածանքով նույն օրը ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկված Վաղարշակ Ղուկասյանին։
2012թ. ապրիլի 18-ին նա¬խաքննական մարմինը կասկածյալ Վ.Ղուկասյանին ձեր¬բա¬կալումից ազատել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել չհե¬ռա¬նալու մասին ստորագրությունը։
2012թ. ապրիլի 20-ին նախաքննական մարմինը Վաղարշակ Ղուկասյանին մե¬ղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2012թ. հուլիսի 14-ին քրեական գործը Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով կազմված մեղադրական եզրակացութ¬յամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատա¬րան և 2012թ. հուլիսի 20-ին ընդունվել վարույթ։
2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Դատարանը հաստատված է հա¬մա¬րում այն, որ Վաղարշակ Վանիկի Ղուկասյանն ապօրինաբար ձեռք է բերել ու կրել է 7,62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդել «46000890» համարի հրազեն հանդիսացող ատրճա¬¬նակ և նույն տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամ¬փուշտ¬ներ, որոնք 2012թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 13։10-ին, հայտ¬նա¬բերել և առգրավվել են ՀՀ ոստիկա¬նության Երևան քաղաքի վարչության պետական պահպա¬նության ծա¬ռայության հատուկ գու¬մար¬տակի աշխատակիցները Երևանի Պուշկինի փողոցի հարևանությամբ նրան բռնե¬լիս և զինաթափելիս` ՀՀ ոստի¬կանության Կենտրո¬նականի բաժին բերման ենթարկելուց անմի¬ջապես առաջ։
Վերոնշյալ հանցավոր արարքը կատարելու համար Վաղարշակ Ղուկասյանին մե¬ղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանն իրեն ըստ էության մեղավոր չճանաչեց, Դատարանում վիճարկեց նրան առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվա¬ծութ¬յունը՝ պատճառաբանելով, թե ատրճանակն ու փամփուշտները գտել է պատահաբար` թփերում, և իբր պատրաստվում էր դրանք հանձնել մոտակա ոստիկա¬նութ¬յան բաժնում, սակայն նախքան այդ բռնվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից։
Ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի պատճառաբանությունը` զենք ու ռազ¬մամթեր¬քը կամովին հանձնելու մտադրության վերաբերյալ, անհիմն է և մտա¬ցածին, հե¬տապնդում է քրեա¬կան պատաս¬խանատվությունից խուսափելու ( առանց բա¬վարար հիմ¬քերի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախա¬տեսված «ներող» նորմը կիրառելու առումով) նպատակ, այն հերքված, իսկ նրան առա¬ջադրված մեղադրանքն հաս¬տատված է դա¬տաքննության ընթաց¬քում պատ¬շաճ իրա¬վա¬կան ըն¬¬թա¬ցակարգերի շրջա¬նակ¬նե¬րում հետա¬զոտ¬ված և գնահատ¬ված ներ¬քոհիշ¬յալ ապա¬ցույց¬ներով.
ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի պարեկ, գործով որպես վկա հարցաքննված Տիգրան Ալեքսան¬յանի ցուցմունքով.
Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2012թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 13։00-ին, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի հետ, վերջինիս վարած ավտոմեքենայով ՀՀ ոստի¬¬կա¬նության ակադեմիայի դասընթաց¬ներից տուն վերադառնալիս, գտնվելով ուսում¬¬նական արձակուրդում, Երևան քաղաքի Մաշ¬տոցի պողոտա-Ամիրյան փողոցի խաչ¬մերուկին կից ավտոկանգառի մոտ նկատել են ամ¬բոխ, դրա մեջ ակտիվությամբ առանձ¬նացող 3-4 երիտա¬սարդների, փորձել են մոտենալ և պարզել եղելությունը։ Այդ երիտա¬սարդները, տեսնելով իրենց ոստիկանական հա¬մազգեստները, արագ նստել են սև գույնի «Ֆոլսվագեն Տուարեգ» մակնիշի ավտոմեքենան։ Իրենց մեքենայով հետապնդել են Երևանի Պուշկինի փողոցի ուղղությամբ շարժվող այդ ավտոմեքենան։ Այն կանգ է առել Պուշկին փողոցի խաչմերուկի մոտ, որից իջել է մի քաղաքացի, ինչպես հետագայում են պարզել` Վաղար¬շակ Ղուկասյանը, ով քայլել է Ե.Կողբացու փողոցի ուղղությամբ, սակայն նկատելով իրենց և կրած ոստիկանական համազգեստներից հասկանալով հետապնդվելու հանգամանքը` դիմել է փախուստի։ Համոզ¬վելով, որ Վ.Ղուկասյանը ինչ-որ բան է թաքց¬նում` Հովհաննես Վարդանյանի հետ արդեն ոտքով շարունակել են հետապնդել նրան, բռնել են, իսկ ավտո¬մեքենան նստեցնելու պահին վերջինիս գոտկատեղում նկատել են 7,62 մմ տրա¬մաչափի «ՏՏ» տեսակի ատրճանակ, դրանում` ութ փամփուշտներ։ Դավիթ Ազարյանն ատրճանակը վերցրել է մոտը` զինաթափելով Վ.Ղուկասյանին, իսկ ինքը բջջային հեռախոսով կապվել է ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրամա¬նատար Հակոբ Մկրտչյանի հետ, ով նույն վաշտի ոստիկաններ Արամ Հակոբյանի և Արամ Կզարթմյանի հետ պարեկային ավտոմեքենայով գրեթե անմիջապես մոտեցել են իրենց։ Ատրճանակը Դավիթ Ազարյանն հանձնել է հրամանատար Հակոբ Մկրտչյա¬նին, որից հետո Վ.Ղուկասյանին բերման են են¬թարկել ոստի¬կանության Կենտրո¬նա¬կան բաժին։ Դեպ¬քի կապակ¬ցությամբ ինքը զեկուցագիր է գրել և հայտնաբերված ատրճա¬նակի ու փամփուշտ¬ների հետ միասին, Հակոբ Մկրտչյանի ներկայությամբ ներկա¬յացրել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի աշխա¬տա¬կից¬նե¬րին։
Գործով որպես վկա հարցաքննված, ՀՀ ոստիկանության շտաբի պարեկային ծառա¬յության բաժնի ոստիկան Դավիթ Ազարյանի և ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վար¬չութ¬յան ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի ոստիկան Հովհաննես Վարդանյանի` ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունքներով։ Վկաներ Հովհաննես Վարդանյանը և Դավիթ Ազարյանը Դատարանում նշեցին նաև, որ Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերած ատրճա¬նակը «ՏՏ» տեսակի էր, որի պահունակում եղել են 8 փամ¬փուշտներ, իսկ Դ.Ազար¬յանն ավե¬լացրեց նաև, որ հայտնաբերած ատրճանակը, ըստ դրա վրա առկա գրառումների, չի¬նա¬կան արտադրության էր։
ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրա¬մա¬նատար, գործով որպես վկա հարցաքննված Հակոբ Մկրտչյանի ցուց¬մունքով.
Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2012թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 13։00-ին, ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ոստիկաններ Արամ Կզարթմյանի և Արամ Հակոբյանի հետ ավտոմեքենայով շրջիկ ծառայություն իրակա¬նաց¬նելու ժամանակ իրեն է զանգահարել նույն վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան Տիգրան Ալեքսան¬յանը և հայտ¬նել, որ Երևան քաղաքի Պուշկինի փողոցում մի երիտասարդի են բռնել, որի մոտ ատրճա¬նակ է հայտնաբերվել։ Անմիջապես հասնելով Պուշկին փողոց` ոստիկանների մոտից վերցրել է հայտնաբերված «ՏՏ» տեսակի ատրճանակն ու 8 փամփուշտները, ապա զենքը կրած քաղաքացուն, ինչպես հետագայում են պարզել` Վաղարշակ Ղուկասյանին, իրենց ավտոմեքենայով տեղափոխել և բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկա¬նութ¬յան Կենտրո¬նական բաժին` վերջինիս հետ միասին բաժին ներկայացնելով նաև հայտնաբերված 7,62 մմ տրամաչափի ատրճանակը և պահունակում եղած ութ փամ¬փուշտները։ Ճանապարհին` ավտոմքենայի մեջ, Տիգրան Ալեքսանյանն իրեն պատմել է, որ 2012թ. ապրիլի 17-ին Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտա-Ամիրյան փողոցի խաչմերուկի մոտ նկատելով կասկածելի վարքագծով 3-4 երիտասարդների, դրանց թվում` նաև Վ.Ղուկասյանին, հետապնդել նրանց ավոտմեքենան, ապա` ավտոմեքենայից իջած Վ.Ղու¬կասյանին, բռնել են վերջինիս, իսկ ավ¬տոմե¬քենա նստեցնելու պահին Վ.Ղուկասյանի գոտ¬կա¬տեղում նկատել են ատրճա¬նակն ու փամփուշտները, վերցրել այն և նոր միայն զան¬գահարել ու զեկուցել իրեն։ Նշեց նաև, որ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճա¬նակն ու փամփուշտները թեև մինչև ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին գնալը գտնվել են իր մոտ, սակայն այն Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցներին զեկուցագրին կից ներկայացրել է Տիգրան Ալեքսանյանը` իր ներկայությամբ։
ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկաններ, գործով որպես վկա հարցաքննված Արամ Կզարթմյանի և Արամ Հակոբյանի` ըստ էության նույնաբովանդակ ցուց¬մունքներով.
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված` ոստիկան Տիգրան Ալեքսանյանի կազմած և ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի պետին ուղղված զեկուցագրի առ¬կա¬յությամբ, համա¬ձայն որի` 2012թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 13։00-ին Երևան քաղաքի Մաշ¬տոցի պողոտա-Պուշ¬կին փողոց խաչմերուկի մոտ ոստիկանության աշխատակիցներ Դ.Ազար¬¬յանը, Տ.Առա¬քել¬յանը և Հ.Վարդանյանը, հետապնդելով Վ.Ղու¬կասյանին, նրան բռնել են, իրենց ավտո¬մեքենան նստեցնելու պահին վերջինիս գոտկա¬տեղից հայտնա¬բերել 7,62 մմ տրամա¬չափի չինական արտադրության «ՏՏ» տեսակի «46000890» համարի ատրճանակ և թվով ութ փամփուշտներ։ Վ.Ղուկասյանը զինաթափվել և 2012թ. ապրիլի 17-ին բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, ուր նույն զեկու¬ցագրին կից ներկայացվել են նաև վերջինիս մոտ հայտնաբերված ատրճանակն ու փամփուշտները։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` չինական գործարանային ար¬տադրության 7,62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդելի «46000890» համարի ատրճա¬նա¬կի և գործարանային արտադրության 7,62մմ (7,62 x 25) տրամաչափի 8 մարտա¬կան փամփուշտների առկայությամբ։
Դատաձգաբանական փորձաքննության 2012թ. ապրիլի 17-ի թիվ 754 եզրա¬կացութ¬յամբ, համաձայն որի` փորձաքննությանը ներկայացված ատրճանակն հանդիսա¬նում է չինական գործարանային արտադրության 7,62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդել «46000890» համարի ատրճանակ, պիտանի է կրակոցներ կատարելու համար և հան¬դի¬¬սանում է հրազեն։ Ներկայացված ատրճանակի պահունակում առկա 8 փամփուշտ¬ներն հանդիսանում են գործարանային արտադրության 7,62 մմ (7,62 x 25) տրամաչափի մար¬տա¬¬կան փամփուշտներ` նախատեսված «ՏՏ» տեսակի ատրճանակների համար, պիտանի են կրակոցներ կատարելու համար և հանդիսանում են ռազմամթերք։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանն ապօրինի ձեռք է բերել և կրել հրազեն հանդիսացող 7.62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդելի 46000890 համարի ատրճանակ և ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամփուշտ¬ներ, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հանցավոր արարք« որն համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հանցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևաբար` վերջինս քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդվածի համա¬պատասխան մասով։
Ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մեղավորության վերաբերյալ հետևության Դատա¬րանը հանգեց նախապես քննարկելով և մերժելով պատշպանական ճառում վերջինիս պաշտպան Ա.Խաչատրյանի հնչեցրած միջնորդությունը` իրեղեն ապացույց ճանաչված ատրճանակը և փամփուշտները ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 3-րդ մասի ուժով որպես ապացույց անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ։ Մասնա¬վորա¬պես, պաշտպանը, պատճառաբանելով, որ դեպքի վայրում իր պաշտպանյալին բռնելիս և զինաթափելիս ոստիկանները տեղում զենքը չեն փորձարկել, հայտնաբերման կապակ¬ցությամբ որևէ արձանագրություն դարձյալ տեղում չեն կազմել, հայտնաբերած ատրճա¬նակն առհասարակ չեն փաթեթավորել, այսինքն` չեն բացառել այն փոխելու հնարա¬վորութ¬յունը` վիճարկեց Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված և փորձագետին տրամադրված ատրճա¬նակ¬ների նույնությունը, վերջին հաշվով` սույն գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Վ.Ղուկասյանի մեղադրանքի հիմքում դրված 7.62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդելի 46000890 համարի հրազենի և ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտա¬կան փամփուշտների կրումն իր պաշտպանյալին մեղսագրելու հիմնավորվածություն ու օրինականությունը։
Վկայակոչված ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանն առարկային իրեղեն ապացույցի նշանակություն է տալիս միայն այն դեպքում, եթե դրա մանրամասն նկարագրությամբ, կնքելով և այն ձեռք բերելուց անմի¬ջապես հետո կատարված այլ մանրամասն գործողություններով բացառվել է առարկան փոխելու, առանձնահատկությունները, հատկանիշները, պարունակող հետքերն էապես փո¬փո¬խելու հնարավորությունը, կամ եթե դատարանում հետազոտվելուց անմիջապես առաջ այն ճանաչել են կասկածյալը, մեղադրյալը, տուժողը կամ վկան։
Տվյալ դեպքում ուսումնական արձա¬կուր¬դում գտնվող ոստիկաններ Տիգրան Ալեք¬սան¬յանի, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի ցուցմունքների հա¬մա¬¬ձայն` նրանց կողմից ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճանակը վիզուալ զննմամբ գնահատել են որպես մարտական փամ¬փուշտներով լիցքավորված հրա¬զեն, ինչը ենթադրում էր նախ և առաջ վերջինիս զինաթափում` մինչև ծառայության մեջ գտնվող ոստի¬կա¬նական ուժերի ժամանումը։ Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով պարզվեց, որ շրջիկ ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության Երևան քա¬ղաքի վար¬չութ¬յան ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրա¬մա¬նատար Հակոբ Մկրտչյանի և մյուսների կողմից դեպքի վայր ժամանելու պահին, ատրճանակը, վերը նշված տրամա¬բանությամբ, արդեն իսկ գտնվել է ոստիկան Դավիթ Ազարյանի մոտ, որը և այն փոխանցել է վաշտի հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանին։ Վերջինս այդ պայմաններում տեղում ատրճանակի և փամփուշտների հայտ¬նաբերման փաստն արձանագրելը, բնակա¬նաբար նաև փաթեթավորելը նպատակահարմար չի համարել, համապատասխան արձա¬նագրություն չի կազմել, այլ Վաղարշակ Ղուկասյանին ( զենքով և փամփուշտներով հանդերձ) ապօրի¬նաբար զենք կրելու կասկածանքով անմիջապես բերման է ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, որտեղ և համապա¬տասխան զեկուցագրով ատրճա¬նակը և փամփուշտները ներկայացվել են ոստիկանության այդ բաժնի աշխա¬տա¬կիցներին։ Տիգրան Ալեքսանյանի կազմած (գործով որպես ապացույց ճանաչված) զեկուցագրի համաձայն` Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված և վերցված ատրճանակը և փամփուշտները նույն օրը զեկուցագրում մանրամասն նկա¬րագրվելուց և անհատակա¬նացվելուց հետո զեկուցագրին կից ներկայացվել են ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի աշխա¬տա¬կիցներին, որոնք էլ իրենց հերթին արդեն իսկ փաթե¬թավորել և կնքել են դրանք` նույն օրը ներկայացնելով փորձաքննության։ Փաթեթավորման և կնքման փաստը Դատարանն հաստատված է համարում դատաքննությամբ հետազոտված մեկ այլ ապացույցի` դատաձգաբանական փոր¬ձաքննութ¬¬յան 2012թ. ապրիլի 17-ի թիվ 754 եզրա¬կացությամբ, որի ներածական մասի գրա¬ռումների համաձայն` զեկուցագրում նկա¬րագրված ատրճանակը և 8 փամփուշտներն ՀՀ ոստիկա¬նության փորձաքրեագիտական վար¬չութ¬յան փորձագետին են ներկայացվել փաթե¬թա¬վորված և կնքված ՀՀ ոստիկա¬նութ¬յան Կենտրոնականի բաժնի «ծրարների համար» կնիքի դրոշմաթղթով, ընդ որում` փոր¬ձագետը փաթեթավորման և կնքման խախ¬տումներ չի հայտ¬նաբերել։
Ավելին, դատաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված Տիգրան Ալեքսանյանը և Հակոբ Մկրտչյանը պնդեցին ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղու¬կասյանին անմիջապես դեպքի վայրից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկելու, վերջինիս մոտ հայտնաբերված «ՏՏ» տեսակի ատրճանակը և 8 մարտական փամ¬փուշտ¬ները ՀՀ ոստիկանության այդ բաժին ներկայացնելու փաստը, իսկ վկա Դավիթ Ազարյանը նույնիսկ վերհիշեց և Դատարանից հայտնեց, որ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերած ատրճանակը չինական արտադրության էր, ինչը համապատասխանում է նույն օրը դատաձգաբանական փոր¬ձաքննութ¬յան ներկայացված «ՏՏ» տեսակի ատրճանակն անհատականացնող տվյալներին։ Բացի այդ, ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանը մինչդատական և դատական վարույթների ընթաց¬քում հարցաքննվելիս առհասարակ չի վիճարկել իր մոտ հայտնաբերված և առգրավված ատրճանակի և փամփուշտների` կրա¬կելու համար պիտանի լինելու հարցը, ընդհակառակը, դեռևս 2012թ. ապրիլի 4-ին որպես կաս¬կածյալ հարցաքննվելիս հայտնել էր, որ նույն օրը ծառի տակ գտնելով ատրճա¬նակ, հասկացել է, որ այն «զենք է», որի պատճառով էլ որոշել է այն տանել և միանգամից հանձ¬նել մոտակա ոստիկանության բաժնում, սակայն բռնվել է։
Վերոշարադրյալի հիման վրա Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճանակի և փամփուշտների արձանագրման և փաթեթավորման իրականացումը ոչ թե անմիջապես դրանց հայտնաբերման վայրում, այլ կարճ ժամանակ անց, ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում, ամենևին էլ իրեղեն այդ ապացույցի թույլատրելիությունը և օգտագործման հնարավորությունը վիճարկող բավարար փաստարկ չէ, քանի որ`
- անմիջապես հայտնաբերման վայրում ուսումնական արձակուրդի մեջ գտնվող ոստիկանների կողմից այդ ատրճանակը և փամփուշտները վերցնելը (նույնիսկ համապատասխան արձանագրություն չկազմելու և հայտնաբերվածը չփաթեթավորելու պայ¬ման¬ներում) հետապնդել է սույն գործով ամբաստանյալ Վ.Ղուկաս¬յանին անհապաղ զինաթափելու, դրանով իսկ իրենց և հասարակության անվտանգությունն հնարավոր ոտնձգութ¬յունից ապահովելու նպատակ.
- դեպքի վայր ժամանակ շրջիկ ծառայության մեջ գտնվող ոստիկանների կողմից ատրճանակը և փամփուշտները Դավիթ Ազարյանից վերցնելու փաստը տեղում չի արձա¬նագրվել և փաթեթավորում չի իրականացվել, սակայն հայտ¬նա¬բերվածը զեկու¬ցագրում մանրամասն նկարագրվել (ատրճանակի տեսակ, մոդել, համար, դրա և փամփուշտների տրամաչափ և այլն) և զեկուցագրին կից գրեթե անմիջապես ներկայացվել են հե¬տաքննության մարմ¬նին` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնա¬կանի բաժնի աշխատակից¬ներին, որտեղ և դրանք փաթեթավորել ու կնքել են` բացառելով այն փոխելու նույնիսկ նվազագույն հնարա¬վո¬րությունը։ Այսպիսով, ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճանակի և փամ¬փուշտ¬ների ենթադրյալ փոխման վերաբերյալ պաշտպանական կողմի առաջ քաշած վարկածն անհիմն է, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի վկայակոչված նորմի ¬պահանջների ճիշտ և անկողմնակալ մեկնաբանությունից և սույն գործով պարզված ողջ փաստական հանգամանքերի պատշաճ գնահատման արդյունք¬ներից։
Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի առաջ քաշած հերթական վարկածին` հրազենը և փամփուշտները կամովին հանձնելու վերաբերյալ` Դատարանն արձանագրում է, որ այն ևս անհիմն է, չի բխում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների պատ¬շաճ գնահատման արդյունքներից, որպիսի հետևության հանգում է հետևյալ վերլու¬ծութ¬յուններով և դատողութ¬յուններով.
Ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանին նկատելու, հետապնդելու և բռնելուն նախորդող վերջինիս և ոստիկանների գործողությունների համալիր վերլու¬ծությունից, Վ.Ղուկասյանին բռնելու և հրազենն հայտ¬նաբերելու վայրից ակնհայտ է, որ վերջինս ոստիկանության բաժին ներկայանալու և նրա մեկնաբանմամբ` գտած ատրճանակն ու փամփուշտները կամովին հանձնելու մտադրութ¬յուն չի ունեցել, այդ ուղղությամբ որևէ գործ¬նական քայլ չի կատարել` անգամ համազգեստով նրան հետապնդող ոստիկաններին վերստին նկատելու և վազքով նրանցից փախուստի փորձ կատարելու պարագայում։ Ավելին, «Ֆոլսվագեն Տուարեգ» մակնիշի ավտոմեքենայից ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի իջ¬նե¬լու և բռնվելու վայրում, առավել ևս` մոտակայքում, ոստիկա¬նության որևէ ստորա¬բաժանում չկա։ Բացի այդ, ատրճա¬նակը և փամփուշտներն ամբաստանյալ Վ.Ղուկաս¬յանի մոտ ոստի¬կաններն հայտ¬նա¬բերել են վերջինիս կամքից անկախ հանգամանքներով` ոստիկանների աչալրջութ¬յան և ամբաստանյալին հետևո¬ղականորեն հետապնդելու և բռնելու արդյունքում, որի պայմաններում կա¬մա¬վորությամբ հրազենն ու ռազմամթերքն հանձնելու` ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մտադրության և նպատակի մասին խոսելն ու այդ փաստարկով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 5-րդ մասի վկայակոչմամբ զենքի ապօրինի ձեռքբերումն ու կրումն «օրինակա¬նացնելն» անհիմն է, իրականում հե¬տապնդում է անխու¬սափելի քրեա¬կան պատաս¬խա¬նատ¬վութ¬յունից և պատժից ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյա¬նին զերծ պահելու նպատակ։
Ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչ¬պես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի հա¬մա¬ձայն` հան¬ցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հան¬ցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատա¬րելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնա¬վո¬րութ¬յանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պա¬տիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագոր¬ծության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հան¬¬ցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմաց¬նող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հան¬ցագործության համար նախա¬տեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրո¬պա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգա¬մանք¬ներով այլ գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ իր 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցո¬ղութ¬յամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Սույն գործով Դատարանը որպես ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի անձը դրա¬կա¬նորեն բնու¬թագրող տվյալներ է գնահատում վերջինիս երիտասարդ լինելը, նախկինում դա¬տա¬պարտված չլինելը, իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգա¬մանք` բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը (Երևանի «Անի» համա¬տիրության նա¬խագահ Վ.Մկրտչյանի կողմից 2012թ. հոկտեմբերի 29-ին տրված բնու¬թա¬գիր) ։
Վերոնշյալ հանգա¬մանքներն հաս¬տատվել են քրեա¬կան գործի նյութերում առկա փաս¬տական տվյալ¬ներով, իրական են և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Վաղար¬շակ Ղուկասյանի անձի հան¬րային վտանգա¬վո¬րությունը։
Դատարանը ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ¬ Վ.Ղուկասյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտ¬րության և պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցերին` Դատա¬րանը փաս¬տում է, որ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցա¬կազմի պատժամասն այլընտրանքային է, որպես պատժա¬տեսակ նախա¬տեսում է կալանք կամ ազատազրկում, ուստի պատժի նպա¬տակ¬ներն ապահովելու տեսանկյու¬նով քննարկման ենթակա է ամբաս¬տան¬յա¬լի նկատմամբ նշանակվող պատ¬ժատեսակի ընտ¬րության, պատժաչափի, ինչպես նաև պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում) հար¬ցերը։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի անձը բնութագրող տվյալ¬ները, նրան վերագրվող հանցա¬գոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, հատկապես` հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված այնպիսի հանցանք կա¬տա¬րելը, ինչպիսին հրազենի և ռազմամթերքի ապօրինի ձեռքբերումն ու կրումն է, որը, որպես կանոն, նախորդում է քրեական օրենքով արգելված ավելի վտանգավոր (հիմնա¬կա¬նում անձի կյանքի և առողջության դեմ ուղղված) արարքների կատարմանը` Դա¬տա¬րանը գտնում է, որ պատժի նպա¬տակներն ապահովելու տեսանկյունից ամբաստանյալի նկատ¬մամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոնով սահմանված առավել մեղմ պատ¬ժատեսակի` կալանքի նշանակումը չի բխի արդարադատության շահերից։ Նույն պատճա¬ռա¬բա¬նութ¬յամբ, հաշվի առնելով նաև այն, որ սույն գործում բացա¬կա¬յում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տե¬սանկյու¬¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬ները, Դա¬տա¬րանը գտնում է, որ բացա¬կայում են նաև ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակվող պատիժը պայ¬մանականորեն չկիրա¬ռելու, ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատ¬ժա¬տեսակ նշա¬նակելու հիմ¬քերը։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղու¬կասյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել տվյալ հոդվածի պատժամասով նախա¬տեսված առավել խիստ պատժատեսակը` ազատազրկումը, իսկ նրա անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմաց¬նող հանգամանքն հաշվի առնել նրա նկատմամբ այդ պատժատեսակի սահմաններում պատժաչափ սահմա¬նելիս։ Դա¬տարանի համոզմամբ այդ պատիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրա¬ժեշտ ամ¬բաս¬¬տան¬յալին ուղղելու և հնարավոր նոր հանցա¬գոր¬ծություններն ու իրավախախտում¬ները կան¬խելու հա¬մար։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված չհեռա¬նալու մասին ստորագրությունն անհրա¬ժեշտ է վերացնել` սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։ Միաժամանակ անդրա¬դառ¬նալով ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվարկելու և անազա¬տության մեջ պահվելու ժամկետը պատժին հաշվակցելու հարցերին` Դատարանը գտնում է, որ պատժի կրման սկիզբն անհրաժեշտ է հաշվարկել ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանին փաս¬տացի արգելանքի վերց¬նելու պահից` հաշվակցելով նրան անազատության (ձերբակալման) մեջ պահելու մեկ օր ժամկետը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի հա¬մա¬ձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապա¬¬ցույց¬ների տնօրինման, դատական ծախսերի, գույ¬քի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգե¬լանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Ի կատարումն քրեադատավարական օրենքի այդ պահանջի` Դատարանն արձա¬նագրում է, որ ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի շարժա¬կան կամ անշարժ գույքի նկատմամբ ար¬գելանք չի կիրառվել, քրեական գործով քաղա¬քա¬ցիա¬¬կան հայց չի ներկայաց¬վել։ Անդրադառնալով դատական ծախսերի խնդրին` Դատա¬րանը փաստում է, որ թեև սույն գործով մինչդատական վարույթի ընթաց¬քում պետական բյուջեի միջոցների հաշվին նշանակվել և կատարվել է դատաձգա¬բանական փոր¬ձաքննութ¬յուն, սակայն քրեա¬կան գործի նյութերում բացակայում են այդ և որևէ այլ դատական ծախ¬սերը, այդ թվում` դրանց չափն հիմնավորող ապացույցները։ Վերը նշված պատճա¬ռա¬բա¬նությամբ Դատարանը դատական ծախսերի հարցն համարում է լուծված։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց հանդիսացող, ՀՀ ոստիկանության փոր¬ձաքրեա¬գիտական վարչությու¬նում պահվող գործարանային արտադրության 7.62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մո¬դելի «46000890» համարի ատրճանակը, նույն տրամաչափի գործարանային ար¬տադրութ¬յան 8 մարտական փամփուշտներն անհրաժեշտ է թողնել պետական այդ մարմնի տնօրի¬նութ¬¬յանը` դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ամբաս¬տանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատ¬վութ¬յունն ու պա¬տիժը մեղ¬մացնող հանգա¬մանքները, հաշվի առնելով նրան մեղսագրվող հան¬ցա¬գոր¬ծության բնույթն ու հան¬րության հա¬մար վտան¬գա¬¬¬վո¬րության աստի¬ճանը, ղեկավար¬վելով ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Վաղարշակ Վանիկի Ղուկասյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշա¬¬նակել պատիժ` ազատազրկում 9 (ինը) ամիս ժամկետով և պատժի ժամկետին հաշ¬վակցե¬լով կալանքի տակ գտնվելու 1 (մեկ) օրը` թողնել կրելու 8 (ութ) ամիս 29 (քսանինը) օրը։
Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռա¬նա¬լու մասին ստո¬րագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, պատժի կրման սկիզբն հաշվել Վաղարշակ Ղուկասյանին փաստացի արգե¬լանքի վերց¬¬նե¬լու պահից։
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում պահվող գործարանային արտադրության 7.62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդելի «46000890» համարի ատրճանակը, նույն տրամաչափի գործարանային ար¬¬տադրության 8 մարտական փամփուշտները թողնել պետական այդ հիմնարկի տնօրի¬նութ¬յանը` դատավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬¬լուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դատարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը ( այսուհետ` Դատարան )`
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի և
Օֆելյա Կիրակոսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ`
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների դատախազի
տեղակալ` Արմեն Աֆանդյանի և
նույն դատախազության դատախազ` Վահագն Պողոսյանի,
պաշտպան` Արշակ Հարությունյանի և
Արմեն Խաչատրյանի,
2012թ. հոկտեմբերի 30-ին նույն դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Վ ա ղ ա ր շ ա կ Վ ա ն ի կ ի Ղ ու կ ա ս յ ա ն ի `
(ծնված 1987թ. սեպտեմբերի 10-ին, Վրաստանի Հանրա¬պե¬տութ¬յունում, ազ¬գութ¬յամբ հայ, ՎՀ և ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, միջ¬նա¬կարգ կրթութ¬յամբ, չի աշխա¬տում, ՎՀ-ում հաշվառ¬ված է Բոգ¬դա¬նովկայի շրջանի Օրոջալար գյու¬ղում, Հայաստանի Հանրա¬պե¬տությունում` Երևանի Ֆրուն¬զեի փողոցի 6/6 շենքի 27-րդ բնակա¬րանում)
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 13117912 քրեական գործն հարուցվել է 2012թ. ապրիլի 17-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատ¬կա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում` Վաղարշակ Ղուկասյանի կողմից ապօրինի հրազեն և ռազմամթերք ձեռք բերելու և պահելու դեպքի առթիվ։
2012թ. ապրիլի 17-ին նախաքննական մարմինը ձեր¬բակալել է վերը նշված հան¬ցանքը կատարելու կասկածանքով նույն օրը ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկված Վաղարշակ Ղուկասյանին։
2012թ. ապրիլի 18-ին նա¬խաքննական մարմինը կասկածյալ Վ.Ղուկասյանին ձեր¬բա¬կալումից ազատել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել չհե¬ռա¬նալու մասին ստորագրությունը։
2012թ. ապրիլի 20-ին նախաքննական մարմինը Վաղարշակ Ղուկասյանին մե¬ղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2012թ. հուլիսի 14-ին քրեական գործը Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով կազմված մեղադրական եզրակացութ¬յամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատա¬րան և 2012թ. հուլիսի 20-ին ընդունվել վարույթ։
2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Դատարանը հաստատված է հա¬մա¬րում այն, որ Վաղարշակ Վանիկի Ղուկասյանն ապօրինաբար ձեռք է բերել ու կրել է 7,62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդել «46000890» համարի հրազեն հանդիսացող ատրճա¬¬նակ և նույն տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամ¬փուշտ¬ներ, որոնք 2012թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 13։10-ին, հայտ¬նա¬բերել և առգրավվել են ՀՀ ոստիկա¬նության Երևան քաղաքի վարչության պետական պահպա¬նության ծա¬ռայության հատուկ գու¬մար¬տակի աշխատակիցները Երևանի Պուշկինի փողոցի հարևանությամբ նրան բռնե¬լիս և զինաթափելիս` ՀՀ ոստի¬կանության Կենտրո¬նականի բաժին բերման ենթարկելուց անմի¬ջապես առաջ։
Վերոնշյալ հանցավոր արարքը կատարելու համար Վաղարշակ Ղուկասյանին մե¬ղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանն իրեն ըստ էության մեղավոր չճանաչեց, Դատարանում վիճարկեց նրան առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվա¬ծութ¬յունը՝ պատճառաբանելով, թե ատրճանակն ու փամփուշտները գտել է պատահաբար` թփերում, և իբր պատրաստվում էր դրանք հանձնել մոտակա ոստիկա¬նութ¬յան բաժնում, սակայն նախքան այդ բռնվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից։
Ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի պատճառաբանությունը` զենք ու ռազ¬մամթեր¬քը կամովին հանձնելու մտադրության վերաբերյալ, անհիմն է և մտա¬ցածին, հե¬տապնդում է քրեա¬կան պատաս¬խանատվությունից խուսափելու ( առանց բա¬վարար հիմ¬քերի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախա¬տեսված «ներող» նորմը կիրառելու առումով) նպատակ, այն հերքված, իսկ նրան առա¬ջադրված մեղադրանքն հաս¬տատված է դա¬տաքննության ընթաց¬քում պատ¬շաճ իրա¬վա¬կան ըն¬¬թա¬ցակարգերի շրջա¬նակ¬նե¬րում հետա¬զոտ¬ված և գնահատ¬ված ներ¬քոհիշ¬յալ ապա¬ցույց¬ներով.
ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի պարեկ, գործով որպես վկա հարցաքննված Տիգրան Ալեքսան¬յանի ցուցմունքով.
Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2012թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 13։00-ին, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի հետ, վերջինիս վարած ավտոմեքենայով ՀՀ ոստի¬¬կա¬նության ակադեմիայի դասընթաց¬ներից տուն վերադառնալիս, գտնվելով ուսում¬¬նական արձակուրդում, Երևան քաղաքի Մաշ¬տոցի պողոտա-Ամիրյան փողոցի խաչ¬մերուկին կից ավտոկանգառի մոտ նկատել են ամ¬բոխ, դրա մեջ ակտիվությամբ առանձ¬նացող 3-4 երիտա¬սարդների, փորձել են մոտենալ և պարզել եղելությունը։ Այդ երիտա¬սարդները, տեսնելով իրենց ոստիկանական հա¬մազգեստները, արագ նստել են սև գույնի «Ֆոլսվագեն Տուարեգ» մակնիշի ավտոմեքենան։ Իրենց մեքենայով հետապնդել են Երևանի Պուշկինի փողոցի ուղղությամբ շարժվող այդ ավտոմեքենան։ Այն կանգ է առել Պուշկին փողոցի խաչմերուկի մոտ, որից իջել է մի քաղաքացի, ինչպես հետագայում են պարզել` Վաղար¬շակ Ղուկասյանը, ով քայլել է Ե.Կողբացու փողոցի ուղղությամբ, սակայն նկատելով իրենց և կրած ոստիկանական համազգեստներից հասկանալով հետապնդվելու հանգամանքը` դիմել է փախուստի։ Համոզ¬վելով, որ Վ.Ղուկասյանը ինչ-որ բան է թաքց¬նում` Հովհաննես Վարդանյանի հետ արդեն ոտքով շարունակել են հետապնդել նրան, բռնել են, իսկ ավտո¬մեքենան նստեցնելու պահին վերջինիս գոտկատեղում նկատել են 7,62 մմ տրա¬մաչափի «ՏՏ» տեսակի ատրճանակ, դրանում` ութ փամփուշտներ։ Դավիթ Ազարյանն ատրճանակը վերցրել է մոտը` զինաթափելով Վ.Ղուկասյանին, իսկ ինքը բջջային հեռախոսով կապվել է ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրամա¬նատար Հակոբ Մկրտչյանի հետ, ով նույն վաշտի ոստիկաններ Արամ Հակոբյանի և Արամ Կզարթմյանի հետ պարեկային ավտոմեքենայով գրեթե անմիջապես մոտեցել են իրենց։ Ատրճանակը Դավիթ Ազարյանն հանձնել է հրամանատար Հակոբ Մկրտչյա¬նին, որից հետո Վ.Ղուկասյանին բերման են են¬թարկել ոստի¬կանության Կենտրո¬նա¬կան բաժին։ Դեպ¬քի կապակ¬ցությամբ ինքը զեկուցագիր է գրել և հայտնաբերված ատրճա¬նակի ու փամփուշտ¬ների հետ միասին, Հակոբ Մկրտչյանի ներկայությամբ ներկա¬յացրել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի աշխա¬տա¬կից¬նե¬րին։
Գործով որպես վկա հարցաքննված, ՀՀ ոստիկանության շտաբի պարեկային ծառա¬յության բաժնի ոստիկան Դավիթ Ազարյանի և ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վար¬չութ¬յան ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի ոստիկան Հովհաննես Վարդանյանի` ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունքներով։ Վկաներ Հովհաննես Վարդանյանը և Դավիթ Ազարյանը Դատարանում նշեցին նաև, որ Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերած ատրճա¬նակը «ՏՏ» տեսակի էր, որի պահունակում եղել են 8 փամ¬փուշտներ, իսկ Դ.Ազար¬յանն ավե¬լացրեց նաև, որ հայտնաբերած ատրճանակը, ըստ դրա վրա առկա գրառումների, չի¬նա¬կան արտադրության էր։
ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրա¬մա¬նատար, գործով որպես վկա հարցաքննված Հակոբ Մկրտչյանի ցուց¬մունքով.
Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2012թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 13։00-ին, ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ոստիկաններ Արամ Կզարթմյանի և Արամ Հակոբյանի հետ ավտոմեքենայով շրջիկ ծառայություն իրակա¬նաց¬նելու ժամանակ իրեն է զանգահարել նույն վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան Տիգրան Ալեքսան¬յանը և հայտ¬նել, որ Երևան քաղաքի Պուշկինի փողոցում մի երիտասարդի են բռնել, որի մոտ ատրճա¬նակ է հայտնաբերվել։ Անմիջապես հասնելով Պուշկին փողոց` ոստիկանների մոտից վերցրել է հայտնաբերված «ՏՏ» տեսակի ատրճանակն ու 8 փամփուշտները, ապա զենքը կրած քաղաքացուն, ինչպես հետագայում են պարզել` Վաղարշակ Ղուկասյանին, իրենց ավտոմեքենայով տեղափոխել և բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկա¬նութ¬յան Կենտրո¬նական բաժին` վերջինիս հետ միասին բաժին ներկայացնելով նաև հայտնաբերված 7,62 մմ տրամաչափի ատրճանակը և պահունակում եղած ութ փամ¬փուշտները։ Ճանապարհին` ավտոմքենայի մեջ, Տիգրան Ալեքսանյանն իրեն պատմել է, որ 2012թ. ապրիլի 17-ին Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտա-Ամիրյան փողոցի խաչմերուկի մոտ նկատելով կասկածելի վարքագծով 3-4 երիտասարդների, դրանց թվում` նաև Վ.Ղուկասյանին, հետապնդել նրանց ավոտմեքենան, ապա` ավտոմեքենայից իջած Վ.Ղու¬կասյանին, բռնել են վերջինիս, իսկ ավ¬տոմե¬քենա նստեցնելու պահին Վ.Ղուկասյանի գոտ¬կա¬տեղում նկատել են ատրճա¬նակն ու փամփուշտները, վերցրել այն և նոր միայն զան¬գահարել ու զեկուցել իրեն։ Նշեց նաև, որ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճա¬նակն ու փամփուշտները թեև մինչև ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին գնալը գտնվել են իր մոտ, սակայն այն Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցներին զեկուցագրին կից ներկայացրել է Տիգրան Ալեքսանյանը` իր ներկայությամբ։
ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկաններ, գործով որպես վկա հարցաքննված Արամ Կզարթմյանի և Արամ Հակոբյանի` ըստ էության նույնաբովանդակ ցուց¬մունքներով.
Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված` ոստիկան Տիգրան Ալեքսանյանի կազմած և ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի պետին ուղղված զեկուցագրի առ¬կա¬յությամբ, համա¬ձայն որի` 2012թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 13։00-ին Երևան քաղաքի Մաշ¬տոցի պողոտա-Պուշ¬կին փողոց խաչմերուկի մոտ ոստիկանության աշխատակիցներ Դ.Ազար¬¬յանը, Տ.Առա¬քել¬յանը և Հ.Վարդանյանը, հետապնդելով Վ.Ղու¬կասյանին, նրան բռնել են, իրենց ավտո¬մեքենան նստեցնելու պահին վերջինիս գոտկա¬տեղից հայտնա¬բերել 7,62 մմ տրամա¬չափի չինական արտադրության «ՏՏ» տեսակի «46000890» համարի ատրճանակ և թվով ութ փամփուշտներ։ Վ.Ղուկասյանը զինաթափվել և 2012թ. ապրիլի 17-ին բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, ուր նույն զեկու¬ցագրին կից ներկայացվել են նաև վերջինիս մոտ հայտնաբերված ատրճանակն ու փամփուշտները։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` չինական գործարանային ար¬տադրության 7,62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդելի «46000890» համարի ատրճա¬նա¬կի և գործարանային արտադրության 7,62մմ (7,62 x 25) տրամաչափի 8 մարտա¬կան փամփուշտների առկայությամբ։
Դատաձգաբանական փորձաքննության 2012թ. ապրիլի 17-ի թիվ 754 եզրա¬կացութ¬յամբ, համաձայն որի` փորձաքննությանը ներկայացված ատրճանակն հանդիսա¬նում է չինական գործարանային արտադրության 7,62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդել «46000890» համարի ատրճանակ, պիտանի է կրակոցներ կատարելու համար և հան¬դի¬¬սանում է հրազեն։ Ներկայացված ատրճանակի պահունակում առկա 8 փամփուշտ¬ներն հանդիսանում են գործարանային արտադրության 7,62 մմ (7,62 x 25) տրամաչափի մար¬տա¬¬կան փամփուշտներ` նախատեսված «ՏՏ» տեսակի ատրճանակների համար, պիտանի են կրակոցներ կատարելու համար և հանդիսանում են ռազմամթերք։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանն ապօրինի ձեռք է բերել և կրել հրազեն հանդիսացող 7.62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդելի 46000890 համարի ատրճանակ և ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամփուշտ¬ներ, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հանցավոր արարք« որն համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հանցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևաբար` վերջինս քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդվածի համա¬պատասխան մասով։
Ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մեղավորության վերաբերյալ հետևության Դատա¬րանը հանգեց նախապես քննարկելով և մերժելով պատշպանական ճառում վերջինիս պաշտպան Ա.Խաչատրյանի հնչեցրած միջնորդությունը` իրեղեն ապացույց ճանաչված ատրճանակը և փամփուշտները ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 3-րդ մասի ուժով որպես ապացույց անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ։ Մասնա¬վորա¬պես, պաշտպանը, պատճառաբանելով, որ դեպքի վայրում իր պաշտպանյալին բռնելիս և զինաթափելիս ոստիկանները տեղում զենքը չեն փորձարկել, հայտնաբերման կապակ¬ցությամբ որևէ արձանագրություն դարձյալ տեղում չեն կազմել, հայտնաբերած ատրճա¬նակն առհասարակ չեն փաթեթավորել, այսինքն` չեն բացառել այն փոխելու հնարա¬վորութ¬յունը` վիճարկեց Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված և փորձագետին տրամադրված ատրճա¬նակ¬ների նույնությունը, վերջին հաշվով` սույն գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Վ.Ղուկասյանի մեղադրանքի հիմքում դրված 7.62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդելի 46000890 համարի հրազենի և ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտա¬կան փամփուշտների կրումն իր պաշտպանյալին մեղսագրելու հիմնավորվածություն ու օրինականությունը։
Վկայակոչված ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանն առարկային իրեղեն ապացույցի նշանակություն է տալիս միայն այն դեպքում, եթե դրա մանրամասն նկարագրությամբ, կնքելով և այն ձեռք բերելուց անմի¬ջապես հետո կատարված այլ մանրամասն գործողություններով բացառվել է առարկան փոխելու, առանձնահատկությունները, հատկանիշները, պարունակող հետքերն էապես փո¬փո¬խելու հնարավորությունը, կամ եթե դատարանում հետազոտվելուց անմիջապես առաջ այն ճանաչել են կասկածյալը, մեղադրյալը, տուժողը կամ վկան։
Տվյալ դեպքում ուսումնական արձա¬կուր¬դում գտնվող ոստիկաններ Տիգրան Ալեք¬սան¬յանի, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի ցուցմունքների հա¬մա¬¬ձայն` նրանց կողմից ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճանակը վիզուալ զննմամբ գնահատել են որպես մարտական փամ¬փուշտներով լիցքավորված հրա¬զեն, ինչը ենթադրում էր նախ և առաջ վերջինիս զինաթափում` մինչև ծառայության մեջ գտնվող ոստի¬կա¬նական ուժերի ժամանումը։ Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով պարզվեց, որ շրջիկ ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության Երևան քա¬ղաքի վար¬չութ¬յան ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրա¬մա¬նատար Հակոբ Մկրտչյանի և մյուսների կողմից դեպքի վայր ժամանելու պահին, ատրճանակը, վերը նշված տրամա¬բանությամբ, արդեն իսկ գտնվել է ոստիկան Դավիթ Ազարյանի մոտ, որը և այն փոխանցել է վաշտի հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանին։ Վերջինս այդ պայմաններում տեղում ատրճանակի և փամփուշտների հայտ¬նաբերման փաստն արձանագրելը, բնակա¬նաբար նաև փաթեթավորելը նպատակահարմար չի համարել, համապատասխան արձա¬նագրություն չի կազմել, այլ Վաղարշակ Ղուկասյանին ( զենքով և փամփուշտներով հանդերձ) ապօրի¬նաբար զենք կրելու կասկածանքով անմիջապես բերման է ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, որտեղ և համապա¬տասխան զեկուցագրով ատրճա¬նակը և փամփուշտները ներկայացվել են ոստիկանության այդ բաժնի աշխա¬տա¬կիցներին։ Տիգրան Ալեքսանյանի կազմած (գործով որպես ապացույց ճանաչված) զեկուցագրի համաձայն` Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված և վերցված ատրճանակը և փամփուշտները նույն օրը զեկուցագրում մանրամասն նկա¬րագրվելուց և անհատակա¬նացվելուց հետո զեկուցագրին կից ներկայացվել են ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի աշխա¬տա¬կիցներին, որոնք էլ իրենց հերթին արդեն իսկ փաթե¬թավորել և կնքել են դրանք` նույն օրը ներկայացնելով փորձաքննության։ Փաթեթավորման և կնքման փաստը Դատարանն հաստատված է համարում դատաքննությամբ հետազոտված մեկ այլ ապացույցի` դատաձգաբանական փոր¬ձաքննութ¬¬յան 2012թ. ապրիլի 17-ի թիվ 754 եզրա¬կացությամբ, որի ներածական մասի գրա¬ռումների համաձայն` զեկուցագրում նկա¬րագրված ատրճանակը և 8 փամփուշտներն ՀՀ ոստիկա¬նության փորձաքրեագիտական վար¬չութ¬յան փորձագետին են ներկայացվել փաթե¬թա¬վորված և կնքված ՀՀ ոստիկա¬նութ¬յան Կենտրոնականի բաժնի «ծրարների համար» կնիքի դրոշմաթղթով, ընդ որում` փոր¬ձագետը փաթեթավորման և կնքման խախ¬տումներ չի հայտ¬նաբերել։
Ավելին, դատաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված Տիգրան Ալեքսանյանը և Հակոբ Մկրտչյանը պնդեցին ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղու¬կասյանին անմիջապես դեպքի վայրից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկելու, վերջինիս մոտ հայտնաբերված «ՏՏ» տեսակի ատրճանակը և 8 մարտական փամ¬փուշտ¬ները ՀՀ ոստիկանության այդ բաժին ներկայացնելու փաստը, իսկ վկա Դավիթ Ազարյանը նույնիսկ վերհիշեց և Դատարանից հայտնեց, որ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերած ատրճանակը չինական արտադրության էր, ինչը համապատասխանում է նույն օրը դատաձգաբանական փոր¬ձաքննութ¬յան ներկայացված «ՏՏ» տեսակի ատրճանակն անհատականացնող տվյալներին։ Բացի այդ, ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանը մինչդատական և դատական վարույթների ընթաց¬քում հարցաքննվելիս առհասարակ չի վիճարկել իր մոտ հայտնաբերված և առգրավված ատրճանակի և փամփուշտների` կրա¬կելու համար պիտանի լինելու հարցը, ընդհակառակը, դեռևս 2012թ. ապրիլի 4-ին որպես կաս¬կածյալ հարցաքննվելիս հայտնել էր, որ նույն օրը ծառի տակ գտնելով ատրճա¬նակ, հասկացել է, որ այն «զենք է», որի պատճառով էլ որոշել է այն տանել և միանգամից հանձ¬նել մոտակա ոստիկանության բաժնում, սակայն բռնվել է։
Վերոշարադրյալի հիման վրա Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճանակի և փամփուշտների արձանագրման և փաթեթավորման իրականացումը ոչ թե անմիջապես դրանց հայտնաբերման վայրում, այլ կարճ ժամանակ անց, ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում, ամենևին էլ իրեղեն այդ ապացույցի թույլատրելիությունը և օգտագործման հնարավորությունը վիճարկող բավարար փաստարկ չէ, քանի որ`
- անմիջապես հայտնաբերման վայրում ուսումնական արձակուրդի մեջ գտնվող ոստիկանների կողմից այդ ատրճանակը և փամփուշտները վերցնելը (նույնիսկ համապատասխան արձանագրություն չկազմելու և հայտնաբերվածը չփաթեթավորելու պայ¬ման¬ներում) հետապնդել է սույն գործով ամբաստանյալ Վ.Ղուկաս¬յանին անհապաղ զինաթափելու, դրանով իսկ իրենց և հասարակության անվտանգությունն հնարավոր ոտնձգութ¬յունից ապահովելու նպատակ.
- դեպքի վայր ժամանակ շրջիկ ծառայության մեջ գտնվող ոստիկանների կողմից ատրճանակը և փամփուշտները Դավիթ Ազարյանից վերցնելու փաստը տեղում չի արձա¬նագրվել և փաթեթավորում չի իրականացվել, սակայն հայտ¬նա¬բերվածը զեկու¬ցագրում մանրամասն նկարագրվել (ատրճանակի տեսակ, մոդել, համար, դրա և փամփուշտների տրամաչափ և այլն) և զեկուցագրին կից գրեթե անմիջապես ներկայացվել են հե¬տաքննության մարմ¬նին` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնա¬կանի բաժնի աշխատակից¬ներին, որտեղ և դրանք փաթեթավորել ու կնքել են` բացառելով այն փոխելու նույնիսկ նվազագույն հնարա¬վո¬րությունը։ Այսպիսով, ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճանակի և փամ¬փուշտ¬ների ենթադրյալ փոխման վերաբերյալ պաշտպանական կողմի առաջ քաշած վարկածն անհիմն է, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի վկայակոչված նորմի ¬պահանջների ճիշտ և անկողմնակալ մեկնաբանությունից և սույն գործով պարզված ողջ փաստական հանգամանքերի պատշաճ գնահատման արդյունք¬ներից։
Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի առաջ քաշած հերթական վարկածին` հրազենը և փամփուշտները կամովին հանձնելու վերաբերյալ` Դատարանն արձանագրում է, որ այն ևս անհիմն է, չի բխում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների պատ¬շաճ գնահատման արդյունքներից, որպիսի հետևության հանգում է հետևյալ վերլու¬ծութ¬յուններով և դատողութ¬յուններով.
Ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանին նկատելու, հետապնդելու և բռնելուն նախորդող վերջինիս և ոստիկանների գործողությունների համալիր վերլու¬ծությունից, Վ.Ղուկասյանին բռնելու և հրազենն հայտ¬նաբերելու վայրից ակնհայտ է, որ վերջինս ոստիկանության բաժին ներկայանալու և նրա մեկնաբանմամբ` գտած ատրճանակն ու փամփուշտները կամովին հանձնելու մտադրութ¬յուն չի ունեցել, այդ ուղղությամբ որևէ գործ¬նական քայլ չի կատարել` անգամ համազգեստով նրան հետապնդող ոստիկաններին վերստին նկատելու և վազքով նրանցից փախուստի փորձ կատարելու պարագայում։ Ավելին, «Ֆոլսվագեն Տուարեգ» մակնիշի ավտոմեքենայից ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի իջ¬նե¬լու և բռնվելու վայրում, առավել ևս` մոտակայքում, ոստիկա¬նության որևէ ստորա¬բաժանում չկա։ Բացի այդ, ատրճա¬նակը և փամփուշտներն ամբաստանյալ Վ.Ղուկաս¬յանի մոտ ոստի¬կաններն հայտ¬նա¬բերել են վերջինիս կամքից անկախ հանգամանքներով` ոստիկանների աչալրջութ¬յան և ամբաստանյալին հետևո¬ղականորեն հետապնդելու և բռնելու արդյունքում, որի պայմաններում կա¬մա¬վորությամբ հրազենն ու ռազմամթերքն հանձնելու` ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մտադրության և նպատակի մասին խոսելն ու այդ փաստարկով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 5-րդ մասի վկայակոչմամբ զենքի ապօրինի ձեռքբերումն ու կրումն «օրինակա¬նացնելն» անհիմն է, իրականում հե¬տապնդում է անխու¬սափելի քրեա¬կան պատաս¬խա¬նատ¬վութ¬յունից և պատժից ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյա¬նին զերծ պահելու նպատակ։
Ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչ¬պես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի հա¬մա¬ձայն` հան¬ցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հան¬ցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատա¬րելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնա¬վո¬րութ¬յանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬խելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պա¬տիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագոր¬ծության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հան¬¬ցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմաց¬նող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հան¬ցագործության համար նախա¬տեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրո¬պա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգա¬մանք¬ներով այլ գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ իր 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցո¬ղութ¬յամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Սույն գործով Դատարանը որպես ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի անձը դրա¬կա¬նորեն բնու¬թագրող տվյալներ է գնահատում վերջինիս երիտասարդ լինելը, նախկինում դա¬տա¬պարտված չլինելը, իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգա¬մանք` բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը (Երևանի «Անի» համա¬տիրության նա¬խագահ Վ.Մկրտչյանի կողմից 2012թ. հոկտեմբերի 29-ին տրված բնու¬թա¬գիր) ։
Վերոնշյալ հանգա¬մանքներն հաս¬տատվել են քրեա¬կան գործի նյութերում առկա փաս¬տական տվյալ¬ներով, իրական են և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Վաղար¬շակ Ղուկասյանի անձի հան¬րային վտանգա¬վո¬րությունը։
Դատարանը ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ¬ Վ.Ղուկասյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտ¬րության և պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցերին` Դատա¬րանը փաս¬տում է, որ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցա¬կազմի պատժամասն այլընտրանքային է, որպես պատժա¬տեսակ նախա¬տեսում է կալանք կամ ազատազրկում, ուստի պատժի նպա¬տակ¬ներն ապահովելու տեսանկյու¬նով քննարկման ենթակա է ամբաս¬տան¬յա¬լի նկատմամբ նշանակվող պատ¬ժատեսակի ընտ¬րության, պատժաչափի, ինչպես նաև պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում) հար¬ցերը։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի անձը բնութագրող տվյալ¬ները, նրան վերագրվող հանցա¬գոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, հատկապես` հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված այնպիսի հանցանք կա¬տա¬րելը, ինչպիսին հրազենի և ռազմամթերքի ապօրինի ձեռքբերումն ու կրումն է, որը, որպես կանոն, նախորդում է քրեական օրենքով արգելված ավելի վտանգավոր (հիմնա¬կա¬նում անձի կյանքի և առողջության դեմ ուղղված) արարքների կատարմանը` Դա¬տա¬րանը գտնում է, որ պատժի նպա¬տակներն ապահովելու տեսանկյունից ամբաստանյալի նկատ¬մամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոնով սահմանված առավել մեղմ պատ¬ժատեսակի` կալանքի նշանակումը չի բխի արդարադատության շահերից։ Նույն պատճա¬ռա¬բա¬նութ¬յամբ, հաշվի առնելով նաև այն, որ սույն գործում բացա¬կա¬յում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տե¬սանկյու¬¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬ները, Դա¬տա¬րանը գտնում է, որ բացա¬կայում են նաև ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակվող պատիժը պայ¬մանականորեն չկիրա¬ռելու, ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատ¬ժա¬տեսակ նշա¬նակելու հիմ¬քերը։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղու¬կասյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել տվյալ հոդվածի պատժամասով նախա¬տեսված առավել խիստ պատժատեսակը` ազատազրկումը, իսկ նրա անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմաց¬նող հանգամանքն հաշվի առնել նրա նկատմամբ այդ պատժատեսակի սահմաններում պատժաչափ սահմա¬նելիս։ Դա¬տարանի համոզմամբ այդ պատիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրա¬ժեշտ ամ¬բաս¬¬տան¬յալին ուղղելու և հնարավոր նոր հանցա¬գոր¬ծություններն ու իրավախախտում¬ները կան¬խելու հա¬մար։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված չհեռա¬նալու մասին ստորագրությունն անհրա¬ժեշտ է վերացնել` սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։ Միաժամանակ անդրա¬դառ¬նալով ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվարկելու և անազա¬տության մեջ պահվելու ժամկետը պատժին հաշվակցելու հարցերին` Դատարանը գտնում է, որ պատժի կրման սկիզբն անհրաժեշտ է հաշվարկել ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանին փաս¬տացի արգելանքի վերց¬նելու պահից` հաշվակցելով նրան անազատության (ձերբակալման) մեջ պահելու մեկ օր ժամկետը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի հա¬մա¬ձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապա¬¬ցույց¬ների տնօրինման, դատական ծախսերի, գույ¬քի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգե¬լանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Ի կատարումն քրեադատավարական օրենքի այդ պահանջի` Դատարանն արձա¬նագրում է, որ ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի շարժա¬կան կամ անշարժ գույքի նկատմամբ ար¬գելանք չի կիրառվել, քրեական գործով քաղա¬քա¬ցիա¬¬կան հայց չի ներկայաց¬վել։ Անդրադառնալով դատական ծախսերի խնդրին` Դատա¬րանը փաստում է, որ թեև սույն գործով մինչդատական վարույթի ընթաց¬քում պետական բյուջեի միջոցների հաշվին նշանակվել և կատարվել է դատաձգա¬բանական փոր¬ձաքննութ¬յուն, սակայն քրեա¬կան գործի նյութերում բացակայում են այդ և որևէ այլ դատական ծախ¬սերը, այդ թվում` դրանց չափն հիմնավորող ապացույցները։ Վերը նշված պատճա¬ռա¬բա¬նությամբ Դատարանը դատական ծախսերի հարցն համարում է լուծված։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց հանդիսացող, ՀՀ ոստիկանության փոր¬ձաքրեա¬գիտական վարչությու¬նում պահվող գործարանային արտադրության 7.62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մո¬դելի «46000890» համարի ատրճանակը, նույն տրամաչափի գործարանային ար¬տադրութ¬յան 8 մարտական փամփուշտներն անհրաժեշտ է թողնել պետական այդ մարմնի տնօրի¬նութ¬¬յանը` դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ամբաս¬տանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատ¬վութ¬յունն ու պա¬տիժը մեղ¬մացնող հանգա¬մանքները, հաշվի առնելով նրան մեղսագրվող հան¬ցա¬գոր¬ծության բնույթն ու հան¬րության հա¬մար վտան¬գա¬¬¬վո¬րության աստի¬ճանը, ղեկավար¬վելով ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Վաղարշակ Վանիկի Ղուկասյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշա¬¬նակել պատիժ` ազատազրկում 9 (ինը) ամիս ժամկետով և պատժի ժամկետին հաշ¬վակցե¬լով կալանքի տակ գտնվելու 1 (մեկ) օրը` թողնել կրելու 8 (ութ) ամիս 29 (քսանինը) օրը։
Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռա¬նա¬լու մասին ստո¬րագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, պատժի կրման սկիզբն հաշվել Վաղարշակ Ղուկասյանին փաստացի արգե¬լանքի վերց¬¬նե¬լու պահից։
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում պահվող գործարանային արտադրության 7.62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդելի «46000890» համարի ատրճանակը, նույն տրամաչափի գործարանային ար¬¬տադրության 8 մարտական փամփուշտները թողնել պետական այդ հիմնարկի տնօրի¬նութ¬յանը` դատավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬¬լուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դատարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0126/01/12
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 17-07-2012 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0126/01/12 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13117912 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Վաղարշակ Ղուկասյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա քննությամբ չպարզված ժամանակ ապօրինի ձեռք է բերել և կրել 7.62մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի /մոդել 54/ <<46000890>> համարի հրազեն հանդիսացող ատրճանակ և ռազմամթերք հանդիսացող թվով ութ փամփուշտ, որը հայտնաբերվել է վերջինիս մոտից 2012թ. ապրիլի 17-ին ժամը 13:10-ին ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 3-րա հատուկ գումարտակի աշխատակիցների կողմից Կենտրոն վարչական տարածքում: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Վաղարշակ |
| Ազգանուն | Ղուկասյան |
| Հայրանուն | Վանիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 8.21 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 18-07-2012 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 20-07-2012 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 21-07-2012 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 21-07-2012 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-08-2012 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | |
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-08-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-09-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-09-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-10-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Պաշտպան` Արմեն Խաչատրյանի` մեկ այլ դատական նիստին մասնակցելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-10-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-10-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-10-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 09:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-10-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 09:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի շահերի պաշտպան Արմեն Խաչատրյանի դատական նիստին չներկայանալու հիմքով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-10-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 30-10-2012 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Վաղարշակ |
| Ազգանուն | Ղուկասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 30-10-2012 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ թիվ ԵԿԴ/0126/01/12 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը ( այսուհետ` Դատարան )` նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի, քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի և Օֆելյա Կիրակոսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրողներ` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ` Արմեն Աֆանդյանի և նույն դատախազության դատախազ` Վահագն Պողոսյանի, պաշտպան` Արշակ Հարությունյանի և Արմեն Խաչատրյանի, 2012թ. հոկտեմբերի 30-ին նույն դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի` Վ ա ղ ա ր շ ա կ Վ ա ն ի կ ի Ղ ու կ ա ս յ ա ն ի ` (ծնված 1987թ. սեպտեմբերի 10-ին, Վրաստանի Հանրա¬պե¬տութ¬յունում, ազ¬գութ¬յամբ հայ, ՎՀ և ՀՀ քաղաքացի, ամուրի, միջ¬նա¬կարգ կրթութ¬յամբ, չի աշխա¬տում, ՎՀ-ում հաշվառ¬ված է Բոգ¬դա¬նովկայի շրջանի Օրոջալար գյու¬ղում, Հայաստանի Հանրա¬պե¬տությունում` Երևանի Ֆրուն¬զեի փողոցի 6/6 շենքի 27-րդ բնակա¬րանում) 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. Թիվ 13117912 քրեական գործն հարուցվել է 2012թ. ապրիլի 17-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատ¬կա¬նիշ¬նե¬րով ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում` Վաղարշակ Ղուկասյանի կողմից ապօրինի հրազեն և ռազմամթերք ձեռք բերելու և պահելու դեպքի առթիվ։ 2012թ. ապրիլի 17-ին նախաքննական մարմինը ձեր¬բակալել է վերը նշված հան¬ցանքը կատարելու կասկածանքով նույն օրը ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկված Վաղարշակ Ղուկասյանին։ 2012թ. ապրիլի 18-ին նա¬խաքննական մարմինը կասկածյալ Վ.Ղուկասյանին ձեր¬բա¬կալումից ազատել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրել չհե¬ռա¬նալու մասին ստորագրությունը։ 2012թ. ապրիլի 20-ին նախաքննական մարմինը Վաղարշակ Ղուկասյանին մե¬ղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2012թ. հուլիսի 14-ին քրեական գործը Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով կազմված մեղադրական եզրակացութ¬յամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատա¬րան և 2012թ. հուլիսի 20-ին ընդունվել վարույթ։ 2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում. Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Դատարանը հաստատված է հա¬մա¬րում այն, որ Վաղարշակ Վանիկի Ղուկասյանն ապօրինաբար ձեռք է բերել ու կրել է 7,62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդել «46000890» համարի հրազեն հանդիսացող ատրճա¬¬նակ և նույն տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամ¬փուշտ¬ներ, որոնք 2012թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 13։10-ին, հայտ¬նա¬բերել և առգրավվել են ՀՀ ոստիկա¬նության Երևան քաղաքի վարչության պետական պահպա¬նության ծա¬ռայության հատուկ գու¬մար¬տակի աշխատակիցները Երևանի Պուշկինի փողոցի հարևանությամբ նրան բռնե¬լիս և զինաթափելիս` ՀՀ ոստի¬կանության Կենտրո¬նականի բաժին բերման ենթարկելուց անմի¬ջապես առաջ։ Վերոնշյալ հանցավոր արարքը կատարելու համար Վաղարշակ Ղուկասյանին մե¬ղադրանք է առա¬ջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանն իրեն ըստ էության մեղավոր չճանաչեց, Դատարանում վիճարկեց նրան առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվա¬ծութ¬յունը՝ պատճառաբանելով, թե ատրճանակն ու փամփուշտները գտել է պատահաբար` թփերում, և իբր պատրաստվում էր դրանք հանձնել մոտակա ոստիկա¬նութ¬յան բաժնում, սակայն նախքան այդ բռնվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից։ Ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի պատճառաբանությունը` զենք ու ռազ¬մամթեր¬քը կամովին հանձնելու մտադրության վերաբերյալ, անհիմն է և մտա¬ցածին, հե¬տապնդում է քրեա¬կան պատաս¬խանատվությունից խուսափելու ( առանց բա¬վարար հիմ¬քերի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախա¬տեսված «ներող» նորմը կիրառելու առումով) նպատակ, այն հերքված, իսկ նրան առա¬ջադրված մեղադրանքն հաս¬տատված է դա¬տաքննության ընթաց¬քում պատ¬շաճ իրա¬վա¬կան ըն¬¬թա¬ցակարգերի շրջա¬նակ¬նե¬րում հետա¬զոտ¬ված և գնահատ¬ված ներ¬քոհիշ¬յալ ապա¬ցույց¬ներով. ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի պարեկ, գործով որպես վկա հարցաքննված Տիգրան Ալեքսան¬յանի ցուցմունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2012թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 13։00-ին, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի հետ, վերջինիս վարած ավտոմեքենայով ՀՀ ոստի¬¬կա¬նության ակադեմիայի դասընթաց¬ներից տուն վերադառնալիս, գտնվելով ուսում¬¬նական արձակուրդում, Երևան քաղաքի Մաշ¬տոցի պողոտա-Ամիրյան փողոցի խաչ¬մերուկին կից ավտոկանգառի մոտ նկատել են ամ¬բոխ, դրա մեջ ակտիվությամբ առանձ¬նացող 3-4 երիտա¬սարդների, փորձել են մոտենալ և պարզել եղելությունը։ Այդ երիտա¬սարդները, տեսնելով իրենց ոստիկանական հա¬մազգեստները, արագ նստել են սև գույնի «Ֆոլսվագեն Տուարեգ» մակնիշի ավտոմեքենան։ Իրենց մեքենայով հետապնդել են Երևանի Պուշկինի փողոցի ուղղությամբ շարժվող այդ ավտոմեքենան։ Այն կանգ է առել Պուշկին փողոցի խաչմերուկի մոտ, որից իջել է մի քաղաքացի, ինչպես հետագայում են պարզել` Վաղար¬շակ Ղուկասյանը, ով քայլել է Ե.Կողբացու փողոցի ուղղությամբ, սակայն նկատելով իրենց և կրած ոստիկանական համազգեստներից հասկանալով հետապնդվելու հանգամանքը` դիմել է փախուստի։ Համոզ¬վելով, որ Վ.Ղուկասյանը ինչ-որ բան է թաքց¬նում` Հովհաննես Վարդանյանի հետ արդեն ոտքով շարունակել են հետապնդել նրան, բռնել են, իսկ ավտո¬մեքենան նստեցնելու պահին վերջինիս գոտկատեղում նկատել են 7,62 մմ տրա¬մաչափի «ՏՏ» տեսակի ատրճանակ, դրանում` ութ փամփուշտներ։ Դավիթ Ազարյանն ատրճանակը վերցրել է մոտը` զինաթափելով Վ.Ղուկասյանին, իսկ ինքը բջջային հեռախոսով կապվել է ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրամա¬նատար Հակոբ Մկրտչյանի հետ, ով նույն վաշտի ոստիկաններ Արամ Հակոբյանի և Արամ Կզարթմյանի հետ պարեկային ավտոմեքենայով գրեթե անմիջապես մոտեցել են իրենց։ Ատրճանակը Դավիթ Ազարյանն հանձնել է հրամանատար Հակոբ Մկրտչյա¬նին, որից հետո Վ.Ղուկասյանին բերման են են¬թարկել ոստի¬կանության Կենտրո¬նա¬կան բաժին։ Դեպ¬քի կապակ¬ցությամբ ինքը զեկուցագիր է գրել և հայտնաբերված ատրճա¬նակի ու փամփուշտ¬ների հետ միասին, Հակոբ Մկրտչյանի ներկայությամբ ներկա¬յացրել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի աշխա¬տա¬կից¬նե¬րին։ Գործով որպես վկա հարցաքննված, ՀՀ ոստիկանության շտաբի պարեկային ծառա¬յության բաժնի ոստիկան Դավիթ Ազարյանի և ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վար¬չութ¬յան ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի ոստիկան Հովհաննես Վարդանյանի` ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունքներով։ Վկաներ Հովհաննես Վարդանյանը և Դավիթ Ազարյանը Դատարանում նշեցին նաև, որ Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերած ատրճա¬նակը «ՏՏ» տեսակի էր, որի պահունակում եղել են 8 փամ¬փուշտներ, իսկ Դ.Ազար¬յանն ավե¬լացրեց նաև, որ հայտնաբերած ատրճանակը, ըստ դրա վրա առկա գրառումների, չի¬նա¬կան արտադրության էր։ ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրա¬մա¬նատար, գործով որպես վկա հարցաքննված Հակոբ Մկրտչյանի ցուց¬մունքով. Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2012թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 13։00-ին, ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ոստիկաններ Արամ Կզարթմյանի և Արամ Հակոբյանի հետ ավտոմեքենայով շրջիկ ծառայություն իրակա¬նաց¬նելու ժամանակ իրեն է զանգահարել նույն վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան Տիգրան Ալեքսան¬յանը և հայտ¬նել, որ Երևան քաղաքի Պուշկինի փողոցում մի երիտասարդի են բռնել, որի մոտ ատրճա¬նակ է հայտնաբերվել։ Անմիջապես հասնելով Պուշկին փողոց` ոստիկանների մոտից վերցրել է հայտնաբերված «ՏՏ» տեսակի ատրճանակն ու 8 փամփուշտները, ապա զենքը կրած քաղաքացուն, ինչպես հետագայում են պարզել` Վաղարշակ Ղուկասյանին, իրենց ավտոմեքենայով տեղափոխել և բերման են ենթարկել ՀՀ ոստիկա¬նութ¬յան Կենտրո¬նական բաժին` վերջինիս հետ միասին բաժին ներկայացնելով նաև հայտնաբերված 7,62 մմ տրամաչափի ատրճանակը և պահունակում եղած ութ փամ¬փուշտները։ Ճանապարհին` ավտոմքենայի մեջ, Տիգրան Ալեքսանյանն իրեն պատմել է, որ 2012թ. ապրիլի 17-ին Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտա-Ամիրյան փողոցի խաչմերուկի մոտ նկատելով կասկածելի վարքագծով 3-4 երիտասարդների, դրանց թվում` նաև Վ.Ղուկասյանին, հետապնդել նրանց ավոտմեքենան, ապա` ավտոմեքենայից իջած Վ.Ղու¬կասյանին, բռնել են վերջինիս, իսկ ավ¬տոմե¬քենա նստեցնելու պահին Վ.Ղուկասյանի գոտ¬կա¬տեղում նկատել են ատրճա¬նակն ու փամփուշտները, վերցրել այն և նոր միայն զան¬գահարել ու զեկուցել իրեն։ Նշեց նաև, որ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճա¬նակն ու փամփուշտները թեև մինչև ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին գնալը գտնվել են իր մոտ, սակայն այն Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցներին զեկուցագրին կից ներկայացրել է Տիգրան Ալեքսանյանը` իր ներկայությամբ։ ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկաններ, գործով որպես վկա հարցաքննված Արամ Կզարթմյանի և Արամ Հակոբյանի` ըստ էության նույնաբովանդակ ցուց¬մունքներով. Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված` ոստիկան Տիգրան Ալեքսանյանի կազմած և ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի պետին ուղղված զեկուցագրի առ¬կա¬յությամբ, համա¬ձայն որի` 2012թ. ապրիլի 17-ին` ժամը 13։00-ին Երևան քաղաքի Մաշ¬տոցի պողոտա-Պուշ¬կին փողոց խաչմերուկի մոտ ոստիկանության աշխատակիցներ Դ.Ազար¬¬յանը, Տ.Առա¬քել¬յանը և Հ.Վարդանյանը, հետապնդելով Վ.Ղու¬կասյանին, նրան բռնել են, իրենց ավտո¬մեքենան նստեցնելու պահին վերջինիս գոտկա¬տեղից հայտնա¬բերել 7,62 մմ տրամա¬չափի չինական արտադրության «ՏՏ» տեսակի «46000890» համարի ատրճանակ և թվով ութ փամփուշտներ։ Վ.Ղուկասյանը զինաթափվել և 2012թ. ապրիլի 17-ին բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, ուր նույն զեկու¬ցագրին կից ներկայացվել են նաև վերջինիս մոտ հայտնաբերված ատրճանակն ու փամփուշտները։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` չինական գործարանային ար¬տադրության 7,62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդելի «46000890» համարի ատրճա¬նա¬կի և գործարանային արտադրության 7,62մմ (7,62 x 25) տրամաչափի 8 մարտա¬կան փամփուշտների առկայությամբ։ Դատաձգաբանական փորձաքննության 2012թ. ապրիլի 17-ի թիվ 754 եզրա¬կացութ¬յամբ, համաձայն որի` փորձաքննությանը ներկայացված ատրճանակն հանդիսա¬նում է չինական գործարանային արտադրության 7,62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդել «46000890» համարի ատրճանակ, պիտանի է կրակոցներ կատարելու համար և հան¬դի¬¬սանում է հրազեն։ Ներկայացված ատրճանակի պահունակում առկա 8 փամփուշտ¬ներն հանդիսանում են գործարանային արտադրության 7,62 մմ (7,62 x 25) տրամաչափի մար¬տա¬¬կան փամփուշտներ` նախատեսված «ՏՏ» տեսակի ատրճանակների համար, պիտանի են կրակոցներ կատարելու համար և հանդիսանում են ռազմամթերք։ 3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատա¬¬րանը հաստատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանն ապօրինի ձեռք է բերել և կրել հրազեն հանդիսացող 7.62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդելի 46000890 համարի ատրճանակ և ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամփուշտ¬ներ, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հանցավոր արարք« որն համա¬պա¬տաս¬¬խանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տես¬ված հանցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևաբար` վերջինս քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬¬¬վության և պատժի ենթա¬¬կա է այդ հոդվածի համա¬պատասխան մասով։ Ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մեղավորության վերաբերյալ հետևության Դատա¬րանը հանգեց նախապես քննարկելով և մերժելով պատշպանական ճառում վերջինիս պաշտպան Ա.Խաչատրյանի հնչեցրած միջնորդությունը` իրեղեն ապացույց ճանաչված ատրճանակը և փամփուշտները ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 3-րդ մասի ուժով որպես ապացույց անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ։ Մասնա¬վորա¬պես, պաշտպանը, պատճառաբանելով, որ դեպքի վայրում իր պաշտպանյալին բռնելիս և զինաթափելիս ոստիկանները տեղում զենքը չեն փորձարկել, հայտնաբերման կապակ¬ցությամբ որևէ արձանագրություն դարձյալ տեղում չեն կազմել, հայտնաբերած ատրճա¬նակն առհասարակ չեն փաթեթավորել, այսինքն` չեն բացառել այն փոխելու հնարա¬վորութ¬յունը` վիճարկեց Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված և փորձագետին տրամադրված ատրճա¬նակ¬ների նույնությունը, վերջին հաշվով` սույն գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Վ.Ղուկասյանի մեղադրանքի հիմքում դրված 7.62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդելի 46000890 համարի հրազենի և ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտա¬կան փամփուշտների կրումն իր պաշտպանյալին մեղսագրելու հիմնավորվածություն ու օրինականությունը։ Վկայակոչված ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանն առարկային իրեղեն ապացույցի նշանակություն է տալիս միայն այն դեպքում, եթե դրա մանրամասն նկարագրությամբ, կնքելով և այն ձեռք բերելուց անմի¬ջապես հետո կատարված այլ մանրամասն գործողություններով բացառվել է առարկան փոխելու, առանձնահատկությունները, հատկանիշները, պարունակող հետքերն էապես փո¬փո¬խելու հնարավորությունը, կամ եթե դատարանում հետազոտվելուց անմիջապես առաջ այն ճանաչել են կասկածյալը, մեղադրյալը, տուժողը կամ վկան։ Տվյալ դեպքում ուսումնական արձա¬կուր¬դում գտնվող ոստիկաններ Տիգրան Ալեք¬սան¬յանի, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի ցուցմունքների հա¬մա¬¬ձայն` նրանց կողմից ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճանակը վիզուալ զննմամբ գնահատել են որպես մարտական փամ¬փուշտներով լիցքավորված հրա¬զեն, ինչը ենթադրում էր նախ և առաջ վերջինիս զինաթափում` մինչև ծառայության մեջ գտնվող ոստի¬կա¬նական ուժերի ժամանումը։ Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով պարզվեց, որ շրջիկ ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության Երևան քա¬ղաքի վար¬չութ¬յան ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրա¬մա¬նատար Հակոբ Մկրտչյանի և մյուսների կողմից դեպքի վայր ժամանելու պահին, ատրճանակը, վերը նշված տրամա¬բանությամբ, արդեն իսկ գտնվել է ոստիկան Դավիթ Ազարյանի մոտ, որը և այն փոխանցել է վաշտի հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանին։ Վերջինս այդ պայմաններում տեղում ատրճանակի և փամփուշտների հայտ¬նաբերման փաստն արձանագրելը, բնակա¬նաբար նաև փաթեթավորելը նպատակահարմար չի համարել, համապատասխան արձա¬նագրություն չի կազմել, այլ Վաղարշակ Ղուկասյանին ( զենքով և փամփուշտներով հանդերձ) ապօրի¬նաբար զենք կրելու կասկածանքով անմիջապես բերման է ենթարկել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, որտեղ և համապա¬տասխան զեկուցագրով ատրճա¬նակը և փամփուշտները ներկայացվել են ոստիկանության այդ բաժնի աշխա¬տա¬կիցներին։ Տիգրան Ալեքսանյանի կազմած (գործով որպես ապացույց ճանաչված) զեկուցագրի համաձայն` Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված և վերցված ատրճանակը և փամփուշտները նույն օրը զեկուցագրում մանրամասն նկա¬րագրվելուց և անհատակա¬նացվելուց հետո զեկուցագրին կից ներկայացվել են ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի աշխա¬տա¬կիցներին, որոնք էլ իրենց հերթին արդեն իսկ փաթե¬թավորել և կնքել են դրանք` նույն օրը ներկայացնելով փորձաքննության։ Փաթեթավորման և կնքման փաստը Դատարանն հաստատված է համարում դատաքննությամբ հետազոտված մեկ այլ ապացույցի` դատաձգաբանական փոր¬ձաքննութ¬¬յան 2012թ. ապրիլի 17-ի թիվ 754 եզրա¬կացությամբ, որի ներածական մասի գրա¬ռումների համաձայն` զեկուցագրում նկա¬րագրված ատրճանակը և 8 փամփուշտներն ՀՀ ոստիկա¬նության փորձաքրեագիտական վար¬չութ¬յան փորձագետին են ներկայացվել փաթե¬թա¬վորված և կնքված ՀՀ ոստիկա¬նութ¬յան Կենտրոնականի բաժնի «ծրարների համար» կնիքի դրոշմաթղթով, ընդ որում` փոր¬ձագետը փաթեթավորման և կնքման խախ¬տումներ չի հայտ¬նաբերել։ Ավելին, դատաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված Տիգրան Ալեքսանյանը և Հակոբ Մկրտչյանը պնդեցին ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղու¬կասյանին անմիջապես դեպքի վայրից ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկելու, վերջինիս մոտ հայտնաբերված «ՏՏ» տեսակի ատրճանակը և 8 մարտական փամ¬փուշտ¬ները ՀՀ ոստիկանության այդ բաժին ներկայացնելու փաստը, իսկ վկա Դավիթ Ազարյանը նույնիսկ վերհիշեց և Դատարանից հայտնեց, որ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերած ատրճանակը չինական արտադրության էր, ինչը համապատասխանում է նույն օրը դատաձգաբանական փոր¬ձաքննութ¬յան ներկայացված «ՏՏ» տեսակի ատրճանակն անհատականացնող տվյալներին։ Բացի այդ, ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանը մինչդատական և դատական վարույթների ընթաց¬քում հարցաքննվելիս առհասարակ չի վիճարկել իր մոտ հայտնաբերված և առգրավված ատրճանակի և փամփուշտների` կրա¬կելու համար պիտանի լինելու հարցը, ընդհակառակը, դեռևս 2012թ. ապրիլի 4-ին որպես կաս¬կածյալ հարցաքննվելիս հայտնել էր, որ նույն օրը ծառի տակ գտնելով ատրճա¬նակ, հասկացել է, որ այն «զենք է», որի պատճառով էլ որոշել է այն տանել և միանգամից հանձ¬նել մոտակա ոստիկանության բաժնում, սակայն բռնվել է։ Վերոշարադրյալի հիման վրա Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճանակի և փամփուշտների արձանագրման և փաթեթավորման իրականացումը ոչ թե անմիջապես դրանց հայտնաբերման վայրում, այլ կարճ ժամանակ անց, ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնում, ամենևին էլ իրեղեն այդ ապացույցի թույլատրելիությունը և օգտագործման հնարավորությունը վիճարկող բավարար փաստարկ չէ, քանի որ` - անմիջապես հայտնաբերման վայրում ուսումնական արձակուրդի մեջ գտնվող ոստիկանների կողմից այդ ատրճանակը և փամփուշտները վերցնելը (նույնիսկ համապատասխան արձանագրություն չկազմելու և հայտնաբերվածը չփաթեթավորելու պայ¬ման¬ներում) հետապնդել է սույն գործով ամբաստանյալ Վ.Ղուկաս¬յանին անհապաղ զինաթափելու, դրանով իսկ իրենց և հասարակության անվտանգությունն հնարավոր ոտնձգութ¬յունից ապահովելու նպատակ. - դեպքի վայր ժամանակ շրջիկ ծառայության մեջ գտնվող ոստիկանների կողմից ատրճանակը և փամփուշտները Դավիթ Ազարյանից վերցնելու փաստը տեղում չի արձա¬նագրվել և փաթեթավորում չի իրականացվել, սակայն հայտ¬նա¬բերվածը զեկու¬ցագրում մանրամասն նկարագրվել (ատրճանակի տեսակ, մոդել, համար, դրա և փամփուշտների տրամաչափ և այլն) և զեկուցագրին կից գրեթե անմիջապես ներկայացվել են հե¬տաքննության մարմ¬նին` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնա¬կանի բաժնի աշխատակից¬ներին, որտեղ և դրանք փաթեթավորել ու կնքել են` բացառելով այն փոխելու նույնիսկ նվազագույն հնարա¬վո¬րությունը։ Այսպիսով, ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճանակի և փամ¬փուշտ¬ների ենթադրյալ փոխման վերաբերյալ պաշտպանական կողմի առաջ քաշած վարկածն անհիմն է, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի վկայակոչված նորմի ¬պահանջների ճիշտ և անկողմնակալ մեկնաբանությունից և սույն գործով պարզված ողջ փաստական հանգամանքերի պատշաճ գնահատման արդյունք¬ներից։ Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի առաջ քաշած հերթական վարկածին` հրազենը և փամփուշտները կամովին հանձնելու վերաբերյալ` Դատարանն արձանագրում է, որ այն ևս անհիմն է, չի բխում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների պատ¬շաճ գնահատման արդյունքներից, որպիսի հետևության հանգում է հետևյալ վերլու¬ծութ¬յուններով և դատողութ¬յուններով. Ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանին նկատելու, հետապնդելու և բռնելուն նախորդող վերջինիս և ոստիկանների գործողությունների համալիր վերլու¬ծությունից, Վ.Ղուկասյանին բռնելու և հրազենն հայտ¬նաբերելու վայրից ակնհայտ է, որ վերջինս ոստիկանության բաժին ներկայանալու և նրա մեկնաբանմամբ` գտած ատրճանակն ու փամփուշտները կամովին հանձնելու մտադրութ¬յուն չի ունեցել, այդ ուղղությամբ որևէ գործ¬նական քայլ չի կատարել` անգամ համազգեստով նրան հետապնդող ոստիկաններին վերստին նկատելու և վազքով նրանցից փախուստի փորձ կատարելու պարագայում։ Ավելին, «Ֆոլսվագեն Տուարեգ» մակնիշի ավտոմեքենայից ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի իջ¬նե¬լու և բռնվելու վայրում, առավել ևս` մոտակայքում, ոստիկա¬նության որևէ ստորա¬բաժանում չկա։ Բացի այդ, ատրճա¬նակը և փամփուշտներն ամբաստանյալ Վ.Ղուկաս¬յանի մոտ ոստի¬կաններն հայտ¬նա¬բերել են վերջինիս կամքից անկախ հանգամանքներով` ոստիկանների աչալրջութ¬յան և ամբաստանյալին հետևո¬ղականորեն հետապնդելու և բռնելու արդյունքում, որի պայմաններում կա¬մա¬վորությամբ հրազենն ու ռազմամթերքն հանձնելու` ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի մտադրության և նպատակի մասին խոսելն ու այդ փաստարկով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 5-րդ մասի վկայակոչմամբ զենքի ապօրինի ձեռքբերումն ու կրումն «օրինակա¬նացնելն» անհիմն է, իրականում հե¬տապնդում է անխու¬սափելի քրեա¬կան պատաս¬խա¬նատ¬վութ¬յունից և պատժից ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյա¬նին զերծ պահելու նպատակ։ Ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչ¬պես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի հա¬մա¬ձայն` հան¬ցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ¬գոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հան¬ցանքի ծան¬րութ¬յանը, այն կատա¬րելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնա¬վո¬րութ¬յանը, անհրա¬ժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կան¬խելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պա¬տիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագոր¬ծության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հան¬¬ցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմաց¬նող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համա¬ձայն` հան¬ցագործության համար նախա¬տեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։ Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգա¬մանք¬ներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրո¬պա¬կան դատա¬րա¬նի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգա¬մանք¬ներով այլ գործի քննության ժամանակ։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ իր 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցո¬ղութ¬յամբ, քանի որ պա¬տիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգա¬մանք¬ներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։ Սույն գործով Դատարանը որպես ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի անձը դրա¬կա¬նորեն բնու¬թագրող տվյալներ է գնահատում վերջինիս երիտասարդ լինելը, նախկինում դա¬տա¬պարտված չլինելը, իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգա¬մանք` բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը (Երևանի «Անի» համա¬տիրության նա¬խագահ Վ.Մկրտչյանի կողմից 2012թ. հոկտեմբերի 29-ին տրված բնու¬թա¬գիր) ։ Վերոնշյալ հանգա¬մանքներն հաս¬տատվել են քրեա¬կան գործի նյութերում առկա փաս¬տական տվյալ¬ներով, իրական են և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Վաղար¬շակ Ղուկասյանի անձի հան¬րային վտանգա¬վո¬րությունը։ Դատարանը ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի պատասխանատվությունն ու պա¬տիժը ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրեց։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ¬ Վ.Ղուկասյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտ¬րության և պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցերին` Դատա¬րանը փաս¬տում է, որ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցա¬կազմի պատժամասն այլընտրանքային է, որպես պատժա¬տեսակ նախա¬տեսում է կալանք կամ ազատազրկում, ուստի պատժի նպա¬տակ¬ներն ապահովելու տեսանկյու¬նով քննարկման ենթակա է ամբաս¬տան¬յա¬լի նկատմամբ նշանակվող պատ¬ժատեսակի ընտ¬րության, պատժաչափի, ինչպես նաև պատիժը ռեալ կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում) հար¬ցերը։ Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի անձը բնութագրող տվյալ¬ները, նրան վերագրվող հանցա¬գոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը, հատկապես` հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված այնպիսի հանցանք կա¬տա¬րելը, ինչպիսին հրազենի և ռազմամթերքի ապօրինի ձեռքբերումն ու կրումն է, որը, որպես կանոն, նախորդում է քրեական օրենքով արգելված ավելի վտանգավոր (հիմնա¬կա¬նում անձի կյանքի և առողջության դեմ ուղղված) արարքների կատարմանը` Դա¬տա¬րանը գտնում է, որ պատժի նպա¬տակներն ապահովելու տեսանկյունից ամբաստանյալի նկատ¬մամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոնով սահմանված առավել մեղմ պատ¬ժատեսակի` կալանքի նշանակումը չի բխի արդարադատության շահերից։ Նույն պատճա¬ռա¬բա¬նութ¬յամբ, հաշվի առնելով նաև այն, որ սույն գործում բացա¬կա¬յում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տե¬սանկյու¬¬նով բացառիկ հանգա¬մանք¬ները, Դա¬տա¬րանը գտնում է, որ բացա¬կայում են նաև ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակվող պատիժը պայ¬մանականորեն չկիրա¬ռելու, ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պա¬տիժ կամ ավելի մեղմ պատ¬ժա¬տեսակ նշա¬նակելու հիմ¬քերը։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղու¬կասյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել տվյալ հոդվածի պատժամասով նախա¬տեսված առավել խիստ պատժատեսակը` ազատազրկումը, իսկ նրա անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմաց¬նող հանգամանքն հաշվի առնել նրա նկատմամբ այդ պատժատեսակի սահմաններում պատժաչափ սահմա¬նելիս։ Դա¬տարանի համոզմամբ այդ պատիժն է արդա¬րացի ու միա¬ժա¬¬մանակ անհրա¬ժեշտ ամ¬բաս¬¬տան¬յալին ուղղելու և հնարավոր նոր հանցա¬գոր¬ծություններն ու իրավախախտում¬ները կան¬խելու հա¬մար։ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬փանման միջոց ընտրված չհեռա¬նալու մասին ստորագրությունն անհրա¬ժեշտ է վերացնել` սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։ Միաժամանակ անդրա¬դառ¬նալով ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվարկելու և անազա¬տության մեջ պահվելու ժամկետը պատժին հաշվակցելու հարցերին` Դատարանը գտնում է, որ պատժի կրման սկիզբն անհրաժեշտ է հաշվարկել ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանին փաս¬տացի արգելանքի վերց¬նելու պահից` հաշվակցելով նրան անազատության (ձերբակալման) մեջ պահելու մեկ օր ժամկետը։ ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի հա¬մա¬ձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապա¬¬ցույց¬ների տնօրինման, դատական ծախսերի, գույ¬քի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգե¬լանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Ի կատարումն քրեադատավարական օրենքի այդ պահանջի` Դատարանն արձա¬նագրում է, որ ամբաստանյալ Վ.Ղուկասյանի շարժա¬կան կամ անշարժ գույքի նկատմամբ ար¬գելանք չի կիրառվել, քրեական գործով քաղա¬քա¬ցիա¬¬կան հայց չի ներկայաց¬վել։ Անդրադառնալով դատական ծախսերի խնդրին` Դատա¬րանը փաստում է, որ թեև սույն գործով մինչդատական վարույթի ընթաց¬քում պետական բյուջեի միջոցների հաշվին նշանակվել և կատարվել է դատաձգա¬բանական փոր¬ձաքննութ¬յուն, սակայն քրեա¬կան գործի նյութերում բացակայում են այդ և որևէ այլ դատական ծախ¬սերը, այդ թվում` դրանց չափն հիմնավորող ապացույցները։ Վերը նշված պատճա¬ռա¬բա¬նությամբ Դատարանը դատական ծախսերի հարցն համարում է լուծված։ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց հանդիսացող, ՀՀ ոստիկանության փոր¬ձաքրեա¬գիտական վարչությու¬նում պահվող գործարանային արտադրության 7.62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մո¬դելի «46000890» համարի ատրճանակը, նույն տրամաչափի գործարանային ար¬տադրութ¬յան 8 մարտական փամփուշտներն անհրաժեշտ է թողնել պետական այդ մարմնի տնօրի¬նութ¬¬յանը` դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնե¬լուց հետո։ Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ամբաս¬տանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատ¬վութ¬յունն ու պա¬տիժը մեղ¬մացնող հանգա¬մանքները, հաշվի առնելով նրան մեղսագրվող հան¬ցա¬գոր¬ծության բնույթն ու հան¬րության հա¬մար վտան¬գա¬¬¬վո¬րության աստի¬ճանը, ղեկավար¬վելով ՀՀ քրեական դա¬տա¬վա¬րա¬կան օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-րդ և 369-373-րդ հոդվածներով Դատա¬րանը Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝ Վաղարշակ Վանիկի Ղուկասյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշա¬¬նակել պատիժ` ազատազրկում 9 (ինը) ամիս ժամկետով և պատժի ժամկետին հաշ¬վակցե¬լով կալանքի տակ գտնվելու 1 (մեկ) օրը` թողնել կրելու 8 (ութ) ամիս 29 (քսանինը) օրը։ Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռա¬նա¬լու մասին ստո¬րագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, պատժի կրման սկիզբն հաշվել Վաղարշակ Ղուկասյանին փաստացի արգե¬լանքի վերց¬¬նե¬լու պահից։ Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում պահվող գործարանային արտադրության 7.62 մմ տրամաչափի «ՏՏ» տեսակի 54 մոդելի «46000890» համարի ատրճանակը, նույն տրամաչափի գործարանային ար¬¬տադրության 8 մարտական փամփուշտները թողնել պետական այդ հիմնարկի տնօրի¬նութ¬յանը` դատավճիռն օրինա¬կան ուժի մեջ մտնե¬¬լուց հետո։ Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դատարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 30-10-2012 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 03-12-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 81, 141 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 04-12-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 81, 141 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-32866 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 04-12-2012 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 30-01-2013 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 31-01-2013 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 01-02-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 80, 141, 57 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 04-02-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 80, 141, 57 |
| Այլ նշումներ | Հատուկ քննչական ծառայության 02.03.17թ. արձանագրությամբ քր. գործը առգրավվել է |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0126/01/12
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 29-11-2012 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-11-2012 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Վաղարշակ Ղուկասյան Բեկանել և փոփոխել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Վաղարշակ Վանիկի Ղուկասյանի /ՀՀ քր. օր. 235 հոդ. 1-ին մասով - ազատազրկում 9 ամիս ժամկետով / վերաբերյալ 30.10.2012թ. դատավճիռը , ճանաչել և հռչակել Վաղարշակ Ղուկասյանի անմեղությունը և դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը կամ նշանակել ավելի մեղմ պատիժ և կիրառել ՀՀ քր.օր. 70 հոդ. կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 04-12-2012 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 04-12-2012 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | Չկան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 05-12-2012 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-12-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 11:15 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 18-12-2012 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Վաղարշակ |
| Ազգանուն | Ղուկասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ ԵԿԴ/0126/01/12 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 2012թ. դեկտեմբերի 18-ին Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ Մասնակցությամբ` ՄԵՂԱԴՐՈՂ ` Վ. ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Վ. ՂՈՒԿԱՍՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննելով ամբաստանյալ Վաղարշակ Վանիկի Ղուկասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 2012թ. հոկտեմբերի 30-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. 17.04.2012թ. ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 13117912 քրեական գործը: Նույն օրը Վաղարշակ Ղուկասյանը ձերբակալվել է: 18.04.2012թ. որոշմամբ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել <<ստորագրություն չհեռանալու մասին>>։ 20.04.2012թ. Վաղարշակ Ղուկասյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով։ 14.07.2012թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան: 30.10.2012թ. դատավճռով` Վաղարշակ Ղուկասյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման 9 ամիս ժամկետով, պատժի ժամկետին հաշվակցվել է կալանքի տակ գտնվելու 1 օրը` թողնվել է կրելու 8 ամիս 29 օր ազատազրկում` պատժի կրման սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ Խափանման միջոց <<ստորագրություն չհեռանալու մասին>> թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը: Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ Ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչությունում պահվող գործարանային արտադրության 7.62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի <<46000890>> համարի ատրճանակը, նույն տրամաչափի գործարանային արտադրության 8 մարտական փամփուշտները վճռվել է թողնել պետական այդ հիմնարկի տնօրինությանը` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալի պաշտպանը: 2.Գործի փաստական հանգամանքները. Ըստ դատական ակտի. Վաղարշակ Ղուկասյանն ապօրինաբար ձեռք է բերել ու կրել է 7,62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի <<46000890>> համարի հրազեն հանդիսացող ատրճանակ և նույն տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամփուշտներ, որոնք 17.04.2012թ., ժամը 13։10-ին, հայտնաբերել ու առգրավվել են ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պետական պահպանության ծառայության հատուկ գումարտակի աշխատակիցները Երևանի Պուշկինի փողոցի հարևանությամբ նրան բռնելիս և զինաթափելիս` ՀՀ Ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկելուց անմիջապես առաջ։ 3/. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով: Պաշտպանն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18, 23, 107, 124-127, 360, 365, 397-399 հոդվածների պահանջները, որպիսի դատական սխալն ազդել է գործի ելքի վրա և հանգեցրել նույն օրենսգրքի 358 հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող, չհիմնավորված ու չպատճառաբանված մեղադրական դատական ակտի կայացման։ Դատարանն իր պաշտպանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում, սխալ է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10, 48, 61 հոդվածներով ամրագրված սկզբունքները և նշանակել է ակնհայտ խիստ պատիժ, որպիսի դատական սխալն ազդել է գործի ելքի վրա։ Դատարանն իր պաշտպանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում, չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածով ամրագրված իրավանորմը, որը ենթակա էր կիրառման ու պատժի կրման նպատակահարմարության մասով սույն դատական սխալն ազդել է գործի ելքի վրա։ Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները։ Այս կապակցությամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 29.02.2008թ. նախադեպային որոշմամբ պարզաբանել է, որ դատարանը պարտավոր է դատավճռում շարադրված հետևությունների ու դրանց հիմք կազմող փաստերի միջև ապահովել տրամաբանական (պատճառահետևանքային) կապ, իսկ 26.03.2010թ. որոշմամբ արձանագրել, որ պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը՝ լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածաթյունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի՝ ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտմանը։ Նման դիրքորոշում է հայտնել նաև Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտելով որպես ՄԻԵԿ-ի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված՝ անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տես Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի 06.09.2005թ. որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդուան ընդդեմ Ռումինիայի 15.02.2007թ. որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինաուն ընդդեմ Մոլդովայի 08.04.2008թ. որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)։ Առաջադրված մեղադրանքում ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում իր պաշտպանյալն իրեն մեղավոր չի ճանաչել, Դատարանում վիճարկել է առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը` պատճառաբանելով, որ ատրճանակն ու փամփուշտները գտել է պատահաբար՝ թփերում, և որ պատրաստվում էր դրանք հանձնել մոտակա ոստիկանության բաժնում, սակայն նախքան այդ բռնվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից։ Դատարանը, բացառապես հիմք ընդունելով գործի ելքով շահագրգռված ոստիկաններ Տիգրան Ալեքսանյանի, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի ցուցմունքները, չի պարզել անգամ, թե իր պաշտպանյալն այսպես կոչված <<հետապնդման>> պահին ուներ իրական հնարավորություն զենքը թաքցնելու կամ <<անհետ>> դեն նետելու, թե ոչ, մինչդեռ տվյալ հանգամանքի պարզաբանումն ու իրավական ճիշտ գնահատությունը որոշիչ նշանակություն կարոդ էր ունենալ սույն գործի լուծման համար։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 22.07.2005թ. որոշման մեջ արտահայտված է այն իրավական դիրքորոշումը, որ գործի ելքով շահագրգռված անձի ցուցմունքները, առանց դրանք հաստատող օբյեկտիվ ապացույցների առկայության, բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ հանցագործության դեպքը տեղի է ունեցել։ Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված արդարության ու պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանումը և ՀՀ քրեական օրենգրբի 10, 48, 61 հոդվածներով ամրագրված սկզբունքների կիրառելիության վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել ՎԲ-50/07, ՎԲ-55/07, ՎԲ-63/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-185/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ՎԲ-25/08, ԵՇԴ/0029/01/08, ՍԴ/0226/01/09, ԵԱՔԴ/0078/01/09 և բազմաթիվ այլ որոշումներում։ Դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 և 63 հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունն ու բացակայությունը։ Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: Դատարանն առանց հաշվի առնելու բողոքում նշված և իր իսկ կողմից հաստատված հանգամանքները` ոչ թե նպատակ է հետապնդել իրավաչափորեն ապահովելու քրեական օրենսդրության խնդիրները, պատժի նշանակման սկզբունքների, պատժի նպատակների իրացումը, այլև նշանակելով ակնհայտ խիստ պատիժ՝ խախտել է այդ սկզբունքները` չպատճառաբանելով, թե որոնք են առավել մեղմ պատժաչափի նշանակմամբ պատժի նպատակների իրացմանը խոչընդոտող հանգամանքները։ Վճռաբեկ դատարանը, իրականացնելով դատական պրակտիկայի միասնական կիրառման ապահովման սահմանադրական առաքելություն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառելիության վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել բազմաթիվ որոշումներով (ՎԲ-05/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-01/08, ԱՎԴ-0100/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՐԱԴ/0050/01/08, ԵԷԴ/0138/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԱԴ/0226/01/09, ԵԱՆԴ/0091/01/09, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0032/01/10 ...) արտահայտելով այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Դատարանը չի պատճառաբանել, թե կա արդյոք հասարակական շահ, համապատասխան ու բավարար պատճառ, որն արդարացնում է նահանջն իր պաշտպանյալի ազատության իրավունքի հարգանքի շեղումից, ապահովում պատժի նշանակմամբ հետապնդվող նպատակի իրավաչափությունը, առկա է արդյոք նման խիստ պատժի սոցիալական հիմնավորված պահանջը, թե որն է իր պաշտպանյալին հասարակությունից մեկուսացնելու անհրաժեշտությունը, թե որոնք են առավել մեղմ պատժի նշանակմամբ և պատժի պայմանականորեն չկիրառմամբ՝ ամբաստանյալի ուղղվելուն խոչընդոտող հանգամանքները: Վերոգրյալի հիման վրա` բողոքաբերը խնդրում է բեկանել և փոփոխել 30.10.2012թ. դատավճիռը՝ ճանաչել ու հռչակել Վաղարշակ Ղուկասյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով ու դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը, վերոգրյալ խնդրանքը չբավարարելու դեպքում` բեկանել ու փոփոխել դատավճիռը պատժի մասով, նշանակել ավելի մեղմ պատիժ և այն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել ու սահմանել փորձաշրջան կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել ու սահմանել փորձաշրջան: 3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները. Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, ներկայացված բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126 հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: Քրեադատավարական ապացուցման տարրեր հանդիսացող ապացույցների ստուգման, գնահատման, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ` ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում, քննության առնելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը հաստատված, իսկ ամբաստանյալի պատճառաբանությունները հերքված են քրեական գործով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ձեռք բերված և Դատարանում հետազոտված հետևյալ ապացույցներով. Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանն իրեն ըստ էության մեղավոր չի ճանաչել, Դատարանում վիճարկել է նրան առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը՝ պատճառաբանելով, թե ատրճանակն ու փամփուշտները գտել է պատահաբար` թփերում, և իբր պատրաստվում էր դրանք հանձնել մոտակա ոստիկանության բաժնում, սակայն նախքան այդ բռնվել է ոստիկանության աշխատակիցների կողմից։ Ամբաստանյալի պատճառաբանությունը` զենք ու ռազմամթերքը կամովին հանձնելու մտադրության վերաբերյալ, Դատարանն իրավացիորեն գտել է անհիմն և մտացածին, քանի որ այն հետապնդում է քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու (առանց բավարար հիմքերի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված «ներող» նորմը կիրառելու առումով) նպատակ, այն հերքված, իսկ նրան առաջադրված մեղադրանքն հաստատված է Դատարանում պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված և գնահատված ներքոհիշյալ ապացույցներով. ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի պարեկ, գործով վկա Տիգրան Ալեքսանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 17.04.2012թ., ժամը 13։00-ին, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի հետ, վերջինիս վարած ավտոմեքենայով, ՀՀ Ոստիկանության ակադեմիայի դասընթացներից տուն վերադառնալիս, գտնվելով ուսումնական արձակուրդում, Երևանի Մաշտոցի պողոտա-Ամիրյան փողոցի խաչմերուկին կից ավտոկանգառի մոտ նկատել են ամբոխ, դրա մեջ ակտիվությամբ առանձնացող 3-4 երիտասարդների, փորձել են մոտենալ ու պարզել եղելությունը։ Այդ երիտասարդները, տեսնելով իրենց ոստիկանական համազգեստները, արագ նստել են սև գույնի <<Ֆոլկսվագեն Տուարեգ>> մակնիշի ավտոմեքենան։ Իրենք մեքենայով հետապնդել են Երևանի Պուշկինի փողոցի ուղղությամբ շարժվող այդ ավտոմեքենան։ Այն կանգ է առել Պուշկին փողոցի խաչմերուկի մոտ, որից իջել է մի քաղաքացի, ինչպես հետագայում են պարզել` Վաղարշակ Ղուկասյանը, ով քայլել է Ե.Կողբացու փողոցի ուղղությամբ, սակայն նկատելով իրենց և կրած ոստիկանական համազգեստներից հասկանալով հետապնդվելու հանգամանքը` դիմել է փախուստի։ Համոզվելով, որ վերջինս ինչ-որ բան է թաքցնում` Հովհաննես Վարդանյանի հետ արդեն ոտքով շարունակել են հետապնդել նրան, բռնել են, իսկ ավտոմեքենան նստեցնելու պահին վերջինիս գոտկատեղում նկատել են <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակ։ Դավիթ Ազարյանն ատրճանակը վերցրել է իր մոտ` զինաթափելով Վաղարշակ Ղուկասյանին, իսկ ինքը բջջային հեռախոսով կապվել է ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանի հետ, ով նույն վաշտի ոստիկաններ Արամ Հակոբյանի և Արամ Կզարթմյանի հետ պարեկային ավտոմեքենայով գրեթե անմիջապես մոտեցել են իրենց։ Ատրճանակը Դավիթ Ազարյանն հանձնել է հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանին, որից հետո Վաղարշակ Ղուկասյանին բերման են ենթարկել ՀՀ Ոստիկանության Կենտրոնական բաժին։ Դեպքի կապակցությամբ ինքը զեկուցագիր է գրել և հայտնաբերված ատրճանակի ու փամփուշտների հետ միասին, Հակոբ Մկրտչյանի ներկայությամբ դրանք ներկայացրել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժնի աշխատակիցներին։ Գործով վկա ՀՀ Ոստիկանության շտաբի պարեկային ծառայության բաժնի ոստիկան Դավիթ Ազարյանի, ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի ոստիկան Հովհաննես Վարդանյանի` ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունքներով։ Վկաներ Հովհաննես Վարդանյանը և Դավիթ Ազարյանը Դատարանում նշել են նաև, որ Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերած ատրճանակը <<ՏՏ>> տեսակի էր, որի պահունակում եղել են 8 փամփուշտներ, իսկ Դավիթ Ազարյանն ավելացրել է, որ հայտնաբերած ատրճանակը, ըստ դրա վրա առկա գրառումների, չինական արտադրության էր։ ՀՀ Ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրամանատար, գործով վկա Հակոբ Մկրտչյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 17.04.2012թ., ժամը 13։00-ին, ՊՊԾ գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 1-ին դասակի ոստիկաններ Արամ Կզարթմյանի և Արամ Հակոբյանի հետ ավտոմեքենայով շրջիկ ծառայություն են իրականացրել, իրեն է զանգահարել նույն վաշտի 1-ին դասակի ոստիկան Տիգրան Ալեքսանյանն ու հայտնել, որ Պուշկինի փողոցում մի երիտասարդի են բռնել, որի մոտ ատրճանակ է հայտնաբերվել։ Անմիջապես հասնելով Պուշկին փողոց` ոստիկանների մոտից վերցրել է հայտնաբերված <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակը և 8 փամփուշտները, ապա զենքը կրած քաղաքացուն, ինչպես հետագայում են պարզել` Վաղարշակ Ղուկասյանին, իրենց ավտոմեքենայով տեղափոխել ու բերման են ենթարկել ոստիկանության բաժին` ներկայացնելով նաև հայտնաբերված 7,62 մմ տրամաչափի ատրճանակը և պահունակում եղած ութ փամփուշտները։ Ճանապարհին` ավտոմքենայի մեջ, Տիգրան Ալեքսանյանն իրեն պատմել է, որ 17.04.2012թ., Երևանի Մաշտոցի պողոտա-Ամիրյան փողոցի խաչմերուկի մոտ, նկատելով կասկածելի վարքագծով 3-4 երիտասարդների, դրանց թվում նաև Վաղարշակ Ղուկասյանին, հետապնդել են նրանց ավոտմեքենան, ապա` հետապնդելով ավտոմեքենայից իջած Վաղարշակ Ղուկասյանին, նրան բռնել, իսկ ավտոմեքենա նստեցնելու պահին նրա գոտկատեղում նկատել են ատրճանակն ու փամփուշտները, վերցրել այն և նոր միայն զանգահարել ու զեկուցել իրեն։ Նշել է նաև, որ Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ատրճանակը և փամփուշտները թեև մինչև Կենտրոնականի բաժին գնալը գտնվել են իր մոտ, սակայն այն Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցներին զեկուցագրին կից ներկայացրել է Տիգրան Ալեքսանյանը` իր ներկայությամբ։ ՀՀ Ոստիկանության Երևանի վարչության ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի 2-րդ դասակի ոստիկաններ, գործով վկաներ Արամ Կզարթմյանի և Արամ Հակոբյանի` ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունքներով: Որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված, ոստիկան Տիգրան Ալեքսանյանի կազմած ու ՀՀ Ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի պետին ուղղված զեկուցագրի առկայությամբ, համաձայն որի` 17.04.2012թ., ժամը 13։00-ին, Երևանի Մաշտոցի պողոտա-Պուշկին փողոց խաչմերուկի մոտ, ոստիկանության աշխատակիցներ Դ.Ազարյանը, Տ.Առաքելյանը և Հ.Վարդանյանը, հետապնդելով Վ. Ղուկասյանին, նրան բռնել են, իրենց ավտոմեքենան նստեցնելու պահին վերջինիս գոտկատեղից հայտնաբերել 7,62 մմ տրամաչափի չինական արտադրության <<ՏՏ>> տեսակի <<46000890>> համարի ատրճանակ ու թվով ութ փամփուշտներ։ Վ.Ղուկասյանը զինաթափվել և 17.04.2012թ. բերման է ենթարկվել Կենտրոնականի բաժին, ուր նույն զեկուցագրին կից ներկայացվել են նաև վերջինիս մոտից հայտնաբերված ատրճանակը և փամփուշտները։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված և գործին կցված` չինական, գործարանային արտադրության 7,62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի <<46000890>> համարի ատրճանակի ու գործարանային արտադրության 7,62մմ (7,62 x 25) տրամաչափի 8 մարտական փամփուշտների առկայությամբ։ Դատաձգաբանական փորձաքննության 17.04.2012թ., թիվ 754 եզրակացությամբ, համաձայն որի` փորձաքննությանը ներկայացված ատրճանակն հանդիսանում է չինական գործարանային արտադրության 7,62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդել <<46000890>> համարի ատրճանակ, պիտանի է կրակոցներ կատարելու համար և հանդիսանում է հրազեն։ Ներկայացված ատրճանակի պահունակում առկա 8 փամփուշտներն հանդիսանում են գործարանային արտադրության 7,62 մմ (7,62 x 25) տրամաչափի մարտական փամփուշտներ` նախատեսված <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակների համար, պիտանի են կրակոցներ կատարելու համար և հանդիսանում են ռազմամթերք։ Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատարանն իրավացիորեն հաստատված է համարել այն, որ ամբաստանյալ Վաղարշակ Ղուկասյանն ապօրինի ձեռք է բերել և կրել հրազեն հանդիսացող 7.62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի 46000890 համարի ատրճանակ ու ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամփուշտներ, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հանցավոր արարք, որն համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: Ամբաստանյալի մեղավորության վերաբերյալ հետևությանը Դատարանը հանգել է նախապես քննարկելով և մերժելով պատշպանական ճառում վերջինիս պաշտպան Ա.Խաչատրյանի հնչեցրած միջնորդությունը` իրեղեն ապացույց ճանաչված ատրճանակն ու փամփուշտները ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115 հոդվածի 3-րդ մասի ուժով որպես ապացույց անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ։ Մասնավորապես, պաշտպանը, պատճառաբանելով, որ դեպքի վայրում իր պաշտպանյալին բռնելիս և զինաթափելիս ոստիկանները տեղում զենքը չեն փորձարկել, հայտնաբերման կապակցությամբ որևէ արձանագրություն դարձյալ տեղում չեն կազմել, հայտնաբերած ատրճանակն առհասարակ չեն փաթեթավորել, այսինքն` չեն բացառել այն փոխելու հնարավորությունը, վիճարկել է Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված ու փորձագետին տրամադրված ատրճանակների նույնությունը, վերջին հաշվով` սույն գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և մեղադրանքի հիմքում դրված 7.62 մմ տրամաչափի <<ՏՏ>> տեսակի 54 մոդելի 46000890 համարի հրազենի ու ռազմամթերք հանդիսացող ութ մարտական փամփուշտների կրումն իր պաշտպանյալին մեղսագրելու հիմնավորվածությունը և օրինականությունը։ ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 115 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն, դատարանն առարկային իրեղեն ապացույցի նշանակություն է տալիս միայն այն դեպքում, եթե դրա մանրամասն նկարագրությամբ, կնքելով և այն ձեռք բերելուց անմիջապես հետո կատարված այլ մանրամասն գործողություններով բացառվել է առարկան փոխելու, առանձնահատկությունները, հատկանիշները, պարունակող հետքերն էապես փոփոխելու հնարավորությունը, կամ եթե դատարանում հետազոտվելուց անմիջապես առաջ այն ճանաչել են կասկածյալը, մեղադրյալը, տուժողը կամ վկան։ Տվյալ դեպքում ուսումնական արձակուրդում գտնվող ոստիկաններ Տիգրան Ալեքսանյանի, Հովհաննես Վարդանյանի և Դավիթ Ազարյանի ցուցմունքների համաձայն, նրանց կողմից ամբաստանյալի մոտ հայտնաբերված ատրճանակը վիզուալ զննմամբ գնահատել են որպես մարտական փամփուշտներով լիցքավորված հրազեն, ինչն ենթադրում էր նախևառաջ վերջինիս զինաթափում` մինչև ծառայության մեջ գտնվող ոստիկանական ուժերի ժամանումը։ Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով պարզվել է, որ շրջիկ ծառայություն իրականացնող ՊՊԾ գնդի հատուկ գումարտակի 1-ին վաշտի հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանի ու մյուսների կողմից դեպքի վայր ժամանելու պահին, ատրճանակը, վերը նշված տրամաբանությամբ, արդեն իսկ գտնվել է ոստիկան Դավիթ Ազարյանի մոտ, որը և այն փոխանցել է վաշտի հրամանատար Հակոբ Մկրտչյանին։ Վերջինս այդ պայմաններում տեղում ատրճանակի և փամփուշտների հայտնաբերման փաստն արձանագրելը, բնականաբար նաև փաթեթավորելը նպատակահարմար չի համարել, համապատասխան արձանագրություն չի կազմել, այլ Վաղարշակ Ղուկասյանին (զենքով ու փամփուշտներով հանդերձ) ապօրինաբար զենք կրելու կասկածանքով անմիջապես բերման է ենթարկել ՀՀ Ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, որտեղ և համապատասխան զեկուցագրով ատրճանակն ու փամփուշտները ներկայացվել են ոստիկանության այդ բաժնի աշխատակիցներին։ Տիգրան Ալեքսանյանի կազմած (գործով որպես ապացույց ճանաչված) զեկուցագրի համաձայն, Վաղարշակ Ղուկասյանի մոտ հայտնաբերված և վերցված ատրճանակն ու փամփուշտները նույն օրը զեկուցագրում մանրամասն նկարագրվելուց և անհատականացվելուց հետո, զեկուցագրին կից ներկայացվել են Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցներին, որոնք էլ իրենց հերթին արդեն իսկ փաթեթավորել և կնքել են դրանք` նույն օրը ներկայացնելով փորձաքննության։ Փաթեթավորման ու կնքման փաստը Դատարանն հաստատված է համարել դատաքննությամբ հետազոտված մեկ այլ ապացույցի` դատաձգաբանական փորձաքննության 17.04.2012թ. թիվ 754 եզրակացությամբ, որի ներածական մասի գրառումների համաձայն, զեկուցագրում նկարագրված ատրճանակը և 8 փամփուշտները ՀՀ Ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչության փորձագետին են ներկայացվել փաթեթավորված ու կնքված Կենտրոնականի բաժնի <<ծրարների համար>> կնիքի դրոշմաթղթով, ընդ որում` փորձագետը փաթեթավորման և կնքման խախտումներ չի հայտնաբերել։ Ավելին, Դատարանում որպես վկա հարցաքննված Տիգրան Ալեքսանյանը և Հակոբ Մկրտչյանը պնդել են ամբաստանյալին անմիջապես դեպքի վայրից Կենտրոնականի բաժին բերման ենթարկելու, վերջինիս մոտ հայտնաբերված <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակն ու 8 մարտական փամփուշտներն այդ բաժին ներկայացնելու փաստը, իսկ վկա Դավիթ Ազարյանը նույնիսկ վերհիշել և Դատարանին հայտնել է, որ ամբաստանյալի մոտ հայտնաբերած ատրճանակը չինական արտադրության էր, ինչը համապատասխանում է նույն օրը դատաձգաբանական փորձաքննության ներկայացված <<ՏՏ>> տեսակի ատրճանակն անհատականացնող տվյալներին։ Բացի այդ, ամբաստանյալը մինչդատական ու դատական վարույթների ընթացքում հարցաքննվելիս, առհասարակ չի վիճարկել իր մոտ հայտնաբերված և առգրավված ատրճանակի ու փամփուշտների` կրակելու համար պիտանի լինելու հարցը, ընդհակառակը, դեռևս 17.04.2012թ. որպես կասկածյալ հարցաքննվելիս հայտնել էր, որ նույն օրը ծառի տակ գտնելով ատրճանակ, հասկացել է, որ այն <<զենք է>>, որի պատճառով էլ որոշել է այն տանել և միանգամից հանձնել մոտակա ոստիկանության բաժնում, սակայն բռնվել է։ Վերոշարադրյալի հիման վրա Դատարանը պատճառաբանված կերպով փաստել է, որ ամբաստանյալի մոտ հայտնաբերված ատրճանակի և փամփուշտների արձանագրման ու փաթեթավորման իրականացումը ոչ թե անմիջապես դրանց հայտնաբերման վայրում, այլ կարճ ժամանակ անց, Կենտրոնականի բաժնում, ամենևին էլ իրեղեն այդ ապացույցի թույլատրելիությունը և օգտագործման հնարավորությունը վիճարկող բավարար փաստարկ չէ, քանի որ` - անմիջապես հայտնաբերման վայրում ուսումնական արձակուրդի մեջ գտնվող ոստիկանների կողմից այդ ատրճանակը և փամփուշտները վերցնելը (նույնիսկ համապատասխան արձանագրություն չկազմելու ու հայտնաբերվածը չփաթեթավորելու պայմաններում) հետապնդել է սույն գործով ամբաստանյալին անհապաղ զինաթափելու, դրանով իսկ իրենց և հասարակության անվտանգությունն հնարավոր ոտնձգությունից ապահովելու նպատակ. - դեպքի վայր ժամանած շրջիկ ծառայության մեջ գտնվող ոստիկանների կողմից ատրճանակը և փամփուշտները Դավիթ Ազարյանից վերցնելու փաստը տեղում չի արձանագրվել ու փաթեթավորում չի իրականացվել, սակայն հայտնաբերվածը զեկուցագրում մանրամասն նկարագրվել (ատրճանակի տեսակ, մոդել, համար, դրա և փամփուշտների տրամաչափ և այլն) ու զեկուցագրին կից գրեթե անմիջապես ներկայացվել են հետաքննության մարմնին` Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցներին, որտեղ և դրանք փաթեթավորել ու կնքել են` բացառելով այն փոխելու նույնիսկ նվազագույն հնարավորությունը։ Այսպիսով, ամբաստանյալի մոտ հայտնաբերված ատրճանակի և փամփուշտների ենթադրյալ փոխման վերաբերյալ պաշտպանական կողմի առաջ քաշած վարկածն անհիմն է, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի վկայակոչված նորմի պահանջների ճիշտ ու անկողմնակալ մեկնաբանությունից և սույն գործով պարզված ողջ փաստական հանգամանքերի պատշաճ գնահատման արդյունքներից։ Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի առաջ քաշած հերթական վարկածին` հրազենը և փամփուշտները կամովին հանձնելու վերաբերյալ, Դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ այն ևս անհիմն է, չի բխում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների պատշաճ գնահատման արդյունքներից, որպիսի հետևության հանգում է հետևյալ վերլուծություններով ու դատողություններով. Ամբաստանյալին նկատելու, հետապնդելու և բռնելուն նախորդող վերջինիս ու ոստիկանների գործողությունների համալիր վերլուծությունից, Վաղարշակ Ղուկասյանին բռնելու և հրազենն հայտնաբերելու վայրից ակնհայտ է, որ վերջինս ոստիկանության բաժին ներկայանալու ու նրա մեկնաբանմամբ` գտած ատրճանակը և փամփուշտները կամովին հանձնելու մտադրություն չի ունեցել, այդ ուղղությամբ որևէ գործնական քայլ չի կատարել` անգամ համազգեստով նրան հետապնդող ոստիկաններին վերստին նկատելու ու վազքով նրանցից փախուստի փորձ կատարելու պարագայում։ Ավելին, <<Ֆոլկսվագեն Տուարեգ>> մակնիշի ավտոմեքենայից ամբաստանյալի իջնելու և բռնվելու վայրում, առավել ևս` մոտակայքում, ոստիկանության որևէ ստորաբաժանում չկա։ Բացի այդ, ատրճանակն ու փամփուշտներն նրա մոտ ոստիկաններն հայտնաբերել են վերջինիս կամքից անկախ հանգամանքներով` ոստիկանների աչալրջության և ամբաստանյալին հետևողականորեն հետապնդելու ու բռնելու արդյունքում, որի պայմաններում կամավորությամբ հրազենը և ռազմամթերքն հանձնելու` ամբաստանյալի մտադրության ու նպատակի մասին խոսելը և այդ փաստարկով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 5-րդ մասի վկայակոչմամբ զենքի ապօրինի ձեռքբերումն ու կրումն <<օրինականացնելն>> անհիմն է, իրականում հետապնդում է անխուսափելի քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ամբաստանյալին զերծ պահելու նպատակ։ Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ Դատարանը պատիժ նշանակելիս, պատժի տեսակը և չափը որոշելիս պահպանել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները և նշանակել է համաչափ պատիժ, որի միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում: Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումը անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված ու փոխհամաձայնեցված են, /մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները, և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին/: Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի և արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը: Վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բավարար չափով ստուգման ու բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել վերաքննիչ բողոքներում մատնանշված բոլոր հանգամանքները, նրանց կողմից կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում անձը բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես վերջինիս երիտասարդ լինելը, նախկինում դատապարտված չլինելը, իսկ որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը (Երևանի <<Անի>> համատիրության նախագահ Վ.Մկրտչյանի կողմից 29.10.2012թ. տրված բնութագիր) և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք չարձանագրելով` Դատարանն իրավացիորեն վերջինիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10 հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին: Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ պաշտպանի փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ դրանք ևս անհիմն են և չպատճառաբանված` նկատի ունենալով հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածը սահմանում է. եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելիս, հանգում է այն եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Նշված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում, դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն գոյություն ունեցող տվյալների օբյեկտիվ վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս, իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկներն` իր պաշտպանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը մեղմացնելու, պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, հիմնավորված և պատճառաբանված չեն և հաշվի առնելով վերջիններիս մեղսագրված հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող վերոգրյալ տվյալները, այդ թվում պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելն ու դաստիարակվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան: Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն գործով թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, ուստի գտնում է, որ Դատարանի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված և այն բեկանելու, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394, 402 հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. հոկտեմբերի 30-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Վաղարշակ Վանիկի Ղուկասյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235 հոդվածի 1-ին մասով: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 18-12-2012 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 22-01-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր`81 թերթ,2-րդ`141,3-րդ`50 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 22-01-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 81, 141, 51 |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-1067/13 |