Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0121/01/12
Վիճակագրական տողի համար :
7.8
Պատասխանող
Մարատ Օգանեզով
Մարատ Օգանեզով Կարենի
Մարատ Օգանեզով
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սերգեյ Չիչոյան
Եվա Դարբինյան
Գագիկ Ավետիսյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սերգեյ Չիչոյան
Եվա Դարբինյան
Գագիկ Ավետիսյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Գագիկ Պողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2013-05-20 | 10:30 | 2 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2013-02-27 | 10:00 | 1 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2013-02-13 | 09:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2013-02-06 | 10:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2013-01-16 | 10:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-12-25 | 10:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-12-07 | 10:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-11-23 | 10:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-11-08 | 10:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-10-26 | 10:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-10-16 | 10:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-10-04 | 10:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-09-20 | 10:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-09-11 | 10:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-08-30 | 16:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-08-17 | 10:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-07-20 | 15:00 | 1 | Չի կայացել |
Գործ ԵԿԴ/0121/01/12
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
20 մայիսի 2013թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ
ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ա. ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Լ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Մ. ՕԳԱՆԵԶՈՎԻ
դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի պաշտպան Լիանա Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը` Մարատ Կարենի Օգանեզովի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճռի դեմ
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2012 թվականի մարտի 29-ին ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հետաքննության վարչության 1-ին բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով հարուցվել է թիվ 83153212 քրեական գործը:
2012 թվականի հունիսի 25-ին Մարատ Կարենի Օգանեզովը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2012 թվականի հուլիսի 09-ին ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի կողմից քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մարատ Կարենի Օգանեզովի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
2012 թվականի օգոստոսի 17-ին ամբաստանյալ Մարատ Կարենի Օգանեզովին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու արդյունքում պետությանը 9.512.348 ՀՀ դրամի չափով վնաս պատճառելու համար:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճռով Մարատ Կարենի Օգանեզովը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով և դատապարտվել ազատազրկման 3/երեք տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի նկատմամբ կիրառվել է <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 3-րդ ենթակետը պատժաչափի չկրած մասը կրճատվել է մեկ երրորդով:
Վճռվել է պատժաչափի չկրած մասը կրճատելու հաշվարկը կատարել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Մ.Օգանեզովից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 3.512.348 /երեք միլիոն հինգ հարյուր տասներկու հազար երեք հարյուր քառասունութ/ ՀՀ դրամ որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում:
Մ.Օգանեզովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, և նրա պատժի սկիզբը հաշվվել է նրան կալանքի վերցնելու օրվանից:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2013 թվականի ապրիլի 04-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 08-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
Առաջին ատյանի դատարանը դատաքննությամբ պարզել է, որ ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովը 2004 թվականի հոկտեմբերի 14-ից 50% բաժնեմասով հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված <<Դարմ>> ՍՊ ընկերության հիմնադիրներից մեկը և տնօրենը, իսկ 2007 թվականի հոկտեմբերի 15-ից նաև <<Նեթֆորյու>> ՍՊ ընկերության 50% բաժնեմասով հիմնադիրներից մեկը: Մինչև 2010 թվականը նրա ղեկավարած <<Դարմ>> ՍՊ ընկերությունը, իրականացնելով ֆուրշետների կազմակերպման գործունեություն, վճարել է պարզեցված հարկ, մինչդեռ <<Ավելացված արժեքի հարկի մասին>> ՀՀ օրենքի (նախկին խմբագրությամբ) 2-րդ և 3-րդ հոդվածների համաձայն` 2009 թվականի հունվարի 1-ից ընկերությունը հանդիսացել է ավելացված արժեքի հարկ վճարող:
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի 11.09.2010թ. թիվ 1011722 հանձնարարագրով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Մյասնիկյանի հարկային տեսչության համապատասխան աշխատակիցներին հանձնարարվել է ՀՀ օրենսդրությամբ հարկային մարմնին վերապահված իրավասության սահմաններում <<Դարմ>> ՍՊ ընկերությունում կատարել բյուջեի հետ փոխհարաբերությունների և հարկային մարմնի կողմից վերահսկվող օրենսդրության առանձին պահանջների կատարման ճշտության ստուգում:
Ստուգման հանձնարարագրին ամբաստանյալը ծանոթացել է 18.09.2010թ-ին, իսկ ստուգումը փաստացի սկսվել է 06.10.2010թ-ին: Ստուգման հանձնարարագիրն ստանալուց հետո ամբաստանյալը հարկային տեսչություն է ներկայացրել 2009 թվականի և 2010 թվականի 1-ին ու 2-րդ եռամսյակների համար ավելացված արժեքի հարկի հաշվարկները, որոնց համաձայն կատարված ստւգման արդյունքում 26.10.2010թ. կազմված հ.1011722 ակտով, արձանագրվել են լրացուցիչ հարկային պարտավորություններ, և դատահաշվապահական փորձաքննության 13.03.2012թ. հմ.11-1907 եզրակացությամբ ծավալված գործունեության արդյունքում գոյացած դրամական միջոցներով, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից <<Դարմ>> ՍՊ ընկերության հարկային պարտավորությունը պետական բյուջեի նկատմամբ 27.10.2010թ. դրությամբ կազմել է 17.379.865 դրամ, որից 9.512.348 դրամն ապառքի գումարն է, իսկ մնացածը տուժանքների:
Թեև <<Դարմ>> ՍՊ ընկերությունը նույն եզրակացության համաձայն հնարավորություն է ունեցել մասնակիորեն 01.01.2009թ. ակտիվների մնացորդի 12.182.000 դրամի չափով վճարելու վերը նշված գումարի մի մասը, սակայն ամբաստանյալը չի կատարել վճարումներ և ընկերության ակտիվներում առկա գումարները ծախսել է անձնական կարիքների համար` պետությանը պատճառելով 9.512.348 դրամի չափով վնաս:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 30.03.2012թ. վճռով <<Դարմ>> ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ: Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալը պետությանը պատճառված վնասի գումարից կամովին վճարել է 6.000.000 դրամ:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ դատարանը կայացրել է ակնհայտ անարդար դատավճիռ` խախտելով նյութական և դատավարական նորմերը:
Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմինը Մարատ Օգանեզովին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատաեսված արարք կատարելու համար:
Վերլուծելով հոդվածի դիսպոզիցիան ակհայտ է դառնում, որ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի համար անձը պետք է կատարի որոշակի դիտավորյալ գործողություններ, որոնք ուղղված կլինեն սնանկության առաջացմանը: Դրանք են` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը, անվճարունակության հատկանիշների չափի ավելացումը:
Առաջադրված մեղադրանքում պարզ ձևակեպված չէ, թե հատկապես, որ գործողությունների կատարման արդյունքում է Մ.Օգանեզովը ստեղծել կանխամտածված սնանկության հատկանիշներ:
Թե նախաքննության, և թե դատաքննության ընթացքում գործով վկաների ցուցմունքներով հիմնավորվել է, որ իր պաշտպանյալը հանդիսացել է միաժամանակ երկու ընկերությունների հիմնադիր, որոնցից մեկը գործունեություն չի ծավալել, սակայն լուծարման գործընթաց չի սկսել, քանի որ առհասարակ մոռացել էր նշված ընկերության գոյության մասին և, որի արդյունքում պետությանը պատճառվել է 9.512.348 ՀՀ դրամի վնաս:
Հանցագործությունը նշված հոդվածով չի կարող որակվել, եթե անձը իր գործողություններում թույլ է տվել անհեռատեսություն և անփույթ վերաբերմունք, ինչի վառ օրինակ է վերը նշվածը:
Պաշտպանական կողմը գտնում է, որ թե նախաքննական մարմինը, թե ընդհանուր իրավասության դատարանը ճիշտ չեն գնահատել գործով ձեռք բերված ապացույցները, անտեսել են վերը նշված հանգամանքները, ինչի արդյունքում իր պաշտպանյալին առաջադրվել է անհիմն մեղադրանք:
Նշանակված պատիժն ամբաստանյալի կողմից կրելու հարցը քննարկելիս՝ ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից, պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, դատարանը գտել է, որ պատժի նպատակները կիրականանան նշանակ¬ված պատիժը Մ.Օգանեզովի կողմից կրելու պայմաններում:
Ընդ որում, դատարանը նման հետևության է հանգել ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից, սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, հիմնվելով կատարված հանցագոր¬ծության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների բազմակող¬մանի գնահատման վրա:
Թեև դատարանը դատական ակտում նշել է պատասխանատվությունը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքները, սակայն դրանք իրականում կրել են ֆորմալ բնույթ, քանի որ, եթե դատարանն իրականում հաշվի առներ նշված նորմերը, ապա իր պաշտպանյա¬լի նկատմամբ կկիրառեր մեղմ պատիժ:
Ընդհանուր իրավասության դատարանը հաշվի առնելով կատարած հանցավոր արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, չգտնելով պատաս¬խանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ, իր պաշտպանյալին դատապարտել է ազատազրկման և քննության չի առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորությունը:
Դատարանը հաշվի չի առել և ըստ արժանվույնս չի գնահատել այն հանգամանքները, որ իր պաշտպանյալը նախկինում դատա¬պարտված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, բազմանդամ ընտանիքի միակ կերակրողն է, խնամքին են գտնվում անչափահաս երկու երեխաները, սպասում է նաև երրորդ երեխային, վերականգնել է պատճառած վնասի 70 տոկոսից ավելին և շարունակում է հատուցել պետությանը պատճառած վնասը:
Ելնելով վերոգրյալից պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը խնդրել է վերանայել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 27.02.2013թ. կայացրած դատավճիռը, Մարատ Օգանեզովին ճանաչել անմեղ և արդարացնել: Եթե դատարանը գտնի, որ Մ.Օգանեզովին առաջադրած մեղադրանքը հիմնավոր է, իսկ դատական ակտը՝ արդարացի, խնդրել է փոփոխել Մ.Օգանեզովի նկատմամբ նշանակված պատիժը` 3 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նշանակել ազատազրկման հետ չկապված պատիժ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել ու նշանակել փորձաշրջան:
Վերաքննիչ դատարանում պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը հայտնեց, որ ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովն ամբողջությամբ հատուցել է պետությանը պատճառված վնասը, ուստի վերաքննիչ բողոքը պնդում է միայն պատժի մասով:
4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված պատասխանը.
Մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության սեփականության և տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Սիմոնյանը վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ հայտնեց, որ նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովն ամբողջությամբ հատուցել է պետությանը պատճառված վնասը` 9.512.348 ՀՀ դրամի չափով, չի առարկում, որպեսզի նրա նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի:
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանության կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրողի պատասխանը, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ սխալ է թույլ տվել:
Դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքով պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը խնդրել է այն վերանայել, Մարատ Օգանեզովին ճանաչել անմեղ և արդարացնել, եթե դատարանը գտնի, որ Մ.Օգանեզովին առաջադրած մեղադրանքը հիմնավոր է, իսկ դատական ակտը՝ արդարացի, խնդրել է փոփոխել Մ.Օգանեզովի նկատմամբ նշանակված պատիժը և նշանակել ազատազրկման հետ չկապված պատիժ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել ու նշանակել փորձաշրջան:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք…
…3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն.
«1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն. «Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն.
«Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. «Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն ….
….6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ…»:
Առաջին ատյանի դատարանում առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովն իրեն մեղավոր է չի ճանաչել, պատճառաբանելով, որ կանխամտածված չի ստեղծել անվճարունակության հատկանիշներ, այլ թույլ է տվել անփութություն:
Առաջին ատյանի դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված և դատական ակտում շարադրված ապացույցները` վկաներ, «Ինտերմինացիոն» ՍՊ ընկերության տնօրեն, Գոհար Կատվալյանի, «Նեթֆորյու» ՍՊ ընկերության 50% բաժնեմասով հիմնադիր, Վլադիմիր Սոֆյանի ցուցմունքները, դատահաշվապահական փորձաքննության 013.03.2012թ. հմ. 11-1907 եզրակացությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Նեթֆորյու» և «Դարմ» ՍՊ ընկերությունների վերաբերյալ փաստաթղթերը, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի 11.09.2010թ. թիվ 1011722 հանձնարարագրը, 26.10.2010թ. թիվ 1011722 ստուգման ակտի, «Դարմ» ՍՊ ընկերության կողմից հարկային մարմիններին ներկայացված ավելացված արժեքի հարկի, շահութահարկի, եկամտահարկի հաշվարկների, հաշվապահական հաշվեկշռի, ֆինանսական արդյունքների մասին հաշվետվությունների ու «Դարմ» ՍՊ ընկերության հարկային ու սոցիալական ապահովադրի գործերը, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, քրեական գործի` դատարանի կողմից գնահատված ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվել է, որ ամբաստանյալը որպես ընկերության հիմնադիր և տնօրեն, անձնական շահերից ելնելով ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ և պարտատիրոջը պատճառվել է խոշոր վնաս, այսինքն` կատարել է հանցագործություն` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, որով և պետք է պատասխանատվության ենթարկվի:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-127-րդ հոդվածների դրույթները, դատավճռում շարադրված ապացույցները ենթարկելով բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման, հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովին առաջադրված մեղադրանքը գնահատելու և այն հիմնավորված համարելու համար:
Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն առ այն, որ դատարանը ճիշտ չի գնահատել գործով ձեռք բերված ապացույցները, ինչի արդյունքում Մարատ Օգանեզովին առաջադրվել է անհիմն մեղադրանք:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ քրեական գործի քննության ընթացքում նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի արարքի որակման հարցում քրեական օրենքը կիրառվել է ճիշտ և կատարած հանցավոր արարքի համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի:
Այս առումով բողոքաբերի պատճառաբանությունները չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ դատավճիռը բեկանելու և արդարացման դատավճիռ կայացնելու համար:
Քննության առնելով վերաքննիչ բողոքի փաստարկները` ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակելու մասին, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը:
Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: (…)» /Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշում/:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, հաշվի առնելով հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող տվյալները` բնակության վայրում դրական բնութագրվելը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` պետությանը պատճառված վնասը մասամբ հատուցելը, խնամքին 5 անձի առկայությունը, որոնցից երկուսը` մինչև 14 տարեկան երեխաներն են, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգել է եզրակացության, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր չէ առանց հասարակությունից նրան մեկուսացնելու պայմանական դատապարտության միջոցով, հետևաբար նա պետք է դատապարտվի ազատազրկման և կրի նշանակված պատիժը:
Վերաքննիչ բողոքին կցված և վերաքննիչ դատարանին ներկայացված վճարման անդորագրերի համաձայն` ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովը հատուցել է պետությանը պատճառված վնասի չհատուցված մասը` 3.513.000 ՀՀ դրամի չափով, այսինքն ամբողջությամբ հատուցել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը:
Բացի այդ, ՀՀ ԱՆ «Վերարտադրողական առողջության, պերինատալոգիայի, մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի հանրապետական ինստիտուտ» ՓԲ ընկերության 02.02.2013թ. թիվ 67 տեղեկանքի համաձայն` Մարատ Օգանեզովի կինը` Աննա Մնացականյանը, հղի է:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով ի հայտ է եկել նոր հանգամանք` ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի կողմից պետությանը պատճառված վնասն ամբողջությամբ հատուցելու վերաբերյալ, որը նվազեցնում է ամբաստանյալի կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը:
Վերաքննիչ դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով և հաշվի առնելով ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ պետությանը պատճառված վնասն ամբողջությամբ հատուցվել է, գտնում է, որ Մարատ Օգանեզովի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Վերը նշված նկատառումներով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճիռը` պատժի մասով, պետք է փոփոխել` Մարատ Օգանեզովի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի պաշտպան Լիանա Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մարատ Կարենի Օգանեզովի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, պատժի մասով, փոփոխել:
Ամբաստանյալ Մարատ Կարենի Օգանեզովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նշանակված պատիժը` ազատազրկում 3/երեք/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2/երկու/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Մարատ Կարենի Օգանեզովի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքին` ըստ բնակության վայրի:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
20 մայիսի 2013թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ
ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ա. ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Լ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Մ. ՕԳԱՆԵԶՈՎԻ
դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի պաշտպան Լիանա Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը` Մարատ Կարենի Օգանեզովի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճռի դեմ
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2012 թվականի մարտի 29-ին ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հետաքննության վարչության 1-ին բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով հարուցվել է թիվ 83153212 քրեական գործը:
2012 թվականի հունիսի 25-ին Մարատ Կարենի Օգանեզովը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2012 թվականի հուլիսի 09-ին ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի կողմից քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մարատ Կարենի Օգանեզովի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
2012 թվականի օգոստոսի 17-ին ամբաստանյալ Մարատ Կարենի Օգանեզովին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու արդյունքում պետությանը 9.512.348 ՀՀ դրամի չափով վնաս պատճառելու համար:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճռով Մարատ Կարենի Օգանեզովը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով և դատապարտվել ազատազրկման 3/երեք տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի նկատմամբ կիրառվել է <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 3-րդ ենթակետը պատժաչափի չկրած մասը կրճատվել է մեկ երրորդով:
Վճռվել է պատժաչափի չկրած մասը կրճատելու հաշվարկը կատարել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Մ.Օգանեզովից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 3.512.348 /երեք միլիոն հինգ հարյուր տասներկու հազար երեք հարյուր քառասունութ/ ՀՀ դրամ որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում:
Մ.Օգանեզովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, և նրա պատժի սկիզբը հաշվվել է նրան կալանքի վերցնելու օրվանից:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2013 թվականի ապրիլի 04-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 08-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
Առաջին ատյանի դատարանը դատաքննությամբ պարզել է, որ ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովը 2004 թվականի հոկտեմբերի 14-ից 50% բաժնեմասով հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված <<Դարմ>> ՍՊ ընկերության հիմնադիրներից մեկը և տնօրենը, իսկ 2007 թվականի հոկտեմբերի 15-ից նաև <<Նեթֆորյու>> ՍՊ ընկերության 50% բաժնեմասով հիմնադիրներից մեկը: Մինչև 2010 թվականը նրա ղեկավարած <<Դարմ>> ՍՊ ընկերությունը, իրականացնելով ֆուրշետների կազմակերպման գործունեություն, վճարել է պարզեցված հարկ, մինչդեռ <<Ավելացված արժեքի հարկի մասին>> ՀՀ օրենքի (նախկին խմբագրությամբ) 2-րդ և 3-րդ հոդվածների համաձայն` 2009 թվականի հունվարի 1-ից ընկերությունը հանդիսացել է ավելացված արժեքի հարկ վճարող:
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի 11.09.2010թ. թիվ 1011722 հանձնարարագրով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Մյասնիկյանի հարկային տեսչության համապատասխան աշխատակիցներին հանձնարարվել է ՀՀ օրենսդրությամբ հարկային մարմնին վերապահված իրավասության սահմաններում <<Դարմ>> ՍՊ ընկերությունում կատարել բյուջեի հետ փոխհարաբերությունների և հարկային մարմնի կողմից վերահսկվող օրենսդրության առանձին պահանջների կատարման ճշտության ստուգում:
Ստուգման հանձնարարագրին ամբաստանյալը ծանոթացել է 18.09.2010թ-ին, իսկ ստուգումը փաստացի սկսվել է 06.10.2010թ-ին: Ստուգման հանձնարարագիրն ստանալուց հետո ամբաստանյալը հարկային տեսչություն է ներկայացրել 2009 թվականի և 2010 թվականի 1-ին ու 2-րդ եռամսյակների համար ավելացված արժեքի հարկի հաշվարկները, որոնց համաձայն կատարված ստւգման արդյունքում 26.10.2010թ. կազմված հ.1011722 ակտով, արձանագրվել են լրացուցիչ հարկային պարտավորություններ, և դատահաշվապահական փորձաքննության 13.03.2012թ. հմ.11-1907 եզրակացությամբ ծավալված գործունեության արդյունքում գոյացած դրամական միջոցներով, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից <<Դարմ>> ՍՊ ընկերության հարկային պարտավորությունը պետական բյուջեի նկատմամբ 27.10.2010թ. դրությամբ կազմել է 17.379.865 դրամ, որից 9.512.348 դրամն ապառքի գումարն է, իսկ մնացածը տուժանքների:
Թեև <<Դարմ>> ՍՊ ընկերությունը նույն եզրակացության համաձայն հնարավորություն է ունեցել մասնակիորեն 01.01.2009թ. ակտիվների մնացորդի 12.182.000 դրամի չափով վճարելու վերը նշված գումարի մի մասը, սակայն ամբաստանյալը չի կատարել վճարումներ և ընկերության ակտիվներում առկա գումարները ծախսել է անձնական կարիքների համար` պետությանը պատճառելով 9.512.348 դրամի չափով վնաս:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 30.03.2012թ. վճռով <<Դարմ>> ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ: Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալը պետությանը պատճառված վնասի գումարից կամովին վճարել է 6.000.000 դրամ:
3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ դատարանը կայացրել է ակնհայտ անարդար դատավճիռ` խախտելով նյութական և դատավարական նորմերը:
Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմինը Մարատ Օգանեզովին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատաեսված արարք կատարելու համար:
Վերլուծելով հոդվածի դիսպոզիցիան ակհայտ է դառնում, որ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի համար անձը պետք է կատարի որոշակի դիտավորյալ գործողություններ, որոնք ուղղված կլինեն սնանկության առաջացմանը: Դրանք են` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը, անվճարունակության հատկանիշների չափի ավելացումը:
Առաջադրված մեղադրանքում պարզ ձևակեպված չէ, թե հատկապես, որ գործողությունների կատարման արդյունքում է Մ.Օգանեզովը ստեղծել կանխամտածված սնանկության հատկանիշներ:
Թե նախաքննության, և թե դատաքննության ընթացքում գործով վկաների ցուցմունքներով հիմնավորվել է, որ իր պաշտպանյալը հանդիսացել է միաժամանակ երկու ընկերությունների հիմնադիր, որոնցից մեկը գործունեություն չի ծավալել, սակայն լուծարման գործընթաց չի սկսել, քանի որ առհասարակ մոռացել էր նշված ընկերության գոյության մասին և, որի արդյունքում պետությանը պատճառվել է 9.512.348 ՀՀ դրամի վնաս:
Հանցագործությունը նշված հոդվածով չի կարող որակվել, եթե անձը իր գործողություններում թույլ է տվել անհեռատեսություն և անփույթ վերաբերմունք, ինչի վառ օրինակ է վերը նշվածը:
Պաշտպանական կողմը գտնում է, որ թե նախաքննական մարմինը, թե ընդհանուր իրավասության դատարանը ճիշտ չեն գնահատել գործով ձեռք բերված ապացույցները, անտեսել են վերը նշված հանգամանքները, ինչի արդյունքում իր պաշտպանյալին առաջադրվել է անհիմն մեղադրանք:
Նշանակված պատիժն ամբաստանյալի կողմից կրելու հարցը քննարկելիս՝ ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից, պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, դատարանը գտել է, որ պատժի նպատակները կիրականանան նշանակ¬ված պատիժը Մ.Օգանեզովի կողմից կրելու պայմաններում:
Ընդ որում, դատարանը նման հետևության է հանգել ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից, սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, հիմնվելով կատարված հանցագոր¬ծության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների բազմակող¬մանի գնահատման վրա:
Թեև դատարանը դատական ակտում նշել է պատասխանատվությունը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքները, սակայն դրանք իրականում կրել են ֆորմալ բնույթ, քանի որ, եթե դատարանն իրականում հաշվի առներ նշված նորմերը, ապա իր պաշտպանյա¬լի նկատմամբ կկիրառեր մեղմ պատիժ:
Ընդհանուր իրավասության դատարանը հաշվի առնելով կատարած հանցավոր արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, չգտնելով պատաս¬խանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ, իր պաշտպանյալին դատապարտել է ազատազրկման և քննության չի առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորությունը:
Դատարանը հաշվի չի առել և ըստ արժանվույնս չի գնահատել այն հանգամանքները, որ իր պաշտպանյալը նախկինում դատա¬պարտված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, բազմանդամ ընտանիքի միակ կերակրողն է, խնամքին են գտնվում անչափահաս երկու երեխաները, սպասում է նաև երրորդ երեխային, վերականգնել է պատճառած վնասի 70 տոկոսից ավելին և շարունակում է հատուցել պետությանը պատճառած վնասը:
Ելնելով վերոգրյալից պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը խնդրել է վերանայել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 27.02.2013թ. կայացրած դատավճիռը, Մարատ Օգանեզովին ճանաչել անմեղ և արդարացնել: Եթե դատարանը գտնի, որ Մ.Օգանեզովին առաջադրած մեղադրանքը հիմնավոր է, իսկ դատական ակտը՝ արդարացի, խնդրել է փոփոխել Մ.Օգանեզովի նկատմամբ նշանակված պատիժը` 3 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նշանակել ազատազրկման հետ չկապված պատիժ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել ու նշանակել փորձաշրջան:
Վերաքննիչ դատարանում պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը հայտնեց, որ ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովն ամբողջությամբ հատուցել է պետությանը պատճառված վնասը, ուստի վերաքննիչ բողոքը պնդում է միայն պատժի մասով:
4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված պատասխանը.
Մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության սեփականության և տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Սիմոնյանը վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ հայտնեց, որ նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովն ամբողջությամբ հատուցել է պետությանը պատճառված վնասը` 9.512.348 ՀՀ դրամի չափով, չի առարկում, որպեսզի նրա նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի:
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանության կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրողի պատասխանը, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ սխալ է թույլ տվել:
Դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքով պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը խնդրել է այն վերանայել, Մարատ Օգանեզովին ճանաչել անմեղ և արդարացնել, եթե դատարանը գտնի, որ Մ.Օգանեզովին առաջադրած մեղադրանքը հիմնավոր է, իսկ դատական ակտը՝ արդարացի, խնդրել է փոփոխել Մ.Օգանեզովի նկատմամբ նշանակված պատիժը և նշանակել ազատազրկման հետ չկապված պատիժ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել ու նշանակել փորձաշրջան:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք…
…3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն.
«1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն. «Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն.
«Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. «Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն ….
….6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ…»:
Առաջին ատյանի դատարանում առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովն իրեն մեղավոր է չի ճանաչել, պատճառաբանելով, որ կանխամտածված չի ստեղծել անվճարունակության հատկանիշներ, այլ թույլ է տվել անփութություն:
Առաջին ատյանի դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված և դատական ակտում շարադրված ապացույցները` վկաներ, «Ինտերմինացիոն» ՍՊ ընկերության տնօրեն, Գոհար Կատվալյանի, «Նեթֆորյու» ՍՊ ընկերության 50% բաժնեմասով հիմնադիր, Վլադիմիր Սոֆյանի ցուցմունքները, դատահաշվապահական փորձաքննության 013.03.2012թ. հմ. 11-1907 եզրակացությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Նեթֆորյու» և «Դարմ» ՍՊ ընկերությունների վերաբերյալ փաստաթղթերը, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի 11.09.2010թ. թիվ 1011722 հանձնարարագրը, 26.10.2010թ. թիվ 1011722 ստուգման ակտի, «Դարմ» ՍՊ ընկերության կողմից հարկային մարմիններին ներկայացված ավելացված արժեքի հարկի, շահութահարկի, եկամտահարկի հաշվարկների, հաշվապահական հաշվեկշռի, ֆինանսական արդյունքների մասին հաշվետվությունների ու «Դարմ» ՍՊ ընկերության հարկային ու սոցիալական ապահովադրի գործերը, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, քրեական գործի` դատարանի կողմից գնահատված ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվել է, որ ամբաստանյալը որպես ընկերության հիմնադիր և տնօրեն, անձնական շահերից ելնելով ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ և պարտատիրոջը պատճառվել է խոշոր վնաս, այսինքն` կատարել է հանցագործություն` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, որով և պետք է պատասխանատվության ենթարկվի:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-127-րդ հոդվածների դրույթները, դատավճռում շարադրված ապացույցները ենթարկելով բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման, հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովին առաջադրված մեղադրանքը գնահատելու և այն հիմնավորված համարելու համար:
Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն առ այն, որ դատարանը ճիշտ չի գնահատել գործով ձեռք բերված ապացույցները, ինչի արդյունքում Մարատ Օգանեզովին առաջադրվել է անհիմն մեղադրանք:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ քրեական գործի քննության ընթացքում նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի արարքի որակման հարցում քրեական օրենքը կիրառվել է ճիշտ և կատարած հանցավոր արարքի համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի:
Այս առումով բողոքաբերի պատճառաբանությունները չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ դատավճիռը բեկանելու և արդարացման դատավճիռ կայացնելու համար:
Քննության առնելով վերաքննիչ բողոքի փաստարկները` ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակելու մասին, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը:
Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: (…)» /Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշում/:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, հաշվի առնելով հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող տվյալները` բնակության վայրում դրական բնութագրվելը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` պետությանը պատճառված վնասը մասամբ հատուցելը, խնամքին 5 անձի առկայությունը, որոնցից երկուսը` մինչև 14 տարեկան երեխաներն են, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգել է եզրակացության, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր չէ առանց հասարակությունից նրան մեկուսացնելու պայմանական դատապարտության միջոցով, հետևաբար նա պետք է դատապարտվի ազատազրկման և կրի նշանակված պատիժը:
Վերաքննիչ բողոքին կցված և վերաքննիչ դատարանին ներկայացված վճարման անդորագրերի համաձայն` ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովը հատուցել է պետությանը պատճառված վնասի չհատուցված մասը` 3.513.000 ՀՀ դրամի չափով, այսինքն ամբողջությամբ հատուցել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը:
Բացի այդ, ՀՀ ԱՆ «Վերարտադրողական առողջության, պերինատալոգիայի, մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի հանրապետական ինստիտուտ» ՓԲ ընկերության 02.02.2013թ. թիվ 67 տեղեկանքի համաձայն` Մարատ Օգանեզովի կինը` Աննա Մնացականյանը, հղի է:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով ի հայտ է եկել նոր հանգամանք` ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի կողմից պետությանը պատճառված վնասն ամբողջությամբ հատուցելու վերաբերյալ, որը նվազեցնում է ամբաստանյալի կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը:
Վերաքննիչ դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով և հաշվի առնելով ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ պետությանը պատճառված վնասն ամբողջությամբ հատուցվել է, գտնում է, որ Մարատ Օգանեզովի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Վերը նշված նկատառումներով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճիռը` պատժի մասով, պետք է փոփոխել` Մարատ Օգանեզովի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի պաշտպան Լիանա Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մարատ Կարենի Օգանեզովի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, պատժի մասով, փոփոխել:
Ամբաստանյալ Մարատ Կարենի Օգանեզովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նշանակված պատիժը` ազատազրկում 3/երեք/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2/երկու/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Մարատ Կարենի Օգանեզովի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքին` ըստ բնակության վայրի:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԵԿԴ/0121/01/12
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
27 փետրվարի 2013թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը`
նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
Է.ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ Ջ.ՖԱՐԽՈՅԱՆԻ
Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Մ.ՕԳԱՆԵԶՈՎԻ
պաշտպան Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Մարատ Կարենի Օգանեզովի` ծնված 03.11.1973թ. ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուս-նացած, խնամքին 5 անձ, բարձրագույն կրթությամբ, առողջ, չի աշխատում, չդատված, բնակ-վում է` ք.Երևան, Գալշոյան փողոց, 10-րդ շենք, բնակարան հ. 29, արգելանքի տակ չէ, մեղա-դըրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով:
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հետաքննության վարչության 1-ին բաժնի հետաքննիչ Վ.Զաքարյանը 29.03.2012թ. որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով հարուցել է թիվ 83153212 քրեական գործը և այն ուղարկել ՊԵԿ քննչական վարչություն:
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության քննիչ Լ.Վարդանյանը 30.03.2012թ. որոշմամբ թիվ 83153212 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ:
Քննիչի 25.06.2012թ. որոշմամբ Մ.Օգանեզովը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով:
Որպես խափանման միջոց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրվել է ստորագրություն չհեռա-նալու մասին:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2012թ. հուլիսի 12-ի որոշմամբ Մ.Օգանեզովի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով քրեական գործն ընդուն-վել է վարույթ, իսկ 2012թ. հուլիսի 17-ի որոշմամբ նշանակվել է դատաքննության:
Ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. ՙհանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի /նախկինում` Մյասնիկյանի/ հարկային տեսչությունում հաշվառված ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հիմնադիրնե-րից մեկը և տնօրենը, 2004թ. ի վեր զբաղվել է ֆուրշետների կազմակերպմամբ, սակայն 2009-2010թ.թ. ընթացքում իրականացրած ձեռնարկատիրական գործուենության վերաբերյալ ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրած հաշվարկներում և հաշվետվություննե-րում արտացոլված հարկային պարտավորությունները, սեփական շահերից ելնելով, չի կատա-րել, թեև ունեցել է դրանք վճարելու հնարավորություն և, կանխամտածված ստեղծելով անվճա-րունակության հատկանիշներ, պարտատիրոջը` պետությանը, պատճառել է խոշոր չափի` 12.182.000 դրամի վնաս՚:
ՙԱռաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին՚ 17.08.2012թ. որոշմամբ մեղադրողը փոփոխեց ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրեց պետությանը 9.512.348 ՀՀ դրամի չափով վնաս պատճառելու համար:
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները.
Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովը 2004թ. հոկտեմ-բերի 14-ից 50% բաժնեմասով հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հիմնադիրներից մեկը և տնօրենը, իսկ 2007թ. հոկտեմ-բերի 15-իցª նաև ՙՆեթֆորյու՚ ՍՊ ընկերության 50% բաժնեմասով հիմնադիրներից մեկը£ Մինչև 2010թ. նրա ղեկավարած ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը, իրականացնելով ֆուրշետների կազմա-կերպման գործունեություն, վճարել է պարզեցված հարկ, մինչդեռª ՙԱվելացված արժեքի հարկի մասին՚ ՀՀ օրենքի (նախկին խմբագրությամբ) 2-րդ և 3-րդ հոդվածների համաձայնª 2009թ. հուն-վարի 1-ից ընկերությունը հանդիսացել է ավելացված արժեքի հարկ վճարող:
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի 11.09.2010թ. թիվ 1011722 հանձնարարագրով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Մյասնիկյանի հարկային տեսչության համապատասխան աշխատակիցներին հանձնարարվել է ՀՀ օրենսդրությամբ հարկային մարմնին վերապահված իրավասության սահմաններում ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունում կատարել բյուջեի հետ փոխհարաբերությունների և հարկային մարմնի կող-մից վերահսկվող օրենսդրության առանձին պահանջների կատարման ճշտության ստուգում:
Ստուգման հանձնարարագրին ամբաստանյալը ծանոթացել է 18.09.2010թ-ին, իսկ ստու-գումը փաստացի սկսվել է 06.10.2010թ-ին: Ստուգման հանձնարարագիրն ստանալուց հետո ամ-բաստանյալը հարկային տեսչություն է ներկայացրել 2009թ. և 2010թ. 1-ին ու 2-րդ եռամսյակնե-րի համար ավելացված արժեքի հարկի հաշվարկները, որոնց համաձայնª կատարված ստւգման արդյունքում 26.10.2010թ. կազմված հ. 1011722 ակտով, արձանագրվել են լրացուցիչ հարկային պարտավորություններ, և դատահաշվապահական փորձաքննության 13.03.2012թ. հմ. 11-1907 եզրակացությամբª ծավալված գործունեության արդյունքում գոյացած դրամական միջոցներով, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հարկային պար-տավորությունը պետական բյուջեի նկատմամբ 27.10.2010թ. դրությամբ կազմել է 17.379.865 դրամ, որից 9.512.348 դրամն ապառքի գումարն է, իսկ մնացածըª տուժանքների:
Թեև ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը նույն եզրակացության համաձայն հնարավորություն է ունեցել մասնակիորենª 01.01.2009թ. ակտիվների մնացորդիª 12.182.000 դրամի չափով վճարելու վերը նշված գումարի մի մասը, սակայն ամբաստանյալը չի կատարել վճարումներ և ընկերու-թյան ակտիվներում առկա գումարները ծախսել է անձնական կարիքների համարª պետությանը պատճառելով 9.512.348 դրամի չափով վնաս£
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասու-թյան դատարանի 30.03.2012թ. վճռով ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ:
Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալը պետությանը պատճառված վնասի գու-մարից կամովին վճարել է 6.000.000 դրամ:
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ-վածով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց, պատճառաբանելով, որ կան-խամտածված չի ստեղծել անվճարունակության հատկանիշներ, այլ թույլ է տվել անփութություն:
Ամբաստանյալի ցուցմունքի համաձայնª նա 14.10.2004թ-ից հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հիմնադիրներից մեկն ու տնօրենը, իսկ 15.10.2007թ-իցª ՙՆեթֆորյու՚ ՍՊ ընկերության հիմնադիրներից մեկըª 50% բաժնեմասով:
Մինչև 2010թ. ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունն աշխատել է պարզեցված հարկման դաշտումª իրականացներով ֆուրշետների կազմակերպման գործունեություն: Թեև տեղեկացված է եղել, որ հարկային օրենսդրությունում կատարված փոփոխության համաձայն 2009թ. հունվարի 1-ից ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը պետք է աշխատի ավելացված արժեքի հարկի վճարման դաշտում, քանի որ ինքը հանդիսացել է երկու կազմակերպության հիմնադիր, և այդ մասին իրեն զգուշաց-րած է եղել է նաև ընկերության հաշվապահը, սակայն շարունակել է աշխատել պարզեցված հարկման դաշտում, քանի որ այդպես աշխատելն ավելի հարմարավետ և հեշտ է եղել, չնայած գիտակցել է իր արարքի բնույթը, ինչպես նաև այն, որ իր սխալ քայլերով նպաստել է կազմա-կերպության սնանկացմանը և միջոցների ոչ նպատակային օգտագործմանը:
Չնայած ընկերության հաշվապահական հաշվառումը վարել է Գ.Կատվալյանը, սակայն ընկերության գործունեության վերաբերյալ հաշվետվությունները նա կազմել է իր կողմից տրված տվյալների հիման վրա, և հաշվետվությունները հաստատվել և ստորագրվել են իր կողմից:
Հարկային մարմնի կողմից կատարված ստուգման արդյունքում հաշվարկված ապառքի գումարը պետական բյուջե չի վճարել, քանի որ այդ պահին միջոցներ չի ունեցել, իսկ ընկերու-թյունը Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարա-նի կողմից 30.03.2012թ. ճանաչվել է սնանկ:
Թեև ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունն աշխատել է և ունեցել է եկամուտներ, սակայն դրանք ծախսել է սեփական կարիքների համար:
Վկաª ՙԻնտերմինացիոն՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն, Գոհար Կատվալյանի ցուցմունքի համաձայնª ֆուրշետների կազմակերման գործունեություն իրականացնող և պարզեցված հարկ վճարող ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հաշվապահական հաշվառումը վարվել է ՙԻնտերմինացիոն՚ ՍՊ ընկերության կողմից:
2008թ-ին ՙԱվելացված արժեքի հարկի մասին՚ օրենքի 3-րդ հոդվածի փոփոխությամբ սահմանափակվել է պարզեցված հարկի դաշտն ու սահմանվել, որ 2009թ. հունվարի 1-ից կազ-մակերպությունը կարող է հանդիսանալ ավելացված արժեքի հարկ չվճարող, եթե կազմակեր-պության շրջանառությունը չի գերազանցում 58.350.000 դրամը: Նույն փոփոխությամբ սահման-վել են նաև այլ բացառություններ, որոնց դեպքում կազմակերպությունը չի կարող հանդիսանալ ավելացված արժեքի հարկ չվճարող, մասնավորապեսª երբ կազմակերպության հիմնադիրը 20% և ավելի բաժնեմաս ունի մեկ այլ կազմակերպությունում:
Թեև ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության տարեկան շրջանառությունը 26 կամ 28 հազար դրամ է եղել, սակայն օրենսդրական փոփոխության և սահմանափակումների մասին տեղեկացրել է ամ-բաստանյալին, քանի որ վերը նշված սահմանափակման մասին տեղեկություն կարող էր ստա-նալ միայն նրանից: Սակայն ամբաստանյալը պատասխանել է, որ երբևէ այլ կազմակերպութ-յան հիմնադիր չի հանդիսացել: Դրանից հետոª մինչև 2010թ. սեպտեմբեր ամիսը, ընկերությունն աշխատել է պարզեցված հարկի դաշտում, սակայն ամբաստանյալը հարկային տեսչությունից նամակ է ստացել, որով տեղեկացվել է, որ ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը համարվում է ավելացված արժեքի հարկ վճարող: Նրա հետ գնացել են հարկային տեսչություն, որտեղ պարզվել է, որ ամ-բաստանյալը ժամանակին ինչ-որ կազմակերպություն է ունեցել բացած, որի մասին նա մոռա-ցած է եղել, քանի որ այն ոչ մի օր չի գործել, և նա մտածել է, որ այն գոյություն չունի կամ լու-ծարված է: Դրանից հետոª որպես պարտաճանաչ հարկ վճարող, կատարել են վերահաշվարկ-ներ և հարկային տեսչություն են ներկայացրել ավելացված արժեքի հարկի վերաբերյալ հաշվե-տվություններ, որոնց արդյունքում առաջացել են խոշոր տույժեր և տուգանքներ, որոնք ամբաս-տանյալը չի կարողացել վճարել: Այնուհետև, ընկերությունում կատարվել է ստուգում, և հարկա-յին տեսչությունը գումարի բռնագանձման պահանջով դիմել է դատարան, որից հետո էլ ամբաս-տանյալից տեղեկացել է, որ ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ:
Վկաª ՙՆեթֆորյու՚ ՍՊ ընկերության 50% բաժնեմասով հիմնադիր, Վլադիմիր Սոֆյանի ցուցմունքի համաձայնª 2007թ. նոյեմբերին ամբաստանյալի հետ հիմնադրել են ինտերնետային ծառայություն մատուցող ՙՆեթֆորյու՚ ՍՊ ընկերությունը, որի ֆինանսական հարցերով զբաղ-վել է ամբաստանյալը: 2008թ. աշնանից ընկերությունը չի աշխատել, թեև վերջնականապես չի դադարեցրել գործունեությունը և միայն իրավաբանորեն է գոյություն ունեցել:
Իմացել է, որ ամբաստանյալը զբաղվում է ֆուրշետների կազմակերպմամբ և ունեցել է մեկ այլ ընկերություն, որի տնօրենն է եղել:
Դատահաշվապահական փորձաքննության 013.03.2012թ. հմ. 11-1907 եզրակացության համաձայնª ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը հետազոտվող ժամանակահատվածում ծավալված գոր-ծունեության արդյունքում գոյացած դրամական միջոցներովª զուտ հաշվապահական հաշվառ-ման տեսանկյունից, պետական բյուջեի նկատմամբ 27.10.2010թ. դրությամբ ունեցած 17.379.865 դրամի /ապառք` 9.512.348 դրամ, տույժեր` 3246317 դրամ, տուգանքներ 4621200 դրամ/ պար-տավորություններից հնարավորություն է ունեցել մասնակիորեն, այսինքնª ակտիվների 01.01.2009թ. մնացորդի` 12.182.000 դրամ գումարի չափով մարելու պարտքը:
02.07.2012թ. որոշմամբª որպես այլ փաստաթուղթ, ապացույց ճանաչվածª ՙՆեթֆորյու՚ և ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունների վերաբերյալ փաստաթղթերի, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի 11.09.2010թ. թիվ 1011722 հանձնարարագրի, 26.10.2010թ. թիվ 1011722 ստուգման ակտի, ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության կողմից հարկային մարմիններին ներկայացված ավելացված արժեքի հարկի, շահութահարկի, եկամտահարկի հաշվարկների, հաշվապահական հաշվեկշռի, ֆինան-սական արդյունքների մասին հաշվետվությունների ու ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հարկային ու սոցիալական ապահովադրի գործերի համաձայնª ամբաստանյալը հանդիսացել է երկու կազմա-կերպության 20%-ից ավելի բաժնեմասով հիմնադիր և ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը հնարավո-րություն է ունեցել մասնակիորենª 12.182.000 դրամի չափով, կատարելու հարկային պարտա-վորությունները£
Դատարանի վերլուծություն.
Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցու-թյան մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանք-ների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահա-տական, քրեական գործի` դատարանի կողմից գնահատված ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեական գործին վերա-բերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալըª որպես ընկերության հիմնադիր և տնօրեն, անձնական շահերից ելնելովª ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ և պարտատիրոջը պատճառվել է խոշոր վնաս, այսինքն` կատարել է հանցագործություն` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ-վածով, որով և պետք է պատասխանատվության ենթարկվի:
ՙԱվելացված արժեքի հարկի մասին՚ մինչև 21.08.2008թ. խմբագրության օրենքի 3-րդ հոդվածի համաձայնª անձինք, որոնց կողմից նախորդ օրացուցային տարում իրականացված` սույն օրենքի 6 հոդվածի 1-ին, 2-րդ և (կամ) 3-րդ կետերով սահմանված գործարքների (գոր-ծառնությունների) հարկվող շրջանառությունը չի գերազանցել 58,35 միլիոն դրամը, տվյալ օրա-ցուցային տարում ԱԱՀ վճարող են համարվում այդ գործարքների հարկվող շրջանառությունը 58,35 միլիոն դրամը գերազանցելու պահից` 58,35 միլիոն դրամը (ԱԱՀ-ի շեմը) գերազանցող մասի համար:
(...)
Սույն հոդվածի առաջին պարբերության դրույթները չեն տարածվում`
(...)
ե) այն կազմակերպության նկատմամբ, որի կանոնադրական կամ բաժնեհավաք կապի-տալի 20 տոկոսը կամ ավելի մասը (բաժնետոմս, բաժնեմաս, փայաբաժին) պատկանում է ան-հատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող այն ֆիզիկական անձին, որին միաժամանակ պատկանում է մեկ այլ կազմակերպության կանոնադրական կամ բաժնեհավաք կապիտալի 20 տոկոսը կամ ավելի մասը (բաժնետոմս, բաժնեմաս, փայաբաժին), ընդ որում, այս դեպքում կազմակերպու-թյուններից ոչ մեկի նկատմամբ ԱԱՀ-ի շեմը չի կարող տարածվել...:
Ինչ վերաբերվում է ամբաստանյալի այն պատճառաբանությանը, որ կանխամտածված չի ստեղծել անվճարունակության հատկանիշներ, այլ թույլ է տվել անփութություն, ապա դա-տարանը գտնում է, որ այն հերքվում է դատաքննությամբ հետազոտված վերոգրյալ ապացույց-ներով, և նշված անհիմն պատճառաբանությամբ ամբաստանյալը կատարած հանցագործութ-յան համար քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից խուսափելու նպատակ է հետա-պընդում:
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգա-վորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պա-տիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները:
Որպես ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմաց-նող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա մասամբ հատուցել է պետությանը պատճառված վնասը և նրա խնամքին են գտնվում 5 անձ, որոնցից երկուսը մինչև 14 տարեկան երեխաներն են:
Որպես ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի անձը բնութագրող տվյալ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնակության վայրում բնութագրվում է դրական:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ չարձանագրվեցին:
Դատարանը, նկատի ունենալով վերոգրյալները և փաստելով, որ ամբաստանյալի կա-տարած հանցագործությամբ պետությանը պատճառվել է տվյալ հանցագործության համար սահմանված խոշոր չափի 47-ապատիկը գերազանցող չափով վնաս, որից դատավճռի կայաց-ման պահին չի հատուցվել 17-ապատիկը գերազանցող մասըª 3.512.348 դրամը, և հաշվի առնե-լով կատարված հանցագործության բնույթը, գտնում է, որ հանրության համար ամբաստանյալի կատարած հանցագործության վտանգավորության աստիճանը բարձր է ու հանգում է եզրակա-ցության, որ նրա ուղղումը հնարավոր չէ առանց հասարակությունից նրան մեկուսացնելուª պայ-մանական դատապարտության միջոցով, հետևաբարª նա պետք է դատապարտվի ազատազրկ-ման և կրի նշանակված պատիժը:
Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ գլխավոր դատախազության ընդդեմ Մ.Օգանեզովիª 11.379.865 ՀՀ դրամ հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձելու պահանջի մասին հայցը, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի մասնակիորենª հանցագործությամբ պատճառված վնասի չհա-տուցված մասիª 3.512.348 ՀՀ դրամի չափով, նկատի ունենալով, որ քրեական դատավարության կարգով բռնագանձման է ենթակա միայն հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասըª առանց տուժանքների:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ թեև նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Մ. Օգանեզովի գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում է կայացվել, սակայն, ըստ գործի նյութե-րի, փաստացի նման գույք չի հայտնաբերվել և կոնկրետ որևէ գույքի վրա կալանք չի դրվել, գտնում է, որ նրա գույքի վրա դրված կալանքի վերացման հարց սույն դատավճռով չի կարող քննարկվել:
Դատարանը նաև գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի նկատմամբ պետք է կի-րառվի ՙՀայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակ-ցությամբ համաներում հայտարարելու մասին՚ ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 3-րդ ենթակետը, և պատժաչափի չկրած մասը կրճատվի մեկ երրորդով, սակայն պատժաչափի չկրած մասը կրճատելու հաշվարկը պետք է կատարվի ՀՀ արդարադատության նախարարու-թյան համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկումª դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաստան-յալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցըª ստորագրությունª չհեռանալու մասին, պետք է թողնվի անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ նրա պատժի սկիզբը պետք է հաշվվի նրան կալանքի վերցնելու օրվանից:
Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 367-րդ և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մարատ Կարենի Օգանեզովին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ-վածով և դատապարտել ազատազրկման 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, որպիսի պա-տիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի նկատմամբ կիրառել ՙՀայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին՚ ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 3-րդ ենթակետըª պատժաչափի չկրած մասը կրճատել մեկ երրորդով:
Պատժաչափի չկրած մասը կրճատելու հաշվարկը կատարել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետոª ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Մ.Օգանեզովից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 3.512.348 (երեք միլիոն հինգ հարյուր տասներկու հազար երեք հարյուր քառասունութ) ՀՀ դրամª որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում:
Մ.Օգանեզովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանա-լու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, և նրա պատժի սկիզբը հաշվել նրան կալանքի վերցնելու օրվանից:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակ-վելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
27 փետրվարի 2013թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը`
նախագահությամբ`
դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
Է.ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ Ջ.ՖԱՐԽՈՅԱՆԻ
Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Մ.ՕԳԱՆԵԶՈՎԻ
պաշտպան Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Մարատ Կարենի Օգանեզովի` ծնված 03.11.1973թ. ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուս-նացած, խնամքին 5 անձ, բարձրագույն կրթությամբ, առողջ, չի աշխատում, չդատված, բնակ-վում է` ք.Երևան, Գալշոյան փողոց, 10-րդ շենք, բնակարան հ. 29, արգելանքի տակ չէ, մեղա-դըրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով:
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հետաքննության վարչության 1-ին բաժնի հետաքննիչ Վ.Զաքարյանը 29.03.2012թ. որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով հարուցել է թիվ 83153212 քրեական գործը և այն ուղարկել ՊԵԿ քննչական վարչություն:
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության քննիչ Լ.Վարդանյանը 30.03.2012թ. որոշմամբ թիվ 83153212 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ:
Քննիչի 25.06.2012թ. որոշմամբ Մ.Օգանեզովը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով:
Որպես խափանման միջոց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրվել է ստորագրություն չհեռա-նալու մասին:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2012թ. հուլիսի 12-ի որոշմամբ Մ.Օգանեզովի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով քրեական գործն ընդուն-վել է վարույթ, իսկ 2012թ. հուլիսի 17-ի որոշմամբ նշանակվել է դատաքննության:
Ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. ՙհանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի /նախկինում` Մյասնիկյանի/ հարկային տեսչությունում հաշվառված ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հիմնադիրնե-րից մեկը և տնօրենը, 2004թ. ի վեր զբաղվել է ֆուրշետների կազմակերպմամբ, սակայն 2009-2010թ.թ. ընթացքում իրականացրած ձեռնարկատիրական գործուենության վերաբերյալ ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրած հաշվարկներում և հաշվետվություննե-րում արտացոլված հարկային պարտավորությունները, սեփական շահերից ելնելով, չի կատա-րել, թեև ունեցել է դրանք վճարելու հնարավորություն և, կանխամտածված ստեղծելով անվճա-րունակության հատկանիշներ, պարտատիրոջը` պետությանը, պատճառել է խոշոր չափի` 12.182.000 դրամի վնաս՚:
ՙԱռաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին՚ 17.08.2012թ. որոշմամբ մեղադրողը փոփոխեց ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրեց պետությանը 9.512.348 ՀՀ դրամի չափով վնաս պատճառելու համար:
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները.
Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովը 2004թ. հոկտեմ-բերի 14-ից 50% բաժնեմասով հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հիմնադիրներից մեկը և տնօրենը, իսկ 2007թ. հոկտեմ-բերի 15-իցª նաև ՙՆեթֆորյու՚ ՍՊ ընկերության 50% բաժնեմասով հիմնադիրներից մեկը£ Մինչև 2010թ. նրա ղեկավարած ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը, իրականացնելով ֆուրշետների կազմա-կերպման գործունեություն, վճարել է պարզեցված հարկ, մինչդեռª ՙԱվելացված արժեքի հարկի մասին՚ ՀՀ օրենքի (նախկին խմբագրությամբ) 2-րդ և 3-րդ հոդվածների համաձայնª 2009թ. հուն-վարի 1-ից ընկերությունը հանդիսացել է ավելացված արժեքի հարկ վճարող:
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի 11.09.2010թ. թիվ 1011722 հանձնարարագրով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Մյասնիկյանի հարկային տեսչության համապատասխան աշխատակիցներին հանձնարարվել է ՀՀ օրենսդրությամբ հարկային մարմնին վերապահված իրավասության սահմաններում ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունում կատարել բյուջեի հետ փոխհարաբերությունների և հարկային մարմնի կող-մից վերահսկվող օրենսդրության առանձին պահանջների կատարման ճշտության ստուգում:
Ստուգման հանձնարարագրին ամբաստանյալը ծանոթացել է 18.09.2010թ-ին, իսկ ստու-գումը փաստացի սկսվել է 06.10.2010թ-ին: Ստուգման հանձնարարագիրն ստանալուց հետո ամ-բաստանյալը հարկային տեսչություն է ներկայացրել 2009թ. և 2010թ. 1-ին ու 2-րդ եռամսյակնե-րի համար ավելացված արժեքի հարկի հաշվարկները, որոնց համաձայնª կատարված ստւգման արդյունքում 26.10.2010թ. կազմված հ. 1011722 ակտով, արձանագրվել են լրացուցիչ հարկային պարտավորություններ, և դատահաշվապահական փորձաքննության 13.03.2012թ. հմ. 11-1907 եզրակացությամբª ծավալված գործունեության արդյունքում գոյացած դրամական միջոցներով, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հարկային պար-տավորությունը պետական բյուջեի նկատմամբ 27.10.2010թ. դրությամբ կազմել է 17.379.865 դրամ, որից 9.512.348 դրամն ապառքի գումարն է, իսկ մնացածըª տուժանքների:
Թեև ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը նույն եզրակացության համաձայն հնարավորություն է ունեցել մասնակիորենª 01.01.2009թ. ակտիվների մնացորդիª 12.182.000 դրամի չափով վճարելու վերը նշված գումարի մի մասը, սակայն ամբաստանյալը չի կատարել վճարումներ և ընկերու-թյան ակտիվներում առկա գումարները ծախսել է անձնական կարիքների համարª պետությանը պատճառելով 9.512.348 դրամի չափով վնաս£
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասու-թյան դատարանի 30.03.2012թ. վճռով ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ:
Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալը պետությանը պատճառված վնասի գու-մարից կամովին վճարել է 6.000.000 դրամ:
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ-վածով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց, պատճառաբանելով, որ կան-խամտածված չի ստեղծել անվճարունակության հատկանիշներ, այլ թույլ է տվել անփութություն:
Ամբաստանյալի ցուցմունքի համաձայնª նա 14.10.2004թ-ից հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հիմնադիրներից մեկն ու տնօրենը, իսկ 15.10.2007թ-իցª ՙՆեթֆորյու՚ ՍՊ ընկերության հիմնադիրներից մեկըª 50% բաժնեմասով:
Մինչև 2010թ. ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունն աշխատել է պարզեցված հարկման դաշտումª իրականացներով ֆուրշետների կազմակերպման գործունեություն: Թեև տեղեկացված է եղել, որ հարկային օրենսդրությունում կատարված փոփոխության համաձայն 2009թ. հունվարի 1-ից ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը պետք է աշխատի ավելացված արժեքի հարկի վճարման դաշտում, քանի որ ինքը հանդիսացել է երկու կազմակերպության հիմնադիր, և այդ մասին իրեն զգուշաց-րած է եղել է նաև ընկերության հաշվապահը, սակայն շարունակել է աշխատել պարզեցված հարկման դաշտում, քանի որ այդպես աշխատելն ավելի հարմարավետ և հեշտ է եղել, չնայած գիտակցել է իր արարքի բնույթը, ինչպես նաև այն, որ իր սխալ քայլերով նպաստել է կազմա-կերպության սնանկացմանը և միջոցների ոչ նպատակային օգտագործմանը:
Չնայած ընկերության հաշվապահական հաշվառումը վարել է Գ.Կատվալյանը, սակայն ընկերության գործունեության վերաբերյալ հաշվետվությունները նա կազմել է իր կողմից տրված տվյալների հիման վրա, և հաշվետվությունները հաստատվել և ստորագրվել են իր կողմից:
Հարկային մարմնի կողմից կատարված ստուգման արդյունքում հաշվարկված ապառքի գումարը պետական բյուջե չի վճարել, քանի որ այդ պահին միջոցներ չի ունեցել, իսկ ընկերու-թյունը Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարա-նի կողմից 30.03.2012թ. ճանաչվել է սնանկ:
Թեև ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունն աշխատել է և ունեցել է եկամուտներ, սակայն դրանք ծախսել է սեփական կարիքների համար:
Վկաª ՙԻնտերմինացիոն՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն, Գոհար Կատվալյանի ցուցմունքի համաձայնª ֆուրշետների կազմակերման գործունեություն իրականացնող և պարզեցված հարկ վճարող ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հաշվապահական հաշվառումը վարվել է ՙԻնտերմինացիոն՚ ՍՊ ընկերության կողմից:
2008թ-ին ՙԱվելացված արժեքի հարկի մասին՚ օրենքի 3-րդ հոդվածի փոփոխությամբ սահմանափակվել է պարզեցված հարկի դաշտն ու սահմանվել, որ 2009թ. հունվարի 1-ից կազ-մակերպությունը կարող է հանդիսանալ ավելացված արժեքի հարկ չվճարող, եթե կազմակեր-պության շրջանառությունը չի գերազանցում 58.350.000 դրամը: Նույն փոփոխությամբ սահման-վել են նաև այլ բացառություններ, որոնց դեպքում կազմակերպությունը չի կարող հանդիսանալ ավելացված արժեքի հարկ չվճարող, մասնավորապեսª երբ կազմակերպության հիմնադիրը 20% և ավելի բաժնեմաս ունի մեկ այլ կազմակերպությունում:
Թեև ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության տարեկան շրջանառությունը 26 կամ 28 հազար դրամ է եղել, սակայն օրենսդրական փոփոխության և սահմանափակումների մասին տեղեկացրել է ամ-բաստանյալին, քանի որ վերը նշված սահմանափակման մասին տեղեկություն կարող էր ստա-նալ միայն նրանից: Սակայն ամբաստանյալը պատասխանել է, որ երբևէ այլ կազմակերպութ-յան հիմնադիր չի հանդիսացել: Դրանից հետոª մինչև 2010թ. սեպտեմբեր ամիսը, ընկերությունն աշխատել է պարզեցված հարկի դաշտում, սակայն ամբաստանյալը հարկային տեսչությունից նամակ է ստացել, որով տեղեկացվել է, որ ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը համարվում է ավելացված արժեքի հարկ վճարող: Նրա հետ գնացել են հարկային տեսչություն, որտեղ պարզվել է, որ ամ-բաստանյալը ժամանակին ինչ-որ կազմակերպություն է ունեցել բացած, որի մասին նա մոռա-ցած է եղել, քանի որ այն ոչ մի օր չի գործել, և նա մտածել է, որ այն գոյություն չունի կամ լու-ծարված է: Դրանից հետոª որպես պարտաճանաչ հարկ վճարող, կատարել են վերահաշվարկ-ներ և հարկային տեսչություն են ներկայացրել ավելացված արժեքի հարկի վերաբերյալ հաշվե-տվություններ, որոնց արդյունքում առաջացել են խոշոր տույժեր և տուգանքներ, որոնք ամբաս-տանյալը չի կարողացել վճարել: Այնուհետև, ընկերությունում կատարվել է ստուգում, և հարկա-յին տեսչությունը գումարի բռնագանձման պահանջով դիմել է դատարան, որից հետո էլ ամբաս-տանյալից տեղեկացել է, որ ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ:
Վկաª ՙՆեթֆորյու՚ ՍՊ ընկերության 50% բաժնեմասով հիմնադիր, Վլադիմիր Սոֆյանի ցուցմունքի համաձայնª 2007թ. նոյեմբերին ամբաստանյալի հետ հիմնադրել են ինտերնետային ծառայություն մատուցող ՙՆեթֆորյու՚ ՍՊ ընկերությունը, որի ֆինանսական հարցերով զբաղ-վել է ամբաստանյալը: 2008թ. աշնանից ընկերությունը չի աշխատել, թեև վերջնականապես չի դադարեցրել գործունեությունը և միայն իրավաբանորեն է գոյություն ունեցել:
Իմացել է, որ ամբաստանյալը զբաղվում է ֆուրշետների կազմակերպմամբ և ունեցել է մեկ այլ ընկերություն, որի տնօրենն է եղել:
Դատահաշվապահական փորձաքննության 013.03.2012թ. հմ. 11-1907 եզրակացության համաձայնª ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը հետազոտվող ժամանակահատվածում ծավալված գոր-ծունեության արդյունքում գոյացած դրամական միջոցներովª զուտ հաշվապահական հաշվառ-ման տեսանկյունից, պետական բյուջեի նկատմամբ 27.10.2010թ. դրությամբ ունեցած 17.379.865 դրամի /ապառք` 9.512.348 դրամ, տույժեր` 3246317 դրամ, տուգանքներ 4621200 դրամ/ պար-տավորություններից հնարավորություն է ունեցել մասնակիորեն, այսինքնª ակտիվների 01.01.2009թ. մնացորդի` 12.182.000 դրամ գումարի չափով մարելու պարտքը:
02.07.2012թ. որոշմամբª որպես այլ փաստաթուղթ, ապացույց ճանաչվածª ՙՆեթֆորյու՚ և ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունների վերաբերյալ փաստաթղթերի, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի 11.09.2010թ. թիվ 1011722 հանձնարարագրի, 26.10.2010թ. թիվ 1011722 ստուգման ակտի, ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության կողմից հարկային մարմիններին ներկայացված ավելացված արժեքի հարկի, շահութահարկի, եկամտահարկի հաշվարկների, հաշվապահական հաշվեկշռի, ֆինան-սական արդյունքների մասին հաշվետվությունների ու ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հարկային ու սոցիալական ապահովադրի գործերի համաձայնª ամբաստանյալը հանդիսացել է երկու կազմա-կերպության 20%-ից ավելի բաժնեմասով հիմնադիր և ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը հնարավո-րություն է ունեցել մասնակիորենª 12.182.000 դրամի չափով, կատարելու հարկային պարտա-վորությունները£
Դատարանի վերլուծություն.
Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցու-թյան մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանք-ների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահա-տական, քրեական գործի` դատարանի կողմից գնահատված ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեական գործին վերա-բերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալըª որպես ընկերության հիմնադիր և տնօրեն, անձնական շահերից ելնելովª ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ և պարտատիրոջը պատճառվել է խոշոր վնաս, այսինքն` կատարել է հանցագործություն` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ-վածով, որով և պետք է պատասխանատվության ենթարկվի:
ՙԱվելացված արժեքի հարկի մասին՚ մինչև 21.08.2008թ. խմբագրության օրենքի 3-րդ հոդվածի համաձայնª անձինք, որոնց կողմից նախորդ օրացուցային տարում իրականացված` սույն օրենքի 6 հոդվածի 1-ին, 2-րդ և (կամ) 3-րդ կետերով սահմանված գործարքների (գոր-ծառնությունների) հարկվող շրջանառությունը չի գերազանցել 58,35 միլիոն դրամը, տվյալ օրա-ցուցային տարում ԱԱՀ վճարող են համարվում այդ գործարքների հարկվող շրջանառությունը 58,35 միլիոն դրամը գերազանցելու պահից` 58,35 միլիոն դրամը (ԱԱՀ-ի շեմը) գերազանցող մասի համար:
(...)
Սույն հոդվածի առաջին պարբերության դրույթները չեն տարածվում`
(...)
ե) այն կազմակերպության նկատմամբ, որի կանոնադրական կամ բաժնեհավաք կապի-տալի 20 տոկոսը կամ ավելի մասը (բաժնետոմս, բաժնեմաս, փայաբաժին) պատկանում է ան-հատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող այն ֆիզիկական անձին, որին միաժամանակ պատկանում է մեկ այլ կազմակերպության կանոնադրական կամ բաժնեհավաք կապիտալի 20 տոկոսը կամ ավելի մասը (բաժնետոմս, բաժնեմաս, փայաբաժին), ընդ որում, այս դեպքում կազմակերպու-թյուններից ոչ մեկի նկատմամբ ԱԱՀ-ի շեմը չի կարող տարածվել...:
Ինչ վերաբերվում է ամբաստանյալի այն պատճառաբանությանը, որ կանխամտածված չի ստեղծել անվճարունակության հատկանիշներ, այլ թույլ է տվել անփութություն, ապա դա-տարանը գտնում է, որ այն հերքվում է դատաքննությամբ հետազոտված վերոգրյալ ապացույց-ներով, և նշված անհիմն պատճառաբանությամբ ամբաստանյալը կատարած հանցագործութ-յան համար քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից խուսափելու նպատակ է հետա-պընդում:
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգա-վորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պա-տիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները:
Որպես ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմաց-նող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա մասամբ հատուցել է պետությանը պատճառված վնասը և նրա խնամքին են գտնվում 5 անձ, որոնցից երկուսը մինչև 14 տարեկան երեխաներն են:
Որպես ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի անձը բնութագրող տվյալ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնակության վայրում բնութագրվում է դրական:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ չարձանագրվեցին:
Դատարանը, նկատի ունենալով վերոգրյալները և փաստելով, որ ամբաստանյալի կա-տարած հանցագործությամբ պետությանը պատճառվել է տվյալ հանցագործության համար սահմանված խոշոր չափի 47-ապատիկը գերազանցող չափով վնաս, որից դատավճռի կայաց-ման պահին չի հատուցվել 17-ապատիկը գերազանցող մասըª 3.512.348 դրամը, և հաշվի առնե-լով կատարված հանցագործության բնույթը, գտնում է, որ հանրության համար ամբաստանյալի կատարած հանցագործության վտանգավորության աստիճանը բարձր է ու հանգում է եզրակա-ցության, որ նրա ուղղումը հնարավոր չէ առանց հասարակությունից նրան մեկուսացնելուª պայ-մանական դատապարտության միջոցով, հետևաբարª նա պետք է դատապարտվի ազատազրկ-ման և կրի նշանակված պատիժը:
Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ գլխավոր դատախազության ընդդեմ Մ.Օգանեզովիª 11.379.865 ՀՀ դրամ հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձելու պահանջի մասին հայցը, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի մասնակիորենª հանցագործությամբ պատճառված վնասի չհա-տուցված մասիª 3.512.348 ՀՀ դրամի չափով, նկատի ունենալով, որ քրեական դատավարության կարգով բռնագանձման է ենթակա միայն հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասըª առանց տուժանքների:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ թեև նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Մ. Օգանեզովի գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում է կայացվել, սակայն, ըստ գործի նյութե-րի, փաստացի նման գույք չի հայտնաբերվել և կոնկրետ որևէ գույքի վրա կալանք չի դրվել, գտնում է, որ նրա գույքի վրա դրված կալանքի վերացման հարց սույն դատավճռով չի կարող քննարկվել:
Դատարանը նաև գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի նկատմամբ պետք է կի-րառվի ՙՀայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակ-ցությամբ համաներում հայտարարելու մասին՚ ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 3-րդ ենթակետը, և պատժաչափի չկրած մասը կրճատվի մեկ երրորդով, սակայն պատժաչափի չկրած մասը կրճատելու հաշվարկը պետք է կատարվի ՀՀ արդարադատության նախարարու-թյան համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկումª դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաստան-յալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցըª ստորագրությունª չհեռանալու մասին, պետք է թողնվի անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ նրա պատժի սկիզբը պետք է հաշվվի նրան կալանքի վերցնելու օրվանից:
Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 367-րդ և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մարատ Կարենի Օգանեզովին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ-վածով և դատապարտել ազատազրկման 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, որպիսի պա-տիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի նկատմամբ կիրառել ՙՀայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին՚ ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 3-րդ ենթակետըª պատժաչափի չկրած մասը կրճատել մեկ երրորդով:
Պատժաչափի չկրած մասը կրճատելու հաշվարկը կատարել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետոª ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Մ.Օգանեզովից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 3.512.348 (երեք միլիոն հինգ հարյուր տասներկու հազար երեք հարյուր քառասունութ) ՀՀ դրամª որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում:
Մ.Օգանեզովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանա-լու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, և նրա պատժի սկիզբը հաշվել նրան կալանքի վերցնելու օրվանից:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակ-վելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0121/01/12
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 11-07-2012 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0121/01/12 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 83153212 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Մարատ Օգանեզովին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի /նախկինում` Մյասնիկյանի/ հարկային տեսչությունում հաշվառված <Դարմ> ՍՊ ընկերության հիմնադիրներից մեկը և տնօրենը, 2004թ. ի վեր զբաղվել է ֆուրշետների կազմակերպմամբ, սակայն 2009-2010թթ ընթացքում իրականացրած ձեռնարկատիրական գործունեության վերաբերյալ ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրած հաշվարկներում և հաշվետվություններում արտացոլված հարկային պարտավորությունները, սեփական շահերից ելնելով, չի կատարել, թեև ունեցել է դրանք վճարելու հնարավորություն և կանխամտածված ստեղծելով անվճարունակության հատկանիշներ, պարտատիրոջը` պետությանը, պատճառել է խոշոր չափի` 12.182.000 դրամի վնաս: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Մարատ |
| Ազգանուն | Օգանեզով |
| Հայրանուն | Կարենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 7.8 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 11-07-2012 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 12-07-2012 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 13-07-2012 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 13-07-2012 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-07-2012 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մարատ |
| Ազգանուն | Օգանեզով |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Տիգրան Առաքելյանի և մյուսների վերաբերյալ քրեական գործով դատավոր Գ.Պողոսյանի խորհրդակցական սենյակում գտնվելու կապակցությամբ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-08-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-08-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-09-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-09-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-10-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-10-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-10-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-11-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-11-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 07-12-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-12-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Ամալիա Գևորգյանի վերաբերյալ` ԵԿԴ 0082/01/11 քրեական գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու կապակցությամբ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-01-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատավոր Գ.Պողոսյանի վատառողջության պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-02-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-02-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 09:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-02-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 27-02-2013 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Մարատ |
| Ազգանուն | Օգանեզով |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 27-02-2013 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԿԴ/0121/01/12 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 27 փետրվարի 2013թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը` նախագահությամբ` դատավոր Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ Է.ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ մասնակցությամբ` մեղադրողներ Ջ.ՖԱՐԽՈՅԱՆԻ Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ ամբաստանյալ Մ.ՕԳԱՆԵԶՈՎԻ պաշտպան Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ դատարանում` դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Մարատ Կարենի Օգանեզովի` ծնված 03.11.1973թ. ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուս-նացած, խնամքին 5 անձ, բարձրագույն կրթությամբ, առողջ, չի աշխատում, չդատված, բնակ-վում է` ք.Երևան, Գալշոյան փողոց, 10-րդ շենք, բնակարան հ. 29, արգելանքի տակ չէ, մեղա-դըրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով: Գործի դատավարական նախապատմությունը. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հետաքննության վարչության 1-ին բաժնի հետաքննիչ Վ.Զաքարյանը 29.03.2012թ. որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով հարուցել է թիվ 83153212 քրեական գործը և այն ուղարկել ՊԵԿ քննչական վարչություն: ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության քննիչ Լ.Վարդանյանը 30.03.2012թ. որոշմամբ թիվ 83153212 քրեական գործն ընդունել է իր վարույթ: Քննիչի 25.06.2012թ. որոշմամբ Մ.Օգանեզովը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով: Որպես խափանման միջոց մեղադրյալի նկատմամբ ընտրվել է ստորագրություն չհեռա-նալու մասին: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա-սության առաջին ատյանի դատարանի (դատավոր Գ.Պողոսյան) 2012թ. հուլիսի 12-ի որոշմամբ Մ.Օգանեզովի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով քրեական գործն ընդուն-վել է վարույթ, իսկ 2012թ. հուլիսի 17-ի որոշմամբ նշանակվել է դատաքննության: Ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. ՙհանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի /նախկինում` Մյասնիկյանի/ հարկային տեսչությունում հաշվառված ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հիմնադիրնե-րից մեկը և տնօրենը, 2004թ. ի վեր զբաղվել է ֆուրշետների կազմակերպմամբ, սակայն 2009-2010թ.թ. ընթացքում իրականացրած ձեռնարկատիրական գործուենության վերաբերյալ ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրած հաշվարկներում և հաշվետվություննե-րում արտացոլված հարկային պարտավորությունները, սեփական շահերից ելնելով, չի կատա-րել, թեև ունեցել է դրանք վճարելու հնարավորություն և, կանխամտածված ստեղծելով անվճա-րունակության հատկանիշներ, պարտատիրոջը` պետությանը, պատճառել է խոշոր չափի` 12.182.000 դրամի վնաս՚: ՙԱռաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին՚ 17.08.2012թ. որոշմամբ մեղադրողը փոփոխեց ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրեց պետությանը 9.512.348 ՀՀ դրամի չափով վնաս պատճառելու համար: Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները. Դատաքննությամբ պարզվեց, որ ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովը 2004թ. հոկտեմ-բերի 14-ից 50% բաժնեմասով հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հիմնադիրներից մեկը և տնօրենը, իսկ 2007թ. հոկտեմ-բերի 15-իցª նաև ՙՆեթֆորյու՚ ՍՊ ընկերության 50% բաժնեմասով հիմնադիրներից մեկը£ Մինչև 2010թ. նրա ղեկավարած ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը, իրականացնելով ֆուրշետների կազմա-կերպման գործունեություն, վճարել է պարզեցված հարկ, մինչդեռª ՙԱվելացված արժեքի հարկի մասին՚ ՀՀ օրենքի (նախկին խմբագրությամբ) 2-րդ և 3-րդ հոդվածների համաձայնª 2009թ. հուն-վարի 1-ից ընկերությունը հանդիսացել է ավելացված արժեքի հարկ վճարող: ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի 11.09.2010թ. թիվ 1011722 հանձնարարագրով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Մյասնիկյանի հարկային տեսչության համապատասխան աշխատակիցներին հանձնարարվել է ՀՀ օրենսդրությամբ հարկային մարմնին վերապահված իրավասության սահմաններում ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունում կատարել բյուջեի հետ փոխհարաբերությունների և հարկային մարմնի կող-մից վերահսկվող օրենսդրության առանձին պահանջների կատարման ճշտության ստուգում: Ստուգման հանձնարարագրին ամբաստանյալը ծանոթացել է 18.09.2010թ-ին, իսկ ստու-գումը փաստացի սկսվել է 06.10.2010թ-ին: Ստուգման հանձնարարագիրն ստանալուց հետո ամ-բաստանյալը հարկային տեսչություն է ներկայացրել 2009թ. և 2010թ. 1-ին ու 2-րդ եռամսյակնե-րի համար ավելացված արժեքի հարկի հաշվարկները, որոնց համաձայնª կատարված ստւգման արդյունքում 26.10.2010թ. կազմված հ. 1011722 ակտով, արձանագրվել են լրացուցիչ հարկային պարտավորություններ, և դատահաշվապահական փորձաքննության 13.03.2012թ. հմ. 11-1907 եզրակացությամբª ծավալված գործունեության արդյունքում գոյացած դրամական միջոցներով, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հարկային պար-տավորությունը պետական բյուջեի նկատմամբ 27.10.2010թ. դրությամբ կազմել է 17.379.865 դրամ, որից 9.512.348 դրամն ապառքի գումարն է, իսկ մնացածըª տուժանքների: Թեև ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը նույն եզրակացության համաձայն հնարավորություն է ունեցել մասնակիորենª 01.01.2009թ. ակտիվների մնացորդիª 12.182.000 դրամի չափով վճարելու վերը նշված գումարի մի մասը, սակայն ամբաստանյալը չի կատարել վճարումներ և ընկերու-թյան ակտիվներում առկա գումարները ծախսել է անձնական կարիքների համարª պետությանը պատճառելով 9.512.348 դրամի չափով վնաս£ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասու-թյան դատարանի 30.03.2012թ. վճռով ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ: Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալը պետությանը պատճառված վնասի գու-մարից կամովին վճարել է 6.000.000 դրամ: Ապացույցների հետազոտում և գնահատում. Դատաքննությամբ ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ-վածով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց, պատճառաբանելով, որ կան-խամտածված չի ստեղծել անվճարունակության հատկանիշներ, այլ թույլ է տվել անփութություն: Ամբաստանյալի ցուցմունքի համաձայնª նա 14.10.2004թ-ից հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հիմնադիրներից մեկն ու տնօրենը, իսկ 15.10.2007թ-իցª ՙՆեթֆորյու՚ ՍՊ ընկերության հիմնադիրներից մեկըª 50% բաժնեմասով: Մինչև 2010թ. ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունն աշխատել է պարզեցված հարկման դաշտումª իրականացներով ֆուրշետների կազմակերպման գործունեություն: Թեև տեղեկացված է եղել, որ հարկային օրենսդրությունում կատարված փոփոխության համաձայն 2009թ. հունվարի 1-ից ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը պետք է աշխատի ավելացված արժեքի հարկի վճարման դաշտում, քանի որ ինքը հանդիսացել է երկու կազմակերպության հիմնադիր, և այդ մասին իրեն զգուշաց-րած է եղել է նաև ընկերության հաշվապահը, սակայն շարունակել է աշխատել պարզեցված հարկման դաշտում, քանի որ այդպես աշխատելն ավելի հարմարավետ և հեշտ է եղել, չնայած գիտակցել է իր արարքի բնույթը, ինչպես նաև այն, որ իր սխալ քայլերով նպաստել է կազմա-կերպության սնանկացմանը և միջոցների ոչ նպատակային օգտագործմանը: Չնայած ընկերության հաշվապահական հաշվառումը վարել է Գ.Կատվալյանը, սակայն ընկերության գործունեության վերաբերյալ հաշվետվությունները նա կազմել է իր կողմից տրված տվյալների հիման վրա, և հաշվետվությունները հաստատվել և ստորագրվել են իր կողմից: Հարկային մարմնի կողմից կատարված ստուգման արդյունքում հաշվարկված ապառքի գումարը պետական բյուջե չի վճարել, քանի որ այդ պահին միջոցներ չի ունեցել, իսկ ընկերու-թյունը Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարա-նի կողմից 30.03.2012թ. ճանաչվել է սնանկ: Թեև ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունն աշխատել է և ունեցել է եկամուտներ, սակայն դրանք ծախսել է սեփական կարիքների համար: Վկաª ՙԻնտերմինացիոն՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն, Գոհար Կատվալյանի ցուցմունքի համաձայնª ֆուրշետների կազմակերման գործունեություն իրականացնող և պարզեցված հարկ վճարող ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հաշվապահական հաշվառումը վարվել է ՙԻնտերմինացիոն՚ ՍՊ ընկերության կողմից: 2008թ-ին ՙԱվելացված արժեքի հարկի մասին՚ օրենքի 3-րդ հոդվածի փոփոխությամբ սահմանափակվել է պարզեցված հարկի դաշտն ու սահմանվել, որ 2009թ. հունվարի 1-ից կազ-մակերպությունը կարող է հանդիսանալ ավելացված արժեքի հարկ չվճարող, եթե կազմակեր-պության շրջանառությունը չի գերազանցում 58.350.000 դրամը: Նույն փոփոխությամբ սահման-վել են նաև այլ բացառություններ, որոնց դեպքում կազմակերպությունը չի կարող հանդիսանալ ավելացված արժեքի հարկ չվճարող, մասնավորապեսª երբ կազմակերպության հիմնադիրը 20% և ավելի բաժնեմաս ունի մեկ այլ կազմակերպությունում: Թեև ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության տարեկան շրջանառությունը 26 կամ 28 հազար դրամ է եղել, սակայն օրենսդրական փոփոխության և սահմանափակումների մասին տեղեկացրել է ամ-բաստանյալին, քանի որ վերը նշված սահմանափակման մասին տեղեկություն կարող էր ստա-նալ միայն նրանից: Սակայն ամբաստանյալը պատասխանել է, որ երբևէ այլ կազմակերպութ-յան հիմնադիր չի հանդիսացել: Դրանից հետոª մինչև 2010թ. սեպտեմբեր ամիսը, ընկերությունն աշխատել է պարզեցված հարկի դաշտում, սակայն ամբաստանյալը հարկային տեսչությունից նամակ է ստացել, որով տեղեկացվել է, որ ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը համարվում է ավելացված արժեքի հարկ վճարող: Նրա հետ գնացել են հարկային տեսչություն, որտեղ պարզվել է, որ ամ-բաստանյալը ժամանակին ինչ-որ կազմակերպություն է ունեցել բացած, որի մասին նա մոռա-ցած է եղել, քանի որ այն ոչ մի օր չի գործել, և նա մտածել է, որ այն գոյություն չունի կամ լու-ծարված է: Դրանից հետոª որպես պարտաճանաչ հարկ վճարող, կատարել են վերահաշվարկ-ներ և հարկային տեսչություն են ներկայացրել ավելացված արժեքի հարկի վերաբերյալ հաշվե-տվություններ, որոնց արդյունքում առաջացել են խոշոր տույժեր և տուգանքներ, որոնք ամբաս-տանյալը չի կարողացել վճարել: Այնուհետև, ընկերությունում կատարվել է ստուգում, և հարկա-յին տեսչությունը գումարի բռնագանձման պահանջով դիմել է դատարան, որից հետո էլ ամբաս-տանյալից տեղեկացել է, որ ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ: Վկաª ՙՆեթֆորյու՚ ՍՊ ընկերության 50% բաժնեմասով հիմնադիր, Վլադիմիր Սոֆյանի ցուցմունքի համաձայնª 2007թ. նոյեմբերին ամբաստանյալի հետ հիմնադրել են ինտերնետային ծառայություն մատուցող ՙՆեթֆորյու՚ ՍՊ ընկերությունը, որի ֆինանսական հարցերով զբաղ-վել է ամբաստանյալը: 2008թ. աշնանից ընկերությունը չի աշխատել, թեև վերջնականապես չի դադարեցրել գործունեությունը և միայն իրավաբանորեն է գոյություն ունեցել: Իմացել է, որ ամբաստանյալը զբաղվում է ֆուրշետների կազմակերպմամբ և ունեցել է մեկ այլ ընկերություն, որի տնօրենն է եղել: Դատահաշվապահական փորձաքննության 013.03.2012թ. հմ. 11-1907 եզրակացության համաձայնª ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը հետազոտվող ժամանակահատվածում ծավալված գոր-ծունեության արդյունքում գոյացած դրամական միջոցներովª զուտ հաշվապահական հաշվառ-ման տեսանկյունից, պետական բյուջեի նկատմամբ 27.10.2010թ. դրությամբ ունեցած 17.379.865 դրամի /ապառք` 9.512.348 դրամ, տույժեր` 3246317 դրամ, տուգանքներ 4621200 դրամ/ պար-տավորություններից հնարավորություն է ունեցել մասնակիորեն, այսինքնª ակտիվների 01.01.2009թ. մնացորդի` 12.182.000 դրամ գումարի չափով մարելու պարտքը: 02.07.2012թ. որոշմամբª որպես այլ փաստաթուղթ, ապացույց ճանաչվածª ՙՆեթֆորյու՚ և ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունների վերաբերյալ փաստաթղթերի, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի 11.09.2010թ. թիվ 1011722 հանձնարարագրի, 26.10.2010թ. թիվ 1011722 ստուգման ակտի, ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության կողմից հարկային մարմիններին ներկայացված ավելացված արժեքի հարկի, շահութահարկի, եկամտահարկի հաշվարկների, հաշվապահական հաշվեկշռի, ֆինան-սական արդյունքների մասին հաշվետվությունների ու ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերության հարկային ու սոցիալական ապահովադրի գործերի համաձայնª ամբաստանյալը հանդիսացել է երկու կազմա-կերպության 20%-ից ավելի բաժնեմասով հիմնադիր և ՙԴարմ՚ ՍՊ ընկերությունը հնարավո-րություն է ունեցել մասնակիորենª 12.182.000 դրամի չափով, կատարելու հարկային պարտա-վորությունները£ Դատարանի վերլուծություն. Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցու-թյան մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, գործի հանգամանք-ների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահա-տական, քրեական գործի` դատարանի կողմից գնահատված ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեական գործին վերա-բերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալըª որպես ընկերության հիմնադիր և տնօրեն, անձնական շահերից ելնելովª ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ և պարտատիրոջը պատճառվել է խոշոր վնաս, այսինքն` կատարել է հանցագործություն` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ-վածով, որով և պետք է պատասխանատվության ենթարկվի: ՙԱվելացված արժեքի հարկի մասին՚ մինչև 21.08.2008թ. խմբագրության օրենքի 3-րդ հոդվածի համաձայնª անձինք, որոնց կողմից նախորդ օրացուցային տարում իրականացված` սույն օրենքի 6 հոդվածի 1-ին, 2-րդ և (կամ) 3-րդ կետերով սահմանված գործարքների (գոր-ծառնությունների) հարկվող շրջանառությունը չի գերազանցել 58,35 միլիոն դրամը, տվյալ օրա-ցուցային տարում ԱԱՀ վճարող են համարվում այդ գործարքների հարկվող շրջանառությունը 58,35 միլիոն դրամը գերազանցելու պահից` 58,35 միլիոն դրամը (ԱԱՀ-ի շեմը) գերազանցող մասի համար: (...) Սույն հոդվածի առաջին պարբերության դրույթները չեն տարածվում` (...) ե) այն կազմակերպության նկատմամբ, որի կանոնադրական կամ բաժնեհավաք կապի-տալի 20 տոկոսը կամ ավելի մասը (բաժնետոմս, բաժնեմաս, փայաբաժին) պատկանում է ան-հատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող այն ֆիզիկական անձին, որին միաժամանակ պատկանում է մեկ այլ կազմակերպության կանոնադրական կամ բաժնեհավաք կապիտալի 20 տոկոսը կամ ավելի մասը (բաժնետոմս, բաժնեմաս, փայաբաժին), ընդ որում, այս դեպքում կազմակերպու-թյուններից ոչ մեկի նկատմամբ ԱԱՀ-ի շեմը չի կարող տարածվել...: Ինչ վերաբերվում է ամբաստանյալի այն պատճառաբանությանը, որ կանխամտածված չի ստեղծել անվճարունակության հատկանիշներ, այլ թույլ է տվել անփութություն, ապա դա-տարանը գտնում է, որ այն հերքվում է դատաքննությամբ հետազոտված վերոգրյալ ապացույց-ներով, և նշված անհիմն պատճառաբանությամբ ամբաստանյալը կատարած հանցագործութ-յան համար քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից խուսափելու նպատակ է հետա-պընդում: Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգա-վորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պա-տիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները: Որպես ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմաց-նող հանգամանքներ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա մասամբ հատուցել է պետությանը պատճառված վնասը և նրա խնամքին են գտնվում 5 անձ, որոնցից երկուսը մինչև 14 տարեկան երեխաներն են: Որպես ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի անձը բնութագրող տվյալ` դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնակության վայրում բնութագրվում է դրական: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատական քննությամբ չարձանագրվեցին: Դատարանը, նկատի ունենալով վերոգրյալները և փաստելով, որ ամբաստանյալի կա-տարած հանցագործությամբ պետությանը պատճառվել է տվյալ հանցագործության համար սահմանված խոշոր չափի 47-ապատիկը գերազանցող չափով վնաս, որից դատավճռի կայաց-ման պահին չի հատուցվել 17-ապատիկը գերազանցող մասըª 3.512.348 դրամը, և հաշվի առնե-լով կատարված հանցագործության բնույթը, գտնում է, որ հանրության համար ամբաստանյալի կատարած հանցագործության վտանգավորության աստիճանը բարձր է ու հանգում է եզրակա-ցության, որ նրա ուղղումը հնարավոր չէ առանց հասարակությունից նրան մեկուսացնելուª պայ-մանական դատապարտության միջոցով, հետևաբարª նա պետք է դատապարտվի ազատազրկ-ման և կրի նշանակված պատիժը: Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ գլխավոր դատախազության ընդդեմ Մ.Օգանեզովիª 11.379.865 ՀՀ դրամ հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձելու պահանջի մասին հայցը, գտնում է, որ այն պետք է բավարարվի մասնակիորենª հանցագործությամբ պատճառված վնասի չհա-տուցված մասիª 3.512.348 ՀՀ դրամի չափով, նկատի ունենալով, որ քրեական դատավարության կարգով բռնագանձման է ենթակա միայն հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասըª առանց տուժանքների: Դատարանը, նկատի ունենալով, որ թեև նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Մ. Օգանեզովի գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում է կայացվել, սակայն, ըստ գործի նյութե-րի, փաստացի նման գույք չի հայտնաբերվել և կոնկրետ որևէ գույքի վրա կալանք չի դրվել, գտնում է, որ նրա գույքի վրա դրված կալանքի վերացման հարց սույն դատավճռով չի կարող քննարկվել: Դատարանը նաև գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի նկատմամբ պետք է կի-րառվի ՙՀայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակ-ցությամբ համաներում հայտարարելու մասին՚ ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 3-րդ ենթակետը, և պատժաչափի չկրած մասը կրճատվի մեկ երրորդով, սակայն պատժաչափի չկրած մասը կրճատելու հաշվարկը պետք է կատարվի ՀՀ արդարադատության նախարարու-թյան համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկումª դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո: Դատարանը, քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, գտնում է, որ ամբաստան-յալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցըª ստորագրությունª չհեռանալու մասին, պետք է թողնվի անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ նրա պատժի սկիզբը պետք է հաշվվի նրան կալանքի վերցնելու օրվանից: Վերոգրյալների հիման վրա ու ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 367-րդ և 369-372-րդ հոդվածներով` դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Մարատ Կարենի Օգանեզովին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ-վածով և դատապարտել ազատազրկման 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, որպիսի պա-տիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի նկատմամբ կիրառել ՙՀայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին՚ ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 3-րդ ենթակետըª պատժաչափի չկրած մասը կրճատել մեկ երրորդով: Պատժաչափի չկրած մասը կրճատելու հաշվարկը կատարել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետոª ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Մ.Օգանեզովից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 3.512.348 (երեք միլիոն հինգ հարյուր տասներկու հազար երեք հարյուր քառասունութ) ՀՀ դրամª որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում: Մ.Օգանեզովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանա-լու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, և նրա պատժի սկիզբը հաշվել նրան կալանքի վերցնելու օրվանից: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակ-վելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 27-02-2013 |
| Այլ նշումներ | Ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի նկատմամբ կիրառել ՙՀայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին՚ ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 3-րդ ենթակետըª պատժաչափի չկրած մասը կրճատել մեկ երրորդով: |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 02-04-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-100, 2-239, 3-113 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 02-04-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 100, 239, 113 |
| Գործին կից նյութերը | Մ. Օգանեզովի անձնագիրը |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-8092 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 04-04-2013 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 02-07-2013 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 09-07-2013 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 10-07-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 100, 239, 199 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 11-07-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 100, 239, 199 |
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 23-07-2013 |
|---|---|
| Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ | Մարատ Օգանեզովի վերաբերյալ |
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0121/01/12
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 27-03-2013 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 27-03-2013 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Լիանա |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Մարատ Օգանեզով Վերանայել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Մարատ Կարենի Օգանեզովի /ՀՀ քր.օր.193 հոդ. - ազատազրկում 3 տարի 6 ամիս ժամկետով / վերաբերյալ 27.02.2013թ. դատավճիռը և Մ.Օգանեզովին ճանաչել անմեղ և արդարացնել : Մեղավոր ճանաչելու դեպքում նշանակել ազատազրկման հետ չկապված պատիժ և ՀՀ քր.օր. 70 հոդ. կիրառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և նշանակել փորձաշրջան : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 29-03-2013 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Չիչոյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Եվա |
| Ազգանուն | Դարբինյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 04-04-2013 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | Մ.Օգանեզովի անձնագիրը |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 08-04-2013 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-04-2013 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 08-04-2013 |
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է պաշտպանի չներկայանալու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 23-04-2013 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 17-04-2013 |
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է պաշտպանի չներկայանալու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 06-05-2013 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 23-04-2013 |
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է դատարանի կազմը չհամալրվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 14-05-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է դատարանի մեկ այլ գործով ծանրաբեռնված լինելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-05-2013 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 20-05-2013 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը և փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Մարատ |
| Ազգանուն | Օգանեզով |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ ԵԿԴ/0121/01/12 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 20 մայիսի 2013թ. ք.Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ա. ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ Լ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Մ. ՕԳԱՆԵԶՈՎԻ դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի պաշտպան Լիանա Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը` Մարատ Կարենի Օգանեզովի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճռի դեմ Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2012 թվականի մարտի 29-ին ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հետաքննության վարչության 1-ին բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով հարուցվել է թիվ 83153212 քրեական գործը: 2012 թվականի հունիսի 25-ին Մարատ Կարենի Օգանեզովը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին: 2012 թվականի հուլիսի 09-ին ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի կողմից քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մարատ Կարենի Օգանեզովի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: 2012 թվականի օգոստոսի 17-ին ամբաստանյալ Մարատ Կարենի Օգանեզովին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու արդյունքում պետությանը 9.512.348 ՀՀ դրամի չափով վնաս պատճառելու համար: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճռով Մարատ Կարենի Օգանեզովը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով և դատապարտվել ազատազրկման 3/երեք տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով, որպիսի պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Ամբաստանյալ Մ.Օգանեզովի նկատմամբ կիրառվել է <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ ԱԺ 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 8-րդ կետի 3-րդ ենթակետը պատժաչափի չկրած մասը կրճատվել է մեկ երրորդով: Վճռվել է պատժաչափի չկրած մասը կրճատելու հաշվարկը կատարել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Մ.Օգանեզովից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 3.512.348 /երեք միլիոն հինգ հարյուր տասներկու հազար երեք հարյուր քառասունութ/ ՀՀ դրամ որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում: Մ.Օգանեզովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, և նրա պատժի սկիզբը հաշվվել է նրան կալանքի վերցնելու օրվանից: Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը: Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2013 թվականի ապրիլի 04-ին: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 08-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով: Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել: 2. Գործի փաստական հանգամանքները. Առաջին ատյանի դատարանը դատաքննությամբ պարզել է, որ ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովը 2004 թվականի հոկտեմբերի 14-ից 50% բաժնեմասով հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված <<Դարմ>> ՍՊ ընկերության հիմնադիրներից մեկը և տնօրենը, իսկ 2007 թվականի հոկտեմբերի 15-ից նաև <<Նեթֆորյու>> ՍՊ ընկերության 50% բաժնեմասով հիմնադիրներից մեկը: Մինչև 2010 թվականը նրա ղեկավարած <<Դարմ>> ՍՊ ընկերությունը, իրականացնելով ֆուրշետների կազմակերպման գործունեություն, վճարել է պարզեցված հարկ, մինչդեռ <<Ավելացված արժեքի հարկի մասին>> ՀՀ օրենքի (նախկին խմբագրությամբ) 2-րդ և 3-րդ հոդվածների համաձայն` 2009 թվականի հունվարի 1-ից ընկերությունը հանդիսացել է ավելացված արժեքի հարկ վճարող: ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի 11.09.2010թ. թիվ 1011722 հանձնարարագրով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Մյասնիկյանի հարկային տեսչության համապատասխան աշխատակիցներին հանձնարարվել է ՀՀ օրենսդրությամբ հարկային մարմնին վերապահված իրավասության սահմաններում <<Դարմ>> ՍՊ ընկերությունում կատարել բյուջեի հետ փոխհարաբերությունների և հարկային մարմնի կողմից վերահսկվող օրենսդրության առանձին պահանջների կատարման ճշտության ստուգում: Ստուգման հանձնարարագրին ամբաստանյալը ծանոթացել է 18.09.2010թ-ին, իսկ ստուգումը փաստացի սկսվել է 06.10.2010թ-ին: Ստուգման հանձնարարագիրն ստանալուց հետո ամբաստանյալը հարկային տեսչություն է ներկայացրել 2009 թվականի և 2010 թվականի 1-ին ու 2-րդ եռամսյակների համար ավելացված արժեքի հարկի հաշվարկները, որոնց համաձայն կատարված ստւգման արդյունքում 26.10.2010թ. կազմված հ.1011722 ակտով, արձանագրվել են լրացուցիչ հարկային պարտավորություններ, և դատահաշվապահական փորձաքննության 13.03.2012թ. հմ.11-1907 եզրակացությամբ ծավալված գործունեության արդյունքում գոյացած դրամական միջոցներով, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից <<Դարմ>> ՍՊ ընկերության հարկային պարտավորությունը պետական բյուջեի նկատմամբ 27.10.2010թ. դրությամբ կազմել է 17.379.865 դրամ, որից 9.512.348 դրամն ապառքի գումարն է, իսկ մնացածը տուժանքների: Թեև <<Դարմ>> ՍՊ ընկերությունը նույն եզրակացության համաձայն հնարավորություն է ունեցել մասնակիորեն 01.01.2009թ. ակտիվների մնացորդի 12.182.000 դրամի չափով վճարելու վերը նշված գումարի մի մասը, սակայն ամբաստանյալը չի կատարել վճարումներ և ընկերության ակտիվներում առկա գումարները ծախսել է անձնական կարիքների համար` պետությանը պատճառելով 9.512.348 դրամի չափով վնաս: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 30.03.2012թ. վճռով <<Դարմ>> ՍՊ ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ: Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալը պետությանը պատճառված վնասի գումարից կամովին վճարել է 6.000.000 դրամ: 3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով: Ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ դատարանը կայացրել է ակնհայտ անարդար դատավճիռ` խախտելով նյութական և դատավարական նորմերը: Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմինը Մարատ Օգանեզովին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատաեսված արարք կատարելու համար: Վերլուծելով հոդվածի դիսպոզիցիան ակհայտ է դառնում, որ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի համար անձը պետք է կատարի որոշակի դիտավորյալ գործողություններ, որոնք ուղղված կլինեն սնանկության առաջացմանը: Դրանք են` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը, անվճարունակության հատկանիշների չափի ավելացումը: Առաջադրված մեղադրանքում պարզ ձևակեպված չէ, թե հատկապես, որ գործողությունների կատարման արդյունքում է Մ.Օգանեզովը ստեղծել կանխամտածված սնանկության հատկանիշներ: Թե նախաքննության, և թե դատաքննության ընթացքում գործով վկաների ցուցմունքներով հիմնավորվել է, որ իր պաշտպանյալը հանդիսացել է միաժամանակ երկու ընկերությունների հիմնադիր, որոնցից մեկը գործունեություն չի ծավալել, սակայն լուծարման գործընթաց չի սկսել, քանի որ առհասարակ մոռացել էր նշված ընկերության գոյության մասին և, որի արդյունքում պետությանը պատճառվել է 9.512.348 ՀՀ դրամի վնաս: Հանցագործությունը նշված հոդվածով չի կարող որակվել, եթե անձը իր գործողություններում թույլ է տվել անհեռատեսություն և անփույթ վերաբերմունք, ինչի վառ օրինակ է վերը նշվածը: Պաշտպանական կողմը գտնում է, որ թե նախաքննական մարմինը, թե ընդհանուր իրավասության դատարանը ճիշտ չեն գնահատել գործով ձեռք բերված ապացույցները, անտեսել են վերը նշված հանգամանքները, ինչի արդյունքում իր պաշտպանյալին առաջադրվել է անհիմն մեղադրանք: Նշանակված պատիժն ամբաստանյալի կողմից կրելու հարցը քննարկելիս՝ ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից, պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, դատարանը գտել է, որ պատժի նպատակները կիրականանան նշանակ¬ված պատիժը Մ.Օգանեզովի կողմից կրելու պայմաններում: Ընդ որում, դատարանը նման հետևության է հանգել ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից, սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, հիմնվելով կատարված հանցագոր¬ծության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների բազմակող¬մանի գնահատման վրա: Թեև դատարանը դատական ակտում նշել է պատասխանատվությունը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքները, սակայն դրանք իրականում կրել են ֆորմալ բնույթ, քանի որ, եթե դատարանն իրականում հաշվի առներ նշված նորմերը, ապա իր պաշտպանյա¬լի նկատմամբ կկիրառեր մեղմ պատիժ: Ընդհանուր իրավասության դատարանը հաշվի առնելով կատարած հանցավոր արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, չգտնելով պատաս¬խանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ, իր պաշտպանյալին դատապարտել է ազատազրկման և քննության չի առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորությունը: Դատարանը հաշվի չի առել և ըստ արժանվույնս չի գնահատել այն հանգամանքները, որ իր պաշտպանյալը նախկինում դատա¬պարտված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, բազմանդամ ընտանիքի միակ կերակրողն է, խնամքին են գտնվում անչափահաս երկու երեխաները, սպասում է նաև երրորդ երեխային, վերականգնել է պատճառած վնասի 70 տոկոսից ավելին և շարունակում է հատուցել պետությանը պատճառած վնասը: Ելնելով վերոգրյալից պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը խնդրել է վերանայել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 27.02.2013թ. կայացրած դատավճիռը, Մարատ Օգանեզովին ճանաչել անմեղ և արդարացնել: Եթե դատարանը գտնի, որ Մ.Օգանեզովին առաջադրած մեղադրանքը հիմնավոր է, իսկ դատական ակտը՝ արդարացի, խնդրել է փոփոխել Մ.Օգանեզովի նկատմամբ նշանակված պատիժը` 3 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկումը, և նշանակել ազատազրկման հետ չկապված պատիժ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել ու նշանակել փորձաշրջան: Վերաքննիչ դատարանում պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը հայտնեց, որ ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովն ամբողջությամբ հատուցել է պետությանը պատճառված վնասը, ուստի վերաքննիչ բողոքը պնդում է միայն պատժի մասով: 4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված պատասխանը. Մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության սեփականության և տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ա.Սիմոնյանը վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ հայտնեց, որ նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովն ամբողջությամբ հատուցել է պետությանը պատճառված վնասը` 9.512.348 ՀՀ դրամի չափով, չի առարկում, որպեսզի նրա նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի: 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանության կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրողի պատասխանը, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ սխալ է թույլ տվել: Դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքով պաշտպան Լիանա Գրիգորյանը խնդրել է այն վերանայել, Մարատ Օգանեզովին ճանաչել անմեղ և արդարացնել, եթե դատարանը գտնի, որ Մ.Օգանեզովին առաջադրած մեղադրանքը հիմնավոր է, իսկ դատական ակտը՝ արդարացի, խնդրել է փոփոխել Մ.Օգանեզովի նկատմամբ նշանակված պատիժը և նշանակել ազատազրկման հետ չկապված պատիժ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել ու նշանակել փորձաշրջան: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք… …3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: 4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն. «1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ: 2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն. «Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն. «Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից: Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. «Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` 1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը. 2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին. 3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. 4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն …. ….6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար. 7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ…»: Առաջին ատյանի դատարանում առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովն իրեն մեղավոր է չի ճանաչել, պատճառաբանելով, որ կանխամտածված չի ստեղծել անվճարունակության հատկանիշներ, այլ թույլ է տվել անփութություն: Առաջին ատյանի դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված և դատական ակտում շարադրված ապացույցները` վկաներ, «Ինտերմինացիոն» ՍՊ ընկերության տնօրեն, Գոհար Կատվալյանի, «Նեթֆորյու» ՍՊ ընկերության 50% բաժնեմասով հիմնադիր, Վլադիմիր Սոֆյանի ցուցմունքները, դատահաշվապահական փորձաքննության 013.03.2012թ. հմ. 11-1907 եզրակացությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված «Նեթֆորյու» և «Դարմ» ՍՊ ընկերությունների վերաբերյալ փաստաթղթերը, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի 11.09.2010թ. թիվ 1011722 հանձնարարագրը, 26.10.2010թ. թիվ 1011722 ստուգման ակտի, «Դարմ» ՍՊ ընկերության կողմից հարկային մարմիններին ներկայացված ավելացված արժեքի հարկի, շահութահարկի, եկամտահարկի հաշվարկների, հաշվապահական հաշվեկշռի, ֆինանսական արդյունքների մասին հաշվետվությունների ու «Դարմ» ՍՊ ընկերության հարկային ու սոցիալական ապահովադրի գործերը, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալի կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական, քրեական գործի` դատարանի կողմից գնահատված ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, և սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվել է, որ ամբաստանյալը որպես ընկերության հիմնադիր և տնօրեն, անձնական շահերից ելնելով ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ և պարտատիրոջը պատճառվել է խոշոր վնաս, այսինքն` կատարել է հանցագործություն` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, որով և պետք է պատասխանատվության ենթարկվի: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-127-րդ հոդվածների դրույթները, դատավճռում շարադրված ապացույցները ենթարկելով բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման, հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովին առաջադրված մեղադրանքը գնահատելու և այն հիմնավորված համարելու համար: Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն առ այն, որ դատարանը ճիշտ չի գնահատել գործով ձեռք բերված ապացույցները, ինչի արդյունքում Մարատ Օգանեզովին առաջադրվել է անհիմն մեղադրանք: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ քրեական գործի քննության ընթացքում նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի արարքի որակման հարցում քրեական օրենքը կիրառվել է ճիշտ և կատարած հանցավոր արարքի համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի: Այս առումով բողոքաբերի պատճառաբանությունները չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ դատավճիռը բեկանելու և արդարացման դատավճիռ կայացնելու համար: Քննության առնելով վերաքննիչ բողոքի փաստարկները` ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակելու մասին, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»: Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը: Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: (…)» /Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշում/: Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի չափը որոշելիս, հաշվի առնելով հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը բնութագրող տվյալները` բնակության վայրում դրական բնութագրվելը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` պետությանը պատճառված վնասը մասամբ հատուցելը, խնամքին 5 անձի առկայությունը, որոնցից երկուսը` մինչև 14 տարեկան երեխաներն են, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգել է եզրակացության, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր չէ առանց հասարակությունից նրան մեկուսացնելու պայմանական դատապարտության միջոցով, հետևաբար նա պետք է դատապարտվի ազատազրկման և կրի նշանակված պատիժը: Վերաքննիչ բողոքին կցված և վերաքննիչ դատարանին ներկայացված վճարման անդորագրերի համաձայն` ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովը հատուցել է պետությանը պատճառված վնասի չհատուցված մասը` 3.513.000 ՀՀ դրամի չափով, այսինքն ամբողջությամբ հատուցել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը: Բացի այդ, ՀՀ ԱՆ «Վերարտադրողական առողջության, պերինատալոգիայի, մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի հանրապետական ինստիտուտ» ՓԲ ընկերության 02.02.2013թ. թիվ 67 տեղեկանքի համաձայն` Մարատ Օգանեզովի կինը` Աննա Մնացականյանը, հղի է: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով ի հայտ է եկել նոր հանգամանք` ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի կողմից պետությանը պատճառված վնասն ամբողջությամբ հատուցելու վերաբերյալ, որը նվազեցնում է ամբաստանյալի կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը: Վերաքննիչ դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով և հաշվի առնելով ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ պետությանը պատճառված վնասն ամբողջությամբ հատուցվել է, գտնում է, որ Մարատ Օգանեզովի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով: Վերը նշված նկատառումներով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճիռը` պատժի մասով, պետք է փոփոխել` Մարատ Օգանեզովի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Մարատ Օգանեզովի պաշտպան Լիանա Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի փետրվարի 27-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Մարատ Կարենի Օգանեզովի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, պատժի մասով, փոփոխել: Ամբաստանյալ Մարատ Կարենի Օգանեզովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նշանակված պատիժը` ազատազրկում 3/երեք/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2/երկու/ տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Մարատ Կարենի Օգանեզովի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքին` ըստ բնակության վայրի: Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 20-05-2013 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 25-06-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 100, 239, 193 |
| Գործին կից նյութեր | Մ.Օգանեզովի անձնագիրը |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 25-06-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 100, 239, 193 |
| Գործին կից նյութերը | Մ. Օգանեզովի անձնագիրը: |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-10739/13 |