Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0080/01/12
Վիճակագրական տողի համար :
8.28
Պատասխանող
Հայկազ Բախրաջյան
Հայկազ Բախրաջյան Ռուբենի
Հայկազ Բախրաջյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Հենրիկ Տեր-Ադամյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Հենրիկ Տեր-Ադամյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2012-08-17 | 14:00 | 1 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-06-22 | 10:00 | 4 | Կայացել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-06-19 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-06-08 | 10:00 | 4 | Կայացել է |
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԿԴ/0080/01/12
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
17 օգոստոսի 2012 թվական ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահող դատավոր` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
դատավորներ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Լ.ՓՈԼԱԴՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա.ՍԵՓՈՅԱՆԻ
պաշտպան` Ն.ՄԿՐՏՉՅԱՆԻՆ
ամբաստանյալ` Հ.ԲԱԽՐԱՋՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով ամբաստանյալի և վերջինիս պաշտպան Նարինե Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը, ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճռի դեմ,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ
1. Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ա.Գասոյանի 2012 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի կողմից վրաերթի հետևանքով անզգուշությամբ անձը չպարզված մոտ 70 տարեկան տղամարդուն մահ պատճառելու դեպքի առթիվ հարուցվել է թիվ 60105512 քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով:
2. Նախաքննական մարմնի 2012 թվականի մարտի 27-ի որոշմամբ Սուրեն Մասուրի Մարանդյանը ճանաչվել է որպես տուժողի իրավահաջորդ:
3. 2012 թվականի մայիսի 02-ին Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
4. 2012 թվականի մայիսի 15-ին թիվ 60105512 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ` առաջին ատյանի դատարան/:
5. Առաջին ատյանի դատարանն իր 2012 թվականի մայիսի 21-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ընդունել է վարույթ, իսկ 2012 թվականի մայիսի 29-ի որոշմամբ վերոնշյալ քրեական գործը նշանակել է դատական քննության 2012 թվականի հունիսի 08-ին, ժամը 10.00-ին:
6. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճռով Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Պատժի սկիզբը որոշվել է հաշվել կալանավորման պահից։
Դատավճռով որոշվել է խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռով որոշվել է նաև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 08.05.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, Սուրեն Մարանդյանի հագուստները, ժամացույցը և երկու շղթաները վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Սարգիս Մարանդյանին, ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 196.600 /հարյուր իննսունվեց հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։
7. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք են բերել ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանը:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխաններ չեն ներկայացվել:
8. Ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի և պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2012 թվականի հուլիսի 20-ին:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2012 թվականի հուլիսի 24-ին:
9. Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ ամբաստանյալի և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նշանակվել է վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության 2012 թվականի օգոստոսի 07-ին ժամը 1400-ին, Երևան քաղաքում:
ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ
10. Ամբաստանյալ, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը, 2012 թվականի մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, սեփականության իրավունքով Արման Վլադիմիրի Առաքելյանին պատկանող, «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Մոտենալով Չարենց փողոցի թիվ 4 շենքին՝ նա տեսել է իր ընթացքի ուղղությամբ, աջից դեպի ձախ, դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ փողոցը հատող և իր երթևեկության համար վտանգ առաջացրած հետիոտն, տուժող Սուրեն Մասուրի Մարանդյանին և ժամանակին չդիմելով արգելակման՝ իր ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն չի տվել հետիոտնին դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է և ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, խախտելով Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջը` ավտոմեքենայի աջ կողային մասով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Ս. Մարանդյանին և անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ։
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ, ՊԱՀԱՆՋԸ
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
11. Ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանն իրենց վերաքննիչ բողոքով խնդրել են առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան կամ վերջինիս նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ` բերելով հետևյալ փաստարկները.
12. Ըստ վերաքննիչ բողոքի հեղինակների` առաջին ատյանի դատարանի 22.06.2012թ. դատավճիռը կայացվել է նյութական իրավունքի խախտմամբ, քանի որ դատարանը խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի իրավադրույթները, չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ կամ 64-րդ հոդվածների պահանջները և ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի նկատմամբ կայացրել է ակնհայտ խիստ պատիժ:
Իրենց վերաքննիչ բողոքում մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի իրավադրույթները, ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանը նշել են, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում, դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել, կարևորն այն է, որ դատարանը հանգի հիմնավոր եզրակացության` դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու, թե` ոչ:
Մեջբերելով ամբաստանյալի պատիժը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքները, այն որ Հ.Բախրաջյանը բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահա երեխա, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել է, վերաքննիչ բողոքի հեղինակները նշել են, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս դրանք հաշվի չի առել, անտեսել է նաև ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ նա վրաերթից հետո կանգնեցրել է մեքենան, հետիոտնին ցուցաբերել է առաջին օգնություն, դեռևս նախաքննությունից ընդունելով մեղքը տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, ակտիվորեն աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել և նյութական օգնություն է ցուցաբերել:
Իրենց վերաքննիչ բողոքում վկայակոչելով նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-124/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԳԴ1/0003/01/10 որոշումներում արտահայտած իրավադիրքորոշումը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարք կատարած անձի դրսևորած վարքագծի վերաբերյալ, ամբաստանյալը և պաշտպանը նշել են նաև այն մասին, որ քրեական գործի նյութերով հիմնավորվել է, որ Հ.Բախրաջյանը վրաերթի ենթարկելով Ս.Մարանդյանին, մինչև շտապ օգնության գալը նրան ցուցաբերել է առաջին օգնություն, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, հաշտվել է տուժողի իրավահաջորդի հետ և հատուցել է նյութական վնասները:
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ՈՒ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված իրենց հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի և պաշտպան Ն.Մկրտչյանի ելույթները, դատական ակտը չբողոքարկած հակառակ կողմի` մեղադրող Ա.Սեփոյանի պատասխանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման անհնարինությունը
13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:>>:
14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում սահմանված են պատժի հասկացությունը և նպատակները:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:>>:
15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված են պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները:
16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:>>:
Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:>>:
Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: /տես` Ս. Մարգարյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0034/01/08 որոշումը/
17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: /տես` Գ. Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի փետրվարի 1-ի ՎԲ-/01/08 որոշումը/
18. Անձի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է մի շարք որոշումներում, <<…որոնցում հայտնել և վերահաստատել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ, չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:
Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը…>>: /տես` ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի հուլիսի 23-ի ԵԷԴ/0138/01/09 որոշումը, ինչպես նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի ԵԿԴ/0126/01/10 որոշումը/
19. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 27.08.2010թ. ԳԴ1/0003/01/10 որոշմամբ հայտնել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը: Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված` ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները /լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցները վարելը և այլն/ վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը <<ՎԱԶ-2107>> մակնիշի 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան վարել է առանց տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի, վկայում է ինչպես հանցավոր արարքի, այնպես էլ հանցանք կատարած անձի հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին:
20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`…
6/ ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7/ ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>
21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով պատիժ է նախատեսված առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
Փաստորեն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին:
22. Առաջին ատյանի դատարանը, Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, վերջինիս դատապարտել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու:
23. Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս նշել է. <<Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել են։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։>>:
24. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով Հայկազ Բախրաջյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցերը, նկատի ունենալով ամբաստանյալի անձը, նրա կատարած հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցագործության ծանրության աստիճանը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, այն, որ ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան վարել է առանց տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի և սույն որոշման 10-րդ կետերում շարադրված փաստական տվյալների առկայության պայմաններում բացառում է Հայկազ Բախրաջյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը և գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության, որ վերջինս պետք է կրի իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը, և նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը չունի համոզվածություն, վստահություն, առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու Հայկազ Բախրաջյանի ուղղվելու հնարավորության մասին, ամբաստանյալի և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքում նշված, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանում` դատաքննության ժամանակ, վերջիններիս հայտնած փաստարկներն արդեն իսկ հաշվի են առնվել ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ուստի դրանք հիմք չեն կարող դառնալ վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:
25. Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը նույնպես հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար և, որ նա պետք է կրի իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը, որով ապահովվում է սոցիալական արդարության արդյունավետ իրականացումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում
26. Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի` օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկը`
1. գործի բացառիկ հանգամանքները,
2. խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը:
27. Օրենսդիրը բացառիկ հանգամանքները կապում է հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, ինչպես նաև հանցանքը կատարելիս և դրանից հետո նրա վարքագծի հետ:
Բացառիկ կարող են համարվել նաև այլ հանգամանքներ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը:
Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը:
Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող հանգամանքների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք ազդել պատժի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածում նշված <<բացառիկ>> բառը ենթադրում է, որ պատիժը մեղմացնող առանձին հանգամանքը կամ դրանց համակցությունը դուրս է գալիս սովորական հանգամանքների շրջանակից:
Մինչդեռ առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում նշված ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող առանձին հանգամանքները կամ դրանց համակցությունը այն աստիճանի առանձնահատուկ չեն, որ համարվեն բացառիկ:
28. Հետևաբար, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հիմքեր չկան:
29. Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը վերոշարադրյալ հիմքերով առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճիռը համարում է օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված, իսկ վերաքննիչ բողոքում ամբաստանյալի և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանի կողմից բերված փաստարկներն` անհիմն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով և 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը
à ð à Þ º ò
1. Ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի և նրա պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճիռը` Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ:
3. Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԿԴ/0080/01/12
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
17 օգոստոսի 2012 թվական ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահող դատավոր` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
դատավորներ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Լ.ՓՈԼԱԴՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա.ՍԵՓՈՅԱՆԻ
պաշտպան` Ն.ՄԿՐՏՉՅԱՆԻՆ
ամբաստանյալ` Հ.ԲԱԽՐԱՋՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով ամբաստանյալի և վերջինիս պաշտպան Նարինե Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը, ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճռի դեմ,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ
1. Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ա.Գասոյանի 2012 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի կողմից վրաերթի հետևանքով անզգուշությամբ անձը չպարզված մոտ 70 տարեկան տղամարդուն մահ պատճառելու դեպքի առթիվ հարուցվել է թիվ 60105512 քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով:
2. Նախաքննական մարմնի 2012 թվականի մարտի 27-ի որոշմամբ Սուրեն Մասուրի Մարանդյանը ճանաչվել է որպես տուժողի իրավահաջորդ:
3. 2012 թվականի մայիսի 02-ին Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
4. 2012 թվականի մայիսի 15-ին թիվ 60105512 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ` առաջին ատյանի դատարան/:
5. Առաջին ատյանի դատարանն իր 2012 թվականի մայիսի 21-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ընդունել է վարույթ, իսկ 2012 թվականի մայիսի 29-ի որոշմամբ վերոնշյալ քրեական գործը նշանակել է դատական քննության 2012 թվականի հունիսի 08-ին, ժամը 10.00-ին:
6. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճռով Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Պատժի սկիզբը որոշվել է հաշվել կալանավորման պահից։
Դատավճռով որոշվել է խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռով որոշվել է նաև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 08.05.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, Սուրեն Մարանդյանի հագուստները, ժամացույցը և երկու շղթաները վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Սարգիս Մարանդյանին, ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 196.600 /հարյուր իննսունվեց հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։
7. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք են բերել ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանը:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխաններ չեն ներկայացվել:
8. Ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի և պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2012 թվականի հուլիսի 20-ին:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2012 թվականի հուլիսի 24-ին:
9. Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ ամբաստանյալի և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նշանակվել է վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության 2012 թվականի օգոստոսի 07-ին ժամը 1400-ին, Երևան քաղաքում:
ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ
10. Ամբաստանյալ, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը, 2012 թվականի մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, սեփականության իրավունքով Արման Վլադիմիրի Առաքելյանին պատկանող, «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Մոտենալով Չարենց փողոցի թիվ 4 շենքին՝ նա տեսել է իր ընթացքի ուղղությամբ, աջից դեպի ձախ, դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ փողոցը հատող և իր երթևեկության համար վտանգ առաջացրած հետիոտն, տուժող Սուրեն Մասուրի Մարանդյանին և ժամանակին չդիմելով արգելակման՝ իր ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն չի տվել հետիոտնին դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է և ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, խախտելով Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջը` ավտոմեքենայի աջ կողային մասով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Ս. Մարանդյանին և անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ։
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ, ՊԱՀԱՆՋԸ
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
11. Ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանն իրենց վերաքննիչ բողոքով խնդրել են առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան կամ վերջինիս նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ` բերելով հետևյալ փաստարկները.
12. Ըստ վերաքննիչ բողոքի հեղինակների` առաջին ատյանի դատարանի 22.06.2012թ. դատավճիռը կայացվել է նյութական իրավունքի խախտմամբ, քանի որ դատարանը խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի իրավադրույթները, չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ կամ 64-րդ հոդվածների պահանջները և ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի նկատմամբ կայացրել է ակնհայտ խիստ պատիժ:
Իրենց վերաքննիչ բողոքում մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի իրավադրույթները, ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանը նշել են, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում, դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել, կարևորն այն է, որ դատարանը հանգի հիմնավոր եզրակացության` դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու, թե` ոչ:
Մեջբերելով ամբաստանյալի պատիժը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքները, այն որ Հ.Բախրաջյանը բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահա երեխա, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել է, վերաքննիչ բողոքի հեղինակները նշել են, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս դրանք հաշվի չի առել, անտեսել է նաև ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ նա վրաերթից հետո կանգնեցրել է մեքենան, հետիոտնին ցուցաբերել է առաջին օգնություն, դեռևս նախաքննությունից ընդունելով մեղքը տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, ակտիվորեն աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել և նյութական օգնություն է ցուցաբերել:
Իրենց վերաքննիչ բողոքում վկայակոչելով նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-124/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԳԴ1/0003/01/10 որոշումներում արտահայտած իրավադիրքորոշումը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարք կատարած անձի դրսևորած վարքագծի վերաբերյալ, ամբաստանյալը և պաշտպանը նշել են նաև այն մասին, որ քրեական գործի նյութերով հիմնավորվել է, որ Հ.Բախրաջյանը վրաերթի ենթարկելով Ս.Մարանդյանին, մինչև շտապ օգնության գալը նրան ցուցաբերել է առաջին օգնություն, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, հաշտվել է տուժողի իրավահաջորդի հետ և հատուցել է նյութական վնասները:
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ՈՒ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված իրենց հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի և պաշտպան Ն.Մկրտչյանի ելույթները, դատական ակտը չբողոքարկած հակառակ կողմի` մեղադրող Ա.Սեփոյանի պատասխանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման անհնարինությունը
13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:>>:
14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում սահմանված են պատժի հասկացությունը և նպատակները:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:>>:
15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված են պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները:
16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:>>:
Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:>>:
Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: /տես` Ս. Մարգարյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0034/01/08 որոշումը/
17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: /տես` Գ. Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի փետրվարի 1-ի ՎԲ-/01/08 որոշումը/
18. Անձի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է մի շարք որոշումներում, <<…որոնցում հայտնել և վերահաստատել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ, չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:
Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը…>>: /տես` ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի հուլիսի 23-ի ԵԷԴ/0138/01/09 որոշումը, ինչպես նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի ԵԿԴ/0126/01/10 որոշումը/
19. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 27.08.2010թ. ԳԴ1/0003/01/10 որոշմամբ հայտնել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը: Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված` ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները /լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցները վարելը և այլն/ վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը <<ՎԱԶ-2107>> մակնիշի 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան վարել է առանց տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի, վկայում է ինչպես հանցավոր արարքի, այնպես էլ հանցանք կատարած անձի հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին:
20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`…
6/ ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7/ ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>
21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով պատիժ է նախատեսված առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
Փաստորեն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին:
22. Առաջին ատյանի դատարանը, Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, վերջինիս դատապարտել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու:
23. Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս նշել է. <<Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել են։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։>>:
24. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով Հայկազ Բախրաջյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցերը, նկատի ունենալով ամբաստանյալի անձը, նրա կատարած հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցագործության ծանրության աստիճանը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, այն, որ ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան վարել է առանց տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի և սույն որոշման 10-րդ կետերում շարադրված փաստական տվյալների առկայության պայմաններում բացառում է Հայկազ Բախրաջյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը և գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության, որ վերջինս պետք է կրի իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը, և նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը չունի համոզվածություն, վստահություն, առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու Հայկազ Բախրաջյանի ուղղվելու հնարավորության մասին, ամբաստանյալի և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքում նշված, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանում` դատաքննության ժամանակ, վերջիններիս հայտնած փաստարկներն արդեն իսկ հաշվի են առնվել ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ուստի դրանք հիմք չեն կարող դառնալ վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:
25. Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը նույնպես հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար և, որ նա պետք է կրի իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը, որով ապահովվում է սոցիալական արդարության արդյունավետ իրականացումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում
26. Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի` օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկը`
1. գործի բացառիկ հանգամանքները,
2. խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը:
27. Օրենսդիրը բացառիկ հանգամանքները կապում է հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, ինչպես նաև հանցանքը կատարելիս և դրանից հետո նրա վարքագծի հետ:
Բացառիկ կարող են համարվել նաև այլ հանգամանքներ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը:
Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը:
Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող հանգամանքների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք ազդել պատժի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածում նշված <<բացառիկ>> բառը ենթադրում է, որ պատիժը մեղմացնող առանձին հանգամանքը կամ դրանց համակցությունը դուրս է գալիս սովորական հանգամանքների շրջանակից:
Մինչդեռ առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում նշված ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող առանձին հանգամանքները կամ դրանց համակցությունը այն աստիճանի առանձնահատուկ չեն, որ համարվեն բացառիկ:
28. Հետևաբար, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հիմքեր չկան:
29. Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը վերոշարադրյալ հիմքերով առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճիռը համարում է օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված, իսկ վերաքննիչ բողոքում ամբաստանյալի և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանի կողմից բերված փաստարկներն` անհիմն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով և 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը
à ð à Þ º ò
1. Ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի և նրա պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճիռը` Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ:
3. Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
22 hունիսի 2012թ. ք. Երևան
ԵԿԴ-0080/01/12
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Է. Մկրտչյան,
մասնակցությամբ
մեղադրող`
Երևան քաղաքի դատախազության
ավագ դատախազ Ա. Սեփոյանի,
տուժողի իրավահաջորդ Ս. Մարանդյանի,
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի`
ծնված 1956թ. հունիսի 21-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, նախկինում դատված`
1/ ՀՀ Լենինյան շրջանի ժողդատարանի 16.11.1978թ. դատավճռով, ՀՀ նախորդ քրեական օրենսգրքի 229-րդ հոդվածի 3-րդ մասով դատապարտվել է ազատազրկման մեկ տարի ժամկետով, 21.07.1979թ. ազատվել է` պատիժը կրելով։
2/ ՀՀ Մյասնիկյանի շրջանի ժողդատարանի 11.03.1981թ. դատավճռով, ՀՀ նախորդ քրեական օրենսգրքի 229-րդ հոդվածի 3-րդ, 4-րդ մասերով դատապարտվել է ազատազրկման երեք տարի ժամկետով, 30.01.1984թ. ազատվել է` պատիժը կրելով։
3/ ՀՀ Շահումյանի շրջանի ժողդատարանի 28.08.1985թ. դատավճռով, ՀՀ նախորդ քրեական օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 3-րդ մասով դատապարտվել է ազատազրկման վեց տարի ժամկետով, որը 18.06.1987թ. հրամանագրով կրճատվել է, 31.01.1990թ. ազատվել է` պատիժը կրելով։
4/ Երևանի Լենինյան շրջանի ժողդատարանի 21.06.1991թ. դատավճռով, ՀՀ նախորդ քրեական օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտվել է ազատազրկման հինգ տարի ժամկետով, որը կրել է, դատվածությունները մարված, չի աշխատում, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է և բնակվում է ք. Երևան, Նորքի 7-րդ փողոցի թիվ 111 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 69105512 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում հարուցվել է 2012թ. մարտի 18-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի կողմից, վրաերթի հետևանքով անզգուշությամբ, անձը չպարզված, շուրջ 70 տարեկան տղամարդուն մահ պատճառելու դեպքի առթիվ։
Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` հետևյալ արարքի համար, որ նա. «չունենալով վարորդական իրավունքի վկայական, 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, «Վհո Սթայլ» ՍՊԸ-ին պատկանող, իրեն ամրակցված «ՎԱԶ-2107» մակնիշի 20 ԼՏ 219 պ/հ տաքսի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Մոտենալով Չարենց փողոցի թիվ 4 շենքին՝ տեսել է իր ընթացքի ուղղության նկատմամբ աջից դեպի ձախ, դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ փողոցը հատող և իր երթևեկության համար վտանգ առաջացրած հետիոտն Սուրեն Մասուրի Մարանդյանին ու ժամանակին չդիմելով արգելակման՝ իր ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն չի տվել հետիոտնին դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է և ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, խախտելով ՃԵԿ-ի 67 կետի պահանջը, ավտոմեքենայի աջ կողային մասով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Ս. Մարանդյանին և անզգուշությամբ պատճառել մահ։»։
15.05.2012թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը, 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, սեփականության իրավունքով Արման Վլադիմիրի Առաքելյանին պատկանող, «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Մոտենալով Չարենց փողոցի թիվ 4 շենքին՝ նա տեսել է իր ընթացքի ուղղությամբ, աջից դեպի ձախ, դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ փողոցը հատող և իր երթևեկության համար վտանգ առաջացրած հետիոտն, տուժող Սուրեն Մասուրի Մարանդյանին և ժամանակին չդիմելով արգելակման՝ իր ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն չի տվել հետիոտնին դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է և ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, խախտելով Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջը` ավտոմեքենայի աջ կողային մասով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Ս. Մարանդյանին և անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ։
Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում, «Հայաստանի Հանրապետության փորձագիտական կենտրոն» և «Դատաբժշկական գիտագործնական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպություններում կատարվել են դատաբժշկական և դատահետքաբանական, դատաքիմիական և մանրաթելային համալիր փորձաքննություններ, որոնց արժեքը կազմել է 196.600 /հարյուր իննսունվեց հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Հ. Բախրաջյանը բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարածի համար, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել է, վերջինս խնդրել է ամբաստանյալին մեղմ պատժել։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի ինքնախոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ նախկինում ունեցել է վարորդական իրավունքի «B» և «C» կարգի վկայական, սակայն ավտոմեքենան հարբած վիճակում վարելու համար, 1991թ. ընթացքում, երկու տարի ժամանակով զրկվել է վարորդական իրավունքից, որից հետո այն չի վերականգնել։ Դեպքից շուրջ երկու ամիս առաջ աշխատանքի է ընդունվել որպես տաքսու վարորդ` հայտնելով, որ վարորդական իրավունքի վկայական ունի։ 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, իրեն ամրակցված «ՎԱԶ-2107» մակնիշի 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, մեկ ուղևորով, առանց բեռի, վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի կողմից, նորակառույց ճանապարհով դեպի Հերացի փողոցի ուղղությամբ, աջ եզրային գոտով, աջակողմյան բետոնե պատնեշից շուրջ 2 մետր հեռավորությամբ, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Հասնելով Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի մոտակայքին` տեսել է դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ, իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող, շուրջ 70 տարեկան մի տղամարդու, որը հատելով Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասը` մուտք է գործել իր ուղեմաս։ Տեսնելով դա և մտածելով, որ ձախ մանևրումով կշրջանցի հետիոտն տղամարդուն` չի դիմել արգելակման, մեքենան մանևրել է դեպի ձախ` 1-ից 1,5 մետրի չափով, սակայն չկարողանալով շրջանցել հետիոտնին` ավտոմեքենայի աջ կողային մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, որը գլխով դիպել է դիմապակու վերևի աջ հատվածին և ընկել է ասֆալտին։ Վրաերթից հետո միայն դիմել է արգելակման և շուրջ 15-ից 20 մետր տարածություն անցնելուց հետո կանգնեցրել է մեքենան, որից հետո կատարել հետընթաց և մեքենան կանգնեցրել հետիոտնի ընկած տեղից մի փոքր հետ։ Իջնելով մեքենայից` հետիոտն տղամարդուն ցուցաբերել է առաջին օգնություն, որից հետո դեպքի վայր է ժամանել շտապօգնությունը և արձանագրել վրաերթի ենթարկվածի մահվան փաստը։ Մեքենայում եղած ուղևորը վրաերթից հետո իջել է մեքենայից և հեռացել։ Տուժողի իրավահաջորդի հետ հետագայում հաշտվել են, տուժողի հարազատներն իր դեմ որևէ բողոք չունեն։ Անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար և խնդրում է մեղմ պատժել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 17-19, 52-53, 88-90/
Տուժողի իրավահաջորդ, որպես վկա հարցաքննված Սարգիս Սուրենի Մարանդյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Սուրեն Մասուրի Մարանդյանն իր հայրն է։ Նա «Վերնիսաժ» տոնավաճառում զբաղվել է առևտրով։ 2012թ. մարտի 18-ին, առավոտյան ժամը 07.00-ի սահմաններում հայրը տնից դուրս է եկել և գնացել տոնավաճառ՝ աշխատանքի։ Այդ օրը հայրն այլևս տուն չի վերադարձել։ Հաջորդ օրը՝ մարտի 19-ին, ժամը 11.00-ի սահմաններում, ինտերնետային կայքերից մեկում տեսել է, որ նախորդ օրը, ցերեկը, դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհին տեղի է ունեցել մահվան ելքով վրաերթ և վրաերթի ենթարկվածը շատ նման է եղել հորը։ Անմիջապես զանգահարել է Երևան քաղաքի տարբեր դիահերձարաններ և իմացել, որ վրաերթի ենթարկվածը գտնվում է Հանրապետական դատաբժշկական դիահերձարանում։ Գնացել է այնտեղ և պարզել, որ վրաերթի ենթարկվածը հաստատապես իր հայրն է, որին ճանաչել է աջ ձեռքի վրա առկա դաջվածքից, ընդհանուր կազմվածքից, դիմագծերից և մազերից։ Հաջորդ օրն իրենց տուն են եկել վրաերթ կատարած վարորդի հարազատները և ներողություն խնդրել։ Վրաերթի մեխանիզմի վերաբերյալ տեղեկություններ չունի։ Միայն իմացել է, որ վրաերթ կատարած ավտոմեքենան եղել է «ՎԱԶ-2107» մակնիշի տաքսի ավտոմեքենա և դեպքը տեղի է ունեցել Երևանի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհին, Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի դիմաց, ժամը 17.00-ի սահմաններում։ Վարորդի նկատմամբ նյութական պահանջ և բողոք չունի, խնդրում է նրան մեղմ պատժել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 27-28, 43-44, 107/
Վկա Էդուարդ Միսակի Հովհաննիսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, իր անձնական օգտագործման «Միցուբիշի» մակնիշի, 26 068 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով, միայնակ ընթացել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով։ Հասնելով Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի մոտակայքին` տեսել է դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ, իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող մի տարեց տղամարդու, որն այդ պահին հատելիս է եղել Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասը։ Այդ տղամարդուն տեսնելուց հետո, երբ անցել է շուրջ 10-ից 15 մետր տարածություն` ուժեղ ձայն է լսել։ Նայել է հետին տեսանելիության հայելիով և տեսել, որ այդ տղամարդը վրաերթի է ենթարկվել` իր հետևից, իրենից մի փոքր ձախ, համընթաց ուղղությամբ ընթացող «ՎԱԶ-2107» մակնիշի տաքսի ավտոմեքենայի կողմից և ընկած է եղել ասֆալտին։ Ավտոմեքենան կանգնեցնելով բետոնե արգելապատնեշի աջ եզրային մասում` իջել է ավտոմեքենայից, մոտեցել այդ տղամարդուն և սկսել առաջին օգնություն ցույց տալ։ Այդ ընթացքում զանգահարել է շտապօգնություն, իսկ վրաերթ կատարած վարորդը ավտոմեքենան դուրս է բերել ուղեմասի երկրորդ ընթացագոտուց և կանգնեցնելով աջ եզրային գոտում, բետոնե արգելապատնեշի մոտ, նույնպես մոտեցել է և առաջին օգնություն ցույց տվել։ Որոշ ժամանակ անց տղամարդը մահացել է։ Վրաերթի հետևանքով վնասված է եղել ավտոմեքենայի դիմապակու վերևի աջ հատվածը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 35-36/
Վկա Սևակ Ֆիրդուսի Հարությունյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, իր անձնական օգտագործման «ԲՄՎ» մակնիշի 20 371 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով, միայնակ ընթացել է Երևան քաղաքի Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով։ Հասնելով Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի դիմաց, որտեղ ճանապարհը արգելապատնեշ չի ունեցել, տեսել է, որ մի տղամարդ` գլուխը կախ, դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ հատում է Ալեք Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասը։ Այդ ընթացքում իր առջևով ընթացել է մեկ այլ ավտոմեքենա, իսկ հետիոտնը անցնելով այդ ավտոմեքենայի դիմացով և հասնելով բետոնե պատնեշի ընդհատված մասին` ցանկացել է հատել Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող ուղեմասը։ Տեսնելով, որ նա հատել է Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասը և քանի որ վերջինս չէր կարող իր ընթացքի ուղղությամբ հայտնվել` այլևս ուշադրություն չի դարձրել նրան։ Երբ հասել է Չարենցի թիվ 4 շենքի դիմաց` ավտոմեքենայի հարվածի ձայն է լսել։ Ուշադրությունն ուղղելով ձախ` տեսել է, որ փողոցը հատող տղամարդը վրաերթի է ենթարկվել «ՎԱԶ-2107» մակնիշի տաքսի ավտոմեքենայի կողմից և ընկել ասֆալտին։ Դա տեսնելով՝ կանգնեցրել է ավտոմեքենան ճանապարհի աջ կողմում, իջել է ավտոմեքենայից, մոտեցել վրաերթի ենթարկվածին և վրաերթի ենթարկած վարորդի ու մի անծանոթ քաղաքացու հետ սկսել են օգնություն ցույց տալ։ Տաքսի ավտոմեքենայի մեջ եղել է մեկ ուղևոր, որը դեպքից հետո իջել և հեռացել է։ Վրաերթի պահն ինքը չի տեսել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 37-38/
Դատաբժշկական փորձաքննության 23.04.2012թ. թիվ 255 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«1.2. Ս. Մարանդյանի մահը վրա է հասել արյան սուր կորստից կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքներ, աջից և ձախից կողոսկրերի բազմաթիվ կոտրվածքների, սրտի աջ նախասրտի ու աջ փորոքի պատռվածքներ, 1500.0մլ հեղուկ արյուն պլևրալ խոռոչում։ Ներքին օրգանների արտահայտված սակավարյունություն։ Բոլոր վնասվածքները պատճառվել են կենդանության օրոք, կարճ ժամանակահատվածում, բութ առարկաների ներգործությամբ, մահվանից անմիջապես առաջ և այդպիսիք ունեն կենդանության ժամանակվա ծանր վնասի պատճառման հատկանիշներ, որոնք էլ մահվան հետ գտնվելով պատճառական կապի մեջ բերել են մահվան։ Հաշվի առնելով տեղազննության արձանագրության բացակայությունը, ներկայումս ստույգ որոշել, թե երբ է վրա հասել մահը` հնարավոր չէ, սակայն հաշվի առնելով դիակային երևույթների զարգացվածության աստիճանը, կարելի է ասել, որ մահը վրա է հասել դատաբժշկական փորձաքննությունից մոտ 18-20 ժամ առաջ։ Ս. Մարանդյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են նաև գանգի թաղի, ձախ նախաբազկի զույգ ոսկրերի փակ տեղաշարժով կոտրվածքներ, սալջարդ վերք ձախից ստորին ծնոտի մարմնի շրջանում, քերծվածքներ ճակատի ձախ թմբկության, քթի միջի, ձախից ստորին ծնոտի մարմնի շրջանում, քերծվածքներ ճակատի ձախ թմբկության, քթի միջի ձախից ստորին ծնոտի մարմնի, ձախ բազկի, ձախ նախաբազկի շրջաններում, որոնք պատճառվել են կենդանության օրոք բութ առարկաներով, որոնցից քերծվածքները իրենց սովորական ընթացքի դեպքում առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում, սալջարդ վերքը ունի առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ, կողոսկրերի կոտրվածքը ունի առողջությանը միջին աստիճանի վնասի հատկանիշներ, գանգի թաղի կոտրվածքը պատճառել է առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող և մահվան պատճառի հետ չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ։
3. Ըստ դիակի փորձաքննության տվյալների կենդանության օրոք եղել է գործնականում առողջ։
4. Ըստ դիակի դատաբժշկական փորձաքննության տվյալների` առաջնային տրավմատիկ հարվածը որոշել հնարավոր չէ։ Վերջինս պարզելու համար անհրաժեշտ է նշանակել համալիր փորձաքննություն։
5. Ս. Մարանդյանի դիակից վերցված արյան դատաքիմիական ուսումնասիրությամբ սպիրտներ չեն հայտնաբերվել։
6. Ս. Մարանդյանի դիակից վերցված արյունը պատկանում է O /առաջին/ խմբի։
7. Ս. Մարանդյանի դիակի փորձաքննությամբ մարմնի վրայով անվադողի անցմանը բնորոշ և հատուկ վնասվածքներ չեն հայտնաբերվել։»։
/գ.թ. 72-81/
Դատահետքաբանական, դատաքիմիական և մանրաթելային համալիր փորձաքննության 2011թ. մարտի 23-ի թիվ 07131204 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«Փորձաքննությանը ներկայացված գլխարկի, սվիտերի և ներքնահագուստի անդրավարտիքի վրա առանձնահատուկ մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ և հետքեր չեն հայտնաբերվել։ Ներկայացված մյուս հագուստների վրա առկա են մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ ու հետքեր, ճտքավոր կոշիկների ներբաններին՝ սահքին բնորոշ հետքեր, որոնք իրենց բնույթով և համակցությամբ առաջացել են վրաերթի հետևանքով։ Տվյալ վնասվածքների ու հետքերի առաջացման վաղեմությունը որոշել հնարավոր չէ, գիտականորեն մշակված մեթոդի բացակայության պատճառով։
Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստների և կոշիկների վրա ավտոմոբիլի անվադողերի նախշանկարների հետքեր չեն հայտնաբերվել։
Փորձաքննությանը տրամադրված «ВАЗ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 հ/հ ավտոմոբիլի առջևի աջ կողմում առկա են մեխանիկական վնասվածքներ, որոնք իրենց բնույթով և համակցությամբ առաջացել են վրաերթի ընթացքում, համեմատաբար փափուկ մակերես ունեցող առարկայի հետ, որպիսին հանդիսանում է նաև մարդու մարմինը, փոխազդեցության մեջ մտնելու հետևանքով։
Տվյալ վնասվածքների ու հետքերի առաջացման վաղեմությունը որոշել հնարավոր չէ, գիտականորեն մշակված մեթոդի բացակայության պատճառով։
Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստների, կիսաճտքավոր կոշիկների և ժամացույցի վրա ներկանյութի քսվածքներ չկան։
Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստներից` անդրավարտիքի վրա հայտնաբերվեցին մոխրագույն նյութի հետքեր, որոնք հանդիսանում են պոլիմերային նյութի քսվածքներ։
Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստներից և կիսաճտքավոր կոշիկներից անջատված ընդհանուր զանգվածում ներկածածկույթի միկրոմասնիկներ չկան։
Փորձաքննությանը տրամադրված «ВАЗ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 հ/հ ավտոմոբիլի աջակողմյան առջևի անվաթևի, լուսային համակարգի, շարժիչի ծածկոցի աջակողմյան հատվածի, աջակողմյան հետին տեսանելիության հայելու և կանգնակի ու նրանց հարող հատվածների մեկերեսների վրա հայտնաբերված բնական բրդյա սև գույնի, քիմիական հարթ կանաչ գույնի (32 մկմ), անգույն (40 մկմ), մոխրագույն (40 մկմ) մանրաթելերն ունեն ընդհանուր սեռային պատկանելիություն` Սուրեն Մասուրի Մարանդյանի արտաքին հագուստներից կուրտկայի և սվիտերի գործվածքների կազմի մեջ մտնող բնական բրդյա սև գույնի, քիմիական հարթ կանաչ գույնի (32 մկմ), անգույն (40 մկմ), մոխրագույն (40 մկմ) մանրաթելերի հետ։»։
/գ.թ. 92-99/
Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության 16.04.2012թ. թիվ 64ա եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«1. Վրաերթին նախորդող պահին ՎԱԶ-2107 մակնիշի 20 ԼՏ 219 հ/հ ավտոմեքենայի կախոցները, անիվները, ընթացքային մասերը և ղեկային կառավարման ու արգելակային համակարգերը գտնվել են սարքին վիճակում և դրանց այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ վրաերթը, կամ առաջացած լինեին տվյալ վրաերթին նախորդող պահին ու պայմանավորած լինեին մեքենայի կառավարելիության կորստի ու տվյալ վրաերթի առաջացումը, չհայտնաբերվեցին։
2. և 3. ՎԱԶ-2107 մակնիշի 20 ԼՏ 219 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն ունեցել է, և առաջադրված պայմաններում իր երթևեկության համար վտանգի առաջացման սկզբնապահից սկսած, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և դեպի իր վարած մեքենայի ընթացքագոտին շարժվող հետիոտն տղամարդու նկատմամբ վրաերթը կանխելու համար, պետք է տեխնիկական տեսակետից ժամանակին կատարված արգելակումով դանդաղեցներ իր վարած մեքենայի ընթացքն այն հաշվով, որպեսզի ընթացքի այդ դանդաղեցման, կամ էլ՝ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն տար այդ հետիոտն տղամարդուն դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է։
Չկատարելով դա՝ ՎԱԶ-2107 մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը տեխնիկական տեսակետից թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67 կետի պահանջին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումն՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։
Ինչ վերաբերվում է այն հանգամանքին, որ, ըստ քր. գործի նյութերի, ՎԱԶ-2107 մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը մեքենան վարելիս է եղել` չունենալով վարորդական իրավունքի վկայական, ապա այդ առումով ՎԱԶ-2107 մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի գործողությունները ենթակա են իրավական գնահատման` ելնելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 5-րդ մասի պահանջի տեսանկյունից։
ՎԱԶ-2107 մակնիշի ավտոմեքենայի վարումը վարորդական իրավունքի վկայական չունեցող անձին հանձնելու առումով, հանձնող վարորդի գործողություններն ևս ենթակա են իրավական գնահատման` ելնելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 7-րդ մասի պահանջի տեսանկյունից։
Հետիոտն տղամարդու գործողությունների գնահատման համար ավտոտեխնիկական փորձագետի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ չեն պահանջվում։ Դրանք ենթակա են իրավական գնահատման` ելնելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25 հոդվածի պահանջների տեսանկյունից։»։
/գ.թ. 66-71/
Ճանապարհա-տրանսպորտային դեպքի վայրի զննության մասին 18.03.2012թ. և դեպքի վայրը վարորդ Հ. Բախրաջյանի կողմից մատնացույց անելու և զննելու մասին 28.03.2012թ. արձանագրություններով, որոնց համաձայն` վրաերթը կատարվել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոցի կողմ տանող նորակառույց ճանապարհին, որն ասֆալտապատ է, հարթ, ուղիղ և հորիզոնական։ Այն զույգ հոծ գծով բաժանված է երկու ուղեմասերի, իսկ ուղեմասերը՝ երկու ուղեգոտիների։ Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող ուղեմասն արգելապատնեշով բաժանված է Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասից, որի` Չարենցի թիվ 4 շենքի դիմաց ընկած հատվածում արգելապատնեշը բացակայում է և երկու ուղեմասերը միմյանցից բաժանված են ընդհատվող գծանշումներով։ Դեպի Հերացի փողոց տանող ուղեմասի ընդհանուր լայնությունը 6,8 մետր է, որը բաժանված է երկու ուղեգոտիների, յուրաքանչյուր ուղեգոտու լայնությունը՝ 3,4 մետր։
Հ. Բախրաջյանը մատնացույց անելով դեպքի վայրը` նշել է, որ դեպքին նախորդող պահին իր վարած «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան մեկ ուղևորով, առանց բեռի վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի կողմից, նորակառույց ճանապարհով դեպի Հերացի փողոցի ուղղությամբ, աջակողմյան բետոնե արգելապատնեշից շուրջ 2 մետր հեռավորությամբ, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Մոտենալով Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի դիմացի հատվածին՝ նկատել է աջ կողմից դեպի իր ուղեմաս մոտեցող մի տղամարդու, որն անցել է արգելապատնեշի ուղղությունից դեպի իր ընթացքագոտի։ Հ. Բախրաջյանը հայտարարել է, որ հետիոտնին նկատելուց հետո ավտոմեքենան մանևրել է դեպի ձախ` 1,5 մետրի չափով և փորձել է շրջանցել հետիոտնին, սակայն վերջինս անցնելով արգելապատնեշի ուղղությունից դեպի իր ուղեմաս` սկսել է դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ հատել այդ ուղեմասը դեպի շարժման ուղղությամբ ձախ կողմը։ Դրանից հետո Հ. Բախրաջյանը մատնացույց է արել ուղեմասի կենտրոնական հատվածում գտնվող ընդհատվող գծանշումների հատվածը և հայտարարել, որ երբ հետիոտնը առանց կանգնելու հասել է նշված հատվածին` ինքը մեքենայի առջևի աջակողմյան հատվածով վրաերթի է ենթարկել նրան, որից հետո կանգնեցրել է ավտոմեքենան։ Հ. Բախրաջյանի կողմից որպես վրաերթի տեղ մատնանշված հատվածը չափվել է ճանապարհի եզրից ուղիղ անկյան տակ և այն կազմել է 3,5 մետր։ Հ. Բախրաջյանը հայտարարել է, որ հետիոտնին տեսել է մինչև իր ուղեմասը մտնելը և արգելապատնեշին հասնելը։ Այնուհետև Հ. Բախրաջյանը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ տեսել է հետիոտնին` դեպի իր ուղեմաս շարժվելիս։ Նշված տեղից չափվել է մինչև վրաերթի տեղն ընկած հատվածը և այն կազմել է 7 մետր տարածություն։
/գ.թ. 3-8, 46-48/
Տրանսպորտային միջոցի զննության մասին 18.03.2012թ. արձանագրությամբ, որի համաձայն` «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի դիմապակու աջ վերին հատվածը և աջ հետին տեսանելիության հայելին եղել են կոտրված վիճակում։
/գ.թ. 9-10/
Իրեղեն ապացույցների զննության մասին 19.03.2012թ. արձանագրությամբ, որի համաձայն` դեպքի վայրից վերցվել և առգրավվել են տուժող Ս. Մարանդյանի ժամացույցը և երկու շղթաները, իսկ ՀՀ ԱՆ ԴԲԳԳԿ-ից առգրավվել են Ս. Մարանդյանի հագուստները և կոշիկները, որոնց զննությամբ հայտնաբերվել են վրաերթին բնորոշ հետքեր և վնասվածքներ։ Տուժող Սուրեն Մարանդյանի հագուստները, ժամացույցը և երկու շղթաները ճանաչվել են իրեղեն ապացույց։
/գ.թ. 26, 103/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Վերլուծելով ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ, ավտոմեքենա վարող Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել են։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է կրի։
Քննարկելով ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարցը` դատարանը գտնում է, որ այդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար նա ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, քանի որ հանցագործությունը կատարելիս` որևէ պաշտոն նա չի զբաղեցրել, իսկ ավտոմեքենան վարել է` առանց վարորդական իրավունք ունենալու։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ 08.05.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, Սուրեն Մարանդյանի հագուստները, ժամացույցը և երկու շղթաները պետք է վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Սարգիս Մարանդյանին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Քննարկելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձման է ենթակա դատաբժշկական և դատահետքաբանական, դատաքիմիական և մանրաթելային համալիր փորձաքննությունների կատարման արժեք հանդիսացող 196.600 /հարյուր իննսունվեց հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարը` որպես դատական ծախսեր։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 168-169-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով կալանավորման պահից։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 08.05.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, Սուրեն Մարանդյանի հագուստները, ժամացույցը և երկու շղթաները վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Սարգիս Մարանդյանին։
Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 196.600 /հարյուր իննսունվեց հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
22 hունիսի 2012թ. ք. Երևան
ԵԿԴ-0080/01/12
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Է. Մկրտչյան,
մասնակցությամբ
մեղադրող`
Երևան քաղաքի դատախազության
ավագ դատախազ Ա. Սեփոյանի,
տուժողի իրավահաջորդ Ս. Մարանդյանի,
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի`
ծնված 1956թ. հունիսի 21-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, նախկինում դատված`
1/ ՀՀ Լենինյան շրջանի ժողդատարանի 16.11.1978թ. դատավճռով, ՀՀ նախորդ քրեական օրենսգրքի 229-րդ հոդվածի 3-րդ մասով դատապարտվել է ազատազրկման մեկ տարի ժամկետով, 21.07.1979թ. ազատվել է` պատիժը կրելով։
2/ ՀՀ Մյասնիկյանի շրջանի ժողդատարանի 11.03.1981թ. դատավճռով, ՀՀ նախորդ քրեական օրենսգրքի 229-րդ հոդվածի 3-րդ, 4-րդ մասերով դատապարտվել է ազատազրկման երեք տարի ժամկետով, 30.01.1984թ. ազատվել է` պատիժը կրելով։
3/ ՀՀ Շահումյանի շրջանի ժողդատարանի 28.08.1985թ. դատավճռով, ՀՀ նախորդ քրեական օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 3-րդ մասով դատապարտվել է ազատազրկման վեց տարի ժամկետով, որը 18.06.1987թ. հրամանագրով կրճատվել է, 31.01.1990թ. ազատվել է` պատիժը կրելով։
4/ Երևանի Լենինյան շրջանի ժողդատարանի 21.06.1991թ. դատավճռով, ՀՀ նախորդ քրեական օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտվել է ազատազրկման հինգ տարի ժամկետով, որը կրել է, դատվածությունները մարված, չի աշխատում, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է և բնակվում է ք. Երևան, Նորքի 7-րդ փողոցի թիվ 111 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 69105512 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում հարուցվել է 2012թ. մարտի 18-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի կողմից, վրաերթի հետևանքով անզգուշությամբ, անձը չպարզված, շուրջ 70 տարեկան տղամարդուն մահ պատճառելու դեպքի առթիվ։
Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` հետևյալ արարքի համար, որ նա. «չունենալով վարորդական իրավունքի վկայական, 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, «Վհո Սթայլ» ՍՊԸ-ին պատկանող, իրեն ամրակցված «ՎԱԶ-2107» մակնիշի 20 ԼՏ 219 պ/հ տաքսի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Մոտենալով Չարենց փողոցի թիվ 4 շենքին՝ տեսել է իր ընթացքի ուղղության նկատմամբ աջից դեպի ձախ, դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ փողոցը հատող և իր երթևեկության համար վտանգ առաջացրած հետիոտն Սուրեն Մասուրի Մարանդյանին ու ժամանակին չդիմելով արգելակման՝ իր ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն չի տվել հետիոտնին դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է և ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, խախտելով ՃԵԿ-ի 67 կետի պահանջը, ավտոմեքենայի աջ կողային մասով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Ս. Մարանդյանին և անզգուշությամբ պատճառել մահ։»։
15.05.2012թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը, 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, սեփականության իրավունքով Արման Վլադիմիրի Առաքելյանին պատկանող, «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Մոտենալով Չարենց փողոցի թիվ 4 շենքին՝ նա տեսել է իր ընթացքի ուղղությամբ, աջից դեպի ձախ, դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ փողոցը հատող և իր երթևեկության համար վտանգ առաջացրած հետիոտն, տուժող Սուրեն Մասուրի Մարանդյանին և ժամանակին չդիմելով արգելակման՝ իր ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն չի տվել հետիոտնին դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է և ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, խախտելով Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջը` ավտոմեքենայի աջ կողային մասով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Ս. Մարանդյանին և անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ։
Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում, «Հայաստանի Հանրապետության փորձագիտական կենտրոն» և «Դատաբժշկական գիտագործնական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպություններում կատարվել են դատաբժշկական և դատահետքաբանական, դատաքիմիական և մանրաթելային համալիր փորձաքննություններ, որոնց արժեքը կազմել է 196.600 /հարյուր իննսունվեց հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Հ. Բախրաջյանը բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարածի համար, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել է, վերջինս խնդրել է ամբաստանյալին մեղմ պատժել։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի ինքնախոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ նախկինում ունեցել է վարորդական իրավունքի «B» և «C» կարգի վկայական, սակայն ավտոմեքենան հարբած վիճակում վարելու համար, 1991թ. ընթացքում, երկու տարի ժամանակով զրկվել է վարորդական իրավունքից, որից հետո այն չի վերականգնել։ Դեպքից շուրջ երկու ամիս առաջ աշխատանքի է ընդունվել որպես տաքսու վարորդ` հայտնելով, որ վարորդական իրավունքի վկայական ունի։ 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, իրեն ամրակցված «ՎԱԶ-2107» մակնիշի 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, մեկ ուղևորով, առանց բեռի, վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի կողմից, նորակառույց ճանապարհով դեպի Հերացի փողոցի ուղղությամբ, աջ եզրային գոտով, աջակողմյան բետոնե պատնեշից շուրջ 2 մետր հեռավորությամբ, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Հասնելով Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի մոտակայքին` տեսել է դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ, իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող, շուրջ 70 տարեկան մի տղամարդու, որը հատելով Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասը` մուտք է գործել իր ուղեմաս։ Տեսնելով դա և մտածելով, որ ձախ մանևրումով կշրջանցի հետիոտն տղամարդուն` չի դիմել արգելակման, մեքենան մանևրել է դեպի ձախ` 1-ից 1,5 մետրի չափով, սակայն չկարողանալով շրջանցել հետիոտնին` ավտոմեքենայի աջ կողային մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, որը գլխով դիպել է դիմապակու վերևի աջ հատվածին և ընկել է ասֆալտին։ Վրաերթից հետո միայն դիմել է արգելակման և շուրջ 15-ից 20 մետր տարածություն անցնելուց հետո կանգնեցրել է մեքենան, որից հետո կատարել հետընթաց և մեքենան կանգնեցրել հետիոտնի ընկած տեղից մի փոքր հետ։ Իջնելով մեքենայից` հետիոտն տղամարդուն ցուցաբերել է առաջին օգնություն, որից հետո դեպքի վայր է ժամանել շտապօգնությունը և արձանագրել վրաերթի ենթարկվածի մահվան փաստը։ Մեքենայում եղած ուղևորը վրաերթից հետո իջել է մեքենայից և հեռացել։ Տուժողի իրավահաջորդի հետ հետագայում հաշտվել են, տուժողի հարազատներն իր դեմ որևէ բողոք չունեն։ Անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար և խնդրում է մեղմ պատժել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 17-19, 52-53, 88-90/
Տուժողի իրավահաջորդ, որպես վկա հարցաքննված Սարգիս Սուրենի Մարանդյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Սուրեն Մասուրի Մարանդյանն իր հայրն է։ Նա «Վերնիսաժ» տոնավաճառում զբաղվել է առևտրով։ 2012թ. մարտի 18-ին, առավոտյան ժամը 07.00-ի սահմաններում հայրը տնից դուրս է եկել և գնացել տոնավաճառ՝ աշխատանքի։ Այդ օրը հայրն այլևս տուն չի վերադարձել։ Հաջորդ օրը՝ մարտի 19-ին, ժամը 11.00-ի սահմաններում, ինտերնետային կայքերից մեկում տեսել է, որ նախորդ օրը, ցերեկը, դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհին տեղի է ունեցել մահվան ելքով վրաերթ և վրաերթի ենթարկվածը շատ նման է եղել հորը։ Անմիջապես զանգահարել է Երևան քաղաքի տարբեր դիահերձարաններ և իմացել, որ վրաերթի ենթարկվածը գտնվում է Հանրապետական դատաբժշկական դիահերձարանում։ Գնացել է այնտեղ և պարզել, որ վրաերթի ենթարկվածը հաստատապես իր հայրն է, որին ճանաչել է աջ ձեռքի վրա առկա դաջվածքից, ընդհանուր կազմվածքից, դիմագծերից և մազերից։ Հաջորդ օրն իրենց տուն են եկել վրաերթ կատարած վարորդի հարազատները և ներողություն խնդրել։ Վրաերթի մեխանիզմի վերաբերյալ տեղեկություններ չունի։ Միայն իմացել է, որ վրաերթ կատարած ավտոմեքենան եղել է «ՎԱԶ-2107» մակնիշի տաքսի ավտոմեքենա և դեպքը տեղի է ունեցել Երևանի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհին, Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի դիմաց, ժամը 17.00-ի սահմաններում։ Վարորդի նկատմամբ նյութական պահանջ և բողոք չունի, խնդրում է նրան մեղմ պատժել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 27-28, 43-44, 107/
Վկա Էդուարդ Միսակի Հովհաննիսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, իր անձնական օգտագործման «Միցուբիշի» մակնիշի, 26 068 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով, միայնակ ընթացել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով։ Հասնելով Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի մոտակայքին` տեսել է դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ, իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող մի տարեց տղամարդու, որն այդ պահին հատելիս է եղել Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասը։ Այդ տղամարդուն տեսնելուց հետո, երբ անցել է շուրջ 10-ից 15 մետր տարածություն` ուժեղ ձայն է լսել։ Նայել է հետին տեսանելիության հայելիով և տեսել, որ այդ տղամարդը վրաերթի է ենթարկվել` իր հետևից, իրենից մի փոքր ձախ, համընթաց ուղղությամբ ընթացող «ՎԱԶ-2107» մակնիշի տաքսի ավտոմեքենայի կողմից և ընկած է եղել ասֆալտին։ Ավտոմեքենան կանգնեցնելով բետոնե արգելապատնեշի աջ եզրային մասում` իջել է ավտոմեքենայից, մոտեցել այդ տղամարդուն և սկսել առաջին օգնություն ցույց տալ։ Այդ ընթացքում զանգահարել է շտապօգնություն, իսկ վրաերթ կատարած վարորդը ավտոմեքենան դուրս է բերել ուղեմասի երկրորդ ընթացագոտուց և կանգնեցնելով աջ եզրային գոտում, բետոնե արգելապատնեշի մոտ, նույնպես մոտեցել է և առաջին օգնություն ցույց տվել։ Որոշ ժամանակ անց տղամարդը մահացել է։ Վրաերթի հետևանքով վնասված է եղել ավտոմեքենայի դիմապակու վերևի աջ հատվածը։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 35-36/
Վկա Սևակ Ֆիրդուսի Հարությունյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, իր անձնական օգտագործման «ԲՄՎ» մակնիշի 20 371 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով, միայնակ ընթացել է Երևան քաղաքի Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով։ Հասնելով Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի դիմաց, որտեղ ճանապարհը արգելապատնեշ չի ունեցել, տեսել է, որ մի տղամարդ` գլուխը կախ, դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ հատում է Ալեք Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասը։ Այդ ընթացքում իր առջևով ընթացել է մեկ այլ ավտոմեքենա, իսկ հետիոտնը անցնելով այդ ավտոմեքենայի դիմացով և հասնելով բետոնե պատնեշի ընդհատված մասին` ցանկացել է հատել Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող ուղեմասը։ Տեսնելով, որ նա հատել է Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասը և քանի որ վերջինս չէր կարող իր ընթացքի ուղղությամբ հայտնվել` այլևս ուշադրություն չի դարձրել նրան։ Երբ հասել է Չարենցի թիվ 4 շենքի դիմաց` ավտոմեքենայի հարվածի ձայն է լսել։ Ուշադրությունն ուղղելով ձախ` տեսել է, որ փողոցը հատող տղամարդը վրաերթի է ենթարկվել «ՎԱԶ-2107» մակնիշի տաքսի ավտոմեքենայի կողմից և ընկել ասֆալտին։ Դա տեսնելով՝ կանգնեցրել է ավտոմեքենան ճանապարհի աջ կողմում, իջել է ավտոմեքենայից, մոտեցել վրաերթի ենթարկվածին և վրաերթի ենթարկած վարորդի ու մի անծանոթ քաղաքացու հետ սկսել են օգնություն ցույց տալ։ Տաքսի ավտոմեքենայի մեջ եղել է մեկ ուղևոր, որը դեպքից հետո իջել և հեռացել է։ Վրաերթի պահն ինքը չի տեսել։
/դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 37-38/
Դատաբժշկական փորձաքննության 23.04.2012թ. թիվ 255 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«1.2. Ս. Մարանդյանի մահը վրա է հասել արյան սուր կորստից կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքներ, աջից և ձախից կողոսկրերի բազմաթիվ կոտրվածքների, սրտի աջ նախասրտի ու աջ փորոքի պատռվածքներ, 1500.0մլ հեղուկ արյուն պլևրալ խոռոչում։ Ներքին օրգանների արտահայտված սակավարյունություն։ Բոլոր վնասվածքները պատճառվել են կենդանության օրոք, կարճ ժամանակահատվածում, բութ առարկաների ներգործությամբ, մահվանից անմիջապես առաջ և այդպիսիք ունեն կենդանության ժամանակվա ծանր վնասի պատճառման հատկանիշներ, որոնք էլ մահվան հետ գտնվելով պատճառական կապի մեջ բերել են մահվան։ Հաշվի առնելով տեղազննության արձանագրության բացակայությունը, ներկայումս ստույգ որոշել, թե երբ է վրա հասել մահը` հնարավոր չէ, սակայն հաշվի առնելով դիակային երևույթների զարգացվածության աստիճանը, կարելի է ասել, որ մահը վրա է հասել դատաբժշկական փորձաքննությունից մոտ 18-20 ժամ առաջ։ Ս. Մարանդյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են նաև գանգի թաղի, ձախ նախաբազկի զույգ ոսկրերի փակ տեղաշարժով կոտրվածքներ, սալջարդ վերք ձախից ստորին ծնոտի մարմնի շրջանում, քերծվածքներ ճակատի ձախ թմբկության, քթի միջի, ձախից ստորին ծնոտի մարմնի շրջանում, քերծվածքներ ճակատի ձախ թմբկության, քթի միջի ձախից ստորին ծնոտի մարմնի, ձախ բազկի, ձախ նախաբազկի շրջաններում, որոնք պատճառվել են կենդանության օրոք բութ առարկաներով, որոնցից քերծվածքները իրենց սովորական ընթացքի դեպքում առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում, սալջարդ վերքը ունի առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ, կողոսկրերի կոտրվածքը ունի առողջությանը միջին աստիճանի վնասի հատկանիշներ, գանգի թաղի կոտրվածքը պատճառել է առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող և մահվան պատճառի հետ չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ։
3. Ըստ դիակի փորձաքննության տվյալների կենդանության օրոք եղել է գործնականում առողջ։
4. Ըստ դիակի դատաբժշկական փորձաքննության տվյալների` առաջնային տրավմատիկ հարվածը որոշել հնարավոր չէ։ Վերջինս պարզելու համար անհրաժեշտ է նշանակել համալիր փորձաքննություն։
5. Ս. Մարանդյանի դիակից վերցված արյան դատաքիմիական ուսումնասիրությամբ սպիրտներ չեն հայտնաբերվել։
6. Ս. Մարանդյանի դիակից վերցված արյունը պատկանում է O /առաջին/ խմբի։
7. Ս. Մարանդյանի դիակի փորձաքննությամբ մարմնի վրայով անվադողի անցմանը բնորոշ և հատուկ վնասվածքներ չեն հայտնաբերվել։»։
/գ.թ. 72-81/
Դատահետքաբանական, դատաքիմիական և մանրաթելային համալիր փորձաքննության 2011թ. մարտի 23-ի թիվ 07131204 եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«Փորձաքննությանը ներկայացված գլխարկի, սվիտերի և ներքնահագուստի անդրավարտիքի վրա առանձնահատուկ մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ և հետքեր չեն հայտնաբերվել։ Ներկայացված մյուս հագուստների վրա առկա են մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ ու հետքեր, ճտքավոր կոշիկների ներբաններին՝ սահքին բնորոշ հետքեր, որոնք իրենց բնույթով և համակցությամբ առաջացել են վրաերթի հետևանքով։ Տվյալ վնասվածքների ու հետքերի առաջացման վաղեմությունը որոշել հնարավոր չէ, գիտականորեն մշակված մեթոդի բացակայության պատճառով։
Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստների և կոշիկների վրա ավտոմոբիլի անվադողերի նախշանկարների հետքեր չեն հայտնաբերվել։
Փորձաքննությանը տրամադրված «ВАЗ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 հ/հ ավտոմոբիլի առջևի աջ կողմում առկա են մեխանիկական վնասվածքներ, որոնք իրենց բնույթով և համակցությամբ առաջացել են վրաերթի ընթացքում, համեմատաբար փափուկ մակերես ունեցող առարկայի հետ, որպիսին հանդիսանում է նաև մարդու մարմինը, փոխազդեցության մեջ մտնելու հետևանքով։
Տվյալ վնասվածքների ու հետքերի առաջացման վաղեմությունը որոշել հնարավոր չէ, գիտականորեն մշակված մեթոդի բացակայության պատճառով։
Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստների, կիսաճտքավոր կոշիկների և ժամացույցի վրա ներկանյութի քսվածքներ չկան։
Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստներից` անդրավարտիքի վրա հայտնաբերվեցին մոխրագույն նյութի հետքեր, որոնք հանդիսանում են պոլիմերային նյութի քսվածքներ։
Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստներից և կիսաճտքավոր կոշիկներից անջատված ընդհանուր զանգվածում ներկածածկույթի միկրոմասնիկներ չկան։
Փորձաքննությանը տրամադրված «ВАЗ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 հ/հ ավտոմոբիլի աջակողմյան առջևի անվաթևի, լուսային համակարգի, շարժիչի ծածկոցի աջակողմյան հատվածի, աջակողմյան հետին տեսանելիության հայելու և կանգնակի ու նրանց հարող հատվածների մեկերեսների վրա հայտնաբերված բնական բրդյա սև գույնի, քիմիական հարթ կանաչ գույնի (32 մկմ), անգույն (40 մկմ), մոխրագույն (40 մկմ) մանրաթելերն ունեն ընդհանուր սեռային պատկանելիություն` Սուրեն Մասուրի Մարանդյանի արտաքին հագուստներից կուրտկայի և սվիտերի գործվածքների կազմի մեջ մտնող բնական բրդյա սև գույնի, քիմիական հարթ կանաչ գույնի (32 մկմ), անգույն (40 մկմ), մոխրագույն (40 մկմ) մանրաթելերի հետ։»։
/գ.թ. 92-99/
Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության 16.04.2012թ. թիվ 64ա եզրակացությամբ, որի համաձայն`
«1. Վրաերթին նախորդող պահին ՎԱԶ-2107 մակնիշի 20 ԼՏ 219 հ/հ ավտոմեքենայի կախոցները, անիվները, ընթացքային մասերը և ղեկային կառավարման ու արգելակային համակարգերը գտնվել են սարքին վիճակում և դրանց այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ վրաերթը, կամ առաջացած լինեին տվյալ վրաերթին նախորդող պահին ու պայմանավորած լինեին մեքենայի կառավարելիության կորստի ու տվյալ վրաերթի առաջացումը, չհայտնաբերվեցին։
2. և 3. ՎԱԶ-2107 մակնիշի 20 ԼՏ 219 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն ունեցել է, և առաջադրված պայմաններում իր երթևեկության համար վտանգի առաջացման սկզբնապահից սկսած, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և դեպի իր վարած մեքենայի ընթացքագոտին շարժվող հետիոտն տղամարդու նկատմամբ վրաերթը կանխելու համար, պետք է տեխնիկական տեսակետից ժամանակին կատարված արգելակումով դանդաղեցներ իր վարած մեքենայի ընթացքն այն հաշվով, որպեսզի ընթացքի այդ դանդաղեցման, կամ էլ՝ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն տար այդ հետիոտն տղամարդուն դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է։
Չկատարելով դա՝ ՎԱԶ-2107 մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը տեխնիկական տեսակետից թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67 կետի պահանջին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումն՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։
Ինչ վերաբերվում է այն հանգամանքին, որ, ըստ քր. գործի նյութերի, ՎԱԶ-2107 մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը մեքենան վարելիս է եղել` չունենալով վարորդական իրավունքի վկայական, ապա այդ առումով ՎԱԶ-2107 մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի գործողությունները ենթակա են իրավական գնահատման` ելնելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 5-րդ մասի պահանջի տեսանկյունից։
ՎԱԶ-2107 մակնիշի ավտոմեքենայի վարումը վարորդական իրավունքի վկայական չունեցող անձին հանձնելու առումով, հանձնող վարորդի գործողություններն ևս ենթակա են իրավական գնահատման` ելնելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 7-րդ մասի պահանջի տեսանկյունից։
Հետիոտն տղամարդու գործողությունների գնահատման համար ավտոտեխնիկական փորձագետի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ չեն պահանջվում։ Դրանք ենթակա են իրավական գնահատման` ելնելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25 հոդվածի պահանջների տեսանկյունից։»։
/գ.թ. 66-71/
Ճանապարհա-տրանսպորտային դեպքի վայրի զննության մասին 18.03.2012թ. և դեպքի վայրը վարորդ Հ. Բախրաջյանի կողմից մատնացույց անելու և զննելու մասին 28.03.2012թ. արձանագրություններով, որոնց համաձայն` վրաերթը կատարվել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոցի կողմ տանող նորակառույց ճանապարհին, որն ասֆալտապատ է, հարթ, ուղիղ և հորիզոնական։ Այն զույգ հոծ գծով բաժանված է երկու ուղեմասերի, իսկ ուղեմասերը՝ երկու ուղեգոտիների։ Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող ուղեմասն արգելապատնեշով բաժանված է Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասից, որի` Չարենցի թիվ 4 շենքի դիմաց ընկած հատվածում արգելապատնեշը բացակայում է և երկու ուղեմասերը միմյանցից բաժանված են ընդհատվող գծանշումներով։ Դեպի Հերացի փողոց տանող ուղեմասի ընդհանուր լայնությունը 6,8 մետր է, որը բաժանված է երկու ուղեգոտիների, յուրաքանչյուր ուղեգոտու լայնությունը՝ 3,4 մետր։
Հ. Բախրաջյանը մատնացույց անելով դեպքի վայրը` նշել է, որ դեպքին նախորդող պահին իր վարած «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան մեկ ուղևորով, առանց բեռի վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի կողմից, նորակառույց ճանապարհով դեպի Հերացի փողոցի ուղղությամբ, աջակողմյան բետոնե արգելապատնեշից շուրջ 2 մետր հեռավորությամբ, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Մոտենալով Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի դիմացի հատվածին՝ նկատել է աջ կողմից դեպի իր ուղեմաս մոտեցող մի տղամարդու, որն անցել է արգելապատնեշի ուղղությունից դեպի իր ընթացքագոտի։ Հ. Բախրաջյանը հայտարարել է, որ հետիոտնին նկատելուց հետո ավտոմեքենան մանևրել է դեպի ձախ` 1,5 մետրի չափով և փորձել է շրջանցել հետիոտնին, սակայն վերջինս անցնելով արգելապատնեշի ուղղությունից դեպի իր ուղեմաս` սկսել է դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ հատել այդ ուղեմասը դեպի շարժման ուղղությամբ ձախ կողմը։ Դրանից հետո Հ. Բախրաջյանը մատնացույց է արել ուղեմասի կենտրոնական հատվածում գտնվող ընդհատվող գծանշումների հատվածը և հայտարարել, որ երբ հետիոտնը առանց կանգնելու հասել է նշված հատվածին` ինքը մեքենայի առջևի աջակողմյան հատվածով վրաերթի է ենթարկել նրան, որից հետո կանգնեցրել է ավտոմեքենան։ Հ. Բախրաջյանի կողմից որպես վրաերթի տեղ մատնանշված հատվածը չափվել է ճանապարհի եզրից ուղիղ անկյան տակ և այն կազմել է 3,5 մետր։ Հ. Բախրաջյանը հայտարարել է, որ հետիոտնին տեսել է մինչև իր ուղեմասը մտնելը և արգելապատնեշին հասնելը։ Այնուհետև Հ. Բախրաջյանը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ տեսել է հետիոտնին` դեպի իր ուղեմաս շարժվելիս։ Նշված տեղից չափվել է մինչև վրաերթի տեղն ընկած հատվածը և այն կազմել է 7 մետր տարածություն։
/գ.թ. 3-8, 46-48/
Տրանսպորտային միջոցի զննության մասին 18.03.2012թ. արձանագրությամբ, որի համաձայն` «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի դիմապակու աջ վերին հատվածը և աջ հետին տեսանելիության հայելին եղել են կոտրված վիճակում։
/գ.թ. 9-10/
Իրեղեն ապացույցների զննության մասին 19.03.2012թ. արձանագրությամբ, որի համաձայն` դեպքի վայրից վերցվել և առգրավվել են տուժող Ս. Մարանդյանի ժամացույցը և երկու շղթաները, իսկ ՀՀ ԱՆ ԴԲԳԳԿ-ից առգրավվել են Ս. Մարանդյանի հագուստները և կոշիկները, որոնց զննությամբ հայտնաբերվել են վրաերթին բնորոշ հետքեր և վնասվածքներ։ Տուժող Սուրեն Մարանդյանի հագուստները, ժամացույցը և երկու շղթաները ճանաչվել են իրեղեն ապացույց։
/գ.թ. 26, 103/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Վերլուծելով ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ, ավտոմեքենա վարող Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել են։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է կրի։
Քննարկելով ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարցը` դատարանը գտնում է, որ այդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար նա ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, քանի որ հանցագործությունը կատարելիս` որևէ պաշտոն նա չի զբաղեցրել, իսկ ավտոմեքենան վարել է` առանց վարորդական իրավունք ունենալու։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ 08.05.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, Սուրեն Մարանդյանի հագուստները, ժամացույցը և երկու շղթաները պետք է վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Սարգիս Մարանդյանին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Քննարկելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձման է ենթակա դատաբժշկական և դատահետքաբանական, դատաքիմիական և մանրաթելային համալիր փորձաքննությունների կատարման արժեք հանդիսացող 196.600 /հարյուր իննսունվեց հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարը` որպես դատական ծախսեր։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 168-169-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով կալանավորման պահից։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 08.05.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, Սուրեն Մարանդյանի հագուստները, ժամացույցը և երկու շղթաները վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Սարգիս Մարանդյանին։
Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 196.600 /հարյուր իննսունվեց հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0080/01/12
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 18-05-2012 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0080/01/12 |
| Դատախազություն | Երևան քաղաքի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60105512 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հայկազ Բախրաջյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա չունենալով վարորդական իրավունքի վկայական, 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, «Վհո Սթայլ» ՍՊԸ-ին պատկանող, իրեն ամրակցված «ՎԱԶ-2107» մակնիշի 20 ԼՏ 219 պ/հ տաքսի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Մոտենալով Չարենց փողոցի թիվ 4 շենքին՝ տեսել է իր ընթացքի ուղղության նկատմամբ աջից դեպի ձախ, դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ փողոցը հատող և իր երթևեկության համար վտանգ առաջացրած հետիոտն Սուրեն Մասուրի Մարանղյանին ու ժամանակին չդիմելով արգելակման՝ իր ավտոմեքենայի րնթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն չի տվել հետիոտնին դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է և ինքն իրեն զղրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, խախտելով ՃԵԿ-ի 67 կետի պահանջը, ավտոմեքենայի աջ կոդային մասով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Մ Մարանդյանին և անզգուշությամբ պատճառել մահ։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հայկազ |
| Ազգանուն | Բախրաջյան |
| Հայրանուն | Ռուբենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | անձնագիրը կցված է քր. գործին |
| Վիճակագրական տողի համարը | 8.28 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 18-05-2012 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 21-05-2012 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 21-05-2012 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 21-05-2012 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-06-2012 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժողի իրավահաջորդ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հայկազ |
| Ազգանուն | Բախրաջյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Մարանդյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Սեփոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-06-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-06-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 22-06-2012 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Հայկազ |
| Ազգանուն | Բախրաջյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 22-06-2012 |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 22 hունիսի 2012թ. ք. Երևան ԵԿԴ-0080/01/12 Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով. նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան, քարտուղար` Է. Մկրտչյան, մասնակցությամբ մեղադրող` Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա. Սեփոյանի, տուժողի իրավահաջորդ Ս. Մարանդյանի, դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի` ծնված 1956թ. հունիսի 21-ին Երևան քաղաքում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, նախկինում դատված` 1/ ՀՀ Լենինյան շրջանի ժողդատարանի 16.11.1978թ. դատավճռով, ՀՀ նախորդ քրեական օրենսգրքի 229-րդ հոդվածի 3-րդ մասով դատապարտվել է ազատազրկման մեկ տարի ժամկետով, 21.07.1979թ. ազատվել է` պատիժը կրելով։ 2/ ՀՀ Մյասնիկյանի շրջանի ժողդատարանի 11.03.1981թ. դատավճռով, ՀՀ նախորդ քրեական օրենսգրքի 229-րդ հոդվածի 3-րդ, 4-րդ մասերով դատապարտվել է ազատազրկման երեք տարի ժամկետով, 30.01.1984թ. ազատվել է` պատիժը կրելով։ 3/ ՀՀ Շահումյանի շրջանի ժողդատարանի 28.08.1985թ. դատավճռով, ՀՀ նախորդ քրեական օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 3-րդ մասով դատապարտվել է ազատազրկման վեց տարի ժամկետով, որը 18.06.1987թ. հրամանագրով կրճատվել է, 31.01.1990թ. ազատվել է` պատիժը կրելով։ 4/ Երևանի Լենինյան շրջանի ժողդատարանի 21.06.1991թ. դատավճռով, ՀՀ նախորդ քրեական օրենսգրքի 143-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտվել է ազատազրկման հինգ տարի ժամկետով, որը կրել է, դատվածությունները մարված, չի աշխատում, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է և բնակվում է ք. Երևան, Նորքի 7-րդ փողոցի թիվ 111 տանը, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը Թիվ 69105512 քրեական գործը ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում հարուցվել է 2012թ. մարտի 18-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի կողմից, վրաերթի հետևանքով անզգուշությամբ, անձը չպարզված, շուրջ 70 տարեկան տղամարդուն մահ պատճառելու դեպքի առթիվ։ Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` հետևյալ արարքի համար, որ նա. «չունենալով վարորդական իրավունքի վկայական, 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, «Վհո Սթայլ» ՍՊԸ-ին պատկանող, իրեն ամրակցված «ՎԱԶ-2107» մակնիշի 20 ԼՏ 219 պ/հ տաքսի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Մոտենալով Չարենց փողոցի թիվ 4 շենքին՝ տեսել է իր ընթացքի ուղղության նկատմամբ աջից դեպի ձախ, դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ փողոցը հատող և իր երթևեկության համար վտանգ առաջացրած հետիոտն Սուրեն Մասուրի Մարանդյանին ու ժամանակին չդիմելով արգելակման՝ իր ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն չի տվել հետիոտնին դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է և ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, խախտելով ՃԵԿ-ի 67 կետի պահանջը, ավտոմեքենայի աջ կողային մասով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Ս. Մարանդյանին և անզգուշությամբ պատճառել մահ։»։ 15.05.2012թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը. Ամբաստանյալ, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը, 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, սեփականության իրավունքով Արման Վլադիմիրի Առաքելյանին պատկանող, «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Մոտենալով Չարենց փողոցի թիվ 4 շենքին՝ նա տեսել է իր ընթացքի ուղղությամբ, աջից դեպի ձախ, դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ փողոցը հատող և իր երթևեկության համար վտանգ առաջացրած հետիոտն, տուժող Սուրեն Մասուրի Մարանդյանին և ժամանակին չդիմելով արգելակման՝ իր ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն չի տվել հետիոտնին դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է և ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, խախտելով Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջը` ավտոմեքենայի աջ կողային մասով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Ս. Մարանդյանին և անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ։ Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում, «Հայաստանի Հանրապետության փորձագիտական կենտրոն» և «Դատաբժշկական գիտագործնական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպություններում կատարվել են դատաբժշկական և դատահետքաբանական, դատաքիմիական և մանրաթելային համալիր փորձաքննություններ, որոնց արժեքը կազմել է 196.600 /հարյուր իննսունվեց հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար։ Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների ուսումնասիրման արդյունքում պարզվել է, որ ամբաստանյալ Հ. Բախրաջյանը բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարածի համար, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել է, վերջինս խնդրել է ամբաստանյալին մեղմ պատժել։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով. Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի ինքնախոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ նախկինում ունեցել է վարորդական իրավունքի «B» և «C» կարգի վկայական, սակայն ավտոմեքենան հարբած վիճակում վարելու համար, 1991թ. ընթացքում, երկու տարի ժամանակով զրկվել է վարորդական իրավունքից, որից հետո այն չի վերականգնել։ Դեպքից շուրջ երկու ամիս առաջ աշխատանքի է ընդունվել որպես տաքսու վարորդ` հայտնելով, որ վարորդական իրավունքի վկայական ունի։ 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, իրեն ամրակցված «ՎԱԶ-2107» մակնիշի 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, մեկ ուղևորով, առանց բեռի, վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի կողմից, նորակառույց ճանապարհով դեպի Հերացի փողոցի ուղղությամբ, աջ եզրային գոտով, աջակողմյան բետոնե պատնեշից շուրջ 2 մետր հեռավորությամբ, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Հասնելով Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի մոտակայքին` տեսել է դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ, իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող, շուրջ 70 տարեկան մի տղամարդու, որը հատելով Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասը` մուտք է գործել իր ուղեմաս։ Տեսնելով դա և մտածելով, որ ձախ մանևրումով կշրջանցի հետիոտն տղամարդուն` չի դիմել արգելակման, մեքենան մանևրել է դեպի ձախ` 1-ից 1,5 մետրի չափով, սակայն չկարողանալով շրջանցել հետիոտնին` ավտոմեքենայի աջ կողային մասով վրաերթի է ենթարկել նրան, որը գլխով դիպել է դիմապակու վերևի աջ հատվածին և ընկել է ասֆալտին։ Վրաերթից հետո միայն դիմել է արգելակման և շուրջ 15-ից 20 մետր տարածություն անցնելուց հետո կանգնեցրել է մեքենան, որից հետո կատարել հետընթաց և մեքենան կանգնեցրել հետիոտնի ընկած տեղից մի փոքր հետ։ Իջնելով մեքենայից` հետիոտն տղամարդուն ցուցաբերել է առաջին օգնություն, որից հետո դեպքի վայր է ժամանել շտապօգնությունը և արձանագրել վրաերթի ենթարկվածի մահվան փաստը։ Մեքենայում եղած ուղևորը վրաերթից հետո իջել է մեքենայից և հեռացել։ Տուժողի իրավահաջորդի հետ հետագայում հաշտվել են, տուժողի հարազատներն իր դեմ որևէ բողոք չունեն։ Անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար և խնդրում է մեղմ պատժել։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 17-19, 52-53, 88-90/ Տուժողի իրավահաջորդ, որպես վկա հարցաքննված Սարգիս Սուրենի Մարանդյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ Սուրեն Մասուրի Մարանդյանն իր հայրն է։ Նա «Վերնիսաժ» տոնավաճառում զբաղվել է առևտրով։ 2012թ. մարտի 18-ին, առավոտյան ժամը 07.00-ի սահմաններում հայրը տնից դուրս է եկել և գնացել տոնավաճառ՝ աշխատանքի։ Այդ օրը հայրն այլևս տուն չի վերադարձել։ Հաջորդ օրը՝ մարտի 19-ին, ժամը 11.00-ի սահմաններում, ինտերնետային կայքերից մեկում տեսել է, որ նախորդ օրը, ցերեկը, դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհին տեղի է ունեցել մահվան ելքով վրաերթ և վրաերթի ենթարկվածը շատ նման է եղել հորը։ Անմիջապես զանգահարել է Երևան քաղաքի տարբեր դիահերձարաններ և իմացել, որ վրաերթի ենթարկվածը գտնվում է Հանրապետական դատաբժշկական դիահերձարանում։ Գնացել է այնտեղ և պարզել, որ վրաերթի ենթարկվածը հաստատապես իր հայրն է, որին ճանաչել է աջ ձեռքի վրա առկա դաջվածքից, ընդհանուր կազմվածքից, դիմագծերից և մազերից։ Հաջորդ օրն իրենց տուն են եկել վրաերթ կատարած վարորդի հարազատները և ներողություն խնդրել։ Վրաերթի մեխանիզմի վերաբերյալ տեղեկություններ չունի։ Միայն իմացել է, որ վրաերթ կատարած ավտոմեքենան եղել է «ՎԱԶ-2107» մակնիշի տաքսի ավտոմեքենա և դեպքը տեղի է ունեցել Երևանի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհին, Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի դիմաց, ժամը 17.00-ի սահմաններում։ Վարորդի նկատմամբ նյութական պահանջ և բողոք չունի, խնդրում է նրան մեղմ պատժել։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 27-28, 43-44, 107/ Վկա Էդուարդ Միսակի Հովհաննիսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, իր անձնական օգտագործման «Միցուբիշի» մակնիշի, 26 068 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով, միայնակ ընթացել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով։ Հասնելով Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի մոտակայքին` տեսել է դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ, իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող մի տարեց տղամարդու, որն այդ պահին հատելիս է եղել Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասը։ Այդ տղամարդուն տեսնելուց հետո, երբ անցել է շուրջ 10-ից 15 մետր տարածություն` ուժեղ ձայն է լսել։ Նայել է հետին տեսանելիության հայելիով և տեսել, որ այդ տղամարդը վրաերթի է ենթարկվել` իր հետևից, իրենից մի փոքր ձախ, համընթաց ուղղությամբ ընթացող «ՎԱԶ-2107» մակնիշի տաքսի ավտոմեքենայի կողմից և ընկած է եղել ասֆալտին։ Ավտոմեքենան կանգնեցնելով բետոնե արգելապատնեշի աջ եզրային մասում` իջել է ավտոմեքենայից, մոտեցել այդ տղամարդուն և սկսել առաջին օգնություն ցույց տալ։ Այդ ընթացքում զանգահարել է շտապօգնություն, իսկ վրաերթ կատարած վարորդը ավտոմեքենան դուրս է բերել ուղեմասի երկրորդ ընթացագոտուց և կանգնեցնելով աջ եզրային գոտում, բետոնե արգելապատնեշի մոտ, նույնպես մոտեցել է և առաջին օգնություն ցույց տվել։ Որոշ ժամանակ անց տղամարդը մահացել է։ Վրաերթի հետևանքով վնասված է եղել ավտոմեքենայի դիմապակու վերևի աջ հատվածը։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 35-36/ Վկա Սևակ Ֆիրդուսի Հարությունյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2012թ. մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, իր անձնական օգտագործման «ԲՄՎ» մակնիշի 20 371 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով, միայնակ ընթացել է Երևան քաղաքի Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով։ Հասնելով Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի դիմաց, որտեղ ճանապարհը արգելապատնեշ չի ունեցել, տեսել է, որ մի տղամարդ` գլուխը կախ, դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ հատում է Ալեք Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասը։ Այդ ընթացքում իր առջևով ընթացել է մեկ այլ ավտոմեքենա, իսկ հետիոտնը անցնելով այդ ավտոմեքենայի դիմացով և հասնելով բետոնե պատնեշի ընդհատված մասին` ցանկացել է հատել Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող ուղեմասը։ Տեսնելով, որ նա հատել է Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասը և քանի որ վերջինս չէր կարող իր ընթացքի ուղղությամբ հայտնվել` այլևս ուշադրություն չի դարձրել նրան։ Երբ հասել է Չարենցի թիվ 4 շենքի դիմաց` ավտոմեքենայի հարվածի ձայն է լսել։ Ուշադրությունն ուղղելով ձախ` տեսել է, որ փողոցը հատող տղամարդը վրաերթի է ենթարկվել «ՎԱԶ-2107» մակնիշի տաքսի ավտոմեքենայի կողմից և ընկել ասֆալտին։ Դա տեսնելով՝ կանգնեցրել է ավտոմեքենան ճանապարհի աջ կողմում, իջել է ավտոմեքենայից, մոտեցել վրաերթի ենթարկվածին և վրաերթի ենթարկած վարորդի ու մի անծանոթ քաղաքացու հետ սկսել են օգնություն ցույց տալ։ Տաքսի ավտոմեքենայի մեջ եղել է մեկ ուղևոր, որը դեպքից հետո իջել և հեռացել է։ Վրաերթի պահն ինքը չի տեսել։ /դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 37-38/ Դատաբժշկական փորձաքննության 23.04.2012թ. թիվ 255 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1.2. Ս. Մարանդյանի մահը վրա է հասել արյան սուր կորստից կրծքավանդակի փակ բութ վնասվածքներ, աջից և ձախից կողոսկրերի բազմաթիվ կոտրվածքների, սրտի աջ նախասրտի ու աջ փորոքի պատռվածքներ, 1500.0մլ հեղուկ արյուն պլևրալ խոռոչում։ Ներքին օրգանների արտահայտված սակավարյունություն։ Բոլոր վնասվածքները պատճառվել են կենդանության օրոք, կարճ ժամանակահատվածում, բութ առարկաների ներգործությամբ, մահվանից անմիջապես առաջ և այդպիսիք ունեն կենդանության ժամանակվա ծանր վնասի պատճառման հատկանիշներ, որոնք էլ մահվան հետ գտնվելով պատճառական կապի մեջ բերել են մահվան։ Հաշվի առնելով տեղազննության արձանագրության բացակայությունը, ներկայումս ստույգ որոշել, թե երբ է վրա հասել մահը` հնարավոր չէ, սակայն հաշվի առնելով դիակային երևույթների զարգացվածության աստիճանը, կարելի է ասել, որ մահը վրա է հասել դատաբժշկական փորձաքննությունից մոտ 18-20 ժամ առաջ։ Ս. Մարանդյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են նաև գանգի թաղի, ձախ նախաբազկի զույգ ոսկրերի փակ տեղաշարժով կոտրվածքներ, սալջարդ վերք ձախից ստորին ծնոտի մարմնի շրջանում, քերծվածքներ ճակատի ձախ թմբկության, քթի միջի, ձախից ստորին ծնոտի մարմնի շրջանում, քերծվածքներ ճակատի ձախ թմբկության, քթի միջի ձախից ստորին ծնոտի մարմնի, ձախ բազկի, ձախ նախաբազկի շրջաններում, որոնք պատճառվել են կենդանության օրոք բութ առարկաներով, որոնցից քերծվածքները իրենց սովորական ընթացքի դեպքում առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում, սալջարդ վերքը ունի առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ, կողոսկրերի կոտրվածքը ունի առողջությանը միջին աստիճանի վնասի հատկանիշներ, գանգի թաղի կոտրվածքը պատճառել է առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող և մահվան պատճառի հետ չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ։ 3. Ըստ դիակի փորձաքննության տվյալների կենդանության օրոք եղել է գործնականում առողջ։ 4. Ըստ դիակի դատաբժշկական փորձաքննության տվյալների` առաջնային տրավմատիկ հարվածը որոշել հնարավոր չէ։ Վերջինս պարզելու համար անհրաժեշտ է նշանակել համալիր փորձաքննություն։ 5. Ս. Մարանդյանի դիակից վերցված արյան դատաքիմիական ուսումնասիրությամբ սպիրտներ չեն հայտնաբերվել։ 6. Ս. Մարանդյանի դիակից վերցված արյունը պատկանում է O /առաջին/ խմբի։ 7. Ս. Մարանդյանի դիակի փորձաքննությամբ մարմնի վրայով անվադողի անցմանը բնորոշ և հատուկ վնասվածքներ չեն հայտնաբերվել։»։ /գ.թ. 72-81/ Դատահետքաբանական, դատաքիմիական և մանրաթելային համալիր փորձաքննության 2011թ. մարտի 23-ի թիվ 07131204 եզրակացությամբ, որի համաձայն` «Փորձաքննությանը ներկայացված գլխարկի, սվիտերի և ներքնահագուստի անդրավարտիքի վրա առանձնահատուկ մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ և հետքեր չեն հայտնաբերվել։ Ներկայացված մյուս հագուստների վրա առկա են մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ ու հետքեր, ճտքավոր կոշիկների ներբաններին՝ սահքին բնորոշ հետքեր, որոնք իրենց բնույթով և համակցությամբ առաջացել են վրաերթի հետևանքով։ Տվյալ վնասվածքների ու հետքերի առաջացման վաղեմությունը որոշել հնարավոր չէ, գիտականորեն մշակված մեթոդի բացակայության պատճառով։ Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստների և կոշիկների վրա ավտոմոբիլի անվադողերի նախշանկարների հետքեր չեն հայտնաբերվել։ Փորձաքննությանը տրամադրված «ВАЗ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 հ/հ ավտոմոբիլի առջևի աջ կողմում առկա են մեխանիկական վնասվածքներ, որոնք իրենց բնույթով և համակցությամբ առաջացել են վրաերթի ընթացքում, համեմատաբար փափուկ մակերես ունեցող առարկայի հետ, որպիսին հանդիսանում է նաև մարդու մարմինը, փոխազդեցության մեջ մտնելու հետևանքով։ Տվյալ վնասվածքների ու հետքերի առաջացման վաղեմությունը որոշել հնարավոր չէ, գիտականորեն մշակված մեթոդի բացակայության պատճառով։ Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստների, կիսաճտքավոր կոշիկների և ժամացույցի վրա ներկանյութի քսվածքներ չկան։ Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստներից` անդրավարտիքի վրա հայտնաբերվեցին մոխրագույն նյութի հետքեր, որոնք հանդիսանում են պոլիմերային նյութի քսվածքներ։ Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստներից և կիսաճտքավոր կոշիկներից անջատված ընդհանուր զանգվածում ներկածածկույթի միկրոմասնիկներ չկան։ Փորձաքննությանը տրամադրված «ВАЗ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 հ/հ ավտոմոբիլի աջակողմյան առջևի անվաթևի, լուսային համակարգի, շարժիչի ծածկոցի աջակողմյան հատվածի, աջակողմյան հետին տեսանելիության հայելու և կանգնակի ու նրանց հարող հատվածների մեկերեսների վրա հայտնաբերված բնական բրդյա սև գույնի, քիմիական հարթ կանաչ գույնի (32 մկմ), անգույն (40 մկմ), մոխրագույն (40 մկմ) մանրաթելերն ունեն ընդհանուր սեռային պատկանելիություն` Սուրեն Մասուրի Մարանդյանի արտաքին հագուստներից կուրտկայի և սվիտերի գործվածքների կազմի մեջ մտնող բնական բրդյա սև գույնի, քիմիական հարթ կանաչ գույնի (32 մկմ), անգույն (40 մկմ), մոխրագույն (40 մկմ) մանրաթելերի հետ։»։ /գ.թ. 92-99/ Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության 16.04.2012թ. թիվ 64ա եզրակացությամբ, որի համաձայն` «1. Վրաերթին նախորդող պահին ՎԱԶ-2107 մակնիշի 20 ԼՏ 219 հ/հ ավտոմեքենայի կախոցները, անիվները, ընթացքային մասերը և ղեկային կառավարման ու արգելակային համակարգերը գտնվել են սարքին վիճակում և դրանց այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ վրաերթը, կամ առաջացած լինեին տվյալ վրաերթին նախորդող պահին ու պայմանավորած լինեին մեքենայի կառավարելիության կորստի ու տվյալ վրաերթի առաջացումը, չհայտնաբերվեցին։ 2. և 3. ՎԱԶ-2107 մակնիշի 20 ԼՏ 219 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն ունեցել է, և առաջադրված պայմաններում իր երթևեկության համար վտանգի առաջացման սկզբնապահից սկսած, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և դեպի իր վարած մեքենայի ընթացքագոտին շարժվող հետիոտն տղամարդու նկատմամբ վրաերթը կանխելու համար, պետք է տեխնիկական տեսակետից ժամանակին կատարված արգելակումով դանդաղեցներ իր վարած մեքենայի ընթացքն այն հաշվով, որպեսզի ընթացքի այդ դանդաղեցման, կամ էլ՝ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն տար այդ հետիոտն տղամարդուն դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է։ Չկատարելով դա՝ ՎԱԶ-2107 մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը տեխնիկական տեսակետից թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67 կետի պահանջին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումն՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։ Ինչ վերաբերվում է այն հանգամանքին, որ, ըստ քր. գործի նյութերի, ՎԱԶ-2107 մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը մեքենան վարելիս է եղել` չունենալով վարորդական իրավունքի վկայական, ապա այդ առումով ՎԱԶ-2107 մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի գործողությունները ենթակա են իրավական գնահատման` ելնելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 5-րդ մասի պահանջի տեսանկյունից։ ՎԱԶ-2107 մակնիշի ավտոմեքենայի վարումը վարորդական իրավունքի վկայական չունեցող անձին հանձնելու առումով, հանձնող վարորդի գործողություններն ևս ենթակա են իրավական գնահատման` ելնելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 7-րդ մասի պահանջի տեսանկյունից։ Հետիոտն տղամարդու գործողությունների գնահատման համար ավտոտեխնիկական փորձագետի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ չեն պահանջվում։ Դրանք ենթակա են իրավական գնահատման` ելնելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25 հոդվածի պահանջների տեսանկյունից։»։ /գ.թ. 66-71/ Ճանապարհա-տրանսպորտային դեպքի վայրի զննության մասին 18.03.2012թ. և դեպքի վայրը վարորդ Հ. Բախրաջյանի կողմից մատնացույց անելու և զննելու մասին 28.03.2012թ. արձանագրություններով, որոնց համաձայն` վրաերթը կատարվել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոցի կողմ տանող նորակառույց ճանապարհին, որն ասֆալտապատ է, հարթ, ուղիղ և հորիզոնական։ Այն զույգ հոծ գծով բաժանված է երկու ուղեմասերի, իսկ ուղեմասերը՝ երկու ուղեգոտիների։ Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող ուղեմասն արգելապատնեշով բաժանված է Ալ. Մանուկյան փողոցից դեպի Չարենցի փողոց տանող ուղեմասից, որի` Չարենցի թիվ 4 շենքի դիմաց ընկած հատվածում արգելապատնեշը բացակայում է և երկու ուղեմասերը միմյանցից բաժանված են ընդհատվող գծանշումներով։ Դեպի Հերացի փողոց տանող ուղեմասի ընդհանուր լայնությունը 6,8 մետր է, որը բաժանված է երկու ուղեգոտիների, յուրաքանչյուր ուղեգոտու լայնությունը՝ 3,4 մետր։ Հ. Բախրաջյանը մատնացույց անելով դեպքի վայրը` նշել է, որ դեպքին նախորդող պահին իր վարած «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան մեկ ուղևորով, առանց բեռի վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցի կողմից, նորակառույց ճանապարհով դեպի Հերացի փողոցի ուղղությամբ, աջակողմյան բետոնե արգելապատնեշից շուրջ 2 մետր հեռավորությամբ, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Մոտենալով Չարենցի փողոցի թիվ 4 շենքի դիմացի հատվածին՝ նկատել է աջ կողմից դեպի իր ուղեմաս մոտեցող մի տղամարդու, որն անցել է արգելապատնեշի ուղղությունից դեպի իր ընթացքագոտի։ Հ. Բախրաջյանը հայտարարել է, որ հետիոտնին նկատելուց հետո ավտոմեքենան մանևրել է դեպի ձախ` 1,5 մետրի չափով և փորձել է շրջանցել հետիոտնին, սակայն վերջինս անցնելով արգելապատնեշի ուղղությունից դեպի իր ուղեմաս` սկսել է դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ հատել այդ ուղեմասը դեպի շարժման ուղղությամբ ձախ կողմը։ Դրանից հետո Հ. Բախրաջյանը մատնացույց է արել ուղեմասի կենտրոնական հատվածում գտնվող ընդհատվող գծանշումների հատվածը և հայտարարել, որ երբ հետիոտնը առանց կանգնելու հասել է նշված հատվածին` ինքը մեքենայի առջևի աջակողմյան հատվածով վրաերթի է ենթարկել նրան, որից հետո կանգնեցրել է ավտոմեքենան։ Հ. Բախրաջյանի կողմից որպես վրաերթի տեղ մատնանշված հատվածը չափվել է ճանապարհի եզրից ուղիղ անկյան տակ և այն կազմել է 3,5 մետր։ Հ. Բախրաջյանը հայտարարել է, որ հետիոտնին տեսել է մինչև իր ուղեմասը մտնելը և արգելապատնեշին հասնելը։ Այնուհետև Հ. Բախրաջյանը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ տեսել է հետիոտնին` դեպի իր ուղեմաս շարժվելիս։ Նշված տեղից չափվել է մինչև վրաերթի տեղն ընկած հատվածը և այն կազմել է 7 մետր տարածություն։ /գ.թ. 3-8, 46-48/ Տրանսպորտային միջոցի զննության մասին 18.03.2012թ. արձանագրությամբ, որի համաձայն` «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի դիմապակու աջ վերին հատվածը և աջ հետին տեսանելիության հայելին եղել են կոտրված վիճակում։ /գ.թ. 9-10/ Իրեղեն ապացույցների զննության մասին 19.03.2012թ. արձանագրությամբ, որի համաձայն` դեպքի վայրից վերցվել և առգրավվել են տուժող Ս. Մարանդյանի ժամացույցը և երկու շղթաները, իսկ ՀՀ ԱՆ ԴԲԳԳԿ-ից առգրավվել են Ս. Մարանդյանի հագուստները և կոշիկները, որոնց զննությամբ հայտնաբերվել են վրաերթին բնորոշ հետքեր և վնասվածքներ։ Տուժող Սուրեն Մարանդյանի հագուստները, ժամացույցը և երկու շղթաները ճանաչվել են իրեղեն ապացույց։ /գ.թ. 26, 103/ Դատարանի իրավական վերլուծությունները Վերլուծելով ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ, ավտոմեքենա վարող Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել են։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։ Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է կրի։ Քննարկելով ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարցը` դատարանը գտնում է, որ այդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար նա ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, քանի որ հանցագործությունը կատարելիս` որևէ պաշտոն նա չի զբաղեցրել, իսկ ավտոմեքենան վարել է` առանց վարորդական իրավունք ունենալու։ Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։ Քննարկելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ 08.05.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, Սուրեն Մարանդյանի հագուստները, ժամացույցը և երկու շղթաները պետք է վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Սարգիս Մարանդյանին։ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Քննարկելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձման է ենթակա դատաբժշկական և դատահետքաբանական, դատաքիմիական և մանրաթելային համալիր փորձաքննությունների կատարման արժեք հանդիսացող 196.600 /հարյուր իննսունվեց հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարը` որպես դատական ծախսեր։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 168-169-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը` Վ Ճ Ռ Ե Ց Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, պատժի սկիզբը հաշվելով կալանավորման պահից։ Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 08.05.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, Սուրեն Մարանդյանի հագուստները, ժամացույցը և երկու շղթաները վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Սարգիս Մարանդյանին։ Ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 196.600 /հարյուր իննսունվեց հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։ Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 22-06-2012 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 24-07-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 193 |
| Գործին կից նյութերը | Կից` անձնագիրը |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 24-07-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 193 |
| Գործին կից նյութերը | Կից` անձնագիրը |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-19704 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 24-07-2012 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 29-09-2012 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 05-10-2012 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 12-10-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 193, 66 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 12-10-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 193, 66 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0080/01/12
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 20-07-2012 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-07-2012 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Ամբաստանյալ |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հայկազ |
| Ազգանուն | Բախրաջյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հայկազ Բախրաջյան Մասնակիորեն բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի /ՀՀ քր.օր. 242 հոդ. 2-րդ մասով - ազատազրկում 2 տարի ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու / վերաբերյալ 22.06.2012թ. թիվ ԵԿԴ/0080/01/12 դատավճիռը` պատժի մասով և Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան կամ նախատեսված պատժից մեղմ պատիժ նշանակել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 24-07-2012 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Հենրիկ |
| Ազգանուն | Տեր-Ադամյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 24-07-2012 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | Հայկազ Բախրաջյանի անձնագիրը |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 30-07-2012 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 07-08-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-08-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 17-08-2012 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հայկազ |
| Ազգանուն | Բախրաջյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ԵԿԴ/0080/01/12 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 17 օգոստոսի 2012 թվական ք.Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` նախագահող դատավոր` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ դատավորներ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ քարտուղարությամբ` Լ.ՓՈԼԱԴՅԱՆԻ մասնակցությամբ` մեղադրող` Ա.ՍԵՓՈՅԱՆԻ պաշտպան` Ն.ՄԿՐՏՉՅԱՆԻՆ ամբաստանյալ` Հ.ԲԱԽՐԱՋՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով ամբաստանյալի և վերջինիս պաշտպան Նարինե Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը, ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճռի դեմ, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ 1. Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ա.Գասոյանի 2012 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի կողմից վրաերթի հետևանքով անզգուշությամբ անձը չպարզված մոտ 70 տարեկան տղամարդուն մահ պատճառելու դեպքի առթիվ հարուցվել է թիվ 60105512 քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով: 2. Նախաքննական մարմնի 2012 թվականի մարտի 27-ի որոշմամբ Սուրեն Մասուրի Մարանդյանը ճանաչվել է որպես տուժողի իրավահաջորդ: 3. 2012 թվականի մայիսի 02-ին Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին: 4. 2012 թվականի մայիսի 15-ին թիվ 60105512 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ` առաջին ատյանի դատարան/: 5. Առաջին ատյանի դատարանն իր 2012 թվականի մայիսի 21-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ընդունել է վարույթ, իսկ 2012 թվականի մայիսի 29-ի որոշմամբ վերոնշյալ քրեական գործը նշանակել է դատական քննության 2012 թվականի հունիսի 08-ին, ժամը 10.00-ին: 6. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճռով Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, որը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: Պատժի սկիզբը որոշվել է հաշվել կալանավորման պահից։ Դատավճռով որոշվել է խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Դատավճռով որոշվել է նաև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 08.05.2012թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, Սուրեն Մարանդյանի հագուստները, ժամացույցը և երկու շղթաները վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Սարգիս Մարանդյանին, ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 196.600 /հարյուր իննսունվեց հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես դատական ծախսեր։ 7. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք են բերել ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանը: Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխաններ չեն ներկայացվել: 8. Ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի և պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2012 թվականի հուլիսի 20-ին: Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2012 թվականի հուլիսի 24-ին: 9. Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի հուլիսի 30-ի որոշմամբ ամբաստանյալի և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նշանակվել է վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության 2012 թվականի օգոստոսի 07-ին ժամը 1400-ին, Երևան քաղաքում: ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ 10. Ամբաստանյալ, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը, 2012 թվականի մարտի 18-ին, ժամը 17.00-ի սահմաններում, սեփականության իրավունքով Արման Վլադիմիրի Առաքելյանին պատկանող, «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցից դեպի Հերացի փողոց տանող նորակառույց ճանապարհով, շուրջ 40 կմ/ժամ արագությամբ։ Մոտենալով Չարենց փողոցի թիվ 4 շենքին՝ նա տեսել է իր ընթացքի ուղղությամբ, աջից դեպի ձախ, դանդաղ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ փողոցը հատող և իր երթևեկության համար վտանգ առաջացրած հետիոտն, տուժող Սուրեն Մասուրի Մարանդյանին և ժամանակին չդիմելով արգելակման՝ իր ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն չի տվել հետիոտնին դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է և ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, խախտելով Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի պահանջը` ավտոմեքենայի աջ կողային մասով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Ս. Մարանդյանին և անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ։ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ, ՊԱՀԱՆՋԸ Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 11. Ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանն իրենց վերաքննիչ բողոքով խնդրել են առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան կամ վերջինիս նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ` բերելով հետևյալ փաստարկները. 12. Ըստ վերաքննիչ բողոքի հեղինակների` առաջին ատյանի դատարանի 22.06.2012թ. դատավճիռը կայացվել է նյութական իրավունքի խախտմամբ, քանի որ դատարանը խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի իրավադրույթները, չի կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ կամ 64-րդ հոդվածների պահանջները և ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի նկատմամբ կայացրել է ակնհայտ խիստ պատիժ: Իրենց վերաքննիչ բողոքում մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի իրավադրույթները, ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանը նշել են, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում, դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել, կարևորն այն է, որ դատարանը հանգի հիմնավոր եզրակացության` դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու, թե` ոչ: Մեջբերելով ամբաստանյալի պատիժը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքները, այն որ Հ.Բախրաջյանը բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահա երեխա, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել է, վերաքննիչ բողոքի հեղինակները նշել են, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս դրանք հաշվի չի առել, անտեսել է նաև ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ նա վրաերթից հետո կանգնեցրել է մեքենան, հետիոտնին ցուցաբերել է առաջին օգնություն, դեռևս նախաքննությունից ընդունելով մեղքը տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, ակտիվորեն աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել և նյութական օգնություն է ցուցաբերել: Իրենց վերաքննիչ բողոքում վկայակոչելով նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-124/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԳԴ1/0003/01/10 որոշումներում արտահայտած իրավադիրքորոշումը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարք կատարած անձի դրսևորած վարքագծի վերաբերյալ, ամբաստանյալը և պաշտպանը նշել են նաև այն մասին, որ քրեական գործի նյութերով հիմնավորվել է, որ Հ.Բախրաջյանը վրաերթի ենթարկելով Ս.Մարանդյանին, մինչև շտապ օգնության գալը նրան ցուցաբերել է առաջին օգնություն, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, հաշտվել է տուժողի իրավահաջորդի հետ և հատուցել է նյութական վնասները: ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ՈՒ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ: Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված իրենց հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի և պաշտպան Ն.Մկրտչյանի ելույթները, դատական ակտը չբողոքարկած հակառակ կողմի` մեղադրող Ա.Սեփոյանի պատասխանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման անհնարինությունը 13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով:>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:>>: 14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում սահմանված են պատժի հասկացությունը և նպատակները: Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:>>: 15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:>>: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված են պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները: 16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:>>: Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:>>: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: /տես` Ս. Մարգարյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0034/01/08 որոշումը/ 17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: /տես` Գ. Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի փետրվարի 1-ի ՎԲ-/01/08 որոշումը/ 18. Անձի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է մի շարք որոշումներում, <<…որոնցում հայտնել և վերահաստատել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ, չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը…>>: /տես` ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի հուլիսի 23-ի ԵԷԴ/0138/01/09 որոշումը, ինչպես նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի ԵԿԴ/0126/01/10 որոշումը/ 19. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 27.08.2010թ. ԳԴ1/0003/01/10 որոշմամբ հայտնել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը: Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված` ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները /լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցները վարելը և այլն/ վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը <<ՎԱԶ-2107>> մակնիշի 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան վարել է առանց տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի, վկայում է ինչպես հանցավոր արարքի, այնպես էլ հանցանք կատարած անձի հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին: 20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`… 6/ ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար. 7/ ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ. 8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>> 21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով պատիժ է նախատեսված առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով: Փաստորեն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին: 22. Առաջին ատյանի դատարանը, Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, վերջինիս դատապարտել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու: 23. Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս նշել է. <<Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ` անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, տուժողի իրավահաջորդի հետ հաշտվել են։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։>>: 24. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով Հայկազ Բախրաջյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցերը, նկատի ունենալով ամբաստանյալի անձը, նրա կատարած հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցագործության ծանրության աստիճանը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, այն, որ ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանը «ՎԱԶ-2107» մակնիշի, 20 ԼՏ 219 պետհամարանիշի ավտոմեքենան վարել է առանց տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի և սույն որոշման 10-րդ կետերում շարադրված փաստական տվյալների առկայության պայմաններում բացառում է Հայկազ Բախրաջյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը և գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության, որ վերջինս պետք է կրի իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը, և նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը չունի համոզվածություն, վստահություն, առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու Հայկազ Բախրաջյանի ուղղվելու հնարավորության մասին, ամբաստանյալի և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքում նշված, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանում` դատաքննության ժամանակ, վերջիններիս հայտնած փաստարկներն արդեն իսկ հաշվի են առնվել ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ուստի դրանք հիմք չեն կարող դառնալ վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար: 25. Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը նույնպես հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանը ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար և, որ նա պետք է կրի իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը, որով ապահովվում է սոցիալական արդարության արդյունավետ իրականացումը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառում 26. Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի` օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկը` 1. գործի բացառիկ հանգամանքները, 2. խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը: 27. Օրենսդիրը բացառիկ հանգամանքները կապում է հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, ինչպես նաև հանցանքը կատարելիս և դրանից հետո նրա վարքագծի հետ: Բացառիկ կարող են համարվել նաև այլ հանգամանքներ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը: Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը: Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող հանգամանքների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք ազդել պատժի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածում նշված <<բացառիկ>> բառը ենթադրում է, որ պատիժը մեղմացնող առանձին հանգամանքը կամ դրանց համակցությունը դուրս է գալիս սովորական հանգամանքների շրջանակից: Մինչդեռ առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում նշված ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող առանձին հանգամանքները կամ դրանց համակցությունը այն աստիճանի առանձնահատուկ չեն, որ համարվեն բացառիկ: 28. Հետևաբար, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հիմքեր չկան: 29. Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը վերոշարադրյալ հիմքերով առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճիռը համարում է օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված, իսկ վերաքննիչ բողոքում ամբաստանյալի և վերջինիս պաշտպան Ն.Մկրտչյանի կողմից բերված փաստարկներն` անհիմն: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով և 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը à ð à Þ º ò 1. Ամբաստանյալ Հ.Բախրաջյանի և նրա պաշտպան Ն.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: 2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 22-ի դատավճիռը` Հայկազ Ռուբենի Բախրաջյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ: 3. Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 17-08-2012 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 24-09-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 193, 51 |
| Գործին կից նյութեր | Հ.Բախրաջյանի անձնագիրը |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 24-09-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 193, 51 |
| Գործին կից նյութերը | Հ.Բախրաջյանի անձնագիրը |
| Ուր | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Գրության համարը | Ե-13109/12 |