Գործ ԵԿԴ/0074/01/12

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

08 օգոստոսի 2012թ. ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
Մ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ

ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ա. ՆԱԴՈՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Կ. ՔԱՄԱԼՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Կ. ԿՆՅԱԶՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով ամբաստանյալ Կարեն Կնյազյանի պաշտպան Կարեն Քամալյանի վերաքննիչ բողոքը` Կարեն Սերյոժայի Կնյազյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի հունիսի 04-ի դատավճռի դեմ

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2011 թվականի նոյեմբերի 14-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 15135811 քրեական գործը` անհայտ անձի կողմից Մերուժան Դավթյանի առողջությանը դիտավությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ:
2012 թվականի փետրվարի 14-ին քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` որպես մեղադրյալ ներգրավման ենթակա անձի ինքնությունը պարզված չլինելու հիմքով:
2012 թվականի ապրիլի 20-ին քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է:
Նույն օրը Կարեն Սերյոժայի Կնյազյանը ձերբակալվել է:
2012 թվականի ապրիլի 21-ին Կարեն Սերյոժայի Կնյազյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի ապրիլի 21-ի որոշմամբ մեղադրյալ Կարեն Սերյոժայի Կնյազյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը 2/երկու/ ամիս ժամանակով:
2012 թվականի ապրիլի 27-ին Կարեն Սերյոժայի Կնյազյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2012 թվականի մայիսի 03-ին ՀՀ գլխավոր դատախազի կողմից քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Կարեն Սերյոժայի Կնյազյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` ըստ էության քննության առնելու համար:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, 2012 թվականի հունիսի 04-ի դատավճռով Կարեն Սերյոժայի Կնյազյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել է պատիժ` ազատազրկում 3/երեք/ տարի ժամկետով։
Կարեն Կնյազյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել է 2012 թվականի ապրիլի 20-ից, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողել է անփոփոխ, մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Վճռել է նաև իրեղեն ապացույց ճանաչված և տուժող Մերուժան Դավթյանին ի պահ հանձնված նրա հագուստները` կիսամուշտակը, շորտը և ներքնաշորը թողնել նրա տնօրինությանը, իսկ իրեղեն ապացույց ճանաչված և դատարանում պահվող դանակը ոչնչացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցը համարել է լուծված։
Դատավճռի դեմ 2012 թվականի հունիսի 20-ին վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Կարեն Կնյազյանի պաշտպան Կարեն Քամալյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2012 թվականի հուլիսի 09-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի հուլիսի 10-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.

ՀՀ Կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի Նոր-Նորքի հարկային տեսչության կանխատեսումների և հավաքագրումների բաժնի ավագ հարկային տեսուչ Կարեն Սերյոժայի Կնյազյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա 2011 թվականի նոյեմբերի 13-ին, ժամը 2300-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գրիգոր Լուսավորչի փողոցում ծանոթացել է կանանցի հագուստներ կրող համասեռամոլ մարմնավաճառներ Ժիրայր Ավագյանի և Մերուժան Դավթյանի հետ ու պայմանավորվել 10.000 ՀՀ դրամ վարձավճարով իր <<Վազ 2121>> մակնիշի 64 ՕՕ 919 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի սրահում սեռական հարաբերություն ունենալ նրանց հետ։
Այդ նպատակով Կարեն Կնյազյանը Սյուզի անունով ներկայացած Մերուժան Դավթյանին և Ժիրայր Ավագյանին ավտոմեքենայով տեղափոխել է Երևանի Բրյուսովի փողոցում գտնվող անմարդաբնակ վայր, որտեղ վերջիններս պահանջել են լրացուցիչ 1.000 ՀՀ դրամ վարձավճար։
Նշված հարցի, ինչպես նաև համասեռամոլ լինելու հանգամանքի շուրջ Կարեն Կնյազյանի և մարմնավաճառների միջև ծագել է վիճաբանություն, ինչի պատճառով վերջիններս փորձել են հեռանալ, սակայն Կարեն Կնյազյանը հետապնդել է նրանց, մարմնական վնաս պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ գտնվող ծալովի դանակով հարվածել է Մերուժան Դավթյանի որովայնի առաջնային մասին` վերջինիս առողջությանը պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս։

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալ Կարեն Կնյազյանի պաշտպան Կարեն Քամալյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ դատավճիռն անհիմն է, այն պետք է պատժի մասով բեկանվի՝ հաշվի առնելով քրեական գործում առկա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող բազմաթիվ հանգամանքների առկայությունը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը խստացնող հանգամանքների բացակայությունը, որոնց արդյունքում անհրաժեշտ է իր պաշտպանյալին դատապարտել պայմանական դատապարտության՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ կամ քրեական գործում առկա մի շարք էական և որոշիչ հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ հաշվի առնելով և դիտելով որպես բացառիկ հանգամանքներ, անհրաժեշտ էր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանել հոդվածի սանկցիայով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ կամ պատժատեսակ։
Թեև դատավճռում ճանաչվել են որոշ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, սակայն դրանք իրենց արտացոլումը պատժի մասով չեն գտել և փաստացի պատժաչափ սահմանելիս բացարձակապես հաշվի չեն առնվել։
Այդ թվում փաստացի անտեսվել է, որ իր պաշտպանյալը նախկինում ոչնչով արատավորված կամ դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է բացարձակապես դրականորեն, ունի բարձրագույն կրթություն, երկարամյա աշխատանքային ստաժ հարկային ծառայության ոլորտում և նշված երկարամյա գործունեության ընթացքում, բարեխիղճ ու անբասիր աշխատանքի, մասնագիտական բացառիկ կարողությունների, հարկային ոլորտի կայացման գործում ներդրած մեծ ավանդի արդյունքում բազմիցս արժանացել է բազմաթիվ խրախուսանքերի, պատվոգրերի ու շնորհակալագրերի, խնամքին են ընտանիքի 6 անդամները՝ չաշխատող կինը, մինչև 14 տարեկան անչափահաս 3 երեխան, կենսաթոշակառու ծնողները, հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողն ու ապավենը և նրա կալանավորման փաստով ընտանիքը հայտնվել է նյութական շատ ծանր կացության մեջ։
Դատարանը դատավճիռ կայացնելիս հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ Կարեն Կնյազյանը ֆիզիկապես վատառողջ է` տառապում է <<շաքարային դիաբետ>> հիվանդությամբ, նրան անհրաժեշտ է հատուկ սննդակարգ, ունի նեղ մասնագիտացված կլինիկայում բուժման կարիք, որը հնարավոր չէ իրագործել ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմանրկների բժշկական հաստատություններում, իսկ կալանավորման մեջ գտնվելու ժամանակահատվածում էլ ավելի է վատթարացել նրա առողջական վիճակը։
Մինչդատական վարույթից անկեղծորեն զղջացել և իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել կատարածի համար, աջակցել է հանցանքը բացահայտելուն, նրա ինքնախոստովանական ցուցմունքերի արդյունքում բացահայտվել է տուժողին դանակահարած անձի արտաքին տեսքի և նշանների, վարած ավտոմեքենայի պետհամարանիշի և այն անհատականացնող այլ տվյալներն ու նշանները, որի արդյունքում հիմնավորվել է նրա մասնակցությունը քննվող հանցագործության դեպքին։ Անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար և լիովին դադարել է հասարակության համար վտանգավոր լինելուց, իսկ արարքի հասարարական առավել քան նվազ վտանգավորության մասին է խոսում նաև այն, որ իր պաշտպանյալը լիովին հաշտվել է տուժողի հետ, ամբողջությամբ հատուցել է նրան պատճառված նյութական վնասը, իսկ արարքը կատարել է վերջինիս հակաօրինական և հակաբարոյական գործողությունների արդյունքում:
Վերոգրյալի հիման վրա պաշտպան Կարեն Քամալյանը խնդրել է դատավճիռը` պատժի մասով, բեկանել և հաշվի առնելով պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող բազմաթիվ հանգամանքների առկայությունը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը խստացնող հանգամանքների բացակայությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ իր պաշտպանյալին ենթարկել պայմանական դատապարտության կամ քրեական գործում առկա մի շարք էական և որոշիչ հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ հաշվի առնելով և դիտելով որպես բացառիկ համգամանքեր` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանել հոդվածի սանկցիայով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ կամ պատժատեսակ:

4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված պատասխանը.

Մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության ավագ դատախազ Ա.Նադոյանը վերաքննիչ բողոքի դեմ առարկեց` նշելով, որ դատական ակտն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, իսկ վերաքննիչ բողոքում բերված եզրահանգումներն անհիմն են, ուստի միջնորդում է գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի վերաքննության արդյունքում մերժել վերաքննիչ բողոքը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ և 64-րդ հոդվածների հիմքերը բացակայում են, ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում:

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանության կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրողի պատասխանը, ինչպես նաև վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ` հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք, և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ սխալ է թույլ տվել:
Դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքով պաշտպան Կարեն Քամալյանը խնդրել է դատավճիռը` պատժի մասով, բեկանել և հաշվի առնելով պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Կարեն Կնյազյանին ենթարկել պայմանական դատապարտության կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանել հոդվածի սանկցիայով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ կամ պատժատեսակ:
Ամբաստանյալ Կարեն Կնյազյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը որևէ մասնակցի կողմից չի վիճարկվում, չի վիճարկվում նաև առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատավճռով հաստատված ճանաչված որևէ փաստական հանգամանք, այդ իսկ պատճառով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերի հիմքով վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ հաստատված ճանաչված փաստական հանգամանքներն ընդունում է որպես հիմք և քննության առարկա է դարձնում դատավճռով նշանակված պատժի հիմնավորվածությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածն ամրապնդում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը: Պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դրսևորվում է օրենքով նախատեսված մի շարք պահանջներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: Նույն հոդվածի 3-րդ մասն ամրագրել է, որ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածների սանկցիաներում պատժի տեսակն ու չափը սահմանելիս կարևորագույն չափանիշ է տվյալ հանցագործության վտանգավորությունը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածը, ելնելով պատժատեսակից և պատժաչափից, ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, հանցագործությունները դասակարգել է ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` ծանր հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում տասը տարի ժամկետով ազատազրկումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով սանկցիան նախատեսում է պատիժ` ազատազրկում՝ երեքից յոթ տարի ժամկետով, այսինքն Կարեն Կնյազյանի կողմից կատարված հանցագործությունը համարվում է ծանր հանցագործություն:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Ամբաստանյալ Կարեն Կնյազյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի առնելով նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` խնամքին ընտանիքի 6 անդամների` չաշխատող կնոջ, մինչև 14 տարեկան անչափահաս 3 երեխայի, կենսաթոշակառու ծնողների առկայությունը, սկսած մինչդատական վարույթից անկեղծորեն զղջալն ու իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, հանցանքը բացահայտելուն աջակցելը, նախկինում դատապարտված չլինելը, բարձրագույն կրթության առկայությունը, հարկային մարմիններում աշխատանքի տասնամյա փորձը, ամուսնացած լինելը ու բազմանդամ ընտանիքի միակ կերակրողն հանդիսանալը, վատառողջ լինելը, որի կապակցությամբ ազատվել է նաև պարտադիր զինվորական ծառայությունից, և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 6-րդ մասի պահանջը, համաձայն որի` դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը` նշանակել է պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայի նվազագույն չափով:
Քննության առնելով վերաքննիչ բողոքի պահանջը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Կարեն Կնյազյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ սահմանելու մասին, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով անթույլատրելի է և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսվածն է այդ հոդվածով, կամ չկիրառել որպես պարտադիր նախատեսված լրացուցիչ պատիժ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի բովանդակությունից երևում է, որ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկը՝
1. Գործի բացառիկ հանգամանքները.
2. Խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը:
Նշված հոդվածի համաձայն՝ բացառիկ հանգամանքները կապված են հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի հետ: Այդպիսիք կարող են լինել նաև այլ հանգամանքներ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը: Ընդ որում կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել պատժի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա: /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Սամվել Հունիկյանի վերաբերյալ 2008 թվականի փետրվարի 29-ի ՎԲ-11/08 որոշում: Նշված հարցերի հետ կապված Վճռաբեկ դատարանն իր իրավական դիրքորոշումն արտահայտել է նաև Պ.Բայրամյանի /2007 թվականի հունիս/ և Հ.Հաբեշյանի /2007 թվականի օգոստոս/ վերաբերյալ գործերով:/
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Վճռաբեկ դատարանը Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Գործի նյութերից երևում է, որ Կարեն Կնյազյանին մեղսագրված արարքը դասվում է ծանր հանցագործությունների շարքին: Կարեն Կնյազյանի և մարմնավաճառների միջև ծագած վիճաբանության պատճառով վերջիններս փորձել են հեռանալ, սակայն Կարեն Կնյազյանը հետապնդել է նրանց, մարմնական վնաս պատճառելու դիտավորությամբ իր մոտ գտնվող ծալովի դանակով հարվածել է Մերուժան Դավթյանի որովայնի առաջնային մասին` վերջինիս առողջությանը պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս։
Դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալ Կարեն Կնյազյանի անձը, նրան վերագրվող հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես` դանակի գործադրմամբ անձի առողջության համար առավել վտանգավոր հանցավոր արարքի կատարման փաստը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի տեսանկյունով բացառիկ հանգամանքների բացակայությունը` գտել է, որ վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու հիմքերը բացակայում են։
Վերաքննիչ դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների համատեքստում քննության առնելով սույն քրեական գործի հանգամանքները` գտնում է, որ տվյալ դեպքում առկա են ամբաստանյալ Կարեն Կնյազյանի անձը դրական բնութագրող, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, սակայն այդ հանգամանքները, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի իմաստով, բացառիկ չեն կարող դիտվել ինչպես առանձին-առանձին, այնպես էլ` իրենց համակցության մեջ:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներին՝ տուժողի հետ հաշտվելուն, տուժողին պատճառած նյութական վնասն ամբողջությամբ հատուցելուն, ապա դրանք չեն վկայում այն հասարակական վտանգավորության բացակայության մասին, որը բնորոշ է Կարեն Կնյազյանի կատարած հանցագործությանը: Դրանք էականորեն չեն նվազեցնում կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և Կարեն Կնյազյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու օբյեկտիվ հիմք չեն:
Այս պայմաններում առաջին ատյանի դատարանը Կարեն Կնյազյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պահպանել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը:
Վերաքննիչ դատարանը նաև գտնում է, որ Կարեն Կնյազյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` հնարավոր չէ հասնել ամբաստանյալի ուղղմանը, քրեական պատժի նպատակների իրագործմանը:
Վերը նշված հանգամանքների վերլուծությամբ վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատարանը Կարեն Կնյազյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի նորմերի՝ 5-րդ, 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանմամբ, դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, հետևաբար, այն պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ վերաքննիչ բողոքը` առանց բավարարման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Կարեն Կնյազյանի պաշտպան Կարեն Քամալյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի հունիսի 04-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Կարեն Սերյոժայի Կնյազյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ