Գործ ԵԿԴ/0072/01/12

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


11.10.2013թ. Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ. ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ
Մ. Ուդումյանի
Մասնակցությամբ`
Մեղադրող` Ա. Պետրոսյանի
Պաշտպաններ` Ն. Բաղդասարյանի
Ն. Վարդանյանի
Տուժողի իրավահաջորդ` Ն. Հովսեփյանի
Տուժողի իրավահաջորդի
ներկայացուցիչ` Մ. Վարդանյանի
Ամբաստանյալ` Գ. Գեղամյանի

Դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննելով ամբաստանյալ Գագիկ Շալվայի Գեղամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի 2-րդ մասով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` Դատարան/ 29.05.2013թ. դատավճռի դեմ ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
27.01.2012թ. ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 60102112 քրեական գործը։
27.01.2012թ. Գագիկ Գեղամյանը ձերբակալվել է։
30.01.2012թ. որոշմամբ Գագիկ Գեղամյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի 2-րդ մասով և որպես խափանման միջոց կիրառվել կալանքը։
13.04.2012թ. որոշմամբ Գագիկ Գեղամյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի 2-րդ մասով։
04.05.2012թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանի 29.05.2013թ. դատավճռով Գագիկ Գեղամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել ազատազրկման 4 տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 3 տարի ժամկետով` պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 27.01.2012թ.-ից։
Խափանման միջոց կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Իրեղեն ապացույցները` Մարկոս Հովսեփյանի հագուստները և կոշիկները որոշվել է վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Ն. Հովսեփյանին, իսկ <<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի միկրոավտոբուսի առջևի 0761Տ պետհամարանիշը՝ <<Իսավ>> ՍՊԸ-նը:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալի պաշտպանը:
2.Գործի փաստական հանգամանքները
Ըստ դատական ակտի.
Ամբաստանյալ Գագիկ Գեղամյանը վարել է <<ԻՍԱՎ>> ՍՊԸ-նը պատկանող, իրեն չամրակցված, սակայն վստահված <<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի 07-61Տ պետհամարանիշով երթուղային տաքսի ավտոմեքենան՝ չունենալով 8-ից ավելի ուղևոր տեղափոխելու համար <<D>> կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վկայական։
27.01.2012թ., ժամը 12:30-ի սահմաններում, վերը նշված ավտոմեքենայով ք.Երևանի Նորքի 13-րդ փողոցով ընթանալիս, հասնելով 13-րդ և 15-րդ փողոցների խաչմերուկ, ուղևորներ իջեցնելու նպատակով, ամբաստանյալը կանգնեցրել է ավտոմեքենան, որից իջել են վկա Մարինե Յակուբյանը, այնուհետև վկա՝ խուլ ու համր Տաթևիկ Հովսեփյանը, ով որպես ուղեվարձ ամբաստանյալին վճարելով 100 դրամ՝ սկզբից իջել է ինքը, ապա ձախ ձեռքով գրկել է կրտսեր որդուն և աջ ձեռքով բռնելով 4-ամյա ավագ որդու՝ հանգուցյալ Մարկոս Հովսեփյանի ձեռքը, նրանց նույնպես իջեցրել է ավտոմեքենայից։ Դրանից հետո, Տաթևիկ Հովսեփյանը թողել է ավագ որդու՝ Մարկոս Հովսեփյանի ձեռքը ու կրտսեր որդուն գրկել է աջ ձեռքով, որպեսզի կարողանա փակել ավտոմեքենայի ուղևորասրահի դուռը։ Այդ ընթացքում Մարկոս Հովսեփյանը, նշված ավտոմեքենայի առջևի աջ անկյունային մասից քայլելով, ցանկացել է հատել փողոցը։ Ամբաստանյալը, չսպասելով, որպեսզի Տաթևիկ Հովսեփյանը փակի ավտոմեքենայի ուղևորասրահի դուռն ու չհամոզվելով մանևրի անվտանգության մեջ, վերսկսել է երթևեկությունը և հնարավորություն ունենալով հայտնաբերել իր վարած ավտոմեքենայից իջած ու դրա առջևում հայտնված անչափահաս հետիոտնին՝ Մարկոս Հովսեփյանին, մանևրել է դեպի առաջ և ձախ, որի արդյուքում ավտոմեքենայի առջևի կենտրոնական մասով վրաերթի է ենթարկել նրան։ Ամբաստանյալը, զգալով ավտոմեքենայի ոչ սովորական տատանում, սակայն չմտածելով, որ ավտոմեքենան անցել է երեխայի վրայով, արգելակել է և, դուրս գալով ու տեսնելով ավտոմեքենայի հետևի մասում գետնին ընկած Մարկոս Հովսեփյանին, գրկել է նրան և նրա մոր հետ միասին նույն ավտոմեքենայով գնացել դեպի հիվանդանոց, սակայն ճանապարհին Մարկոս Հովսեփյանն ստացած մարմնական վնասվածքների հետևանքով մահացել է։
3/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալի պաշտպանն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Դատարանի 29.05.2013թ. դատավճիռն անհիմն է և ենթակա է ամբողջությամբ բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Դատարանը հետաձգել է պաշտպանության կողմի քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին միջնորդության քննարկումը, որն էլ հանգեցրել է ՀՀ Սահմանադրության 22 հոդվածի 5-րդ մասի, ՄԻԵԿ-ի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 24 հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների խախտմանը:
Գագիկ Գեղամյանին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի 2-րդ մասի դիսպոզիցիայում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությունից բխում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարող անձի կողմից պետք է խախտվի ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները և դրա հետևանքով անձին անզգուշությամբ պատճառվի մահ, որպեսզի այդ արարքը դիտվի որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք: Այսինքն` նշված հոդվածով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնների խախտմամբ: Նշված կանոնները վերջին խմբագրությամբ ընդունվել են ՀՀ Կառավարության կողմից 28.06.2007թ. հունիսի 28-ին (N955-Ն):
Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի հանցակազմի հատկանիշներից օբյեկտիվ կողմի առկայության դեպքում վարույթ իրականացնող մարմինը պարտավոր է անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշմամբ մեղսագրել ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնների կոնկրետ կետը կամ կետեր, ինչպես նաև նշել, թե կոնկերտ ինչում է արտահայտվել այդ անձի խախտումը: Հետևաբար, տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ՀՀ Կառավարության կողմից ընդունված վերը նշված կանոնների խախտում թույլ չտալու դեպքում վերջինս չի կարող ենթարկվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածով նախատեսված պատասխանատվության համար, քանի որ բացակայելու է հանցակազմի հատկանիշներից` օբյեկտիվ կողմը:
Այն, որ օրենսդիրը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի դիսպոզիցիայում չի նախատեսել <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի խախտման համար պատասխանատվություն, ակնհայտ է ՀՀ ԱԺ կողմից Վարչական իրավախախտումների մասին ՀՀ օրենսգրքի 1246 հոդվածում 07.02.2012թ. ՀՕ-2-Ն օրենքով կատարված փոփոխությունից: Վերը նշված օրենսգրքի 1246 հոդվածի դիսպոզիցիան նույնաբովանդակ պահանջ էր նախատեսում (տարբերությունը միայն հետևանքների մեջ է), ինչ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի դիսպոզիցիան: Վերը նշված օրենքով Վարչական իրավախախտումների մասին ՀՀ օրենսգրքի 1246 հոդվածում <<Տրանսպորտային միջոցների վարորդների կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելը>> բառերը փոփոխվել են <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման բնագավառի օրենսդրությունը խախտելը>> բառերով, որի արդյունքում սույն թվականի հունիսի 1-ից վերը նշված հոդվածով անձը վարչական պատասխանատվության կարող է ենթարկվել ոչ միայն երթևեկության կանոնների, այլ նաև ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման բնագավառի օրենսդրությունը խախտելու համար:
Այսինքն, մինչև ՀՀ ԱԺ կողմից նույնաբովանդակ փոփոխություն չկատարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածում անձին չի կարելի պատասխանատվության ենթարկել բացի ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելուց, այլ օրենքներ խախտելու համար, անգամ եթե առաջացել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածով նախատեսված հետևանքները:
ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ՀՀ ԱԺ-ի կողմից ընդունվել է 18.04.2003թ. և ուժի մեջ է մտել 01.08.2003թ.: Այդ ժամանակ գործել են <<Ճանապարհային երթևեկության կանոններ>>-ը, որը ընդունվել է ՀՀ Կառավարության կողմից 23.05.2002թ., մինչդեռ <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքը ՀՀ-ում առաջին անգամ ՀՀ ԱԺ-ի կողմից ընդունվել է 08.07.2005թ., որը ուժի մեջ է մտել 03.09.2005թ.: Մինչ 08.07.2005թ. ՀՀ-ում գոյություն չուներ <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենք, հետևաբար օրենսդիրը որևէ կերպ չէր կարող 18.04.2003թ. ընդունված օրենսգրքով նախատեսել պատասխանատվություն դեռևս չգործող օրենքի խախտման համար:Անգամ եթե ՀՀ ԱԺ-ը նման փոփոխություն կատարած լիներ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածում, միևնույն է տվյալ գործով մեղադրյալ Գագիկ Գեղամյանին վերը նշված հոդվածում մեղսագրելու համար անհրաժեշտ էր, որ վերջինս թույլ տա նաև սույն միջնորդության մեջ նշված երթևեկության կանոնների խախտում:
Այսպիսով, Գագիկ Գեղամյանը նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելով խախտվել են ՀՀ Սահմանադրության 22 հոդվածի 5-րդ մասի, ՄԻԵԿ-ի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 24 հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները:
Դատախազ Ա. Մնացականյանի մեղադրանքը լրացնելու, փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշման բովանդակությունից հետևում է, որ դատախազը լրացրել է ՃԵԿ-ի 36-րդ կետը` փրկելու համար <<ձախողված>> մեղադրանքը, քանի որ ակնհայտ է, որ մեղադրանքի կողմն ընդունել է պաշտպանության կողմի միջնորդությունը, ըստ որի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածով անձին չի կարող առաջադրվել մեղադրանք, առանց ՃԵԿ-ի կանոնների խախտման:
Դատարանը, հետաձգելով միջնորդության քննարկումը, մեղադրանքի կողմին <<հուշել է>> լրացնել առաջադրված մեղադրանքը և <<վերակենդանացնել ձախողված նախաքննությունը>>, մինչդեռ Դատարանը պարտավոր էր այդ պահին քննարկեր և լուծեր միջնորդությունը, որի չկատարման պայմաններում առաջացել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված իրավիճակ, որի պայմաններում ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը պարտավոր է բեկանել Դատարանի դատավճիռը, կարճել գործի վարույթը և դադարեցնել ամբաստանյալ Գագիկ Գեղամյանի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը:
Դատարանը թույլ է տվել ՀՀ Սահմանադրության 5 հոդվածի 2-րդ մասի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354 հոդվածի 5-րդ մասի, 355 հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերի և 363 հոդվածի 1-ին մասի պահանջների խախտում:
06.11.2012թ. դատական նիստի ընթացքում մեղադրող կողմը միջնորդել է վերսկսել դատաքննությունը ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու, փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու համար: Նշված միջնորդությունը բավարարվել է Դատարանի կողմից:
Դատարանը կարող է վերսկսել դատաքննությունը միայն ստորև նշված երեք դեպքերից որևէ մեկի առկայության պայմաններում` 1. երբ դատավարության մասնակիցը իր ճառը նոր ապացույցներով հետազոտելու համար միջնորդում է վերսկսել դատաքննությունը, 2. երբ ամբաստանյալն իր վերջին խոսքում հայտնում է գործի համար էական նշանակություն ունեցող նոր հանգամանքներ, երբ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս խորհրդակցական սենյակում ուսումնասիրում է իր կողմից լուծման ենթակա հարցերը և գտնում, որ դրանց լուծման համար անհրաժեշտ է լրացնել դատաքննությունը:
Նշված քրեական գործով բացակայել են վերը նշված բոլոր երեք պահանջները, իսկ Դատարանը վերսկսել է դատաքննությունը` թույլ տալով քրեադատավարական օրենքի էական խախտում` խախտելով ՀՀ Սահմանադրության 5 հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի պայմաններում առաջացել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իրավիճակ, որն էլ ազդել է գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
Դատարանը խախտել է ՀՀ Սահմանադրության 18 և 19 հոդվածների, ՄԻԵԿ-ի 6 հոդվածի 1-ին մասի պահանջները, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Դատախազ Ա.Մնացականյանի 19.11.2012թ. որոշման համաձայն, ամբաստանյալը խախտել է <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 5-րդ մասի ա/ կետի 1-ին ենթակետի, Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 36-րդ կետի և <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները, որի արդյունքում տեղի է ունեցել վրաերթ: Այսինքն` դատախազ Ա. Մնացականյանն ամբաստանյալին առաջադրել է նախկին մեղադրանքից տարբերվող մեղադրանք:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091 հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված կարգով դատախազ Ա.Մնացականյանն իրավասու չէր լրացնել և փոփոխել առաջադրված մեղադրանքը, այլ իրավասու է միայն փոփոխել այն` փոխելով մեղսագրվող արարքի իրավաբանական որակումը կամ հանցակազմի հատկանիշների բովանդակությունը:
ՀՀ Սահմանադրական դատարանի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումները սահմանում են, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091 հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված իրավական ռեժիմներով մեղադրանքը փոխելու թույլատվության 2 ձևեր են առկա` 1. երբ փոխվում է արարքի իրավաբանական որակումը կամ 2. երբ փոխվում է հանցակազմի հատկանիշների բովանդակությունը: /տես` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 18.12.2009թ. թիվ ՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 քրեական գործով կայացրած վճռի 21-րդ կետը, 02.04.2010թ. ՀՀ Սահմանադրական դատարանի թիվ 872 որոշման 6-րդ կետի նախավերջին պարբերությունը/
Մեղադրողը լսելով պաշտպանության կողմի առարկությունը, հայտնել է, որ տեղի է ունեցել տեխնիկական վրիպակ և վերջիններս ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու, փոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին միջնորդությունը պետք է ներկայացվեր ոչ թե ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3091 հոդվածի 3-րդ մասով այլ 3091 հոդվածի 1-ին մասով:
Նախաքննական մարմինը Գագիկ Գեղամյանին առաջադրել է նոր մեղադրանք` նախկինում առաջադրած մեղադրանքի հիմքից հանելով Գագիկ Գեղամյանի կողմից ՃԵԿ-ի 36 կետը խախտելու հանգամանքը, ինչից էլ բխում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 36 կետի <<խախտման>> փաստը դեռևս մինչդատական վարույթում հայտնի է եղել մեղադրանքի կողմին, սակայն նախաքննական մարմինը հիմք ընդունելով դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 08911208 եզրակացությունը` հաստատված է համարել, որ ամբաստանյալը չի խախտել ճանապարհային երթևեկության կանոնների 36 կետի պահանջները:
Ինչ վերաբերում է համապատասխան կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական չունենալու հանգամանքին, ապա նշված փաստը նույնպես ի սկզբանե, դեռևս նախաքննության ժամանակ, հայտնի է եղել մեղադրանքի կողմին, քանի որ ամբաստանյալ Գագիկ Գեղամյանի վարորդական վկայականը գտնվել է և մինչ այժմ էլ գտնվում է թիվ 60102112 քրեական գործում:
Փորձագետ Արմեն Գևորգյանի այն պատճառաբանությունը, որ եզրակացության մեջ չի նշվել ՃԵԿ-ի 36 կետի խախտումը, քանի որ եզրակացությունը կազմվել է հակիրճ և սպառիչ, անհիմն է, քանի որ փորձագետի եզրակացությունն ապացույցի տեսակ է և չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա ու դրան հակառակ փորձագետի հարցաքննության արձանագրությունն ապացույցի տեսակ չէ և չի կարող փոխարինել փորձագետի եզրակացությանը: Այսինքն` ապացույցի տեսակ չհանդիսացող փորձագետ Արմեն Գևորգյանի հարցաքննության արձանագրությունը չի կարող փոխարինել թիվ 08911208 փորձագիտական եզրակացությանը և չի կարող հիմք հանդիսանալ մեղադրանքը լրացնելու, փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու համար:
Ամբաստանյալ Գագիկ Գեղամյանին մեղադրանք է առաջադրվել նաև այն բանի համար, որ նա խախտել է Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 36 կետի պահանջը, սակայն նա չի խոչընդոտել անչափահաս Մարկոս Հովսեփյանի երթևեկությանը, ավելին վերջինս անթույլատրելի վայրով անցնելու հետևանքով ինքն է վտանգ հանդիսացել ամբաստանյալի համար, այլ ոչ թե ամբաստանյալի ավտոմեքենան <<խոչընդոտ>> հանդիսացել հետիոտնի համար:
Դատախազ Ա. Մնացականյանի կողմից առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու, փոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին որոշմամբ ամբաստանյալին մեղադրանք է առաջադրվել նաև այն բանի համար, որ նա խախտել է <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 5-րդ մասի <<ա>> կետի 1-ին ենթակետի պահանջը:
Գագիկ Գեղամյանի կողմից D կարգի վարորդական վկայական չունենալու հանգամանքի հետևանքով չի առաջացել վրաերթը, այսինքն` արարքի և հետևանքի միջև բացակայում է պատճառական կապը, ինչից էլ բխում է, որ նշված իրավախախտման համար առաջանում է ոչ թե քրեական, այլ վարչական պատասխանատվություն:
Գարիկ Գեղամյանին <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 3-րդ կետի խախտում մեղսագրելու համար միևնույն է նախաքննական մարմինը պետք է վերջինիս մեղսագրեր վթարային իրադրություն ստեղծելը, ինչը սակայն չի կատարվել (Տես` 13.04.2012թ. Գ.Գեղամյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը), հետևաբար անհասկանալի է, թե ինչու է նա ընդհանրապես վկայակոչել 23 հոդվածի 3-րդ կետը:
Ոչ <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 3-րդ կետը և ոչ էլ այդ օրենքը ամբողջությամբ, չեն պարունակում հետևյալ պահանջը` երթևեկությունը վերսկսելուց առաջ ուշադիր չլինելով ողջ ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, չհամոզվելով դրա անվտանգության մեջ վրաերթի ենթարկել հետիոտնին` տեխնիկական տեսակետից ստեղծելով վթարային իրադրություն: Այսինքն` Գագիկ Գեղամյանին մեղսագրվել է մի արարք, որը որևէ օրենքով կամ ենթաօրենսդրական ակտով որպես պահանջ, որը պետք է պահպանի վարորդը նախատեսված չէ:
Այսինքն` վերոգրյալից հետևում է, որ <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի խախտման համար պատասխանատվություն է նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 247 հոդվածով, այլ ոչ թե 242 հոդվածով: Ավելին, 247 հոդվածով նախատեսված հանցագործության սուբյեկտներ կարող են լինել երթևեկության մասնակիցները (ուղևոր, հետիոտն): Այսինքն` վարորդը չի կարող հանդիսանալ 247 հոդվածով նախատեսված հանցագործության սուբյեկտ, քանի որ <<Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ>> ՀՀ օրենքի 1246 հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված կարգով Ճանապարհատրանսպորտային պատահարի մասնակից վարորդի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման բնագավառի պարտականությունները չկատարելը բացառապես առաջացնում է վարչական պատասխանատվություն:
Դատախազ Ա. Մնացականյանի պատճառաբանություններն անհիմն են, քանի որ նախ Գագիկ Գեղամյանը և վկա Մարինե Յակուբյանը չունեն որոշակի հարաբերություններ, նրանք միմյանց ճանաչում են որպես ուղևոր և 22 երթուղային տաքսու վարորդ, երկրորդ` մեղադրողն իր կողմից նախկինում ներկայացված ճառի ընթացքում նշել է, որ վկա Մարինե Յակուբյանի ցուցմունքներն արժանահավատ են և համապատասխանում են իրականությանը: Վերջինս նույն միտքը կրկնել է նաև Դատարանի կողմից հնչեցված հարցից հետո և երրորդ`եթե հիմք ընդունենք դատախազ Ա. Մնացականյանի պատճառաբանությունները, ապա կստացվի, որ քրեական գործով ձեռք բերված ստորև թվակված անձանց հարցաքննության արձանագրություններն արժանահավատ չեն, քանի որ Գագիկ Գեղամյանը, Մարինե Յակուբյանը, Տաթևիկ Հովսեփյանը, Նորա Հովսեփյանը և Վաչագան Արշակյանը բնակվում են նույն թաղամասում, ճանաչում են միմյանց և ունեն որոշակի հարաբերություններ: Մարինե Յակուբյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը և ճշմարտացիությունը հիմնավորվել է նաև Վաչագան Արշակյանի ցուցմունքներով:
Դատարանը չի կիրառել ՀՀ Սահմանադրության 22 հոդվածի 4-րդ և 5-րդ մասերի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12 հոդվածի 1-ին մասի, 13 հոդվածի 1-ին մասի, ՄԻԵԿ-ի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի, Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի 15 հոդվածի 1-ին մասի պահանջները, որը պետք է կիրառեր, ինչի արդյունքում կայացրել է անօրինական դատավճիռ:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 27.08.2010թ. թիվ ԵԿԴ/0151/01/09 քրեական գործով և ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 24.12.2010թ. թիվ ԵԿԴ/0151/01/09 քրեական գործով կայացրած նախադեպային որոշումներում հստակ սահմանվում է, որ եթե բլանկետային նորմում ենթաօրենսդրական ակտն ուժը կորցրած է ճանաչվում, ապա առաջանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13 հոդվածի 1-ին մասով սահմանված իրավիճակ, որպիսի պայմաններում բողոքի պաշտպանությունը դառնում է անհնար, ինչից էլ ելնելով մեղադրանքի կողմը պարտավորվում է հրաժարվել մեղադրանքից:
Հիմք ընդունելով վերը նշված օրենքների պահանջները և նախադեպային որոշումները` պաշտպանության կողմը գտնում է, որ Գագիկ Գեղամյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցվեր, իսկ քրեական գործով վարույթը կարճվեր, քանի որ ՀՀ ԱԺ-ի կողմից 18.04.2003թ. ընդունված և 01.08.2003թ. ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենգրքի 242 հոդվածի հիմքում դրված ՀՀ Կառավորության կողմից 23.05.2002թ. թիվ 924-Ն որոշմամբ հաստաված ճանապարահային երթևեկության կանոնները ճանաչվել են ուժը կորցրած, որն էլ առաջացրել է ՀՀ Սահմանադրության 22 հոդվածի 4-րդ և 5-րդ մասերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13 հոդվածի 1-ին մասով սահմանված իրավիճակ, որպեսզի պայմաններում բողոքի պաշտպանությունը դառնում է անհնար:
Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126 և 127 հոդվածների խախտում:
Ամբաստանյալը թե նախաքննության և թե դատաքննության ժամանակ հայտնել է, որ երթևեկությունը վերսկսելիս եղել է ուշադիր, երեխային չի նկատել նայել է աջ, ձախ և առաջ:
Վկա Տաթևիկ Հովսեփյանն անընդմեջ տվել է հակասական ցուցմունքներ, այնուհետև հերքել է իր նախորդ հարցաքննության ժամանակ տրված ցուցմունքները: Անհրաժեշտ չէ ունենալ իրավաբանական կրթություն, հասկանալու համար, որ վկա Տաթևիկ Հովսեփյանի ցուցմունքները մտացածին են, չեն համապատասխանում իրականությանը և չեն բխում քրեական գործի նյութերից: Ավելին, նրա ցուցմունքները մեկ այլ շահագրգիռ անձի կողմից գրված ցուցմունքներ են և չեն արտացոլում Տաթևիկ Հովսեփյանի տեսածը, ինչից էլ բխում է, որ վկա Տաթևիկ Հովսեփյանի տված ցուցմունքներն արժանահավատ չեն ու չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
Այսինքն, Մարինե Յակուբյանը հաստատապես, թե նախաքննության և թե դատաքննության ժամանակ հայտնել է, որ վրաերթի պահին ինքը եղել է երթուղային տաքսու մեջ, նկատել է, թե ինչպես է վարորդը երթևեկությունը վերսկսելիս նայել աջ, ձախ և առաջ: Դա հիմնավորվում է նաև նրանով, որ Մարինե Յակուբյանի տունը գտնվել է դեպքի վայրին հաջորդ կանգառում, և վերջինս չէր կարող իջնել մեկ կանգառ շուտ:
Վկա Վաչագան Արշակյանն իր ցուցմուքով հաստատել է այն փաստը, որ Մարինե Յակուբյանը վրաերթի պահին եղել է մեքենայի մեջ, ինչով ևս մեկ անգման հիմնավորվում է, որ Մարինե Յակուբյանի տված ցուցմուքնները ճիշտ են և օբյեկտիվ:
Ինչ վերաբերում է Նորա Հովսեփյանի ցուցմուքին, ապա դրանք չեն կարող համարվել արժանահավատ ցուցմունքներ, քանի որ վերջինս դեպքին ականատես չի եղել, իսկ վերջնական դատական ակտի հիմքում կարող են դրվել միայն ականատես վկաների ցուցմունքները: Փաստի վերաբերյալ որևէ տեղեկություն տուժողի իրավահաջորդ Նորա Հովսեփյանը չի հայտնել, վերջինս հայտնել է այն ամենը, ինչ իրեն պատմել է վկա Տաթևիկ Հովսեփյանը:
Պաշտպանության կողմը հայտնում է, որ դատաքննության ժամանակ որևէ ապացույցով ոչ հերքվել և ոչ էլ հաստատվել է այն հանգամանքը, որ Մարկոս Հովսեփյանն եղել է կքանստած: Սույն գործով չի եղել ականատես վկա, ով դեպքի պահին կարող է հաստատպես հայտնել տուժողի դիրքն ավտոմեքենայի նկատմամբ:
30.03.2012թ. քննիչ Ա.Գասոյանի կողմից կազմված քննչակական փորձարարություն կատարելու մասին արձանագրությունը չի կարող որպես ապացույց օգտագործվել, քանի որ ձեռք է բերվել քննչական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ, որն էլ իր հերթին հանգեցրել է ամբաստանյալի իրավունքների խախտմանը և ազդել է ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա: Այսպես` քննիչն անտեսել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 65 հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետի պահանջները, չի ապահովել պաշտպանության կողմի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված ծանուցումները, քննչական փորձարարություն կատարվել է պաշտպանության կողմի բացակայությամբ, բացի այդ, քննիչը, եթե նույնիսկ չէր հետաձգում քննչական գործողության կատարումը, պարտավոր էր ապահովել ամբաստանյալի մասնակցությունը քննչական փորձարարությանը: Ավելին, քննչական փորձարարությունը 14:00-ի փոխարեն կատարվել է 14:30-ին, որի մասին չի ծանուցվել պաշտպանության կողմը: Առկա է եղել նաև ամբաստանյալի միջնորդությունը քննչական փորձարարությանն իրեն մասնակից դարձնելու համար:
Ընթերակա Գարեգին Ալոյանը 09.02.2012թ. դուրս է եկել ք. Երևան, Դավթաշեն, 1-ին թաղ. 51 շենք, բն. 43 հասցեի հաշվառումից, սակայն 30.03.2012թ. կազմված քննչական փորձարարություն կատարելու մասին արձանագրության մեջ որպես վերջինիս հասցե նշվել է այն հասցեն, որտեղ նա չի բնակվել և չի բնակվում: Անհայտ հասցեով ընթերակայի մասնակցությամբ քննչական փորձարարություն կատարելը նույն է, ինչ առանց ընթերակայի մասնակցությամբ կատարել քննչական փորձարարություն, քանի որ երկու դեպքում էլ հնարավոր չէ պարզել քննչական գործողության կատարման բովանդակությունը, ընթացքն և արդյուքները, ինչն էլ հիմք է տալիս 30.03.2012թ. քննչական փորձարարություն կատարելու մասին արձանագրությունը ճանաչել որպես անթույլատրելի ապացույց:
Քննչական փորձարարությանը մասնակցած անչափահաս Արտավազդ Դավթյանի հասակը չի համապատասխանել տուժող Մարկոս Հովսեփյանի հասակին, վերջինիս հասակն եղել է 104սմ, իսկ Արտավազդ Դավթյանի հասակը 27.07.2012թ. դրությամբ եղել է 111.5 սմ, իսկ մեկ ամիս անց` 112 սմ, ինչից էլ հետևում է, որ վերջինիս հասակը յուրաքանչյուր ամիս ավելանում է 0.5 սմ: Քննչական փորձարարությունը կատարվել է 30.03.2012թ., այդ դրությամբ Արտավազդ Դավթյանի հասակն եղել է 108սմ (107սմ+0.5սմ+0.5սմ=108սմ), այսինքն տուժող Մարկոս Հովսեփյանի հասակից 4սմ ավել:
Քննիչ Ա.Գասոյանը կատարել է քննչական փորձարարություն, որին մասնակցել է Հարություն Պետրոսյանը, կազմվել է արձանագրություն, որի մեջ նա նշել է, որ երեխան չի երևում և ստորագրել է: Փորձարարությանը մասնակցել են նաև 2 այլ երիտասարդներ, որոնք նույնպես չեն հայտնաբերել անչափահաս երեխային: Մասնակցել է նաև տուժողի իրավահաջորդ Ն. Հովսեփյանը: Սակայն քրեական գործից անհետացել է վերը նշված քննչական փորձարարության արձանագրությունը: Այն, որ Հ. Պետրոսյանը մասնակցել է քննչական փորձարարությանը հիմնավորվում է նրանով, որ վերջինս թե մասնավոր հարցման արձանագրության մեջ և թե 03.04.2012թ. դատական նիստի ընթացքում ներկայացրել է քննչական փորձարարության անցկացման վերաբերյալ այնպիսի մանրամասնություններ, որոնցով ևս մեկ անգամ հիմնավորվել է, որ վերջինս մասնակցել է քննչական փորձարարությանը:
Քննիչ Ա.Գասոյանը, տեսնելով, որ քննչական փորձարարության արդյունքում, որին մասնակցել է Հ.Պետրոսյանը, ձեռք բերված տվյալները ձեռնտու չեն իրեն, <<գաղտնի>> կերպով իրականացրել է կրկնակի քննչական փորձարարություն, որին մասնակցել է իր վարույթում գտնվող մեկ այլ քրեական գործով անցնող անձ` Մուշեղ Սարիբեկյանը:
22.02.2013թ. կազմված մասնավոր հարցման ենթարկելու մասին արձանագրության մասնավոր հարցման է ենթարկել Մուշեղ Սարիբեկյանին, որը հայտնել է, որ փորձարարությունից առաջ և հետո իր հասակը չեն չափել, ոչ կանգնած, ոչ նստած: Իրեն ասել են, որ նստի մեքենայի ղեկին, իրեն հարմար, իր սովորական դիրքով: Փորձարարության ընթացքում իրեն չեն ասել փոխել դիրքը և տարբեր դիրքերից նայել երեխային: Մուշեղ Սարիբեկյանի կողմից տրված ցուցմունքից բխում է, որ վերջինս փորձարարության կատարման ժամանակ քննիչ Ա. Գասոյանի վարույթում գտնվող մեկ այլ քրեական գործով քննչական հանդիսանում է կողմ, ինչից էլ հետևում է, որ նա կախվածության մեջ է գտնվել վարույթն իրականացնող մարնից և գիտակցել է, որ կատարվող քննչական փորձարարության ժամանակ երեխային տեսնելու վերաբերյալ ի վնաս քննիչի տեղեկություններ հայտնելու դեպքում, իր նկատմամբ հարուցված քրեական գործը կարող է ունենալ բացասական ավարտ:
Տվյալ պարագայում պետք է ճանաչել 12.04.2012թ. <<ՀՀ Փորձագիտական կենտրոն>> ՊՈԱԿ-ն փորձագետ Ա. Գևորգյանի կողմից տրված թիվ 08911208 դատաավտոտեխնիկական և 14.02.2013թ. <<ՀՀ Փորձագիտական կենտրոն>> ՊՈԱԿ-ն փորձագետ Ա. Գևորգյանի և Պ.Հարությունյանի կողմից տրված թիվ 02031308 լրացուցիչ դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության եզրակացությունների որպես ապացույցներ օգտագործելու անթույլատրելիությունը, քանի որ եզրակացությունների բովանդակությունները հիմնված են օրենքով արգելված կարգով իրականացված քննչական փորձարարության արդյունքում ստացված տվյալների վրա, իսկ օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների օգտագործման սահամնադրական արգելքը վերաբերում է նաև դրանցից բխող ապացույցներին (<<fruit of the poisonous tree>>` <<թունավոր ծառի պտղի>> դոկտրինա): (Տես` <<ՀՀ Սահմանադրության մեկնաբանություններ>> գրքի թիվ 265 էջը <<ՀՀ Սահմ. 22 հոդվածի 2-րդ մաս>>):
Դատարանը խախտել է ՄԻԵԿ-ի 5 հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11 հոդվածի 2-րդ և 136 հոդվածի 2-րդ մասերի պահանջները:
08.05.2012թ. Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու մասին և ղեկավարվել այնպիսի նորմով, որը ընդհանրապես վերաբերելի չէ վերը նշված իրավահարաբերության նկատմամբ: Ավելին, այն որ ՀՀ քրեական դատավարության օրեսնգրքի 138 հոդվածի 3-րդ մասը հակասում է ՄԻԵԿ-ն 5-րդ հոդվածի 1-ին մասին, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11 հոդվածի 2-րդ և 136 հոդվածի 2-րդ մասերին նշվել է նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 10.04.2010թ. թիվ ՀՅՔՐԴ3/0106/01/08 նախադեպային որոշման մեջ (26-րդ կետ):
Այսինքն` Գագիկ Գեղամյանի վերաբերյալ քրեական գործը Դատարան ուղարկելիս վերջինիս կալանքի տակ պահելու ժամկետը չի կասեցվել: Հետևաբար, եթե Դատարանը 08.05.2012թ. մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու մասին որոշումը չկայացներ, ապա 12.05.2012թ. կլրանար Գագիկ Գեղամյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը և վերջինս ազատ կարձակվեր: (Տես` ՄԻԵԴ-ի Ստաշայտիսն ընդդեմ Լիտվայի գործով վճռի 70-րդ կետ):
Բացի այդ, Դատարանը 08.05.2012թ. որոշում ընդունելուց հետո խախտել է նաև ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը, քանի որ վերը նշված որոշումը չի հանձնել վերջիններիս պաշտպաններին: Ավելին, անգամ հանձնելու դեպքում մարդու պաշտպանության իրավունքը միևնույն է խախտվում է, քանի որ օրենսդիրը չի նախատեսել այդ որոշման բողոքարկման կարգ, որի ապահովումը բխում է ՄԻԵԿ-ի 5-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջներից:
Այսպիսով, Դատարանը խախտել է ՄԻԵԿ-ի 5 հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11 հոդվածի 2-րդ և 136 հոդվածի 2-րդ մասերի պահանջները, որի հետևանքով խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398 հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված իրավիճակ, որի պայմաններում ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը պարտավոր է բեկանել Դատարանի դատավճիռը, կարճել գործի վարույթը և դադարեցնել ամբաստանյալի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը:
30.01.2012թ. առ այսօր` 03.04.2013թ., Գագիկ Գեղամյանը գտնվում է <<Նուբարաշեն>> ՔԿՀ-ում և 1 տարուց ավելի ենթարկվում է տարատեսակ խոշտանգումների, անմարդկային և նվաստացնող վերաբերմունքի: Այն խցում, որտեղ գտնվել է ամբաստանյալը, յուրաքանչյուր կալանավորի բաժին է ընկել ոչ թե օրենքով սահմաված 4քմ մակերեսով անձնական օգտագործման տարածք, այլ ընդամենը 1.8քմ մակերեսով տարածք, որը չի համապատասխանում ընդհանուր բնակելի տարածքների համար սահմանված շինարարական և սանիտարահիգիենիկ չափանիշներին: Նրան զբոսանքի տանում են շաբաթական միայն մեկ օր, այն պայմաններում, երբ <<Ձերբակալված և կալանավորված անձանց պահելու մասին>> ՀՀ օրենքի 16 հոդվածի համաձայն. <<... կալանավորված անձանց զբոսանքի տևողությունը չի կարող պակաս լինել օրական մեկ ժամից>>:
Ամբաստանյալը ՔԿՀ-ի բժշկական սպասարկման բաժին է ընդունվել հետևյալ ախտորոշմամբ. խրոնիկական հեպատիտ C-ի սրացում, վիճակ տարած ստամոքսի ռեզեկցիայից հետո բարակ աղիների հիպերմոտոր դիսկինեզիա, քթի միջնապատի ծռվածություն, որը հանգեցնում է շնչարգելությանը, ինչպես նաև ի հայտ են եկել թոքերի հետ կապված որոշ խնդիրներ: Բացի այդ, վերջերս ՔԿՀ-ի բժշկական սպասարկման բաժնում վիրահատել են Գագիկ Գեղամյանի ձախ ականջի բլթակը, որից հետո առաջացել են բարդություններ, մասնավորապես` սուր թարախային օտիտ:
Վերոգրյալից հետևում է, որ Դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի կոպիտ խախտումներ, որն էլ ազդել է սույն գործով ելքի վրա: Դատարանն արդարադատությանն ուղղված գործողությունների կատարման ընթացքում չի ապահովել ամբաստանյալի իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը, ինչի արդյունքում կայացված մեղադրական դատավճիռը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը:
Վերոգրյալի հիման վրա և համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3801 հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի, 395 հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի, 398 հոդվածի 1-ին մասի՝ բողոքաբերը խնդրում է ամբողջությամբ բեկանել ու փոփոխել Դատարանի 29.05.2013թ. դատավճիռը` դադարեցնելով ամբաստանյալ Գագիկ Գեղամյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը և կարճելով թիվ 60102112 քրեական գործի վարույթը:
4/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով ամբաստանյալի ու նրա պաշտպանի հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը բողոքի վերաբերյալ, տուժողի իրավահաջորդի, նրա ներկայացուցչի դիրքորոշումը, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126 հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127 հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
Քրեադատավարական ապացուցման տարրեր հանդիսացող ապացույցների ստուգման, գնահատման, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ` ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում, քննության առնելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գագիկ Գեղամյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը հաստատված, իսկ պատճառաբանությունները հերքված են քրեական գործով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ձեռք բերված և Դատարանում հետազոտված հետևյալ ապացույցներով.
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալն իրեն մեղավոր չի ճանաչել՝ պատճառաբանելով, որ հանցագործություն չի կատարել։
Ամբաստանյալի ցուցմունքի համաձայն, նա, չունենալով <<D>> կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վկայական, վարել է <<ԻՍԱՎ>> ՍՊԸ-նը պատկանող, իրեն չամրակցված, սակայն վստահված <<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի 07-61Տ պետհամարանիշով երթուղային տաքսի ավտոմեքենան։
27.01.2012թ., ժամը 12:30-ի սահմաններում, նշված ավտոմեքենայով՝ 22 համարի երթուղով, բարձրացել է դեպի Նորք և, հասնելով 15-րդ փողոցի խաչմերուկ, ուսին թեթև հարված զգալով ու հասկանալով, որ իջնող կա, կանգնեցրել է ավտոմեքենան։ Տաթևիկ Հովսեփյանը, վճարելով 100 դրամ, երկու երեխայի հետ իջել է ավտոմեքենայից, և նրանք մոտ 1-1,5 մետր հեռավորության վրա կանգնել են մայթին։ Քանի որ ավտեմեքենայում մնացել է ևս մեկ ուղևոր՝ վկա Մարինե Յակուբյանը, ում պետք է իջեցներ փողոցի վերջում, շարժվել է առաջ՝ մինչ այդ նայելով աջ և ձախ հայելիների մեջ ու տեսնելով և համոզվելով, որ ոչ մի վտանգ չկա, իսկ ավտոմեքենայի դիմաց մարդ չկա։ Մոտ 5-6 մետր առաջ շարժվելուց հետո, զգացել է ավտոմեքենայի ոչ սովորական տատանում, սակայն չի մտածել, որ ավտոմեքենան անցել է երեխայի վրայով։ Բայց երբ ձայներ է լսել, կանգնեցրել է ավտոմեքենան և ձախ հայելով տեսել, որ երեխան ընկել է ավտոմեքենայի տակ։ Նա գտնվել է ավտոմեքենայի հետևի մասում՝ մոտ 2 մետր հեռավորության վրա՝ ճանապարհի մեջտեղում։ Անմիջապես իջել է ավտոմեքենայից։ Վկա Մարինե Յակուբյանը նույնպես իջել է ավտոմեքենայից։ Այնուհետև, երեխային դրել է ավտոմեքենայի մեջ, նստել է նաև երեխայի մայրը և գնացել է <<օրթոպեդիկ>> հիվանդանոց։
Իր ու Տաթևիկ Հովսեփյանի միջև 100 դրամ վճարելու հետ կապված, ոչ մի խոսակցություն չի եղել, իր վարած ավտոմեքենայի ուղևորասրահի դուռը փակ է եղել և եթե այն փակված չլիներ, ապա առաջ շարժվելու ընթացքում այն իներցիայով կփակվեր, թեև դրա համար պետք է արգելակեր ավտոմեքենան։
Չնայած երթևեկությունը վերսկսելիս Մարկոս Հովսեփյանին չի տեսել, սակայն եթե նա անցներ ավտոմեքենայի առջևով, ապա կտեսներ, քանի որ նայել է իր դիմաց և խոչընդոտ չի նկատել։ Հետևաբար, նկատի ունենալով, որ վերջինս մահացել է իր վարած ավտոմեքենայի տակ ընկնելու հետևանքով, միակ տարբերակն այն է, որ նա <<պպզած>> լինի ավտոմեքենայի առջևի մասում, որի դեպքում չէր տեսնի նրան։
Տուժողի իրավահաջորդ՝ որպես վկա հարցաքննված Նորա Հովսեփյանի ցուցմունքի համաձայն, 27.01.2012թ., երբ բացակայել է տնից, զանգահարել է ամուսինն ու ասել, որ ինքը գնա <<օրթոպեդիկ>>, որովհետև Մարկոսիկը հիվանդանոցում է և նրա վիճակը լավ չէ։ Այնտեղ տեղեկացել է, որ երեխան մահացել է ավտովթարից։
Տեսնելով ամբաստանյալին` ճանաչել է նրան որպես հ. 22 երթուղու միակ վարորդ, ում հանդեպ վախով է լցված եղել, քանի որ նա շատ անհարգալից է եղել ուղևորների նկատմամբ։ Իր դուստր Տաթևիկը պատմել է, որ դեպքի օրն իրենից առաջ ավտոմեքենայից իջել է Մարինե Յակուբյանը և անգամ չօգնելով իրեն` արագ գնացել է։ Նա նաև պատմել է, որ երբ երեխաների հետ միասին իջել է ավտոմեքենայից և թողնելով Մարկոսիկի ձեռքը ցանկացել է փակել ավտոմեքենայի դուռը` ամբաստանյալն ահավոր արագ քշելով` տեղից <<պոկել է>> ավտոմեքենան։ Դստեր պատմածի համաձայն, որպես ուղեվարձ, նա իր և երեխաների համար ամբաստանյալին տվել է 100 դրամ, ինչից էլ վերջինս վրդովվել է։ Եթե ամբաստանյալն չփոխեր երթուղին, ապա իր հարազատները փողոցն անցնելու անհրաժեշտություն չէին ունենա, քանի որ այդ դեպքում ավտոմեքենան կկանգներ փողոցի հակառակ կողմում։ Մինչդեռ, իր 4-ամյա թոռնիկն անցել է ավտոմեքենայի առջևով, որպեսզի գնա տուն։
Վկա Տաթևիկ Հովսեփյանի ցուցմունքի համաձայն, 27.01.2012թ., ժամը 12-ի սահմաններում, 2 մանկահասակ երեխաների հետ <<Գազել>> մակնիշի հ. 22 երթուղային տաքսով տուն վերադառնալիս, վարորդը փոխել է երթուղին ու չի անցել 9-րդ փողոցով։ Նորքի 13-րդ և 15-րդ փողոցների խաչմերուկի մոտ ձեռքով թեթև <<թփթփացնելով>> վարորդի ուսին, հասկացրել է, որ ցանկանում են իջնել։ Վարորդը կանգնեցրել է ավտոմեքենան, իրենից առաջ իջել է Մարինե Յակուբյանն ու հեռացել։ Նրանից հետո գրկել է կրտսեր որդուն և իջել ավտոմեքենայից՝ ձեռքից բռնելով ու իջեցնելով նաև ավագ որդուն։ Իրենցից հետո ավտոմեքենայում ուղևոր չի մնացել։
Ամբաստանյալին վճարել է 100 դրամ, որից հետո տեսել է նրա ջղայնացած դեմքը։
Ավտոմեքենայից իջնելուց հետո թողել է Մարկոսի ձեռքը, որպեսզի փակի ավտոմեքենայի դուռը, սակայն չի հասցրել, քանի որ ավտոմեքենան արագ շարժվել է տեղից։ Մինչև ավտոմեքենայի կտրուկ շարժվելը, փողոցն անցնել ցանկացող որդուն՝ Մարկոս Հովսեփյանին, տեսել է ավտոմեքենայի առջևի աջ մասում՝ ավտոմեքենայից մոտ 2 մետր հեռավորության վրա, իսկ ավտոմեքենայի շարժվելուց հետո՝ նրան տեսել է ավտոմեքենայի հետևի մասում՝ գետնին ընկած։ Ամբաստանյալը գրկել է որդուն և տեղափոխել ավտոմեքենա, որից հետո գնացել են հիվանդանոց, սակայն որդին մահացել է։
Մարինա Յակուբյանը Դատարանում սուտ ցուցմունք է տվել. նա ավտոմեքենայից իջել է իրենից առաջ և դեպքի վայր է վերադարձել միայն վրաերթից հետո։ Եթե նա նույնիսկ գտնված լիներ ավտոմեքենայում՝ առջևի երկրորդ նստարանին նստած, ապա չէր կարող տեսնել գետնին ընկած որդուն։
Վկա Մարինե Յակուբյանի ցուցմունքի համաձայն, 27.01.2012թ. հ. 22 երթուղային տաքսով աշխատանքից տուն վերադառնալիս, երբ ավտոմեքենան պտտվել է <<օրթոպեդիկ>>-ի մոտով և ուղևորների մեծ մասն իջել են, տեղափոխվել ու նստել է առջևի երկտեղանոց նստարանին, քանի որ պետք է իջներ փողոցի վերջում։ Ավտոմեքենայում մնացել են ինքը, մահացած երեխան և նրա մայրը՝ մյուս երեխայի հետ։ Երբ ավտոմեքենան կանգնել է 13-րդ և 15-րդ փողոցների խաչմերուկի մոտ, վերջիններս իջել են՝ մայրը, մուծելով գումարը, սկզբում իջեցրել է մեծ երեխային, հետո ինքն է իջել՝ փոքր երեխայի հետ, փակել է ավտոմեքենայի դուռն ու երեխաների հետ կանգնել է ավտոմեքենայից բավականին հեռու։ Որոշ ժամանակ ավտոմեքենան մնացել է կանգնած, որից հետո ամբաստանյալը, նայելով դիմացը, իսկ հայելիների միջոցով՝ աջ ու ձախ, և տեսնելով, որ մարդ չկա, վարել է ավտոմեքենան ու դանդաղ շարժվել առաջ։ Մոտ 6 մետր անցնելուց հետո, գոռոց է լսել։ Կանգնել է ու հետ պտտվելով տեսել, որ երեխան ընկել է ավտոմեքենայի տակ։ Գոռոցից ամբաստանյալը կանգնեցրել է ավտոմեքենան և երկուսով դուրս են <<թռել>>։ Մինչև իրենց իջնելը, մայրը գրկել է երեխային ու բերել դեպի ավտոմեքենան։ Կես ճանապարհից ամբաստանյալն է գրկել երեխային և ավտոմեքենայով նրան ու մորը տարել հիվանդանոց։
Մինչև ավտոմեքենայի տեղից շարժվելը՝ ինքը նույնպես նայել է առաջ և ավտոմեքենայի առջև որևէ մեկին չի տեսել։ Ուղեվարձի գումարը քիչ վճարելու հետ կապված ամբաստանյալի կողմից վրդովմունք չի եղել։
Վկա Վաչագան Արշակյանի ցուցմունքի համաձայն, դեպքի օրը խանութից տուն գնալիս, նա ձայն է լսել և շրջվելով հետ` տեսել ավտոմեքենայից իջնող ամբաստանյալին, ով մոտեցել, վերցրել է ավտոմեքենայի հետևի մասում գետնին ընկած երեխային և նրա մոր հետ միասին ավտոմեքենայով գնացել են հիվանդանոց։ Չի տեսել, որ Մարինե Յակուբյանն էլ է իջել ավտոմեքենայից։ Նրան տեսել է փողոցում՝ ախալքալաքցիների տան դիմաց։ Նրա մոտ տեսել է Տաթևիկ Հովսեփյանին՝ երեխան գրկին։
Վկա Մուշեղ Սարիբեկյանի ցուցմունքի համաձայն, երբ իր մասնակցությամբ տեղի ունեցած վթարի կապակցությամբ բացատրություն տալու համար գտնվել է ճանպարհային ոստիկանության վարչությունում, քննիչ Գասոյանի խնդրանքով՝ նրա հետ միասին, գնացել են Նորք։ Ճանապարհին վերջինս պատմել է, որ տեղի է ունցել վրաերթ և երեխա է մահացել։
Հասնելով տեղ, տեսել է կանգնած <<Գազել>> մակնիշի ավտոմեքենա, որի ղեկի մոտ նստելուց հետո չափել են իր հասակը։
Այնուհետև, փայտի օգտագործմամբ, հետո նաև երեխայի մասնակցությամբ փորձարկումներ են կատարվել, փայտը կամ երեխային մոտեցրել ու հեռացրել են ավտոմեքենայից և ամեն անգամ ասել է՝ տեսնում է փայտը կամ երեխային, թե ոչ։ Երբ երեխան կամ փայտը գտնվել են ավտոմեքենային շատ մոտ՝ չի տեսել դրանց, իսկ երբ հեռու են եղել՝ տեսել է։ Դրանից հետո, առանց կարդալու, ստորագրել է կազմված արձանագրությունը։ Մինչև Դատարան գալը, փաստաբան Նազելի Վարդանյանի խնդրանքով, գրել է բացատրություն, իսկ դատարան եկել է ամբաստանյալի քրոջ խնդրանքով։
Վկա Հարություն Պետրոսյանի ցուցմունքի համաձայն, Դավիթ անունով իր ծանոթ ոստիկաններից մեկն իրեն ասել է, որ Նորքի 13-րդ փողոցի հատվածում երեխա է վրաերթի ենթարկվել և նրա առաջարկով դեպքի վայրում նստել է <<Գազել>> մակնիշի երթուղային տաքսու վարորդի նստատեղին ու փորձեր են կատարվել փայտի օգտագործմամբ, իսկ հետո՝ երեխայի մասնակցությամբ։ Երեխային կոշիկներով, հետո առանց կոշիկների կանգնեցրել են ավտոմեքենայի առջև, սակայն իր նստած տեղից չի տեսել նրան։ Երեխան տեսանելի է եղել միայն ավտոմեքենայից երկու մետր հեռավորության վրա գտնվելիս։ Դրանից հետո ստորագրել է ինչ-որ արձանագրություն, որը թույլ չեն տվել կարդալ։
Տեղում տեսել է մահացած երեխայի տատիկին, ում հետ կանայք վիճել են և լսել է, որ նրանք ասում են, որ երեխայի ձեռքին խաղալիք է եղել, այն նրա ձեռքից ընկել է և, երբ նա փոր-ձել է վերցնել խաղալիքը, տեղի է ունեցել դեպքը։ Սակայն տատիկը ժխտել է ու ասել, որ նման բան չի եղել։
Դեպքի վայրում տեսել է նաև Նազելի Վարդանյանին, ում խնդրանքով նաև գրավոր բացարություն է տվել։
Դատահետքաբանական-դատաքիմիական և մանրաթելային համալիր փորձաքննության 06.03.2012թ. հմ. 02501202 եզրակացության համաձայն, Մարկոս Հովսեփյանի բաճկոնի, բրդատիպ թելերի գործվածքով սվիտերի, կոմբինեզոնի և կոշիկների վրա հայտնաբերվել են մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ ու հետքեր, որոնք իրենց բնույթով և համակցությամբ բնորոշ են վրաերթի փուլերում առաջացող վնասվածքներին ու հետքերին։
<<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի ավտոմեքենայի ավտոմեքենայի առջևի 07-61Տ պետհամարանիշի արտաքին մակերեսին հայտնաբերվել են մանրաթելեր, որոնցից քիմիական հարթ շագանակամոխրագույն մանրաթելերն ունեն ընդհանուր սեռային պատկանելություն Մարկոս Հովսեփյանի կոմբինեզոնի գործվածքի կազմի մեջ մտնող քիմիական հարթ շագանակամոխրագույն մանրաթելերի հետ։
Դատաբժշկական փորձաքննության 28.02.2012թ. թիվ 80 եզրակացության համաձայն, Մարկոս Հովսեփյանի մահը վրա է հասել գլխուղեղի կարևորագույն կենսական ‎ֆունկցիաների սուր խանգարումից, գանգուղեղային փակ, բութ վնասվածք ստանալու հետևանքով։ Տվյալ հետևությունը հիմնավորվում է դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված հետևյալ վնասվածքների առկայություններով՝ արյունազեղումներ գլխի մաշկի տակ, ձախ քունքամկանում, գանգի թաղի և հիմի ոսկրերի կոտրվածքներ, գլխուղեղի տարածուն սուբարախնոիդալ արյունազեղումներ, ուղեղանյութի կետավոր արյունազեղումներ ու ծանր սալջարդ, քերծվածքներ և արյունազեղումներ՝ դեմքի շրջանում։ Բոլոր վերը նշված վնասվածքները հասցվել են կենդանության օրոք, բութ առարկայով, ինչպիսին կարող են լինել և շարժվող ավտոտրանսպորտային միջոցի տարբեր արտացցված մակերեսները, այդպիսիք կենդանի անձանց մոտ ունեն առողջությանը ծանր վնասի՝ որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, մարմնական վնասվածքների հատկանիշներ, մահվան պատճառի հետ գտնվում են պատճառական կապի մեջ ու բերել են մահվան։
Մարկոս Հովսեփյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ մարմնի վրայով անվադողի անցմանը բնորոշ կամ հատուկ խմբի վնասվածքներ չեն հայտնաբերվել, սակայն դրանց բացակայությունը չի բացառում անվադողի անցումը մարմնի վրայով։ Առաջին տրավմատիկ հարվածը տեղ է գտել Մարկոս Հովսեփյանի գլխի շրջանում՝ աջից ձախ ուժի ներդրման ուղղությամբ։
Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության 01.03.2012թ. հմ. 28ա, 14.02.2013թ. հ. 020-31308 եզրակացությունների և որպես վկա հարցաքննված փորձագետ Ա.Գևորգյանի ցուցմունքի (նույնաբովանդակ պարզաբանումների) համաձայն՝ վրաերթին նախորդող պահին <<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի 0761Տ պ/հ միկրոավտոբուսի կախոցները, անիվները և ղեկային կառավարման ու արգելակային համակարգերը գտնվել են սարքին վիճակում և դրանց այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչ տվյալ վրաերթը կամ առաջացած լինեին տվյալ վրաերթին նախորդող պահին ու պայմանավորած լինեին մեքենայի կառավարելիության կորուստն ու տվյալ վրաերթի առաջացումը, չեն հայտնաբերվել։
<<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի 0761Տ հ/հ ավտոմոբիլի վարորդը՝ ամբաստանյալ Գագիկ Գեղամյանը, երթևեկությունը վերսկսելուց առաջ ուշադիր չլինելով ողջ ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը և չհամոզվելով մանևրի անվտանգության մեջ, որի արդյունքում վրաերթի է ենթարկել անչափահաս հետիոտնին, տեխնիկական տեսակետից ստեղծել է վթարային իրադրություն և թույլ տվել ինչպես <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 3 կետի, այնպես էլ` ՃԵԿ-ի 36 կետի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը` ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։
Գագիկ Գեղամյանը, երթևեկությունը վերսկսելուց և մանևր կատարելուց առաջ, տեխնիկական տեսակետից պետք է ոչ միայն նախօրոք միացներ դեպի ձախ շրջադարձի լուսային ցուցիչները (ինչը, ընդ որում, երթևեկության մյուս մասնակիցների նկատմամբ դեռևս առավելություն չի տալիս), այլև, ուշադիր հետևելով ողջ ճանապարհատրանսպորտային իրադրության զարգացմանն ու հաշվի առնելով իր վարած ավտոմոբիլի առջևում անչափահաս հետիոտնի առկայությունը, ով ըստ կատարված քննչական փորձարարության, հայտնաբերման ենթակա է եղել <<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի ավտոմոբիլի վարորդի կողմից, ձեռնպահ մնար երթևեկությունը վերսկսելուց և երթևեկության մյուս մասնակիցներին` մասնավորապես, անչափահաս հետիոտնին խոչընդոտելուց, իսկ երթևեկությունը վերսկսեր միայն դրա անվտանգության մեջ համոզվելուց հետո։
<<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի 0761 Տ հ/հ ավտոմոբիլի վարորդի գործողություններն ավտոմոբիլի վրա նրա նստատեղից տեսադաշտը սահմանափակող օբյեկտներ տեղադրված լինելու պայմաններում ավտոմոբիլը շահագործելու առումով հակասել են <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի 18 հոդվածի 2 կետի պահանջին, ինչը, սակայն, տեխնիկական տեսակետից պատճառական կապի մեջ չէ տվյալ վրաերթի առաջացման հետ, քանի որ, համաձայն կատարված քննչական փորձարարության արդյունքների, հետիոտն երեխան հայտնաբերման ենթակա է եղել <<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի ավտոմոբիլի վարորդի կողմից։
<<Ճանապարհատրանսպորտային դեպքի վայրի զննության մասին>> 27.01.2012թ. արձա-նագրության համաձայն, վրաերթը տեղի է ունեցել ք.Երևանի Նորքի 13-րդ և 15-րդ փողոցների խաչմերուկում, որն ասֆալտապատ է, հարթ, ուղիղ և հորիզոնական։ Փողոցի ընդհանուր լայնությունը 7,6 մետր է, բորդյուրի բարձրությունը՝ 27սմ, մայթի լայնությունը՝ 1,8 մետր։ Դեպքի վայրում հայտնաբերվել է արնանման հեղուկի երկու հետքեր, որոնցից առաջինը գտնվել է ճամփեզրից 0,9 մետր, իսկ երկրորդ հետքը՝ 1 մետր հեռավորության վրա, որոնք համապատասխանաբար խաչմերուկի անկյունային մասից գտնվում են 8,6 և 7,3 մետր հեռավորության վրա։ Ուղևորափոխադրում իրականացնելու ընթացքում անցել է խաչմերուկից մոտ 2 մետր տարածություն, ճամփեզրից կանգնել է 1-1,5 մետր հեռավորության վրա։
Դեպքի վայրում Գագիկ Գեղամյանը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ դեպքին նախորդող պահին կանգառ է կատարել՝ ուղևորներ իջեցնելու նպատակով։ Նշված վայրը չափվել է խաչմերուկի անկյունից դեպի խաչմերուկի կենտրոն, որը կազմել է մոտ 2 մետր և մայթեզրից դեպի ճանապարհի կենտրոն, որը կազմել է 1-1,5 մետր տարածություն, որից հետո ամբաստանյալը մատնացույց է արել ճանապարհի աջ կողային հատվածը և նշել, որ մեքենան կանգնեցնելուց հետո ուղևորներն իջել են մայթի կողմը։ Հայտարարել է, որ դուռը փակվելուց հետո սկզբից նայել է աջ, ապա ձախ կողային հայելով դեպի հետ, համոզվելու համար, որ մեքենաներ չեն գալիս, միաժամանակ, աջ կողային հայելուն նայելով վերսկսել է երթևեկությունն ու մանևրելով դեպի ձախ` ցանկացել է վերադասավորվել ճանապարհի կենտրոնական հատված։ Այնուհետև, Գագիկ Գեղամյանը մատնացույց է արել 13-րդ փողոցի կենտրոնական մասի այն տեղը, որ-տեղ զգացել է, որ մեքենայի հետևի ձախ անիվն անցել է ինչ-որ բանի վրայով, որից հետո կանգ-նեցրել է մեքենան և տեսել, որ վրաանցում է կատարել քիչ առաջ մեքենայից իջած տարիքով մեծ երեխային։ Նշված հատվածը չափվել է այն տեղից, որտեղ կանգառ է կատարել ավտոմեքենան և այն կազմել է 7,4 մետր։
<<Իրեղեն ապացույց ճանաչելու և գործին կցելու մասին>> 16.04.2012թ. արձանագրության համաձայն, դեպքի պահին Մարկոս Հովսեփյանի հագին եղած հագուստներն ու կոշիկները, ինչպես նաև տրանսպորտային միջոցի զննության ժամանակ առգրավված <<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի, 0761 Տ պ/հ միկրոավտոբուսի առջևի պետհամարանիշը, (որոնք հետազոտվել են Դատարանում) ճանաչվել են իրեղեն ապացույց։
<<Տրանսպորտային միջոցի զննության մասին>> 27.01.2012թ. արձանագրության համա-ձայն, դեպքի պահին <<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի ավտոմեքենան գտնվել է տեխնիկապես սարքին վիճակում, առջևի ապակու աջ ներքևի մասում փակցված է 42x49սմ չափերով ցուցանակ։
<<Քննչական փորձարարություն կատարելու մասին>> 30.03.2012թ. արձանագրության հա-մաձայն, <<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի 07-61Տ պետհամարանիշով ավտոմեքենան ք.Երևանի Նորքի 13-րդ և 15-րդ փողոցների խաչմերուկում կանգնեցվել է վկա Տաթևիկ Հովսեփյանի նկարագրած այն դիրքում, ինչ դիրքում որ կանգնած է եղել մինչ վրաերթը՝ դեպքին նախորդող պահին։ Ավտոմեքենայի դիրքը չափվել է խաչմերուկի անկյունում գտնվող անշարժ հենասյունից և պարզվել, որ ավտոմեքենայի առջևի մասը գտնվում է դրանից 4,4 մետր առաջ և 2,4-2,6 մետր դեպի երթևեկելի մաս դիրքով։ Այնուհետև, դեպքի վայրում չափվել է փորձաքննության մասնակիցների՝ վարորդի փոխարեն ղեկի առջև նստող Մուշեղ Սարիբեկյանի հասակը, որը կազմել է 180 սմ և վրաերթի ենթարկված անչափահաս Մարկոս Հովսեփյանի փոխարեն ներկա գտնվող, դեռահաս Արտավազդ Դավթյանի հասակը, որը կազմել է 104 սմ, որից հետո Մուշեղ Սարիբեկյանին առաջարկվել է նստել վարորդի նստատեղին՝ սովորական դիրքով։ Վերջինս, մասնագիտությամբ լինելով <<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդ, տեղավորվել է վարորդի նստատեղին, դրանից հետո անչափահաս Արտավազդ Դավթյանը կանգնեցվել է <<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի ավտոմեքենայի առջևի կենտրոնական մասում՝ առջևի պետհամարանիշի շրջանում, ձախ կողմով դեպի ավտոմեքենան, ձախ կողմով ավտոմեքենայի թափարգելին հնարավորինս մոտիկ դիրքում, որից հետո ավտոմեքենայի ղեկի առջև տեղավորված Մուշեղ Սարիբեկյանին առաջարկվել է առանց դեպի առաջ ձգվելու նայել առաջ և հայտնել, թե մեքենայի առջևի կենտրոնական մասում գտնվող երեխային կարողանում է հայտնաբերել, թե ոչ։ Մուշեղ Սարիբեկյանը, նայելով դեպի առաջ, հայտարարել է, որ <<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի 07-61 Տ պ/հ ավտոմեքենայի վարորդի նստատեղին նստած դիրքից տեսնում է ավտոմեքենայի առջևի կենտրոնական մասում կանգնած երեխայի գլուխը՝ ճակատային մասից վերև ընկած ամբողջ հատվածը։ Այնուհետև, անչափահաս Ա.Դավթյանն ավտոմեքենայի առջևի թափարգելին հնարավորինս մոտ դիրքից տեղաշարժվել է դեպի ավտոմեքենայի առջևից հեռու՝ մինչև 2 մետրի չափով, և վարորդի նստատեղին նստած Մ.Սարիբեկյանին առաջարկվել է նայել դեպի առաջ և հայտնել, թե ինչ չափով է տեսնում երեխային և Մ.Սարիբեկյանը հայտնել է, թե իր համար տեսանելի է երեխայի ոտքերից վերև ընկած հատվածը։ Այնուհետև, կրկին անգամ երեխան մոտ է բերվել և կանգնեցվել ավտոմեքենայի առջևի կենտրոնական մասում՝ գրեթե թափարգելին հպված, ու վարորդի նստատեղին նստած Մ.Սարիբեկյանը հայտարարել է, որ իր համար՝ վարորդի տեղում նստած դիրքից, տեսանելի է ավտոմեքենայի առջևում կանգնած երեխայի գլուխը՝ ճակատից վերև ընկած հատվածը։
Վկա Տաթևիկ Հովսեփյանը հայտարարել է, որ ավտոմեքենայից իջնելուց հետո որդին՝ ցանկացել է հատել փողոցը՝ <<ԳԱԶ-32213>> մակնիշի ավտոմեքենայի առջևից մոտ 2 մետր հեռավորությունից, և այդ ընթացքում գտնվել է մեքենայի առջև, իսկ վարորդը տեղից շարժվելիս չի նայել դեպի առաջ ու շարժվելով դեպի առաջ` վրաերթի է ենթարկել երեխային, որից հետո ավտոմեքենան անցել է նրա մարմնի վրայով:
Դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալ Գագիկ Գեղամյանին առաջադրված մեղադրանքն ու համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, Դատարանի կողմից որպես արժանահավատ գնահատվող, տուժողի իրավահաջորդի, վկաներ Տ. Հովսեփյանի և Վ. Արշակյանի ցուցմունքները, փորձաքննությունների եզրակացություններն ու մյուս գրավոր ապացույցները, գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա ձևավորված համոզմամբ, իրավացիորեն հանգել է հետևության, որ սույն քրեական գործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալը խախտել է ՃԵԿ-ի 36-րդ կետի և <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները, որն անզգուշությամբ առաջացրել է Մարկոս Հովսեփյանի մահը, այսինքն՝ կատարել է հանցագործություն՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի 2-րդ մասով, որով և նա պետք է պատասխանատվության ենթարկվի ու կրի նշանակված պատիժը։
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի այն պատճառաբանություններին, որ Մարկոս Հովսեփյանին չի նկատել ավտոմեքենայի առջևի հատվածում ու չէր էլ կարող նրան նկատել, քանի որ իր դիրքից նա տեսնելի չէր կարող լինել, և որ հնարավոր է ավտոմեքենայի առջևից անցնելիս Մարկոս Հովսեփյանը կքանստած լինի ավտոմեքենայի առջև, ապա Դատարանը պատճառաբանված կերպով գտել է, որ դրանք դատաքննությամբ հերքվել և նրա կատարած հանցանքը հաստատվել է դատաքննությամբ հետազոտված ու դատարանի կողմից որպես արժանահավատ գնահատվող վերոգրյալ ապացույցներով, նման պատճառաբանություններով ամբաստանյալը ցանկանում է խուսափել կատարած հանցանքի համար պատժից և պատասխանատվությունից։
Անդրադառնալով վկա Մարինա Յակուբյանի ցուցմունքի այն պնդումը, որ վրաերթի պահին նա գտնվել է ամբաստանյալի վարած ավտոմեքենայի սրահում, մինչև երթևեկությունը վերսկսելը՝ ամբաստանյալը հայելիների միջոցով նայել է աջ և ձախ, այնուհետև առաջ ու համոզվել, որ ավտոմեքենայի առջև մարդ չկա, ինքը նույնպես նայել և ավտոմեքենայի առջև մարդ չի տեսել և Մուշեղ Սարիբեկյանի ցուցմունքի այն պնդմանը, որ մասնակցելով քննչական փորձարարությանը՝ ավտոմեքենային մոտ տեղադրված փայտը կամ կանգնեցված երեխային չի կարողացել հայտնաբերել, քանի որ փայտն ու երեխան իրեն տեսանելի չեն եղել, Դատարանն իրավացիորեն գտել է ոչ արժանահավատ, նշված ցուցմունքները չեն հաստատվում և հերքվում են Դատարանի կողմից որպես արժանահավատ գնահատվող ապացույցներով ու դրանց համակցված վերլուծությամբ, և նշված ցուցմունքներով վկաներ Մարինե Յակուբյանն ու Մուշեղ Սարիբեկյանը փորձում են իրենց պաշտպանության տակ վերցնել ամբաստանյալին։
Դատարանը, անդրադառնալով վկա Հ.Պետրոսյանի ցուցմունքին, համաձայն որի նա մասնակցել է կատարված քննչական փորձարարությանն ու վարորդի նստարանին նստած վիճակում ավտոմեքենայի առջև կանգնեցված երեխան իրեն տեսանելի է եղել միայն ավտոմեքենայից 2 մետր հեռավորության վրա գտնվելիս, իրավացիորեն գտել է, որ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով չի հաստատվում, որ նա մասնակցել է նշված քննչական փորձարարությանը, և նա նույնպես ցանկանում է իր պաշտպանության տակ վերցնել ամբաստանյալին։
Դատարանը նաև փաստել է, որ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների, մաս-նավորապես՝ քննչական փորձարարության ընթացքում կատարված և գործին կցված լուսանըկարների համաձայն, քննչական փորձարարությանը մասնակցած երեխան եղել է առանց կոշիկների և գլխարկի, որոնց առկայությունն էականորեն կարող է մեծացնել վերջինիս, հետևաբար՝ նաև Մարկոս Հովսեփյանի տեսանելության աստիճանը։
Քննության առնելով հանցակազմի բացակայության հիմքով ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու, քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին և օրենքով արգելված կարգով իրականացված քննչական փորձարարության արդյունքում ստացված տվյալների վրա հիմնված դատաավտոտեխնիկական փորձաքննությունների եզրակացություններն ու քննչական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ կատարված քննչական փորձարարության արձանագրությունը որպես ապացույց օգտագործելու անթույլատրելիությունը ճանաչելու մասին պաշտպանի միջնորդությունները, Դատարանը, նկատի ունենալով վերոգրյալ հիմնավորումներն ու ապացույցները, պատճառաբանված կերպով գտել է, որ նշված պատճառաբանություններն անհիմն են և հարուցված միջնորդությունները չեն կարող բավարարվել։
Դատարանի նշված եզրահանգումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքներով, որ քննչական փորձարարությունն սկսելուց առաջ՝ ղեկի դիմաց նստելուց հետո, չափվել է վկա Մ. Սարիբեկյանի հասակը՝ նստած վիճակում, այն չափվել է նաև Դատարանում` դատաքննության ընթացքում և 2 սանտիմետրի տարբերությունը (180 սանտիմետրի փոխարեն 178 սանտիմետր), հաշվի առնելով քննչական փորձարարությանը մասնակցած երեխայի առանց կոշիկների և գլխարկի լինելու հանգամանքը, չի կարող էական նշանակություն ունենալ։
Ինչ վերաբերում է քննչական փորձարարությանը մասնակցած երեխայի՝ Ա.Դավթյանի հասակի վերաբերյալ Երևանի <<Մանկան տուն>> ՊՈԱԿ-ն տնօրենի 07.03.2013թ. գրության մեջ նշված տվյալներին, ապա Դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ նշված գրությունից չի երևում, թե ինչ եղանակով է չափվել Ա.Դավթյանի հասակը և որքանով է հավաստի նշված տվյալը, հաշվի առնելով, որ քննչական փորձարարությունն սկսելուց առաջ նույնպես չափվել է նշված երեխայի հասակն ու փորձարարության ավարտից հետո կազմված արձանագրությունն ստորագրած անձանց՝ փորձարարության մասնակցների, այդ թվում՝ Երևանի <<Մանկան տուն>> ՊՈԱԿ-ն ավագ բուժքույր Հ.Դավթյանի և ընթերակաների կողմից որևէ առարկություն չի նշվել ինչպես այդ կապակցությամբ, այնպես էլ փորձարարության վերաբերյալ։
Այսպիսով, Դատարանը պատճառաբանված կերպով գտել է, որ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է և հաստատվել է դատաքննությամբ, նրա կատարած արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական ու քրեական գործի ապացույցները ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ։
Դատարանը, վկաներ Մ.Յակուբյանի, Մ.Սարիբեկյանի և Հ.Պետրոսյանի ցուցմունքներն արժանահավատ չհամարելով, գտել է, որ Մ.Յակուբյանն ու Մ.Սարիբեկյանը նշված ցուցմունքներով հայտնել են նաև սուտ տեղեկություններ և նշել են իրականությանը չհամապատասխանող փաստեր, իսկ Հ. Պետրոսյանը տվել է ամբողջությամբ սուտ ցուցմունք, սակայն հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն, անձը ենթակա չէ քրեական պատաuխանատվության, եթե իր արարքը նշանակություն չէր կարող ունենալ գործի լուծման համար, իրավացիորեն գտնում է, որ վերը նշված վկաների կողմից սուտ ցուցմունքն տալը նշանակություն չի կարող ունենալ գործի լուծման համար, հետևաբար՝ չի կարող առաջացնել իրավական հետևանք։
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ քրեական դատարանը գալիս է համոզման, որ Դատարանի 29.05.2013թ. դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված, Դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է գործի արդյունքի վրա, խաթարում է արդարադատության բուն էությունը, դատավճռի` որպես արդարադատության ակտի իմաստը, խախտել է սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը, որպիսի պայմաններում դատական ակտը բեկանելու և վերաքննիչ բողոքը բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն:
Քրեական գործի քննության նախորդ փուլում թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի:
Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 03.10.2013թ. ընդունած <<Համաներում հայտարարելու մասին>> որոշման 5-րդ կետի 4-րդ ենթակետի համաձայն, քրեական հետապնդում չպետք է հարուցել և քրեական հետապնդում չպետք է իրականացնել, ինչպես նաև ենթակա են կարճման մինչև 01.09.2013թ. կատարած հանցագործությունների վերաբերյալ դատարանների վարույթում գտնվող քրեական գործերը, բացառությամբ սույն որոշման 8-րդ կետի 4-6-րդ ենթակետերով և 9-րդ կետով նախատեսված դեպքերի, որոնցով անձինք կարող են մեղադրվել կամ մեղադրվում են անզգուշությամբ հանցագործություններ կատարելու մեջ, որոնց համար նախատեսված է պատիժ` ոչ ավելի քան 5 տարի ժամկետով ազատազրկում: Սակայն ամբաստանյալ Գագիկ Գեղամյանը հրաժարվեց, որ իր նկատմամբ կիրառվի Համաներման ակտի նշված ենթակետը:
Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 03.10.2013թ. ընդունած <<Համաներում հայտարարելու մասին>> որոշման 4-րդ կետի 1-ին ենթակետի համաձայն, պատժից ենթակա են ազատման այն անձինք, բացառությամբ սույն որոշման 8-րդ կետի 4-6-րդ ենթակետերով և 9-րդ կետով նախատեսված դեպքերի, որոնց նկատմամբ անզգուշությամբ հանցագործություն կատարելու համար նշանակվել է առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով ազատազրկում:
Վերոհիշյալ ակտով նախատեսված համաներման կիրառման սահմանափակումներն ամբաստանյալների վրա չեն տարածվում:
Հետևաբար ամբաստանյալ Գագիկ Գեղամյանն ենթակա է ազատման Դատարանի 29.05.2013թ. դատավճռով նշանակված պատժից։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393, 394-395, 402 հոդվածներով`ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը


Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 29.05.2013թ. դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Գագիկ Շալվայի Գեղամյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242 հոդվածի 2-րդ մասով:
ՀՀ Անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ <<Համաներում հայտարարելու մասին>> 03.10.2013թ. ԱԺ Որոշման 4-րդ կետի 1-ին ենթակետի կիրառմամբ Գագիկ Շալվայի Գեղամյանին ազատել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 29.05.2013թ. դատավճռով նշանակված հիմնական պատժից:
Խափանման միջոց կալանքը վերացնել և Գագիկ Գեղամյանին ազատել դատական նիստերի դահլիճից:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ