Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0050/01/12
Վիճակագրական տողի համար :
7.8
Պատասխանող
Գագիկ Ավետիսյան
Գագիկ Ավետիսյան Գուրգենի
Գագիկ Ավետիսյան
Գագիկ Ավետիսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Գագիկ Ավետիսյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Համլետ Ասատրյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Գագիկ Ավետիսյան
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Արշակ Վարդանյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Համլետ Ասատրյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2012-12-04 | 11:00 | 2 | Կայացվել է | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-09-18 | 10:00 | 5 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2012-09-10 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-08-22 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-07-27 | 13:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2012-07-09 | 16:30 | 5 | Չի կայացել | ||
| Վճռաբեկ | 2012-07-03 | 09:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-05-21 | 09:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-05-17 | 11:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2012-05-11 | 10:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ |
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության առաջին ատյանի
դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԿԴ/0050/01/12
նախագահող դատավոր` Ա.Վարդանյան
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահող դատավոր` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
դիմող` պաշտպան Ն.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մեղադրող Կ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
2012 թվականի դեկտեմբերի 04-ին Երևան քաղաքում
դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պաշտպան Ն. Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հետաքննության վարչության 1-ին բաժնի հետաքննիչ Ռ.Սարգսյանի 2010 թվականի օգոստոսի 05- որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 83165010 քրեական գործը և ուղարկվել` ՊԵԿ քննչական վարչություն:/քրեական գործ, հատոր 1 էջ 39-40/
2. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության քննիչ Ռ.Մկրտչյանի 2010 թվականի օգոստոսի 09-ի որոշմամբ թիվ 83165010 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: /քրեական գործ, հատոր 1 էջ 45/
3. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության քննիչ Ռ.Մկրտչյանի 2012 թվականի մարտի 19-ի որոշմամբ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել, քրեական գործի մասը կարճվել է` վերջինիս կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը, հաշվարկված տույժերն ու տուգանքները հատուցելու հիմքով։/քրեական գործ, հատոր 3 էջ 72-73/
4. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության քննիչ Ռ.Մկրտչյանի 2012 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ Գ.Ավետիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով: /քրեական գործ, հատոր 3 էջ 74/
5. Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ մեղադրյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին: /քրեական գործ, հատոր 3 էջ 81/
6. 2012 թվականի ապրիլի 02-ին թիվ 83165010 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն թվականի ապրիլի 04-ին: /քրեական գործ, հատոր 4 էջ 1/
7. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Վարդանյանի 2012 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ թիվ 83165010 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի ապրիլի 23-ին նշանակվել` դատաքննության: /քրեական գործ, հատոր 4 էջ 4, 6/
8.Դատաքննության փուլում` 2012թ. օգոստոսի 20-ին մեղադրող Կ.Կարապետյանը` ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածով` որոշում է կայացրել ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին` հիմք ընդունելով դատաքննության ընթացքում նշանակված լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակացությամբ հաստատված գումարի` 494.201.458 ՀՀ դրամի չափը (նվազել է 1.009.030 ՀՀ դրամով)։ /քրեական գործ, հատոր 5 էջ 13-14/
9. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճռով Գ.Ավետիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ ազատազրկում երեք տարի վեց ամիս ժամկետով:
Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Մեղադրողի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը բավարարվել է ամբողջությամբ` 494.201.458 ՀՀ դրամի չափով, այն, որպես հանցագործությամբ պետությանն անմիջականորեն պատճառված գույքային վնաս` բռնագանձվել է Գ.Ավետիսյանից։
Որպես դատական ծախս` Գ.Ավետիսյանից հօգուտ պետ.բյուջեի բռնագանձվել է 82.440 ՀՀ դրամ գումար։
Գ.Ավետիսյանին սեփականության իրավունքով պատկանող անշարժ գույքերի` Երևանի Ս.Սարգսյան փողոցի 130 տան, Երևանի Լազոյի փողոցի 4-րդ շենքի 11-րդ բնակարանի, Կոտայքի մարզի Արզական համայնքի Բջնիի խճուղի 3-րդ փակուղու 1/1 տնամերձի և նույն համայնքի 2-րդ փողոցի թիվ 36 տան, այգետնակի, կից շինության նկատմամբ կիրառվել է արգելանք` պետությանը պատճառված գույքային վնասի և դատական ծախսերի լրիվ բռնագանձումն ապահովելու նպատակով։/քրեական գործ հատոր 5 էջ 27-32/
10. Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պաշտպան Ն.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, և քրեական գործը նշանակվել` դատական քննության վճռաբեկության կանոններով:
Գործի փաստական հանգամանքները
11. Նախաքննական մարմնի կողմից Գ.Ավետիսյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, 2004թ. փետրվարից մինչև 2009թ. սեպտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում համապատասխան լիցենզիայի հիման վրա իրականացրել է կապիտալ շինարարական աշխատանքներ։ 2010թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրել է մինչև 2009թ. նոյեմբերի 22-ին իրականացրած գործունեության վերաբերյալ օրենքով նախատեսված հաշվարկներ ու հաշվետվություններ, դրանցում արտացոլել է պետական բյուջե վճարման ենթակա ավելացված արժեքի հարկի գծով` 300.702.622 դրամ, շահութահարկի գծով` 181.400.420 դրամ, եկամտահարկի գծով` 3.273.209 ՀՀ դրամ, սոցիալական ապահովագրության վճար` 9.834.237 դրամ գումար, որոնց վրա հաշվարկվել են տույժեր և տուգանքներ` 300.868.733 դրամ։ Ընկերության տնօրեն Գ.Ավետիսյանը, հնարավորություն ունենալով վճարելու պարտատիրոջ` պետության հանդեպ առաջացած վերը նշված հարկային պարտավորության գումարները, սեփական շահերից ելնելով, դրանք չի վճարել, ինչի հետևանքով ստեղծել է կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ և պետությանը պատճառել է խոշոր չափի` 796.079.221 ՀՀ դրամի վնաս։/քրեական գործ, հատոր 5 էջ 27-32/
12. 2012թ. օգոստոսի 20-ին մեղադրողը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածով, որոշում է կայացրել ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին` հիմք ընդունելով դատաքննության ընթացքում նշանակված լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակացությամբ հաստատված գումարի` 494.201.458 ՀՀ դրամի չափը (նվազել է 1.009.030 ՀՀ դրամով)։
Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել հետևյալը.
<<Գագիկ Ավետիսյանը, հանդիսանալով «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր և միաժամանակ տնօրեն, 2004թ. փետրվարից մինչև 2009թ. սեպտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում համապատասխան թույլտվությամբ իրականացրել է կապիտալ շինարարական աշխատանքներ։
Անվճարունակության արհեստական հատկանիշներ ստեղծելու դիտավորությամբ Գ.Ավետիսյանը ընկերությունում կատարել է դրան նպաստող հաշվառում և հաշվապահական ձևակերպումներ, որի միջոցով 2010թ. առաջին եռամսյակում ՀՀ Կառավարությանն առընթեր Պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրել է ընկերության մինչև 2009թ. նոյեմբերի 22-ը իրականացրած գործունեության վերաբերյալ հաշվարկներ ու հաշվետվություններ, դրանցում արտացոլել է պետական բյուջե վճարման ենթակա ավելացված արժեքի հարկի գծով` 300.480.622 դրամ, շահութահարկի գծով` 181.061.700 դրամ, եկամտահարկի գծով` 3.139.429 ՀՀ դրամ, սոցիալական ապահովագրության վճար` 9.519.707 դրամ գումարներ, որոնց ոչ լրիվ վճարման կապակցությամբ հաշվարկվել են 265.628.821 ՀՀ դրամի տույժեր և 34.241.330 ՀՀ դրամի տուգանքներ։
Տնօրեն Գ.Ավետիսյանը, հնարավորություն ունենալով մինչև ղեկավարած ընկերության սնանկ ճանաչվելը վճարելու պարտատիրոջ` պետության հանդեպ առաջացած վերը նշված հարկային պարտավորությունները` 494.201.458 ՀՀ դրամ գումարը, ինչպես նաև տույժերն ու տուգանքները, սեփական շահերից ելնելով, դրանք չի վճարել և նախնական հանցավոր դիտավորությունը մինչև վերջ հասցնելով` ստեղծել է կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ և զուգահեռաբար պետական բյուջե վճարման ենթակա ակտիվները` գումարները և այլ գույքը, ծախսել է իր կարիքների համար։
Գ.Ավետիսյանի հանցավոր այդ արարքների հետևանքով ՀՀ ԱՆ Դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության հայցապահանջը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ ընդհանուր իրավասության դատարանը 2011թ. հունվարի 19-ին բավարարել և «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերությանը ճանաչել է սնանկ, իսկ պետությանը պատճառվել է խոշոր չափի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս>>։/քրեական գործ, հատոր 5 էջ 27-32/
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
13. Դիմող` ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պաշտպան Ն.Հակոբյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով քրեական գործի նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները` հայտնել է, որ Դատարանը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները ոչ ճիշտ մեկնաբանելու և կիրառելու պատճառով թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա, կայացրել է անարդարացի, ակնհայտ խիստ դատավճիռ:
Դատարանն արձանագրելով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես` անկեղծորեն զղջալն ու իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը, որպես անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ` նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին որդու` 1994թ. օգոստոսի 12-ին ծնված Կ.Ավետիսյանի առկայությունը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում կայացրել է ակնհայտ խիստ դատավճիռ:
Առաջին ատյանի դատարանը` դատավճռի պատճառաբանական մասում հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 48-րդ հոդվածներին, կոնկրետ չի պատճառաբանել, թե կա արդյոք հասարակական շահ, համապատասխան ու բավարար պատճառ, որն արդարացնում է նահանջն իր պաշտպանյալի ազատության իրավունքի հարգանքից, ապահովում է պատժի նշանակմամբ հետապնդվող նպատակի իրավաչափությունը, առկա է այդյոքն ման խիստ պատժի սոցիալական հիմնավորված պահանջը, թե որն է Գ.Ավետիսյանին հասարակությունից մեկուսացնելու անհրաժեշտությունը, թե որոնք են առավել մեղմ պատժի նշանակմամբ նրա ուղղվելուն խոչընդոտող հանգամանքները:
Շարադրված հոդվածների վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից, որն ամրացրած է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածում։ (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 48-րդ հոդվածների վերաբերյալ Վճաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07. ՎԲ-192/07. ՎԲ-201/07. ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում)։
Առաջին ատյանի դատարանը` իր կողմից հաստատված հանգամանքներից ելնելով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն պարտավոր էր նշանակել արդարացի պատիժ, հաշվի առնելով առկա բացառիկ հանգամանքները` Գ.Ավետիսյանի կողմից` կատարված հանցանքը բացահայտելուն ուղղված գործողությունները, նրա իսկ ցուցմունքների արդյունքում ստուգումներ, ապա նաև` փորձաքննություններ նշանակելը, ընտանիքի միակ կերակրող լինելը, նախկինում պետության հանդեպ իր հարկային պարտավորությունները ժամանակին և պատշաճ կատարելը:
Դիմողը հղում է կատարել Վճռաբեկ դատարանի` 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշման դրույթների վրա` նշելով, որ Դատարանի կողմից ամբաստանյալ ԳԱվետիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով երեք տարի 6 ամիս ժամկետով նշանակված ակնհայտ խիստ պատիժը ոչ թե նպատակ է հետապնդում իրավաչափորեն ապահովելու քրեական օրենսդրության խնդիրները, քրեական օրենսդրության, պատժի նշանակման սկզբունքների, պատիժի նպատակների իրացումը, այլ հանդիսանում է լոկ պետական հարկադրանքի ինքնանպատակ միջոց:
Գտել է, որ նշանակված անարդարացի և ակնհայտ խիստ պատիժը կարող է ծանր հետևանքներ առաջացնել ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ նրա ընտանիքի և նրա խնամքին գտնվող երեխայի համար:
14. Դիմողը խնդրել է ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճիռը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով ամբաստանյալ Գ. Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով երեք տարի վեց ամիս ժամկետով պատիժը փոփոխել և նշանակել ավելի մեղմ պատիժ:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխանը.
15. Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան է ներկայացրել մեղադրող Կ.Կարապետյանը` գտնելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված պատժաչափը ավելի մեղմ պատժով փոխարինելու վերաբերյալ պաշտպան Ն.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման:
Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակ ընտրելիս, պատժաչափ նշանակելիս, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս դատարանը հաշվի է առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները: Դատարանը վկայակոչել է նաև նույն օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի դրույթները:
Պետության հանդեպ ունեցած հարկերը վճարելու հնարավորություն ունենալով հանդերձ` Գ.Ավետիսյանի կողմից դիտավորությամբ առանձնապես խոշոր չափերի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս պատճառելը պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է, քանի որ ֆինանսական ճգնաժամի ներկա պայմաններում պետական բյուջեի հավաքագրումը երկրի տնտեսության կայունության, սոցիալական և պաշտպանական խնդիրների լուծման առումով ունի ստրատեգիական կարևոր նշանակություն և գտնվում է պետական մարմինների ուշադրության կենտրոնում, իսկ նշված աննախադեպ չափերի վնաս պատճառելու հանգամանքը մեր երկրի համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ:
16. Պաշտպան Ն.Հակոբյանը պնդեց բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանը միացավ պաշտպանին:
Մեղադրող Կ.Կարապետյանը` ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքի պատասխանը` առարկեց բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանական կողմի ելույթները և մեղադրող Կ.Կարապետյանի` վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`…
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>:
18. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
19. Առաջին ատյանի դատարանը 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճռում` <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> բաժնում արձանագրել է.
<<…Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանը` հանդիսանալով «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, սեփական շահերից ելնելով կանխամտածված կերպով, արհեստականորեն ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ` պետությանը պատճառելով խոշոր չափի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս, այսինքն, կատարել է հանցավոր արարք, որն համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` վերջինս քրեական պատասխանատվության և պատժի է ենթակա այդ հոդվածով։
Ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակ ընտրելիս, պատժաչափ նշանակելիս, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգամանքներով գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պատիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգամանքներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Որպես ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` Դատարանը հաշվի է առնում ակնեղծորեն զղջալն ու իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը, որպես անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ` նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին որդու` 1994թ. օգոստոսի 12-ին ծնված Կարեն Գագիկի Ավետիսյանի առկայությունը։
Անդրադառնալով մեղադրական ճառում ներկայացված` հանցագործությամբ ծանր հետևանքներ պատճառելը ( նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով) որպես ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դիտարկելու վերաբերյալ մեղադրողի միջնորդությանը` Դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` եթե նույն հոդվածի 1-ին մասում սպառիչ կերպով թվարկված որևէ հանգամանք ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, այն չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության (հանցակազմի) օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանրորեն վտանգավոր հետևանքի` պարտապանին խոշոր վնաս պատճառելու, ինչպես նաև արարքների և այդ հետևանքի միջև պատճառական կապի առկայությունը, այսինքն` տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի հանցավոր արարքի հետևանքով 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնասի պատճառումը որպես պարտադիր հատկանիշ ներառված է նրան մեղսագրված արարքի հանցակազմի մեջ և կրկին որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք գնահատվել չի կարող։
Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվություն ու պատիժը ծանրացնող այլ հանգամանքներ ևս Դատարանը չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով անդրադառնալով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի ընտրության և այն կրելու անհրաժեշտության հարցին` Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի պատժամասը` բացարձակ որոշակի է, այսինքն` նախատեսում է պատիժ բացառապես ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման են ենթակա այն կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման), ինչպես նաև տվյալ հոդվածով նախատեսված ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու(ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման) հարցերը։
Հաշվի առնելով ամբասատանյալ Գ.Ավետիսյանի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասի չափը, այն թեկուզ մասամբ չվերականգնելու հանգամանքը` Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ տվյալ հոդվածով նախատեսված ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու, ինչպես նաև նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են. ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով, ինչն արդարացի, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Դատարանի համոզմամբ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներն անհրաժեշտ է հաշվի առնել տվյալ հոդվածով նախատեսված պատժատեսակի` ազատազրկման սահմաններում նրա նկատմամբ պատժաչափ սահմանելիս…>>: /քրեական գործ, հատոր 5 էջ 27-32/
20. Որոշման 18-րդ կետում նշված հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հովածով մեղադրվող ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատության է ենթարկել ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը և հետևանքները, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող` այդ թվում վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ նա` ակնեղծորեն զղջացել է կատարածի համար ու իրեն լիովին մեղավոր ճանաչել, բնութագրվում է դրականորեն, նախկինում դատապարտված չի եղել, խնամքին է գտնվում 1994թ. օգոստոսի 12-ին ծնված որդին, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` վերջինիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ:
Առաջին ատյանի դատարանը` ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ պատժատեսակ և պատժաչափ որոշելիս` բացի վերոնշյալը, հաշվի է առել նաև պատճառված գույքային վնասի չափը, այն~ թեկուզև մասամբ վերականգնված չլինելու հանգամանքը:
21. Վերաքննիչ դատարանը ևս` Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները հիմնավոր է համարում և Գտնում է, որ տույժ. տուգանքներով տետությանը պատճառվել է մոտ 800 մլն ՀՀ դրամ նյութական վնաս, որից նաև Վերաքննիչ դատարանում` բողոքի քննարկման ժամանակ, րնայած ամբաստանյալի հավաստիացումներին` ոչ մի գումար չի վերականգնվել: Վերաքննիչ բողոքում բերած հանգամանքները Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի առնելով` ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակել է համաչափ և արդարացի պատիժ:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի 1-ին մասով Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը համապատասխանում է կատարած հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, նրա անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել պատժի նպատակները` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանի` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի անհամաչափության մասին վերաքննիչ բողոքի պահանջը բավարարվել չի կարող:
22. Ամբաստանյալի պաշտպան Ն.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը հիմնավոր չէ և այն պետք է մերժել: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան ու նրա վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճիռը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ նրա պաշտպան Ն. Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության առաջին ատյանի
դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԿԴ/0050/01/12
նախագահող դատավոր` Ա.Վարդանյան
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահող դատավոր` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
դիմող` պաշտպան Ն.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մեղադրող Կ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
2012 թվականի դեկտեմբերի 04-ին Երևան քաղաքում
դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պաշտպան Ն. Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հետաքննության վարչության 1-ին բաժնի հետաքննիչ Ռ.Սարգսյանի 2010 թվականի օգոստոսի 05- որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 83165010 քրեական գործը և ուղարկվել` ՊԵԿ քննչական վարչություն:/քրեական գործ, հատոր 1 էջ 39-40/
2. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության քննիչ Ռ.Մկրտչյանի 2010 թվականի օգոստոսի 09-ի որոշմամբ թիվ 83165010 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: /քրեական գործ, հատոր 1 էջ 45/
3. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության քննիչ Ռ.Մկրտչյանի 2012 թվականի մարտի 19-ի որոշմամբ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել, քրեական գործի մասը կարճվել է` վերջինիս կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը, հաշվարկված տույժերն ու տուգանքները հատուցելու հիմքով։/քրեական գործ, հատոր 3 էջ 72-73/
4. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության քննիչ Ռ.Մկրտչյանի 2012 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ Գ.Ավետիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով: /քրեական գործ, հատոր 3 էջ 74/
5. Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ մեղադրյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին: /քրեական գործ, հատոր 3 էջ 81/
6. 2012 թվականի ապրիլի 02-ին թիվ 83165010 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն թվականի ապրիլի 04-ին: /քրեական գործ, հատոր 4 էջ 1/
7. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Վարդանյանի 2012 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ թիվ 83165010 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի ապրիլի 23-ին նշանակվել` դատաքննության: /քրեական գործ, հատոր 4 էջ 4, 6/
8.Դատաքննության փուլում` 2012թ. օգոստոսի 20-ին մեղադրող Կ.Կարապետյանը` ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածով` որոշում է կայացրել ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին` հիմք ընդունելով դատաքննության ընթացքում նշանակված լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակացությամբ հաստատված գումարի` 494.201.458 ՀՀ դրամի չափը (նվազել է 1.009.030 ՀՀ դրամով)։ /քրեական գործ, հատոր 5 էջ 13-14/
9. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճռով Գ.Ավետիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ ազատազրկում երեք տարի վեց ամիս ժամկետով:
Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Մեղադրողի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը բավարարվել է ամբողջությամբ` 494.201.458 ՀՀ դրամի չափով, այն, որպես հանցագործությամբ պետությանն անմիջականորեն պատճառված գույքային վնաս` բռնագանձվել է Գ.Ավետիսյանից։
Որպես դատական ծախս` Գ.Ավետիսյանից հօգուտ պետ.բյուջեի բռնագանձվել է 82.440 ՀՀ դրամ գումար։
Գ.Ավետիսյանին սեփականության իրավունքով պատկանող անշարժ գույքերի` Երևանի Ս.Սարգսյան փողոցի 130 տան, Երևանի Լազոյի փողոցի 4-րդ շենքի 11-րդ բնակարանի, Կոտայքի մարզի Արզական համայնքի Բջնիի խճուղի 3-րդ փակուղու 1/1 տնամերձի և նույն համայնքի 2-րդ փողոցի թիվ 36 տան, այգետնակի, կից շինության նկատմամբ կիրառվել է արգելանք` պետությանը պատճառված գույքային վնասի և դատական ծախսերի լրիվ բռնագանձումն ապահովելու նպատակով։/քրեական գործ հատոր 5 էջ 27-32/
10. Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պաշտպան Ն.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, և քրեական գործը նշանակվել` դատական քննության վճռաբեկության կանոններով:
Գործի փաստական հանգամանքները
11. Նախաքննական մարմնի կողմից Գ.Ավետիսյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, 2004թ. փետրվարից մինչև 2009թ. սեպտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում համապատասխան լիցենզիայի հիման վրա իրականացրել է կապիտալ շինարարական աշխատանքներ։ 2010թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրել է մինչև 2009թ. նոյեմբերի 22-ին իրականացրած գործունեության վերաբերյալ օրենքով նախատեսված հաշվարկներ ու հաշվետվություններ, դրանցում արտացոլել է պետական բյուջե վճարման ենթակա ավելացված արժեքի հարկի գծով` 300.702.622 դրամ, շահութահարկի գծով` 181.400.420 դրամ, եկամտահարկի գծով` 3.273.209 ՀՀ դրամ, սոցիալական ապահովագրության վճար` 9.834.237 դրամ գումար, որոնց վրա հաշվարկվել են տույժեր և տուգանքներ` 300.868.733 դրամ։ Ընկերության տնօրեն Գ.Ավետիսյանը, հնարավորություն ունենալով վճարելու պարտատիրոջ` պետության հանդեպ առաջացած վերը նշված հարկային պարտավորության գումարները, սեփական շահերից ելնելով, դրանք չի վճարել, ինչի հետևանքով ստեղծել է կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ և պետությանը պատճառել է խոշոր չափի` 796.079.221 ՀՀ դրամի վնաս։/քրեական գործ, հատոր 5 էջ 27-32/
12. 2012թ. օգոստոսի 20-ին մեղադրողը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածով, որոշում է կայացրել ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին` հիմք ընդունելով դատաքննության ընթացքում նշանակված լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակացությամբ հաստատված գումարի` 494.201.458 ՀՀ դրամի չափը (նվազել է 1.009.030 ՀՀ դրամով)։
Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել հետևյալը.
<<Գագիկ Ավետիսյանը, հանդիսանալով «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր և միաժամանակ տնօրեն, 2004թ. փետրվարից մինչև 2009թ. սեպտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում համապատասխան թույլտվությամբ իրականացրել է կապիտալ շինարարական աշխատանքներ։
Անվճարունակության արհեստական հատկանիշներ ստեղծելու դիտավորությամբ Գ.Ավետիսյանը ընկերությունում կատարել է դրան նպաստող հաշվառում և հաշվապահական ձևակերպումներ, որի միջոցով 2010թ. առաջին եռամսյակում ՀՀ Կառավարությանն առընթեր Պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրել է ընկերության մինչև 2009թ. նոյեմբերի 22-ը իրականացրած գործունեության վերաբերյալ հաշվարկներ ու հաշվետվություններ, դրանցում արտացոլել է պետական բյուջե վճարման ենթակա ավելացված արժեքի հարկի գծով` 300.480.622 դրամ, շահութահարկի գծով` 181.061.700 դրամ, եկամտահարկի գծով` 3.139.429 ՀՀ դրամ, սոցիալական ապահովագրության վճար` 9.519.707 դրամ գումարներ, որոնց ոչ լրիվ վճարման կապակցությամբ հաշվարկվել են 265.628.821 ՀՀ դրամի տույժեր և 34.241.330 ՀՀ դրամի տուգանքներ։
Տնօրեն Գ.Ավետիսյանը, հնարավորություն ունենալով մինչև ղեկավարած ընկերության սնանկ ճանաչվելը վճարելու պարտատիրոջ` պետության հանդեպ առաջացած վերը նշված հարկային պարտավորությունները` 494.201.458 ՀՀ դրամ գումարը, ինչպես նաև տույժերն ու տուգանքները, սեփական շահերից ելնելով, դրանք չի վճարել և նախնական հանցավոր դիտավորությունը մինչև վերջ հասցնելով` ստեղծել է կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ և զուգահեռաբար պետական բյուջե վճարման ենթակա ակտիվները` գումարները և այլ գույքը, ծախսել է իր կարիքների համար։
Գ.Ավետիսյանի հանցավոր այդ արարքների հետևանքով ՀՀ ԱՆ Դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության հայցապահանջը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ ընդհանուր իրավասության դատարանը 2011թ. հունվարի 19-ին բավարարել և «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերությանը ճանաչել է սնանկ, իսկ պետությանը պատճառվել է խոշոր չափի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս>>։/քրեական գործ, հատոր 5 էջ 27-32/
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
13. Դիմող` ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պաշտպան Ն.Հակոբյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով քրեական գործի նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները` հայտնել է, որ Դատարանը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները ոչ ճիշտ մեկնաբանելու և կիրառելու պատճառով թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա, կայացրել է անարդարացի, ակնհայտ խիստ դատավճիռ:
Դատարանն արձանագրելով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես` անկեղծորեն զղջալն ու իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը, որպես անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ` նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին որդու` 1994թ. օգոստոսի 12-ին ծնված Կ.Ավետիսյանի առկայությունը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում կայացրել է ակնհայտ խիստ դատավճիռ:
Առաջին ատյանի դատարանը` դատավճռի պատճառաբանական մասում հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 48-րդ հոդվածներին, կոնկրետ չի պատճառաբանել, թե կա արդյոք հասարակական շահ, համապատասխան ու բավարար պատճառ, որն արդարացնում է նահանջն իր պաշտպանյալի ազատության իրավունքի հարգանքից, ապահովում է պատժի նշանակմամբ հետապնդվող նպատակի իրավաչափությունը, առկա է այդյոքն ման խիստ պատժի սոցիալական հիմնավորված պահանջը, թե որն է Գ.Ավետիսյանին հասարակությունից մեկուսացնելու անհրաժեշտությունը, թե որոնք են առավել մեղմ պատժի նշանակմամբ նրա ուղղվելուն խոչընդոտող հանգամանքները:
Շարադրված հոդվածների վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից, որն ամրացրած է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածում։ (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 48-րդ հոդվածների վերաբերյալ Վճաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07. ՎԲ-192/07. ՎԲ-201/07. ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում)։
Առաջին ատյանի դատարանը` իր կողմից հաստատված հանգամանքներից ելնելով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն պարտավոր էր նշանակել արդարացի պատիժ, հաշվի առնելով առկա բացառիկ հանգամանքները` Գ.Ավետիսյանի կողմից` կատարված հանցանքը բացահայտելուն ուղղված գործողությունները, նրա իսկ ցուցմունքների արդյունքում ստուգումներ, ապա նաև` փորձաքննություններ նշանակելը, ընտանիքի միակ կերակրող լինելը, նախկինում պետության հանդեպ իր հարկային պարտավորությունները ժամանակին և պատշաճ կատարելը:
Դիմողը հղում է կատարել Վճռաբեկ դատարանի` 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշման դրույթների վրա` նշելով, որ Դատարանի կողմից ամբաստանյալ ԳԱվետիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով երեք տարի 6 ամիս ժամկետով նշանակված ակնհայտ խիստ պատիժը ոչ թե նպատակ է հետապնդում իրավաչափորեն ապահովելու քրեական օրենսդրության խնդիրները, քրեական օրենսդրության, պատժի նշանակման սկզբունքների, պատիժի նպատակների իրացումը, այլ հանդիսանում է լոկ պետական հարկադրանքի ինքնանպատակ միջոց:
Գտել է, որ նշանակված անարդարացի և ակնհայտ խիստ պատիժը կարող է ծանր հետևանքներ առաջացնել ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ նրա ընտանիքի և նրա խնամքին գտնվող երեխայի համար:
14. Դիմողը խնդրել է ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճիռը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով ամբաստանյալ Գ. Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով երեք տարի վեց ամիս ժամկետով պատիժը փոփոխել և նշանակել ավելի մեղմ պատիժ:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխանը.
15. Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան է ներկայացրել մեղադրող Կ.Կարապետյանը` գտնելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված պատժաչափը ավելի մեղմ պատժով փոխարինելու վերաբերյալ պաշտպան Ն.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման:
Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակ ընտրելիս, պատժաչափ նշանակելիս, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս դատարանը հաշվի է առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները: Դատարանը վկայակոչել է նաև նույն օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի դրույթները:
Պետության հանդեպ ունեցած հարկերը վճարելու հնարավորություն ունենալով հանդերձ` Գ.Ավետիսյանի կողմից դիտավորությամբ առանձնապես խոշոր չափերի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս պատճառելը պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է, քանի որ ֆինանսական ճգնաժամի ներկա պայմաններում պետական բյուջեի հավաքագրումը երկրի տնտեսության կայունության, սոցիալական և պաշտպանական խնդիրների լուծման առումով ունի ստրատեգիական կարևոր նշանակություն և գտնվում է պետական մարմինների ուշադրության կենտրոնում, իսկ նշված աննախադեպ չափերի վնաս պատճառելու հանգամանքը մեր երկրի համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ:
16. Պաշտպան Ն.Հակոբյանը պնդեց բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանը միացավ պաշտպանին:
Մեղադրող Կ.Կարապետյանը` ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքի պատասխանը` առարկեց բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանական կողմի ելույթները և մեղադրող Կ.Կարապետյանի` վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`…
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>:
18. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
19. Առաջին ատյանի դատարանը 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճռում` <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> բաժնում արձանագրել է.
<<…Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանը` հանդիսանալով «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, սեփական շահերից ելնելով կանխամտածված կերպով, արհեստականորեն ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ` պետությանը պատճառելով խոշոր չափի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս, այսինքն, կատարել է հանցավոր արարք, որն համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` վերջինս քրեական պատասխանատվության և պատժի է ենթակա այդ հոդվածով։
Ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակ ընտրելիս, պատժաչափ նշանակելիս, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգամանքներով գործի քննության ժամանակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պատիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգամանքներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Որպես ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` Դատարանը հաշվի է առնում ակնեղծորեն զղջալն ու իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը, որպես անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ` նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին որդու` 1994թ. օգոստոսի 12-ին ծնված Կարեն Գագիկի Ավետիսյանի առկայությունը։
Անդրադառնալով մեղադրական ճառում ներկայացված` հանցագործությամբ ծանր հետևանքներ պատճառելը ( նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով) որպես ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դիտարկելու վերաբերյալ մեղադրողի միջնորդությանը` Դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` եթե նույն հոդվածի 1-ին մասում սպառիչ կերպով թվարկված որևէ հանգամանք ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, այն չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության (հանցակազմի) օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանրորեն վտանգավոր հետևանքի` պարտապանին խոշոր վնաս պատճառելու, ինչպես նաև արարքների և այդ հետևանքի միջև պատճառական կապի առկայությունը, այսինքն` տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի հանցավոր արարքի հետևանքով 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնասի պատճառումը որպես պարտադիր հատկանիշ ներառված է նրան մեղսագրված արարքի հանցակազմի մեջ և կրկին որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք գնահատվել չի կարող։
Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվություն ու պատիժը ծանրացնող այլ հանգամանքներ ևս Դատարանը չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով անդրադառնալով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի ընտրության և այն կրելու անհրաժեշտության հարցին` Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի պատժամասը` բացարձակ որոշակի է, այսինքն` նախատեսում է պատիժ բացառապես ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման են ենթակա այն կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման), ինչպես նաև տվյալ հոդվածով նախատեսված ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու(ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման) հարցերը։
Հաշվի առնելով ամբասատանյալ Գ.Ավետիսյանի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասի չափը, այն թեկուզ մասամբ չվերականգնելու հանգամանքը` Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ տվյալ հոդվածով նախատեսված ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու, ինչպես նաև նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են. ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով, ինչն արդարացի, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
Դատարանի համոզմամբ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներն անհրաժեշտ է հաշվի առնել տվյալ հոդվածով նախատեսված պատժատեսակի` ազատազրկման սահմաններում նրա նկատմամբ պատժաչափ սահմանելիս…>>: /քրեական գործ, հատոր 5 էջ 27-32/
20. Որոշման 18-րդ կետում նշված հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հովածով մեղադրվող ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատության է ենթարկել ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը և հետևանքները, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող` այդ թվում վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ նա` ակնեղծորեն զղջացել է կատարածի համար ու իրեն լիովին մեղավոր ճանաչել, բնութագրվում է դրականորեն, նախկինում դատապարտված չի եղել, խնամքին է գտնվում 1994թ. օգոստոսի 12-ին ծնված որդին, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` վերջինիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ:
Առաջին ատյանի դատարանը` ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ պատժատեսակ և պատժաչափ որոշելիս` բացի վերոնշյալը, հաշվի է առել նաև պատճառված գույքային վնասի չափը, այն~ թեկուզև մասամբ վերականգնված չլինելու հանգամանքը:
21. Վերաքննիչ դատարանը ևս` Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները հիմնավոր է համարում և Գտնում է, որ տույժ. տուգանքներով տետությանը պատճառվել է մոտ 800 մլն ՀՀ դրամ նյութական վնաս, որից նաև Վերաքննիչ դատարանում` բողոքի քննարկման ժամանակ, րնայած ամբաստանյալի հավաստիացումներին` ոչ մի գումար չի վերականգնվել: Վերաքննիչ բողոքում բերած հանգամանքները Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի առնելով` ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակել է համաչափ և արդարացի պատիժ:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի 1-ին մասով Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը համապատասխանում է կատարած հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, նրա անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել պատժի նպատակները` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանի` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի անհամաչափության մասին վերաքննիչ բողոքի պահանջը բավարարվել չի կարող:
22. Ամբաստանյալի պաշտպան Ն.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը հիմնավոր չէ և այն պետք է մերժել: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան ու նրա վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճիռը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ նրա պաշտպան Ն. Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Գործ թիվ ԵԿԴ/0050/01/12
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան),
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի և
Օֆելյա Կիրակոսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության`
կոռուպցիոն և կազմակերպված հանցագոր-
ծությունների գործերով վարչության ավագ
դատախազներ` Լիլիթ Թադևոսյանի և
Կարապետ Կարապետյանի
պաշտպան` Նիկոլայ Հակոբյանի,
2012թ. սեպտեմբերի 18-ին նույն դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Գ ա գ ի կ Գ ու ր գ ե ն ի Ա վ ե տ ի ս յ ա ն ի `
(ծնված 1962թ. դեկտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքում, ազգութ¬¬յամբ հայ, ՀՀ քաղա¬քա¬ցի, բարձրագույն կրթու¬թյամբ, «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր և տնօրեն, ամուս¬նա¬ցած է, նախ¬կինում չդատապարտված, հաշվառ¬ված և բնակ¬վում է Երևանի Ս.Սարգսյան 130 տանը)
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 8316510 քրեական գործն հարուցվել է 2010թ. օգոստոսի 5-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատ¬¬կա¬նիշ¬ներով ՀՀ Կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի հետաքննության վարչությունում, որով նախաքննությունը 2010թ. օգոստոսի 9-ից շարունակվել է նույն կոմիտեի քննչական վարչության վարույթում։
2012թ. մարտի 19-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չիրա¬կանացնելու մասին` վերջինիս կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը, հաշվարկված տույժերն ու տուգանքները, ընդհանուր` 12.662.600 ՀՀ դրամ գումարը հատուցելու հիմքով։
Նույն քրեական գործի շրջանակներում ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա Գագիկ Ավետիսյանին 2012թ. մարտի 20-ին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ¬վածով այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, 2004թ. փետրվարից մինչև 2009թ. սեպտեմբերն ընկած ժամանա¬կա¬հատվածում համապատասխան լիցենզիայի հիման վրա իրականացրել է կապիտալ շինարարական աշխատանքներ։ 2010թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրել է մինչև 2009թ. նոյեմբերի 22-ին իրականացրած գործունեության վերաբերյալ օրենքով նախատեսված հաշվարկներ ու հաշվետ¬վութ¬յուններ, դրանցում արտացոլել է պետական բյուջե վճարման ենթակա ավելացված արժեքի հարկի գծով` 300.702.622 դրամ, շահութահարկի գծով` 181.400.420 դրամ, եկամտահարկի գծով` 3.273.209 ՀՀ դրամ, սոցիալական ապահո¬վագրութ¬յան վճար` 9.834.237 դրամ գումար, որոնց վրա հաշվարկվել են տույժեր և տուգանքներ` 300.868.733 դրամ։ Ընկերության տնօրեն Գ.Ավետիսյանը, հնարավո¬րութ¬յուն ունենալով վճարելու պարտատիրոջ` պետության հանդեպ առաջացած վերը նշված հարկային պարտավորության գումար¬ները, սեփական շա¬հերից ելնելով, դրանք չի վճարել, ինչի հետևանքով ստեղծել է կանխամտածված անվճարու¬նակության հատկանիշներ և պետությանը պատ¬ճառել է խոշոր չափի` 796.079.221 ՀՀ դրամի վնաս։
2012թ. մարտի 20-ին Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն։
2012թ. ապրիլի 2-ին քրեական գործը Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատա¬րան և 2012թ. ապրիլի 10-ին ընդունվել վարույթ։
2012թ. օգոստոսի 20-ին մեղադրողը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածով նախատեսված լիազորությամբ, որոշում է կայաց¬րել ամբաս¬տան¬յալ Գ.Ավետիս¬յանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին` հիմք ընդունելով դատաքննության ընթացքում նշանակված լրացուցիչ դատահաշ¬վապահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակա¬ցութ¬¬յամբ հաստատված գումարի` 494.201.458 ՀՀ դրամի չափը (նվազել է 1.009.030 ՀՀ դրամով)։
2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Դատարանը հաստատված հա¬մա¬րեց հետևյալը.
Գագիկ Ավետիսյանը, հանդիսանալով «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր և միաժա¬մանակ տնօրեն, 2004թ. փետրվարից մինչև 2009թ. սեպտեմբերն ընկած ժամանա¬կա¬հատ¬վածում համապատասխան թույլտվությամբ իրականացրել է կապիտալ շինարարական աշխա¬տանք¬ներ։
Անվճարունակության արհեստական հատկանիշներ ստեղծելու դիտավորութ¬յամբ Գ.Ավետիս¬յանը ընկերությունում կա¬տա¬րել է դրան նպաստող հաշվառում և հաշվապահական ձևակեր¬պումներ, որի միջոցով 2010թ. առաջին եռամսյակում ՀՀ Կառավարությանն առընթեր Պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրել է ընկերության մինչև 2009թ. նոյեմբերի 22-ը իրակա¬նացրած գործունեության վերաբերյալ հաշվարկներ ու հաշվետ¬վութ¬յուններ, դրանցում արտացոլել է պետական բյուջե վճարման ենթակա ավելացված արժեքի հարկի գծով` 300.480.622 դրամ, շահութահարկի գծով` 181.061.700 դրամ, եկամտահարկի գծով` 3.139.429 ՀՀ դրամ, սոցիալական ապահո¬վագրութ¬յան վճար` 9.519.707 դրամ գումարներ, որոնց ոչ լրիվ վճարման կապակցությամբ հաշվարկվել են 265.628.821 ՀՀ դրամի տույժեր և 34.241.330 ՀՀ դրամի տուգանքներ։
Տնօրեն Գ.Ավետիսյանը, հնարավորություն ունենալով մինչև ղեկավարած ընկերության սնանկ ճանաչվելը վճարելու պարտատիրոջ` պետության հանդեպ առաջացած վերը նշված հարկային պարտա¬վո¬րությունները` 494.201.458 ՀՀ դրամ գումար¬ը, ինչպես նաև տույժերն ու տուգանքները, սեփական շա¬հերից ելնելով, դրանք չի վճարել և նախնական հանցավոր դիտա¬վորությունը մինչև վերջ հասցնելով` ստեղծել է կանխամտածված անվճարու¬նակության հատկանիշներ և զուգահե¬ռաբար պետական բյուջե վճարման ենթակա ակտիվները` գումարները և այլ գույքը, ծախսել է իր կարիք¬ների համար։
Գ.Ավետիսյանի հանցավոր այդ արարքների հետևանքով ՀՀ ԱՆ Դատական ակտերի հար¬կադիր կատարման ծառա¬յության հայցապահանջը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ ընդհանուր իրավասության դատարանը 2011թ. հունվարի 19-ին բավարարել և «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերութ¬յանը ճանաչել է սնանկ, իսկ պետությանը պատ¬ճառվել է խոշոր չափի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։
Թեև Գ.Ավետիսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման, ինչպես նաև վերջինիս առաջադրված մեղադրանքը Դատարանում փոփոխելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրելու վերաբերյալ որոշման մեջ մեղադրանքի կողմը հստակորեն չի ար¬տա¬ցոլել անվճարունակության հատկա¬նիշ¬ների կանխամտածված առաջացմանն ուղղված գործո¬ղութ¬յուն¬ների ավարտման պահը, ինչը ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 202-րդ հոդվածի ուղղակի պահանջի խախտում է, սակայն կարևորելով այդ հանգամանքի պարզումը ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի 1-ին կետի, 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի պահանջներն ապահովելու տեսանկյունով` Դատա¬րանը, դատաքննությամբ հետազոտված ապա¬ցույց¬ների գնահատ¬մամբ հաս¬տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի շարու¬նակական հանցավոր գործողություն¬ներն ավարտվել են 2011թ. հունվարի 19-ին` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության սնանկ ճանաչելու վերա¬բերյալ վճռի արձակմամբ, որով արձանագրվել է պետության գույքային պա¬հանջը բավա¬րարելու վերաբերյալ այդ ընկերության գույքի անբավարության փաստը, և որով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանն ի վերջո հասել է իր հանցավոր նպատակին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի մեղավորության վերա¬¬¬բերյալ հետևության Դատարանը հանգեց պատշաճ իրավա¬կան ընթացա¬կարգերի շրջա¬նակ¬նե¬րում հետազոտած հետևյալ ապացույցների գնա¬հատմամբ.
Ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի ցուցմունքներով.
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանն իրեն լիովին մեղավոր ճանա¬չեց` ընդունելով նրան առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում շահույթ ստանալու, հարկային պարտավորությունները վճարելու իրական հնարավորություն ունենալու պարագայում դրանք չկա¬տարելու և կանխամտածված սնանկության հատկանիշեր ստեղծելու փաստը։ Ընդունեց նաև պե¬տության պատճառած վնասն հատուցելուն ուղղված, մեղադրողի կողմից իր դեմ ներկայացված 494.201.458 ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցը։
Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանին առաջադրված մեղադրանքն հաստատվեց նաև դա¬¬տաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույց¬ներով.
Վկա Համազասպ Մալաքյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով` այն մասին, որ «Բիշին» ՍՊ ընկերությունը, որտեղ աշխատում է որպես հաշվապահ, 2004թ. պայմանագիր է կնքել «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության հետ բազմահարկ բնակելի շենք կառու¬ցելու վերաբերյալ, որի ավարտից հետո այդ ընկերության հետ նման ևս մեկ պայմանագիր է կնքվել 2006 թվականին։ 2009թ. ավարտվել է նաև այդ բազմաբնակարան շենքի շինարարությունը և 2004թ մինչև 2010թ. ընթացքում «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին է փո¬խանցվել շուրջ 4.218.907.361 ՀՀ դրամ գումար։ Ընկերությունների միջև կազմվել են փոխադարձ հաշ¬վարկների ակտեր և բոլոր գումարները «Շին Կամլեոտ» ՍՊ ընկերությանը վճարել են մինչև 2009թ. դեկտեմբերը։
Վկա Հարություն Բադաջյանի ցուցմունքով.
Վերջինս հայտնեց, որ, որպես «Մերիէլ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, 2008թ. ապրիլի 1-ին «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության հետ կնքել է շինարարական կապալի պայմանագիր, որի համաձայն` այդ ընկերությունը Երևանի Հանրապետության 61 հասցեում կառուցել և իրենց շահագործմանն է հանձնել քառահարկ բնակելի շինություն։ Այդ կապակցությամբ «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին են փոխանցել պայմանագրով նշված գումարները` ընդհանուր 90 միլիոն ՀՀ դրամ գումար։
Վկա Ժիրայր Ներսիսյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով` այն մասին, որ 2009թ. հունիս-հոկտեմբեր ամիսների ընթացքում իր ղեկավարած «Մ.Ի.Պ.Հ Ինջինիրինգ» ՍՊ ընկերությունը «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության պատվերով օդափոխման հա¬մա¬կարգի ներկա¬ռուցման աշխատանքներ են կատարել Երևան քաղաքի Վարդանանց 18/1 հաս¬ցեում կառուցվող բնակելի շենքում, որի դիմաց բանկային փոխանցմամբ 7.639.200 ՀՀ դրամ գումար է վճար¬վել իրենց։
Վկա Արմեն Տոնիկյանի ցուցմունքով` այն մասին, որ «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերությունն իր ղեկավարած «Քառլ Դիզայն» ՍՊ ընկերությունից 2009թ. ընթացքում ձեռք է բերել 3.100.000 ՀՀ դրամի շինանյութ, որի դիմաց վճարումը կատարել է բանկային փոխանցման միջոցով։
Վկա Լիլիթ Սարգսյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով` այն մասին, որ վերջինս աշխատել է «Բետպրո» ՍՊ ընկեությունում որպես հաշվապահ։ 2008թ. սեպտեմ¬բերին «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերությունը իրենց ընկերությունից գնել է 13.542.000 ՀՀ դրամ ընդհա¬նուր արժեքով բետոն, սակայն 5.642.000 ՀՀ դրամը դեռևս չի վճարել։
Դատահաշվապահական բնագավառի փորձագետ Վասիլ Առուստամյանի դատաքննական ցուցմունքով, ով, հաստատելով իր կազմած դատահաշվապահական (սկզբնական) փորձաքննութ¬յան 2011թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 11-0992 եզրակացության օբյեկտիվությունն ու հիմնավոր¬վա¬ծութ¬յունը, միևնույն ժամանակ նշեց, որ «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության սկզբնական (անալիտիկ) հաշվա¬պա¬հական փաստաթղթերի հետազոտման, ինչպես նաև փորձաքննությանը ընկերության որևէ ներկայացուցչի մասնակցությունն ապահովելու պարագայում եզրակացության հետևութ¬յուն¬ները կարող են ենթարկվել որոշակի փոփոխությունների։
Դատահաշվապահական (սկզբնական) փորձաքննության 2011թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 11-0992 եզրակացությամբ և պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ նշանակված լրացուցիչ դատահաշվա¬պահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակա¬ցությամբ, համաձայն որոնց` սկզբնական եզրակացության հետևությունների վերաբերյալ պաշտպանական կողմի դիտո¬ղութ¬յուն¬ներն ու առարկությունները մասնակիորեն են բխում «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության անալիտիկ և սինթետիկ հաշվառման տվյալներից, ինչպես նաև հետազոտվող ժամանակաշրջանում հաշվապահական և հարկային հաշվառման ոլորտներում գործող նորմատիվ ակտերի պահանջ¬ներից։ Ըստ լրացուցիչ դատահաշվա¬պահական փորձաքննության եզրակացության` «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերությունն իր անալիտիկ և սինթետիկ հաշվառման տվյալներով 2008-2009թթ. ծավալած ձեռնարկատիրական գործունեությունից ստացած 917.646.000 ՀՀ դրամ գումարի շահույթի հաշվին կարող էր մարել պետական բյուջեի հանդեպ 2011թ. մարտի 9-ի դրությամբ ունեցած 794.071.609 դրամ գումարի պարտավորություններն ամբողջությամբ (ԱԱՀ` 300.480.622 դրամ, շահութահարկ` 181.061.700 դրամ, եկամտահարկ` 3.139.429 ՀՀ դրամ, սոց. ապահո¬վագրութ¬յան վճար` 9.519.707 դրամ գումար, որոնց վրա հաշվարկվել են 299.870.151 դրամի տույժեր և տուգանքներ)։ Անուղղակի եղանակով կատարված հաշվարկներով` շահույթի հաշվին ամբաս¬տանյալ Գ.Ավետիսյանը կարող էր մարել պետական բյուջեի հանդեպ 2011թ. մարտի 9-ի դրությամբ ունեցած 794.071.609 ՀՀ դրամի գումարային պարտավարություններից 543.014.200 ՀՀ դրամի չա¬փով, այսինքն` անուղղակի եղանակով կատարված հաշվարկներով ևս ընկերությունը հնարա¬վո¬րություն է ունեցել ստացած շահույթի հաշվին ամբողջությամբ մարելու 2011թ. մարտի 9-ի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ապառքի գծով ունեցած 494.201.458 ՀՀ դրամ գումարի պարտքը։ Նույն եզրակացության համաձայն` ընկերությունում այնպիսի փաստաթղթավորում է կա¬տա¬րվել և հաշվառում վարվել, դրա հիման վրա հաշվապահական ձևակերպումներ կատարվել, որոնք նպաս¬տել են կամ կարող էին նպաստել ընկերությունում արհեստածին ճանապարհով անվճա¬րու¬նակութ¬յան հատկանիշների ստեղծմանը։ Այսպիսով, զուտ հաշվապահական և տնտե¬սագիտական տես¬անկյունով ընկերությունը 2011թ. մարտի 9-ի դրությամբ հնարավորություն է ունեցել ամբողջությամբ մարելու պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած 794.071.609 ՀՀ դրամ գումարի պարտավո¬րութ¬յուն¬ները` (ապառք` 494.201.458, որից շահութահարկ` 181.061.700 դրամ, ԱԱՀ` 300.480.622 դրամ, եկամտահարկ` 3.139.429 ՀՀ դրամ, սոց. ապահո¬վագրութ¬յան վճար` 9.519.707 ՀՀ դրամ),ինչպես նաև 265.628.821 ՀՀ դրամի տույժերը և 34.241.330 ՀՀ դրամի տուգանքները։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված ապա¬ցույց¬ների գնա¬հատ¬ման արդյունքներով Դատարանը հաստատված է համարում այն, որ ամբաս¬տանյալ Գագիկ Ավետիսյանը, հանդիսանալով «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, սեփական շա¬հերից ելնելով կանխամտածված կերպով, արհեստականորեն ստեղծել է անվճարունակության հատ¬կա¬նիշներ` պետությանը պատճառելով խոշոր չափի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս, այսինքն, կատարել է հան¬ցավոր արարք« որն համա¬պա¬տաս¬խա¬նում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ¬վածով նախատես¬ված հանցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևա¬բար` վեր¬ջինս քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬վության և պատժի է ենթա¬կա այդ հոդվածով։
Ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակ ընտրելիս, պատժաչափ նշա¬նակելիս, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հանցանքի ծանրութ¬յանը, այն կատա¬րելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավա¬րար լինեն նրան ուղ¬ղելու և նոր հանցա¬գործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալ¬ներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղ¬մացնող կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատա¬րա¬նի դատա¬կան ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պարտադիր են դատա¬րանի համար նույնանման փաստական հանգամանքներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկ¬տեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պատիժ նշա¬նակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգամանքներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Որպես ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ¬մաց¬նող հանգամանքներ` Դատարանը հաշվի է առ¬նում ակնեղծորեն զղջալն ու իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը, որպես անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալներ` նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին որդու` 1994թ. օգոստոսի 12-ին ծնված Կարեն Գագիկի Ավետիսյանի առկայությունը։
Անդրադառնալով մեղադրական ճառում ներկայացված` հանցագործությամբ ծանր հետևանք¬ներ պատճառելը ( նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով) որպես ամբա¬ստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգա¬մանք դի¬տար¬կելու վերաբերյալ մեղադրողի միջնորդությանը` Դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` եթե նույն հոդվածի 1-ին մասում սպառիչ կերպով թվարկված որևէ հանգամանք ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի հա¬մա¬պատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, այն չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգա¬մանք։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության (հանցակազմի) օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատ¬կանիշ է հանրորեն վտանգավոր հետևանքի` պարտապանին խոշոր վնաս պատ¬ճառելու, ինչպես նաև արարքների և այդ հետևանքի միջև պատճառական կապի առկայությունը, այսինքն` տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի հանցավոր արարքի հետևանքով 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնասի պատճառումը որպես պարտադիր հատկանիշ ներառված է նրան մեղսագրված արարքի հանցակազմի մեջ և կրկին որպես պատասխա¬նատ¬վութ¬յունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք գնահատվել չի կարող։
Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվություն ու պատիժը ծանրացնող այլ հան¬գա¬մանք¬ներ ևս Դատարանը չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաստանյալ Գ.Ավե¬տիս¬յանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտրության և այն կրելու անհրա¬ժեշտության հարցին` Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի պատժամասը` բացար¬ձա¬կ որոշակի է, այսինքն` նախատեսում է պատիժ բացառա¬պես ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման են ենթակա այն կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռման), ինչպես նաև տվյալ հոդվածով նախա¬տես¬ված ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու(ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման) հարցերը։
Հաշվի առնելով ամբասատանյալ Գ.Ավետիսյանի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասի չափը, այն թեկուզ մասամբ չվերականգնելու հանգամանքը` Դատա¬րանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ տվյալ հոդվածով նախատեսված ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու, ինչպես նաև նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են. ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշա¬նա¬կել պա¬տիժ ազատազրկման ձևով, ինչն ար¬դա¬րացի, անհրաժեշտ ու բավա¬րար է նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կանխելու համար։ Դատարանի համոզմամբ ամ¬բաս¬տանյալ Գ.Ավետիսյանի պատաս¬խա¬նատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք¬ները, անձը դրա¬կանորեն բնութագրող տվյալներն անհրաժեշտ է հաշվի առնել տվյալ հոդվածով նախատեսված պատժատեսակի` ազատազրկման սահմաններում նրա նկատմամբ պատ¬ժաչափ սահմանելիս։
Քննարկելով ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խա¬¬¬փանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ընտրված չհեռանալու մասին ստո¬րագ¬րությունը փոփոխելու կամ վերաց¬նելու հիմ¬քերը բացա¬կա¬յում են` մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների տնօրին¬ման, դատական ծախսերի, գույ¬քի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Վերոնշյալի կապակցությամբ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան։
Անդրադառնալով մեղադրողի ներկայացրած 494.201.458 (չորս հարյուր ինսունչորս միլիոն երկու հարյուր մեկ հազար չորս հարյուր հիսունութ) ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցի լուծման խնդրին` Դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է և ապացուցված, ենթակա է բավարարման ամբողջությամբ, և այդ գումարը, որպես հանցա¬գոր¬ծութ¬յամբ պետությանն անմիջականորեն պատ¬ճառված գույքային վնաս, անհրաժեշտ է բռնա¬գանձել Գագիկ Ավետիսյանից։
Դատարանը գտնում է նաև, որ որպես դատական ծախս` ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիս¬յանից հօգուտ պետական բյուջեի պետք է բռնա¬գանձել վերջինիս պաշտպանի միջնոր¬դությամբ նշա¬նակված և կատարված լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակացության ծախսը` 82.440 (ութսուներկու հազար չորս հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ գումարը։ Ինչ վերաբերում է 2011թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 11-0992 դատահաշվապահական (սկզբնական) փորձաքննության կատարման ծախսն ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանից բռնա¬գան¬ձելուն, ապա թեև ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանը դատաքննության ընթացքում այն ևս ըն¬դունեց, սակայն քրեական գործի նյութերում բացակայում են դատական այդ ծախսի չափն հիմ¬նավորող որևէ ապացույց, ուստի այն վերջինիցս բռնագանձելու բավարար հիմք և փաստարկ չէ։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի գույքի նկատ¬¬¬մամբ արգելանք կիրառելու խնդրին` Դատարանը փաստում է, որ դեռևս մինչդատական վարույթի ընթացքում նախաքննական մարմինը պարզել էր, որ «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերութ¬յան հիմնադիր և միաժամանակ տնօրեն, սույն գործով ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիս¬յանի անվամբ սեփականության իրավունքով հաշվառ¬ված է անշարժ գույք` Երևա¬նի Ս.Սարգսյան փողոցի 130 տունը, Երևանի Լազոյի փողոցի 4-րդ շենքի 11-րդ բնակարանը, Կոտայքի մարզի Արզական համայնքի Բջնիի խճուղի 3-րդ փակուղու 1/1 տնամերձը և նույն համայնքի 2-րդ փողոցի թիվ 36 տունը, այգետ¬նակը, կից շինությունը, սակայն դրանց վրա քրեադատավարական օրենքով նախատեսված կարգով արգելանք չէր կիրառել։ Սույն դատավճիռը կայացնելիս Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանին պատկանող այդ անշարժ գույքերի նկատմամբ անհրաժեշտ է կիրառել արգելանք` պետութ¬յանը պատճառված գույ¬քային վնասի և դա¬տական ծախսերի լրիվ բռնագան¬ձումն ապահովելու նպատակով։
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ամբաս¬տանյալի անձը բնու¬թագրող տվյալները, այդ թվում` պատաս¬խանատ¬վութ¬յունն ու պա¬տիժը մեղ¬մաց¬նող հան¬գա¬մանք¬ները, պատաս¬խանատ¬վութ¬յունն ու պա¬տիժը ծանրացնող հան¬գամանքների բացակայութ¬յունը, հաշ¬վի առ¬նե¬լով նրան մեղսագրվող հանցագոր¬ծութ¬յան բնույթն ու հանրութ¬յան հա¬մար վտան¬գա¬¬¬վո¬րութ¬յան աստի¬ճանը, ղեկա¬վար¬վելով ՀՀ քրեական դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-373-րդ հոդված¬ներով՝ Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ազա¬տազրկում 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, պատժի կրման սկիզբն հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Մեղադրողի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը բա¬վա¬¬րարել ամբողջությամբ` 494.201.458 (չորս հարյուր իննսունչորս միլիոն երկու հարյուր մեկ հազար չորս հարյուր հիսունութ) ՀՀ դրամի չափով, այն, որպես հանցա¬գոր¬ծութ¬յամբ պետությանն անմիջականորեն պատճառված գույքային վնաս, բռնա¬գանձել Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանից։
Որպես դատական ծախս` Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնա¬գանձել 82.440 (ութսուներկու հազար չորս հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ գումար։
Գագիկ Ավետիսյանին սեփականության իրավունքով պատկանող անշարժ գույքերի` Երևա¬նի Ս.Սարգսյան փողոցի 130 տան, Երևանի Լազոյի փողոցի 4-րդ շենքի 11-րդ բնակարանի, Կոտայքի մարզի Արզական համայնքի Բջնիի խճուղի 3-րդ փակուղու 1/1 տնամերձի և նույն համայնքի 2-րդ փողոցի թիվ 36 տան, այգետ¬նակի, կից շինության նկատմամբ կիրառել արգելանք` պետութ¬յանը պատ¬ճառված գույքային վնասի և դա¬տական ծախսերի լրիվ բռնագան¬ձումն ապահովելու նպա¬տա¬կով։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դատարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան),
նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի և
Օֆելյա Կիրակոսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության`
կոռուպցիոն և կազմակերպված հանցագոր-
ծությունների գործերով վարչության ավագ
դատախազներ` Լիլիթ Թադևոսյանի և
Կարապետ Կարապետյանի
պաշտպան` Նիկոլայ Հակոբյանի,
2012թ. սեպտեմբերի 18-ին նույն դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`
Գ ա գ ի կ Գ ու ր գ ե ն ի Ա վ ե տ ի ս յ ա ն ի `
(ծնված 1962թ. դեկտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքում, ազգութ¬¬յամբ հայ, ՀՀ քաղա¬քա¬ցի, բարձրագույն կրթու¬թյամբ, «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր և տնօրեն, ամուս¬նա¬ցած է, նախ¬կինում չդատապարտված, հաշվառ¬ված և բնակ¬վում է Երևանի Ս.Սարգսյան 130 տանը)
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 8316510 քրեական գործն հարուցվել է 2010թ. օգոստոսի 5-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատ¬¬կա¬նիշ¬ներով ՀՀ Կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի հետաքննության վարչությունում, որով նախաքննությունը 2010թ. օգոստոսի 9-ից շարունակվել է նույն կոմիտեի քննչական վարչության վարույթում։
2012թ. մարտի 19-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չիրա¬կանացնելու մասին` վերջինիս կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը, հաշվարկված տույժերն ու տուգանքները, ընդհանուր` 12.662.600 ՀՀ դրամ գումարը հատուցելու հիմքով։
Նույն քրեական գործի շրջանակներում ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա Գագիկ Ավետիսյանին 2012թ. մարտի 20-ին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ¬վածով այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, 2004թ. փետրվարից մինչև 2009թ. սեպտեմբերն ընկած ժամանա¬կա¬հատվածում համապատասխան լիցենզիայի հիման վրա իրականացրել է կապիտալ շինարարական աշխատանքներ։ 2010թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրել է մինչև 2009թ. նոյեմբերի 22-ին իրականացրած գործունեության վերաբերյալ օրենքով նախատեսված հաշվարկներ ու հաշվետ¬վութ¬յուններ, դրանցում արտացոլել է պետական բյուջե վճարման ենթակա ավելացված արժեքի հարկի գծով` 300.702.622 դրամ, շահութահարկի գծով` 181.400.420 դրամ, եկամտահարկի գծով` 3.273.209 ՀՀ դրամ, սոցիալական ապահո¬վագրութ¬յան վճար` 9.834.237 դրամ գումար, որոնց վրա հաշվարկվել են տույժեր և տուգանքներ` 300.868.733 դրամ։ Ընկերության տնօրեն Գ.Ավետիսյանը, հնարավո¬րութ¬յուն ունենալով վճարելու պարտատիրոջ` պետության հանդեպ առաջացած վերը նշված հարկային պարտավորության գումար¬ները, սեփական շա¬հերից ելնելով, դրանք չի վճարել, ինչի հետևանքով ստեղծել է կանխամտածված անվճարու¬նակության հատկանիշներ և պետությանը պատ¬ճառել է խոշոր չափի` 796.079.221 ՀՀ դրամի վնաս։
2012թ. մարտի 20-ին Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն։
2012թ. ապրիլի 2-ին քրեական գործը Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատա¬րան և 2012թ. ապրիլի 10-ին ընդունվել վարույթ։
2012թ. օգոստոսի 20-ին մեղադրողը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածով նախատեսված լիազորությամբ, որոշում է կայաց¬րել ամբաս¬տան¬յալ Գ.Ավետիս¬յանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին` հիմք ընդունելով դատաքննության ընթացքում նշանակված լրացուցիչ դատահաշ¬վապահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակա¬ցութ¬¬յամբ հաստատված գումարի` 494.201.458 ՀՀ դրամի չափը (նվազել է 1.009.030 ՀՀ դրամով)։
2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Դատարանը հաստատված հա¬մա¬րեց հետևյալը.
Գագիկ Ավետիսյանը, հանդիսանալով «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր և միաժա¬մանակ տնօրեն, 2004թ. փետրվարից մինչև 2009թ. սեպտեմբերն ընկած ժամանա¬կա¬հատ¬վածում համապատասխան թույլտվությամբ իրականացրել է կապիտալ շինարարական աշխա¬տանք¬ներ։
Անվճարունակության արհեստական հատկանիշներ ստեղծելու դիտավորութ¬յամբ Գ.Ավետիս¬յանը ընկերությունում կա¬տա¬րել է դրան նպաստող հաշվառում և հաշվապահական ձևակեր¬պումներ, որի միջոցով 2010թ. առաջին եռամսյակում ՀՀ Կառավարությանն առընթեր Պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրել է ընկերության մինչև 2009թ. նոյեմբերի 22-ը իրակա¬նացրած գործունեության վերաբերյալ հաշվարկներ ու հաշվետ¬վութ¬յուններ, դրանցում արտացոլել է պետական բյուջե վճարման ենթակա ավելացված արժեքի հարկի գծով` 300.480.622 դրամ, շահութահարկի գծով` 181.061.700 դրամ, եկամտահարկի գծով` 3.139.429 ՀՀ դրամ, սոցիալական ապահո¬վագրութ¬յան վճար` 9.519.707 դրամ գումարներ, որոնց ոչ լրիվ վճարման կապակցությամբ հաշվարկվել են 265.628.821 ՀՀ դրամի տույժեր և 34.241.330 ՀՀ դրամի տուգանքներ։
Տնօրեն Գ.Ավետիսյանը, հնարավորություն ունենալով մինչև ղեկավարած ընկերության սնանկ ճանաչվելը վճարելու պարտատիրոջ` պետության հանդեպ առաջացած վերը նշված հարկային պարտա¬վո¬րությունները` 494.201.458 ՀՀ դրամ գումար¬ը, ինչպես նաև տույժերն ու տուգանքները, սեփական շա¬հերից ելնելով, դրանք չի վճարել և նախնական հանցավոր դիտա¬վորությունը մինչև վերջ հասցնելով` ստեղծել է կանխամտածված անվճարու¬նակության հատկանիշներ և զուգահե¬ռաբար պետական բյուջե վճարման ենթակա ակտիվները` գումարները և այլ գույքը, ծախսել է իր կարիք¬ների համար։
Գ.Ավետիսյանի հանցավոր այդ արարքների հետևանքով ՀՀ ԱՆ Դատական ակտերի հար¬կադիր կատարման ծառա¬յության հայցապահանջը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ ընդհանուր իրավասության դատարանը 2011թ. հունվարի 19-ին բավարարել և «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերութ¬յանը ճանաչել է սնանկ, իսկ պետությանը պատ¬ճառվել է խոշոր չափի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։
Թեև Գ.Ավետիսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման, ինչպես նաև վերջինիս առաջադրված մեղադրանքը Դատարանում փոփոխելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրելու վերաբերյալ որոշման մեջ մեղադրանքի կողմը հստակորեն չի ար¬տա¬ցոլել անվճարունակության հատկա¬նիշ¬ների կանխամտածված առաջացմանն ուղղված գործո¬ղութ¬յուն¬ների ավարտման պահը, ինչը ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 202-րդ հոդվածի ուղղակի պահանջի խախտում է, սակայն կարևորելով այդ հանգամանքի պարզումը ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի 1-ին կետի, 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի պահանջներն ապահովելու տեսանկյունով` Դատա¬րանը, դատաքննությամբ հետազոտված ապա¬ցույց¬ների գնահատ¬մամբ հաս¬տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի շարու¬նակական հանցավոր գործողություն¬ներն ավարտվել են 2011թ. հունվարի 19-ին` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության սնանկ ճանաչելու վերա¬բերյալ վճռի արձակմամբ, որով արձանագրվել է պետության գույքային պա¬հանջը բավա¬րարելու վերաբերյալ այդ ընկերության գույքի անբավարության փաստը, և որով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանն ի վերջո հասել է իր հանցավոր նպատակին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի մեղավորության վերա¬¬¬բերյալ հետևության Դատարանը հանգեց պատշաճ իրավա¬կան ընթացա¬կարգերի շրջա¬նակ¬նե¬րում հետազոտած հետևյալ ապացույցների գնա¬հատմամբ.
Ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի ցուցմունքներով.
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանն իրեն լիովին մեղավոր ճանա¬չեց` ընդունելով նրան առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում շահույթ ստանալու, հարկային պարտավորությունները վճարելու իրական հնարավորություն ունենալու պարագայում դրանք չկա¬տարելու և կանխամտածված սնանկության հատկանիշեր ստեղծելու փաստը։ Ընդունեց նաև պե¬տության պատճառած վնասն հատուցելուն ուղղված, մեղադրողի կողմից իր դեմ ներկայացված 494.201.458 ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցը։
Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանին առաջադրված մեղադրանքն հաստատվեց նաև դա¬¬տաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույց¬ներով.
Վկա Համազասպ Մալաքյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով` այն մասին, որ «Բիշին» ՍՊ ընկերությունը, որտեղ աշխատում է որպես հաշվապահ, 2004թ. պայմանագիր է կնքել «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության հետ բազմահարկ բնակելի շենք կառու¬ցելու վերաբերյալ, որի ավարտից հետո այդ ընկերության հետ նման ևս մեկ պայմանագիր է կնքվել 2006 թվականին։ 2009թ. ավարտվել է նաև այդ բազմաբնակարան շենքի շինարարությունը և 2004թ մինչև 2010թ. ընթացքում «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին է փո¬խանցվել շուրջ 4.218.907.361 ՀՀ դրամ գումար։ Ընկերությունների միջև կազմվել են փոխադարձ հաշ¬վարկների ակտեր և բոլոր գումարները «Շին Կամլեոտ» ՍՊ ընկերությանը վճարել են մինչև 2009թ. դեկտեմբերը։
Վկա Հարություն Բադաջյանի ցուցմունքով.
Վերջինս հայտնեց, որ, որպես «Մերիէլ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, 2008թ. ապրիլի 1-ին «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության հետ կնքել է շինարարական կապալի պայմանագիր, որի համաձայն` այդ ընկերությունը Երևանի Հանրապետության 61 հասցեում կառուցել և իրենց շահագործմանն է հանձնել քառահարկ բնակելի շինություն։ Այդ կապակցությամբ «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին են փոխանցել պայմանագրով նշված գումարները` ընդհանուր 90 միլիոն ՀՀ դրամ գումար։
Վկա Ժիրայր Ներսիսյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով` այն մասին, որ 2009թ. հունիս-հոկտեմբեր ամիսների ընթացքում իր ղեկավարած «Մ.Ի.Պ.Հ Ինջինիրինգ» ՍՊ ընկերությունը «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության պատվերով օդափոխման հա¬մա¬կարգի ներկա¬ռուցման աշխատանքներ են կատարել Երևան քաղաքի Վարդանանց 18/1 հաս¬ցեում կառուցվող բնակելի շենքում, որի դիմաց բանկային փոխանցմամբ 7.639.200 ՀՀ դրամ գումար է վճար¬վել իրենց։
Վկա Արմեն Տոնիկյանի ցուցմունքով` այն մասին, որ «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերությունն իր ղեկավարած «Քառլ Դիզայն» ՍՊ ընկերությունից 2009թ. ընթացքում ձեռք է բերել 3.100.000 ՀՀ դրամի շինանյութ, որի դիմաց վճարումը կատարել է բանկային փոխանցման միջոցով։
Վկա Լիլիթ Սարգսյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով` այն մասին, որ վերջինս աշխատել է «Բետպրո» ՍՊ ընկեությունում որպես հաշվապահ։ 2008թ. սեպտեմ¬բերին «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերությունը իրենց ընկերությունից գնել է 13.542.000 ՀՀ դրամ ընդհա¬նուր արժեքով բետոն, սակայն 5.642.000 ՀՀ դրամը դեռևս չի վճարել։
Դատահաշվապահական բնագավառի փորձագետ Վասիլ Առուստամյանի դատաքննական ցուցմունքով, ով, հաստատելով իր կազմած դատահաշվապահական (սկզբնական) փորձաքննութ¬յան 2011թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 11-0992 եզրակացության օբյեկտիվությունն ու հիմնավոր¬վա¬ծութ¬յունը, միևնույն ժամանակ նշեց, որ «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության սկզբնական (անալիտիկ) հաշվա¬պա¬հական փաստաթղթերի հետազոտման, ինչպես նաև փորձաքննությանը ընկերության որևէ ներկայացուցչի մասնակցությունն ապահովելու պարագայում եզրակացության հետևութ¬յուն¬ները կարող են ենթարկվել որոշակի փոփոխությունների։
Դատահաշվապահական (սկզբնական) փորձաքննության 2011թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 11-0992 եզրակացությամբ և պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ նշանակված լրացուցիչ դատահաշվա¬պահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակա¬ցությամբ, համաձայն որոնց` սկզբնական եզրակացության հետևությունների վերաբերյալ պաշտպանական կողմի դիտո¬ղութ¬յուն¬ներն ու առարկությունները մասնակիորեն են բխում «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության անալիտիկ և սինթետիկ հաշվառման տվյալներից, ինչպես նաև հետազոտվող ժամանակաշրջանում հաշվապահական և հարկային հաշվառման ոլորտներում գործող նորմատիվ ակտերի պահանջ¬ներից։ Ըստ լրացուցիչ դատահաշվա¬պահական փորձաքննության եզրակացության` «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերությունն իր անալիտիկ և սինթետիկ հաշվառման տվյալներով 2008-2009թթ. ծավալած ձեռնարկատիրական գործունեությունից ստացած 917.646.000 ՀՀ դրամ գումարի շահույթի հաշվին կարող էր մարել պետական բյուջեի հանդեպ 2011թ. մարտի 9-ի դրությամբ ունեցած 794.071.609 դրամ գումարի պարտավորություններն ամբողջությամբ (ԱԱՀ` 300.480.622 դրամ, շահութահարկ` 181.061.700 դրամ, եկամտահարկ` 3.139.429 ՀՀ դրամ, սոց. ապահո¬վագրութ¬յան վճար` 9.519.707 դրամ գումար, որոնց վրա հաշվարկվել են 299.870.151 դրամի տույժեր և տուգանքներ)։ Անուղղակի եղանակով կատարված հաշվարկներով` շահույթի հաշվին ամբաս¬տանյալ Գ.Ավետիսյանը կարող էր մարել պետական բյուջեի հանդեպ 2011թ. մարտի 9-ի դրությամբ ունեցած 794.071.609 ՀՀ դրամի գումարային պարտավարություններից 543.014.200 ՀՀ դրամի չա¬փով, այսինքն` անուղղակի եղանակով կատարված հաշվարկներով ևս ընկերությունը հնարա¬վո¬րություն է ունեցել ստացած շահույթի հաշվին ամբողջությամբ մարելու 2011թ. մարտի 9-ի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ապառքի գծով ունեցած 494.201.458 ՀՀ դրամ գումարի պարտքը։ Նույն եզրակացության համաձայն` ընկերությունում այնպիսի փաստաթղթավորում է կա¬տա¬րվել և հաշվառում վարվել, դրա հիման վրա հաշվապահական ձևակերպումներ կատարվել, որոնք նպաս¬տել են կամ կարող էին նպաստել ընկերությունում արհեստածին ճանապարհով անվճա¬րու¬նակութ¬յան հատկանիշների ստեղծմանը։ Այսպիսով, զուտ հաշվապահական և տնտե¬սագիտական տես¬անկյունով ընկերությունը 2011թ. մարտի 9-ի դրությամբ հնարավորություն է ունեցել ամբողջությամբ մարելու պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած 794.071.609 ՀՀ դրամ գումարի պարտավո¬րութ¬յուն¬ները` (ապառք` 494.201.458, որից շահութահարկ` 181.061.700 դրամ, ԱԱՀ` 300.480.622 դրամ, եկամտահարկ` 3.139.429 ՀՀ դրամ, սոց. ապահո¬վագրութ¬յան վճար` 9.519.707 ՀՀ դրամ),ինչպես նաև 265.628.821 ՀՀ դրամի տույժերը և 34.241.330 ՀՀ դրամի տուգանքները։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված ապա¬ցույց¬ների գնա¬հատ¬ման արդյունքներով Դատարանը հաստատված է համարում այն, որ ամբաս¬տանյալ Գագիկ Ավետիսյանը, հանդիսանալով «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, սեփական շա¬հերից ելնելով կանխամտածված կերպով, արհեստականորեն ստեղծել է անվճարունակության հատ¬կա¬նիշներ` պետությանը պատճառելով խոշոր չափի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս, այսինքն, կատարել է հան¬ցավոր արարք« որն համա¬պա¬տաս¬խա¬նում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ¬վածով նախատես¬ված հանցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևա¬բար` վեր¬ջինս քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬վության և պատժի է ենթա¬կա այդ հոդվածով։
Ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակ ընտրելիս, պատժաչափ նշա¬նակելիս, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հանցանքի ծանրութ¬յանը, այն կատա¬րելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավա¬րար լինեն նրան ուղ¬ղելու և նոր հանցա¬գործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալ¬ներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղ¬մացնող կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։
Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատա¬րա¬նի դատա¬կան ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պարտադիր են դատա¬րանի համար նույնանման փաստական հանգամանքներով գործի քննության ժամա¬նակ։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկ¬տեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պատիժ նշա¬նակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգամանքներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։
Որպես ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ¬մաց¬նող հանգամանքներ` Դատարանը հաշվի է առ¬նում ակնեղծորեն զղջալն ու իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը, որպես անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալներ` նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին որդու` 1994թ. օգոստոսի 12-ին ծնված Կարեն Գագիկի Ավետիսյանի առկայությունը։
Անդրադառնալով մեղադրական ճառում ներկայացված` հանցագործությամբ ծանր հետևանք¬ներ պատճառելը ( նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով) որպես ամբա¬ստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգա¬մանք դի¬տար¬կելու վերաբերյալ մեղադրողի միջնորդությանը` Դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` եթե նույն հոդվածի 1-ին մասում սպառիչ կերպով թվարկված որևէ հանգամանք ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի հա¬մա¬պատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, այն չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգա¬մանք։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության (հանցակազմի) օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատ¬կանիշ է հանրորեն վտանգավոր հետևանքի` պարտապանին խոշոր վնաս պատ¬ճառելու, ինչպես նաև արարքների և այդ հետևանքի միջև պատճառական կապի առկայությունը, այսինքն` տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի հանցավոր արարքի հետևանքով 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնասի պատճառումը որպես պարտադիր հատկանիշ ներառված է նրան մեղսագրված արարքի հանցակազմի մեջ և կրկին որպես պատասխա¬նատ¬վութ¬յունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք գնահատվել չի կարող։
Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվություն ու պատիժը ծանրացնող այլ հան¬գա¬մանք¬ներ ևս Դատարանը չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաստանյալ Գ.Ավե¬տիս¬յանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտրության և այն կրելու անհրա¬ժեշտության հարցին` Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի պատժամասը` բացար¬ձա¬կ որոշակի է, այսինքն` նախատեսում է պատիժ բացառա¬պես ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման են ենթակա այն կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռման), ինչպես նաև տվյալ հոդվածով նախա¬տես¬ված ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու(ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման) հարցերը։
Հաշվի առնելով ամբասատանյալ Գ.Ավետիսյանի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասի չափը, այն թեկուզ մասամբ չվերականգնելու հանգամանքը` Դատա¬րանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ տվյալ հոդվածով նախատեսված ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու, ինչպես նաև նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են. ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշա¬նա¬կել պա¬տիժ ազատազրկման ձևով, ինչն ար¬դա¬րացի, անհրաժեշտ ու բավա¬րար է նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կանխելու համար։ Դատարանի համոզմամբ ամ¬բաս¬տանյալ Գ.Ավետիսյանի պատաս¬խա¬նատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք¬ները, անձը դրա¬կանորեն բնութագրող տվյալներն անհրաժեշտ է հաշվի առնել տվյալ հոդվածով նախատեսված պատժատեսակի` ազատազրկման սահմաններում նրա նկատմամբ պատ¬ժաչափ սահմանելիս։
Քննարկելով ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խա¬¬¬փանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ընտրված չհեռանալու մասին ստո¬րագ¬րությունը փոփոխելու կամ վերաց¬նելու հիմ¬քերը բացա¬կա¬յում են` մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների տնօրին¬ման, դատական ծախսերի, գույ¬քի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Վերոնշյալի կապակցությամբ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան։
Անդրադառնալով մեղադրողի ներկայացրած 494.201.458 (չորս հարյուր ինսունչորս միլիոն երկու հարյուր մեկ հազար չորս հարյուր հիսունութ) ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցի լուծման խնդրին` Դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է և ապացուցված, ենթակա է բավարարման ամբողջությամբ, և այդ գումարը, որպես հանցա¬գոր¬ծութ¬յամբ պետությանն անմիջականորեն պատ¬ճառված գույքային վնաս, անհրաժեշտ է բռնա¬գանձել Գագիկ Ավետիսյանից։
Դատարանը գտնում է նաև, որ որպես դատական ծախս` ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիս¬յանից հօգուտ պետական բյուջեի պետք է բռնա¬գանձել վերջինիս պաշտպանի միջնոր¬դությամբ նշա¬նակված և կատարված լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակացության ծախսը` 82.440 (ութսուներկու հազար չորս հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ գումարը։ Ինչ վերաբերում է 2011թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 11-0992 դատահաշվապահական (սկզբնական) փորձաքննության կատարման ծախսն ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանից բռնա¬գան¬ձելուն, ապա թեև ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանը դատաքննության ընթացքում այն ևս ըն¬դունեց, սակայն քրեական գործի նյութերում բացակայում են դատական այդ ծախսի չափն հիմ¬նավորող որևէ ապացույց, ուստի այն վերջինիցս բռնագանձելու բավարար հիմք և փաստարկ չէ։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի գույքի նկատ¬¬¬մամբ արգելանք կիրառելու խնդրին` Դատարանը փաստում է, որ դեռևս մինչդատական վարույթի ընթացքում նախաքննական մարմինը պարզել էր, որ «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերութ¬յան հիմնադիր և միաժամանակ տնօրեն, սույն գործով ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիս¬յանի անվամբ սեփականության իրավունքով հաշվառ¬ված է անշարժ գույք` Երևա¬նի Ս.Սարգսյան փողոցի 130 տունը, Երևանի Լազոյի փողոցի 4-րդ շենքի 11-րդ բնակարանը, Կոտայքի մարզի Արզական համայնքի Բջնիի խճուղի 3-րդ փակուղու 1/1 տնամերձը և նույն համայնքի 2-րդ փողոցի թիվ 36 տունը, այգետ¬նակը, կից շինությունը, սակայն դրանց վրա քրեադատավարական օրենքով նախատեսված կարգով արգելանք չէր կիրառել։ Սույն դատավճիռը կայացնելիս Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանին պատկանող այդ անշարժ գույքերի նկատմամբ անհրաժեշտ է կիրառել արգելանք` պետութ¬յանը պատճառված գույ¬քային վնասի և դա¬տական ծախսերի լրիվ բռնագան¬ձումն ապահովելու նպատակով։
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ամբաս¬տանյալի անձը բնու¬թագրող տվյալները, այդ թվում` պատաս¬խանատ¬վութ¬յունն ու պա¬տիժը մեղ¬մաց¬նող հան¬գա¬մանք¬ները, պատաս¬խանատ¬վութ¬յունն ու պա¬տիժը ծանրացնող հան¬գամանքների բացակայութ¬յունը, հաշ¬վի առ¬նե¬լով նրան մեղսագրվող հանցագոր¬ծութ¬յան բնույթն ու հանրութ¬յան հա¬մար վտան¬գա¬¬¬վո¬րութ¬յան աստի¬ճանը, ղեկա¬վար¬վելով ՀՀ քրեական դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-373-րդ հոդված¬ներով՝ Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ազա¬տազրկում 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, պատժի կրման սկիզբն հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Մեղադրողի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը բա¬վա¬¬րարել ամբողջությամբ` 494.201.458 (չորս հարյուր իննսունչորս միլիոն երկու հարյուր մեկ հազար չորս հարյուր հիսունութ) ՀՀ դրամի չափով, այն, որպես հանցա¬գոր¬ծութ¬յամբ պետությանն անմիջականորեն պատճառված գույքային վնաս, բռնա¬գանձել Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանից։
Որպես դատական ծախս` Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնա¬գանձել 82.440 (ութսուներկու հազար չորս հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ գումար։
Գագիկ Ավետիսյանին սեփականության իրավունքով պատկանող անշարժ գույքերի` Երևա¬նի Ս.Սարգսյան փողոցի 130 տան, Երևանի Լազոյի փողոցի 4-րդ շենքի 11-րդ բնակարանի, Կոտայքի մարզի Արզական համայնքի Բջնիի խճուղի 3-րդ փակուղու 1/1 տնամերձի և նույն համայնքի 2-րդ փողոցի թիվ 36 տան, այգետ¬նակի, կից շինության նկատմամբ կիրառել արգելանք` պետութ¬յանը պատ¬ճառված գույքային վնասի և դա¬տական ծախսերի լրիվ բռնագան¬ձումն ապահովելու նպա¬տա¬կով։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դատարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0050/01/12
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 06-04-2012 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0050/01/12 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 83165010 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Գագիկ Ավետիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն 2004թ. փետրվարից մինչև 2009թ. սեպտեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում համապատասխան լիցենզիայի հիման վրա իրականացրել է կապիտալ շինարարական աշխատանքներ։ 2010թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրել է մինչև 2009թ. նոյեմբերի 22–ին իրականացրած գործունեության վերաբերյալ օրենքով նախատեսված հաշվարկներ ու հաշվետվություններ, դրանցում արտացոլել է պետ. բյուջե վճարման ենթակա ԱԱՀ՝ 300.702.622 դրամ, շահութահարկի գծով՝ 181.400.420 դրամ, եկամտահարկի գծով՝ 3.273.209 դրամ, սոց. ապահովագրության վճար՝ 9.834.237 դրամ գումար, որոնց վրա հաշվարկվել են տույժեր և տուգանքներ՝300.868.733 դրամ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հայրանուն | Գուրգենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 7.8 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 06-04-2012 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 10-04-2012 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 11-04-2012 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 11-04-2012 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 02-05-2012 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մարիա |
| Ազգանուն | Շահնազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Նիկոլայ |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-05-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-05-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-05-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է փորձաքննություն
| Երբ | 21-05-2012 |
|---|---|
| Քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված | |
| Մեղադրյալ/Տուժող | |
| Անձ | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Այլ նշումներ | լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննություն, հանձնարարվել է ՀՀ ԳԱԱ <Փորձաքննությունների ազգային բյուրո> ՊՈԱԿ-ին |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-07-2012 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Գործով մեղադրողի` այլ աշխատանքի անցնելու կապակցությամբ, դատական նիստը կնշանակվի նոր մեղադրող ներգրավելուց հետո: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-07-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-07-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 09:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-08-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-09-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-09-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 18-09-2012 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 18-09-2012 |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ թիվ ԵԿԴ/0050/01/12 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան), նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի, քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի և Օֆելյա Կիրակոսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող, ՀՀ գլխավոր դատախազության` կոռուպցիոն և կազմակերպված հանցագոր- ծությունների գործերով վարչության ավագ դատախազներ` Լիլիթ Թադևոսյանի և Կարապետ Կարապետյանի պաշտպան` Նիկոլայ Հակոբյանի, 2012թ. սեպտեմբերի 18-ին նույն դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի` Գ ա գ ի կ Գ ու ր գ ե ն ի Ա վ ե տ ի ս յ ա ն ի ` (ծնված 1962թ. դեկտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքում, ազգութ¬¬յամբ հայ, ՀՀ քաղա¬քա¬ցի, բարձրագույն կրթու¬թյամբ, «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր և տնօրեն, ամուս¬նա¬ցած է, նախ¬կինում չդատապարտված, հաշվառ¬ված և բնակ¬վում է Երևանի Ս.Սարգսյան 130 տանը) 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. Թիվ 8316510 քրեական գործն հարուցվել է 2010թ. օգոստոսի 5-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատ¬¬կա¬նիշ¬ներով ՀՀ Կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի հետաքննության վարչությունում, որով նախաքննությունը 2010թ. օգոստոսի 9-ից շարունակվել է նույն կոմիտեի քննչական վարչության վարույթում։ 2012թ. մարտի 19-ին նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չիրա¬կանացնելու մասին` վերջինիս կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը, հաշվարկված տույժերն ու տուգանքները, ընդհանուր` 12.662.600 ՀՀ դրամ գումարը հատուցելու հիմքով։ Նույն քրեական գործի շրջանակներում ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա Գագիկ Ավետիսյանին 2012թ. մարտի 20-ին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ¬վածով այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, 2004թ. փետրվարից մինչև 2009թ. սեպտեմբերն ընկած ժամանա¬կա¬հատվածում համապատասխան լիցենզիայի հիման վրա իրականացրել է կապիտալ շինարարական աշխատանքներ։ 2010թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրել է մինչև 2009թ. նոյեմբերի 22-ին իրականացրած գործունեության վերաբերյալ օրենքով նախատեսված հաշվարկներ ու հաշվետ¬վութ¬յուններ, դրանցում արտացոլել է պետական բյուջե վճարման ենթակա ավելացված արժեքի հարկի գծով` 300.702.622 դրամ, շահութահարկի գծով` 181.400.420 դրամ, եկամտահարկի գծով` 3.273.209 ՀՀ դրամ, սոցիալական ապահո¬վագրութ¬յան վճար` 9.834.237 դրամ գումար, որոնց վրա հաշվարկվել են տույժեր և տուգանքներ` 300.868.733 դրամ։ Ընկերության տնօրեն Գ.Ավետիսյանը, հնարավո¬րութ¬յուն ունենալով վճարելու պարտատիրոջ` պետության հանդեպ առաջացած վերը նշված հարկային պարտավորության գումար¬ները, սեփական շա¬հերից ելնելով, դրանք չի վճարել, ինչի հետևանքով ստեղծել է կանխամտածված անվճարու¬նակության հատկանիշներ և պետությանը պատ¬ճառել է խոշոր չափի` 796.079.221 ՀՀ դրամի վնաս։ 2012թ. մարտի 20-ին Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրություն։ 2012թ. ապրիլի 2-ին քրեական գործը Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատա¬րան և 2012թ. ապրիլի 10-ին ընդունվել վարույթ։ 2012թ. օգոստոսի 20-ին մեղադրողը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածով նախատեսված լիազորությամբ, որոշում է կայաց¬րել ամբաս¬տան¬յալ Գ.Ավետիս¬յանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին` հիմք ընդունելով դատաքննության ընթացքում նշանակված լրացուցիչ դատահաշ¬վապահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակա¬ցութ¬¬յամբ հաստատված գումարի` 494.201.458 ՀՀ դրամի չափը (նվազել է 1.009.030 ՀՀ դրամով)։ 2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում. Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Դատարանը հաստատված հա¬մա¬րեց հետևյալը. Գագիկ Ավետիսյանը, հանդիսանալով «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր և միաժա¬մանակ տնօրեն, 2004թ. փետրվարից մինչև 2009թ. սեպտեմբերն ընկած ժամանա¬կա¬հատ¬վածում համապատասխան թույլտվությամբ իրականացրել է կապիտալ շինարարական աշխա¬տանք¬ներ։ Անվճարունակության արհեստական հատկանիշներ ստեղծելու դիտավորութ¬յամբ Գ.Ավետիս¬յանը ընկերությունում կա¬տա¬րել է դրան նպաստող հաշվառում և հաշվապահական ձևակեր¬պումներ, որի միջոցով 2010թ. առաջին եռամսյակում ՀՀ Կառավարությանն առընթեր Պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրել է ընկերության մինչև 2009թ. նոյեմբերի 22-ը իրակա¬նացրած գործունեության վերաբերյալ հաշվարկներ ու հաշվետ¬վութ¬յուններ, դրանցում արտացոլել է պետական բյուջե վճարման ենթակա ավելացված արժեքի հարկի գծով` 300.480.622 դրամ, շահութահարկի գծով` 181.061.700 դրամ, եկամտահարկի գծով` 3.139.429 ՀՀ դրամ, սոցիալական ապահո¬վագրութ¬յան վճար` 9.519.707 դրամ գումարներ, որոնց ոչ լրիվ վճարման կապակցությամբ հաշվարկվել են 265.628.821 ՀՀ դրամի տույժեր և 34.241.330 ՀՀ դրամի տուգանքներ։ Տնօրեն Գ.Ավետիսյանը, հնարավորություն ունենալով մինչև ղեկավարած ընկերության սնանկ ճանաչվելը վճարելու պարտատիրոջ` պետության հանդեպ առաջացած վերը նշված հարկային պարտա¬վո¬րությունները` 494.201.458 ՀՀ դրամ գումար¬ը, ինչպես նաև տույժերն ու տուգանքները, սեփական շա¬հերից ելնելով, դրանք չի վճարել և նախնական հանցավոր դիտա¬վորությունը մինչև վերջ հասցնելով` ստեղծել է կանխամտածված անվճարու¬նակության հատկանիշներ և զուգահե¬ռաբար պետական բյուջե վճարման ենթակա ակտիվները` գումարները և այլ գույքը, ծախսել է իր կարիք¬ների համար։ Գ.Ավետիսյանի հանցավոր այդ արարքների հետևանքով ՀՀ ԱՆ Դատական ակտերի հար¬կադիր կատարման ծառա¬յության հայցապահանջը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ ընդհանուր իրավասության դատարանը 2011թ. հունվարի 19-ին բավարարել և «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերութ¬յանը ճանաչել է սնանկ, իսկ պետությանը պատ¬ճառվել է խոշոր չափի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։ Թեև Գ.Ավետիսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման, ինչպես նաև վերջինիս առաջադրված մեղադրանքը Դատարանում փոփոխելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրելու վերաբերյալ որոշման մեջ մեղադրանքի կողմը հստակորեն չի ար¬տա¬ցոլել անվճարունակության հատկա¬նիշ¬ների կանխամտածված առաջացմանն ուղղված գործո¬ղութ¬յուն¬ների ավարտման պահը, ինչը ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 202-րդ հոդվածի ուղղակի պահանջի խախտում է, սակայն կարևորելով այդ հանգամանքի պարզումը ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի 1-ին կետի, 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի պահանջներն ապահովելու տեսանկյունով` Դատա¬րանը, դատաքննությամբ հետազոտված ապա¬ցույց¬ների գնահատ¬մամբ հաս¬տատված համարեց այն, որ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի շարու¬նակական հանցավոր գործողություն¬ներն ավարտվել են 2011թ. հունվարի 19-ին` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության սնանկ ճանաչելու վերա¬բերյալ վճռի արձակմամբ, որով արձանագրվել է պետության գույքային պա¬հանջը բավա¬րարելու վերաբերյալ այդ ընկերության գույքի անբավարության փաստը, և որով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանն ի վերջո հասել է իր հանցավոր նպատակին։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի մեղավորության վերա¬¬¬բերյալ հետևության Դատարանը հանգեց պատշաճ իրավա¬կան ընթացա¬կարգերի շրջա¬նակ¬նե¬րում հետազոտած հետևյալ ապացույցների գնա¬հատմամբ. Ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի ցուցմունքներով. Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանն իրեն լիովին մեղավոր ճանա¬չեց` ընդունելով նրան առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում շահույթ ստանալու, հարկային պարտավորությունները վճարելու իրական հնարավորություն ունենալու պարագայում դրանք չկա¬տարելու և կանխամտածված սնանկության հատկանիշեր ստեղծելու փաստը։ Ընդունեց նաև պե¬տության պատճառած վնասն հատուցելուն ուղղված, մեղադրողի կողմից իր դեմ ներկայացված 494.201.458 ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցը։ Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանին առաջադրված մեղադրանքն հաստատվեց նաև դա¬¬տաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույց¬ներով. Վկա Համազասպ Մալաքյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով` այն մասին, որ «Բիշին» ՍՊ ընկերությունը, որտեղ աշխատում է որպես հաշվապահ, 2004թ. պայմանագիր է կնքել «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության հետ բազմահարկ բնակելի շենք կառու¬ցելու վերաբերյալ, որի ավարտից հետո այդ ընկերության հետ նման ևս մեկ պայմանագիր է կնքվել 2006 թվականին։ 2009թ. ավարտվել է նաև այդ բազմաբնակարան շենքի շինարարությունը և 2004թ մինչև 2010թ. ընթացքում «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին է փո¬խանցվել շուրջ 4.218.907.361 ՀՀ դրամ գումար։ Ընկերությունների միջև կազմվել են փոխադարձ հաշ¬վարկների ակտեր և բոլոր գումարները «Շին Կամլեոտ» ՍՊ ընկերությանը վճարել են մինչև 2009թ. դեկտեմբերը։ Վկա Հարություն Բադաջյանի ցուցմունքով. Վերջինս հայտնեց, որ, որպես «Մերիէլ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, 2008թ. ապրիլի 1-ին «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության հետ կնքել է շինարարական կապալի պայմանագիր, որի համաձայն` այդ ընկերությունը Երևանի Հանրապետության 61 հասցեում կառուցել և իրենց շահագործմանն է հանձնել քառահարկ բնակելի շինություն։ Այդ կապակցությամբ «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին են փոխանցել պայմանագրով նշված գումարները` ընդհանուր 90 միլիոն ՀՀ դրամ գումար։ Վկա Ժիրայր Ներսիսյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով` այն մասին, որ 2009թ. հունիս-հոկտեմբեր ամիսների ընթացքում իր ղեկավարած «Մ.Ի.Պ.Հ Ինջինիրինգ» ՍՊ ընկերությունը «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության պատվերով օդափոխման հա¬մա¬կարգի ներկա¬ռուցման աշխատանքներ են կատարել Երևան քաղաքի Վարդանանց 18/1 հաս¬ցեում կառուցվող բնակելի շենքում, որի դիմաց բանկային փոխանցմամբ 7.639.200 ՀՀ դրամ գումար է վճար¬վել իրենց։ Վկա Արմեն Տոնիկյանի ցուցմունքով` այն մասին, որ «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերությունն իր ղեկավարած «Քառլ Դիզայն» ՍՊ ընկերությունից 2009թ. ընթացքում ձեռք է բերել 3.100.000 ՀՀ դրամի շինանյութ, որի դիմաց վճարումը կատարել է բանկային փոխանցման միջոցով։ Վկա Լիլիթ Սարգսյանի` հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով` այն մասին, որ վերջինս աշխատել է «Բետպրո» ՍՊ ընկեությունում որպես հաշվապահ։ 2008թ. սեպտեմ¬բերին «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերությունը իրենց ընկերությունից գնել է 13.542.000 ՀՀ դրամ ընդհա¬նուր արժեքով բետոն, սակայն 5.642.000 ՀՀ դրամը դեռևս չի վճարել։ Դատահաշվապահական բնագավառի փորձագետ Վասիլ Առուստամյանի դատաքննական ցուցմունքով, ով, հաստատելով իր կազմած դատահաշվապահական (սկզբնական) փորձաքննութ¬յան 2011թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 11-0992 եզրակացության օբյեկտիվությունն ու հիմնավոր¬վա¬ծութ¬յունը, միևնույն ժամանակ նշեց, որ «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության սկզբնական (անալիտիկ) հաշվա¬պա¬հական փաստաթղթերի հետազոտման, ինչպես նաև փորձաքննությանը ընկերության որևէ ներկայացուցչի մասնակցությունն ապահովելու պարագայում եզրակացության հետևութ¬յուն¬ները կարող են ենթարկվել որոշակի փոփոխությունների։ Դատահաշվապահական (սկզբնական) փորձաքննության 2011թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 11-0992 եզրակացությամբ և պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ նշանակված լրացուցիչ դատահաշվա¬պահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակա¬ցությամբ, համաձայն որոնց` սկզբնական եզրակացության հետևությունների վերաբերյալ պաշտպանական կողմի դիտո¬ղութ¬յուն¬ներն ու առարկությունները մասնակիորեն են բխում «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության անալիտիկ և սինթետիկ հաշվառման տվյալներից, ինչպես նաև հետազոտվող ժամանակաշրջանում հաշվապահական և հարկային հաշվառման ոլորտներում գործող նորմատիվ ակտերի պահանջ¬ներից։ Ըստ լրացուցիչ դատահաշվա¬պահական փորձաքննության եզրակացության` «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերությունն իր անալիտիկ և սինթետիկ հաշվառման տվյալներով 2008-2009թթ. ծավալած ձեռնարկատիրական գործունեությունից ստացած 917.646.000 ՀՀ դրամ գումարի շահույթի հաշվին կարող էր մարել պետական բյուջեի հանդեպ 2011թ. մարտի 9-ի դրությամբ ունեցած 794.071.609 դրամ գումարի պարտավորություններն ամբողջությամբ (ԱԱՀ` 300.480.622 դրամ, շահութահարկ` 181.061.700 դրամ, եկամտահարկ` 3.139.429 ՀՀ դրամ, սոց. ապահո¬վագրութ¬յան վճար` 9.519.707 դրամ գումար, որոնց վրա հաշվարկվել են 299.870.151 դրամի տույժեր և տուգանքներ)։ Անուղղակի եղանակով կատարված հաշվարկներով` շահույթի հաշվին ամբաս¬տանյալ Գ.Ավետիսյանը կարող էր մարել պետական բյուջեի հանդեպ 2011թ. մարտի 9-ի դրությամբ ունեցած 794.071.609 ՀՀ դրամի գումարային պարտավարություններից 543.014.200 ՀՀ դրամի չա¬փով, այսինքն` անուղղակի եղանակով կատարված հաշվարկներով ևս ընկերությունը հնարա¬վո¬րություն է ունեցել ստացած շահույթի հաշվին ամբողջությամբ մարելու 2011թ. մարտի 9-ի դրությամբ պետական բյուջեի հանդեպ ապառքի գծով ունեցած 494.201.458 ՀՀ դրամ գումարի պարտքը։ Նույն եզրակացության համաձայն` ընկերությունում այնպիսի փաստաթղթավորում է կա¬տա¬րվել և հաշվառում վարվել, դրա հիման վրա հաշվապահական ձևակերպումներ կատարվել, որոնք նպաս¬տել են կամ կարող էին նպաստել ընկերությունում արհեստածին ճանապարհով անվճա¬րու¬նակութ¬յան հատկանիշների ստեղծմանը։ Այսպիսով, զուտ հաշվապահական և տնտե¬սագիտական տես¬անկյունով ընկերությունը 2011թ. մարտի 9-ի դրությամբ հնարավորություն է ունեցել ամբողջությամբ մարելու պետական բյուջեի հանդեպ ունեցած 794.071.609 ՀՀ դրամ գումարի պարտավո¬րութ¬յուն¬ները` (ապառք` 494.201.458, որից շահութահարկ` 181.061.700 դրամ, ԱԱՀ` 300.480.622 դրամ, եկամտահարկ` 3.139.429 ՀՀ դրամ, սոց. ապահո¬վագրութ¬յան վճար` 9.519.707 ՀՀ դրամ),ինչպես նաև 265.628.821 ՀՀ դրամի տույժերը և 34.241.330 ՀՀ դրամի տուգանքները։ 3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված ապա¬ցույց¬ների գնա¬հատ¬ման արդյունքներով Դատարանը հաստատված է համարում այն, որ ամբաս¬տանյալ Գագիկ Ավետիսյանը, հանդիսանալով «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, սեփական շա¬հերից ելնելով կանխամտածված կերպով, արհեստականորեն ստեղծել է անվճարունակության հատ¬կա¬նիշներ` պետությանը պատճառելով խոշոր չափի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս, այսինքն, կատարել է հան¬ցավոր արարք« որն համա¬պա¬տաս¬խա¬նում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդ¬վածով նախատես¬ված հանցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևա¬բար` վեր¬ջինս քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬վության և պատժի է ենթա¬կա այդ հոդվածով։ Ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակ ընտրելիս, պատժաչափ նշա¬նակելիս, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերա¬կանգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հանցանքի ծանրութ¬յանը, այն կատա¬րելու հանգա¬մանք¬ներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավա¬րար լինեն նրան ուղ¬ղելու և նոր հանցա¬գործությունները կանխելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդ¬վածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հան¬րության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալ¬ներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղ¬մացնող կամ ծանրացնող հան¬գա¬մանքներով։ Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատա¬րա¬նի դատա¬կան ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պարտադիր են դատա¬րանի համար նույնանման փաստական հանգամանքներով գործի քննության ժամա¬նակ։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկ¬տեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխա¬նատ¬վությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պատիժ նշա¬նակելիս Դա¬տա¬րանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգամանքներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։ Որպես ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղ¬մաց¬նող հանգամանքներ` Դատարանը հաշվի է առ¬նում ակնեղծորեն զղջալն ու իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը, որպես անձը դրականորեն բնու¬թագրող տվյալներ` նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին որդու` 1994թ. օգոստոսի 12-ին ծնված Կարեն Գագիկի Ավետիսյանի առկայությունը։ Անդրադառնալով մեղադրական ճառում ներկայացված` հանցագործությամբ ծանր հետևանք¬ներ պատճառելը ( նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով) որպես ամբա¬ստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգա¬մանք դի¬տար¬կելու վերաբերյալ մեղադրողի միջնորդությանը` Դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` եթե նույն հոդվածի 1-ին մասում սպառիչ կերպով թվարկված որևէ հանգամանք ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի հա¬մա¬պատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, այն չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգա¬մանք։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության (հանցակազմի) օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատ¬կանիշ է հանրորեն վտանգավոր հետևանքի` պարտապանին խոշոր վնաս պատ¬ճառելու, ինչպես նաև արարքների և այդ հետևանքի միջև պատճառական կապի առկայությունը, այսինքն` տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի հանցավոր արարքի հետևանքով 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնասի պատճառումը որպես պարտադիր հատկանիշ ներառված է նրան մեղսագրված արարքի հանցակազմի մեջ և կրկին որպես պատասխա¬նատ¬վութ¬յունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք գնահատվել չի կարող։ Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվություն ու պատիժը ծանրացնող այլ հան¬գա¬մանք¬ներ ևս Դատարանը չարձանագրեց։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաստանյալ Գ.Ավե¬տիս¬յանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտրության և այն կրելու անհրա¬ժեշտության հարցին` Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի պատժամասը` բացար¬ձա¬կ որոշակի է, այսինքն` նախատեսում է պատիժ բացառա¬պես ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման են ենթակա այն կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կի¬րա¬ռման), ինչպես նաև տվյալ հոդվածով նախա¬տես¬ված ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու(ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման) հարցերը։ Հաշվի առնելով ամբասատանյալ Գ.Ավետիսյանի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասի չափը, այն թեկուզ մասամբ չվերականգնելու հանգամանքը` Դատա¬րանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ տվյալ հոդվածով նախատեսված ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժա¬տեսակ նշա¬նակելու, ինչպես նաև նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են. ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշա¬նա¬կել պա¬տիժ ազատազրկման ձևով, ինչն ար¬դա¬րացի, անհրաժեշտ ու բավա¬րար է նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կանխելու համար։ Դատարանի համոզմամբ ամ¬բաս¬տանյալ Գ.Ավետիսյանի պատաս¬խա¬նատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք¬ները, անձը դրա¬կանորեն բնութագրող տվյալներն անհրաժեշտ է հաշվի առնել տվյալ հոդվածով նախատեսված պատժատեսակի` ազատազրկման սահմաններում նրա նկատմամբ պատ¬ժաչափ սահմանելիս։ Քննարկելով ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խա¬¬¬փանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ընտրված չհեռանալու մասին ստո¬րագ¬րությունը փոփոխելու կամ վերաց¬նելու հիմ¬քերը բացա¬կա¬յում են` մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դա¬տավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների տնօրին¬ման, դատական ծախսերի, գույ¬քի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին։ Վերոնշյալի կապակցությամբ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան։ Անդրադառնալով մեղադրողի ներկայացրած 494.201.458 (չորս հարյուր ինսունչորս միլիոն երկու հարյուր մեկ հազար չորս հարյուր հիսունութ) ՀՀ դրամի քաղաքացիական հայցի լուծման խնդրին` Դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է և ապացուցված, ենթակա է բավարարման ամբողջությամբ, և այդ գումարը, որպես հանցա¬գոր¬ծութ¬յամբ պետությանն անմիջականորեն պատ¬ճառված գույքային վնաս, անհրաժեշտ է բռնա¬գանձել Գագիկ Ավետիսյանից։ Դատարանը գտնում է նաև, որ որպես դատական ծախս` ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիս¬յանից հօգուտ պետական բյուջեի պետք է բռնա¬գանձել վերջինիս պաշտպանի միջնոր¬դությամբ նշա¬նակված և կատարված լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակացության ծախսը` 82.440 (ութսուներկու հազար չորս հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ գումարը։ Ինչ վերաբերում է 2011թ. նոյեմբերի 24-ի թիվ 11-0992 դատահաշվապահական (սկզբնական) փորձաքննության կատարման ծախսն ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանից բռնա¬գան¬ձելուն, ապա թեև ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանը դատաքննության ընթացքում այն ևս ըն¬դունեց, սակայն քրեական գործի նյութերում բացակայում են դատական այդ ծախսի չափն հիմ¬նավորող որևէ ապացույց, ուստի այն վերջինիցս բռնագանձելու բավարար հիմք և փաստարկ չէ։ Անդրադառնալով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի գույքի նկատ¬¬¬մամբ արգելանք կիրառելու խնդրին` Դատարանը փաստում է, որ դեռևս մինչդատական վարույթի ընթացքում նախաքննական մարմինը պարզել էր, որ «Շին Կամե¬լոտ» ՍՊ ընկերութ¬յան հիմնադիր և միաժամանակ տնօրեն, սույն գործով ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիս¬յանի անվամբ սեփականության իրավունքով հաշվառ¬ված է անշարժ գույք` Երևա¬նի Ս.Սարգսյան փողոցի 130 տունը, Երևանի Լազոյի փողոցի 4-րդ շենքի 11-րդ բնակարանը, Կոտայքի մարզի Արզական համայնքի Բջնիի խճուղի 3-րդ փակուղու 1/1 տնամերձը և նույն համայնքի 2-րդ փողոցի թիվ 36 տունը, այգետ¬նակը, կից շինությունը, սակայն դրանց վրա քրեադատավարական օրենքով նախատեսված կարգով արգելանք չէր կիրառել։ Սույն դատավճիռը կայացնելիս Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանին պատկանող այդ անշարժ գույքերի նկատմամբ անհրաժեշտ է կիրառել արգելանք` պետութ¬յանը պատճառված գույ¬քային վնասի և դա¬տական ծախսերի լրիվ բռնագան¬ձումն ապահովելու նպատակով։ Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ամբաս¬տանյալի անձը բնու¬թագրող տվյալները, այդ թվում` պատաս¬խանատ¬վութ¬յունն ու պա¬տիժը մեղ¬մաց¬նող հան¬գա¬մանք¬ները, պատաս¬խանատ¬վութ¬յունն ու պա¬տիժը ծանրացնող հան¬գամանքների բացակայութ¬յունը, հաշ¬վի առ¬նե¬լով նրան մեղսագրվող հանցագոր¬ծութ¬յան բնույթն ու հանրութ¬յան հա¬մար վտան¬գա¬¬¬վո¬րութ¬յան աստի¬ճանը, ղեկա¬վար¬վելով ՀՀ քրեական դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 367-373-րդ հոդված¬ներով՝ Դատա¬րանը Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝ Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ազա¬տազրկում 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, պատժի կրման սկիզբն հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ Մեղադրողի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը բա¬վա¬¬րարել ամբողջությամբ` 494.201.458 (չորս հարյուր իննսունչորս միլիոն երկու հարյուր մեկ հազար չորս հարյուր հիսունութ) ՀՀ դրամի չափով, այն, որպես հանցա¬գոր¬ծութ¬յամբ պետությանն անմիջականորեն պատճառված գույքային վնաս, բռնա¬գանձել Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանից։ Որպես դատական ծախս` Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնա¬գանձել 82.440 (ութսուներկու հազար չորս հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ գումար։ Գագիկ Ավետիսյանին սեփականության իրավունքով պատկանող անշարժ գույքերի` Երևա¬նի Ս.Սարգսյան փողոցի 130 տան, Երևանի Լազոյի փողոցի 4-րդ շենքի 11-րդ բնակարանի, Կոտայքի մարզի Արզական համայնքի Բջնիի խճուղի 3-րդ փակուղու 1/1 տնամերձի և նույն համայնքի 2-րդ փողոցի թիվ 36 տան, այգետ¬նակի, կից շինության նկատմամբ կիրառել արգելանք` պետութ¬յանը պատ¬ճառված գույքային վնասի և դա¬տական ծախսերի լրիվ բռնագան¬ձումն ապահովելու նպա¬տա¬կով։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դատարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 18-09-2012 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 22-10-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 244, 280, 94, 122, 42 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 22-10-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 244, 280, 94, 122, 42 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-28535 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 23-10-2012 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 01-03-2013 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 05-03-2013 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 09-04-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 244,280,94,122,154 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 09-04-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 244,280,94,122,154 |
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0050/01/12
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 12-10-2012 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 12-10-2012 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Նիկոլայ |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գագիկ Ավետիսյան Ամբողջությամբ բեկանել և փոփոխել պատժի մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` թիվ ԵԿԴ/0050/01/12 քրեական գործով 18.09.2012թ. կայացրած դատավճիռը և ՀՀ քր.օր-ի 193 հոդվածով ամբաստանյալ Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով 3 /երեք/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով պատիժը փոփոխել և նշանակել ավելի մեղմ պատիժ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 15-10-2012 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 23-10-2012 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | չկա |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 24-10-2012 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 06-11-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-11-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 27-11-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-12-2012 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 04-12-2012 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ գործ թիվ ԵԿԴ/0050/01/12 նախագահող դատավոր` Ա.Վարդանյան ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ` նախագահող դատավոր` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ դատավորներ` Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ քարտուղարությամբ` Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ մասնակցությամբ` դիմող` պաշտպան Ն.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ մեղադրող Կ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ ամբաստանյալ Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ 2012 թվականի դեկտեմբերի 04-ին Երևան քաղաքում դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պաշտպան Ն. Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ հետաքննության վարչության 1-ին բաժնի հետաքննիչ Ռ.Սարգսյանի 2010 թվականի օգոստոսի 05- որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 83165010 քրեական գործը և ուղարկվել` ՊԵԿ քննչական վարչություն:/քրեական գործ, հատոր 1 էջ 39-40/ 2. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության քննիչ Ռ.Մկրտչյանի 2010 թվականի օգոստոսի 09-ի որոշմամբ թիվ 83165010 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: /քրեական գործ, հատոր 1 էջ 45/ 3. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության քննիչ Ռ.Մկրտչյանի 2012 թվականի մարտի 19-ի որոշմամբ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել, քրեական գործի մասը կարճվել է` վերջինիս կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը, հաշվարկված տույժերն ու տուգանքները հատուցելու հիմքով։/քրեական գործ, հատոր 3 էջ 72-73/ 4. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ քննչական վարչության քննիչ Ռ.Մկրտչյանի 2012 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ Գ.Ավետիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով: /քրեական գործ, հատոր 3 էջ 74/ 5. Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ մեղադրյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին: /քրեական գործ, հատոր 3 էջ 81/ 6. 2012 թվականի ապրիլի 02-ին թիվ 83165010 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն թվականի ապրիլի 04-ին: /քրեական գործ, հատոր 4 էջ 1/ 7. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Վարդանյանի 2012 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ թիվ 83165010 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի ապրիլի 23-ին նշանակվել` դատաքննության: /քրեական գործ, հատոր 4 էջ 4, 6/ 8.Դատաքննության փուլում` 2012թ. օգոստոսի 20-ին մեղադրող Կ.Կարապետյանը` ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածով` որոշում է կայացրել ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին` հիմք ընդունելով դատաքննության ընթացքում նշանակված լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակացությամբ հաստատված գումարի` 494.201.458 ՀՀ դրամի չափը (նվազել է 1.009.030 ՀՀ դրամով)։ /քրեական գործ, հատոր 5 էջ 13-14/ 9. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճռով Գ.Ավետիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ ազատազրկում երեք տարի վեց ամիս ժամկետով: Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ Մեղադրողի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը բավարարվել է ամբողջությամբ` 494.201.458 ՀՀ դրամի չափով, այն, որպես հանցագործությամբ պետությանն անմիջականորեն պատճառված գույքային վնաս` բռնագանձվել է Գ.Ավետիսյանից։ Որպես դատական ծախս` Գ.Ավետիսյանից հօգուտ պետ.բյուջեի բռնագանձվել է 82.440 ՀՀ դրամ գումար։ Գ.Ավետիսյանին սեփականության իրավունքով պատկանող անշարժ գույքերի` Երևանի Ս.Սարգսյան փողոցի 130 տան, Երևանի Լազոյի փողոցի 4-րդ շենքի 11-րդ բնակարանի, Կոտայքի մարզի Արզական համայնքի Բջնիի խճուղի 3-րդ փակուղու 1/1 տնամերձի և նույն համայնքի 2-րդ փողոցի թիվ 36 տան, այգետնակի, կից շինության նկատմամբ կիրառվել է արգելանք` պետությանը պատճառված գույքային վնասի և դատական ծախսերի լրիվ բռնագանձումն ապահովելու նպատակով։/քրեական գործ հատոր 5 էջ 27-32/ 10. Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պաշտպան Ն.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, և քրեական գործը նշանակվել` դատական քննության վճռաբեկության կանոններով: Գործի փաստական հանգամանքները 11. Նախաքննական մարմնի կողմից Գ.Ավետիսյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, 2004թ. փետրվարից մինչև 2009թ. սեպտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում համապատասխան լիցենզիայի հիման վրա իրականացրել է կապիտալ շինարարական աշխատանքներ։ 2010թ. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրել է մինչև 2009թ. նոյեմբերի 22-ին իրականացրած գործունեության վերաբերյալ օրենքով նախատեսված հաշվարկներ ու հաշվետվություններ, դրանցում արտացոլել է պետական բյուջե վճարման ենթակա ավելացված արժեքի հարկի գծով` 300.702.622 դրամ, շահութահարկի գծով` 181.400.420 դրամ, եկամտահարկի գծով` 3.273.209 ՀՀ դրամ, սոցիալական ապահովագրության վճար` 9.834.237 դրամ գումար, որոնց վրա հաշվարկվել են տույժեր և տուգանքներ` 300.868.733 դրամ։ Ընկերության տնօրեն Գ.Ավետիսյանը, հնարավորություն ունենալով վճարելու պարտատիրոջ` պետության հանդեպ առաջացած վերը նշված հարկային պարտավորության գումարները, սեփական շահերից ելնելով, դրանք չի վճարել, ինչի հետևանքով ստեղծել է կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ և պետությանը պատճառել է խոշոր չափի` 796.079.221 ՀՀ դրամի վնաս։/քրեական գործ, հատոր 5 էջ 27-32/ 12. 2012թ. օգոստոսի 20-ին մեղադրողը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 309.1-րդ հոդվածով, որոշում է կայացրել ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին` հիմք ընդունելով դատաքննության ընթացքում նշանակված լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննության 2012թ. հունիսի 26-ի թիվ 12-1745 եզրակացությամբ հաստատված գումարի` 494.201.458 ՀՀ դրամի չափը (նվազել է 1.009.030 ՀՀ դրամով)։ Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել հետևյալը. <<Գագիկ Ավետիսյանը, հանդիսանալով «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության հիմնադիր և միաժամանակ տնօրեն, 2004թ. փետրվարից մինչև 2009թ. սեպտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում համապատասխան թույլտվությամբ իրականացրել է կապիտալ շինարարական աշխատանքներ։ Անվճարունակության արհեստական հատկանիշներ ստեղծելու դիտավորությամբ Գ.Ավետիսյանը ընկերությունում կատարել է դրան նպաստող հաշվառում և հաշվապահական ձևակերպումներ, որի միջոցով 2010թ. առաջին եռամսյակում ՀՀ Կառավարությանն առընթեր Պետական եկամուտների կոմիտեի Կենտրոնի հարկային տեսչություն ներկայացրել է ընկերության մինչև 2009թ. նոյեմբերի 22-ը իրականացրած գործունեության վերաբերյալ հաշվարկներ ու հաշվետվություններ, դրանցում արտացոլել է պետական բյուջե վճարման ենթակա ավելացված արժեքի հարկի գծով` 300.480.622 դրամ, շահութահարկի գծով` 181.061.700 դրամ, եկամտահարկի գծով` 3.139.429 ՀՀ դրամ, սոցիալական ապահովագրության վճար` 9.519.707 դրամ գումարներ, որոնց ոչ լրիվ վճարման կապակցությամբ հաշվարկվել են 265.628.821 ՀՀ դրամի տույժեր և 34.241.330 ՀՀ դրամի տուգանքներ։ Տնօրեն Գ.Ավետիսյանը, հնարավորություն ունենալով մինչև ղեկավարած ընկերության սնանկ ճանաչվելը վճարելու պարտատիրոջ` պետության հանդեպ առաջացած վերը նշված հարկային պարտավորությունները` 494.201.458 ՀՀ դրամ գումարը, ինչպես նաև տույժերն ու տուգանքները, սեփական շահերից ելնելով, դրանք չի վճարել և նախնական հանցավոր դիտավորությունը մինչև վերջ հասցնելով` ստեղծել է կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ և զուգահեռաբար պետական բյուջե վճարման ենթակա ակտիվները` գումարները և այլ գույքը, ծախսել է իր կարիքների համար։ Գ.Ավետիսյանի հանցավոր այդ արարքների հետևանքով ՀՀ ԱՆ Դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության հայցապահանջը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ ընդհանուր իրավասության դատարանը 2011թ. հունվարի 19-ին բավարարել և «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերությանը ճանաչել է սնանկ, իսկ պետությանը պատճառվել է խոշոր չափի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս>>։/քրեական գործ, հատոր 5 էջ 27-32/ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում. 13. Դիմող` ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պաշտպան Ն.Հակոբյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով քրեական գործի նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները` հայտնել է, որ Դատարանը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները ոչ ճիշտ մեկնաբանելու և կիրառելու պատճառով թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա, կայացրել է անարդարացի, ակնհայտ խիստ դատավճիռ: Դատարանն արձանագրելով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես` անկեղծորեն զղջալն ու իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը, որպես անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ` նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին որդու` 1994թ. օգոստոսի 12-ին ծնված Կ.Ավետիսյանի առկայությունը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում կայացրել է ակնհայտ խիստ դատավճիռ: Առաջին ատյանի դատարանը` դատավճռի պատճառաբանական մասում հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 48-րդ հոդվածներին, կոնկրետ չի պատճառաբանել, թե կա արդյոք հասարակական շահ, համապատասխան ու բավարար պատճառ, որն արդարացնում է նահանջն իր պաշտպանյալի ազատության իրավունքի հարգանքից, ապահովում է պատժի նշանակմամբ հետապնդվող նպատակի իրավաչափությունը, առկա է այդյոքն ման խիստ պատժի սոցիալական հիմնավորված պահանջը, թե որն է Գ.Ավետիսյանին հասարակությունից մեկուսացնելու անհրաժեշտությունը, թե որոնք են առավել մեղմ պատժի նշանակմամբ նրա ուղղվելուն խոչընդոտող հանգամանքները: Շարադրված հոդվածների վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից, որն ամրացրած է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածում։ (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 48-րդ հոդվածների վերաբերյալ Վճաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07. ՎԲ-192/07. ՎԲ-201/07. ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում)։ Առաջին ատյանի դատարանը` իր կողմից հաստատված հանգամանքներից ելնելով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն պարտավոր էր նշանակել արդարացի պատիժ, հաշվի առնելով առկա բացառիկ հանգամանքները` Գ.Ավետիսյանի կողմից` կատարված հանցանքը բացահայտելուն ուղղված գործողությունները, նրա իսկ ցուցմունքների արդյունքում ստուգումներ, ապա նաև` փորձաքննություններ նշանակելը, ընտանիքի միակ կերակրող լինելը, նախկինում պետության հանդեպ իր հարկային պարտավորությունները ժամանակին և պատշաճ կատարելը: Դիմողը հղում է կատարել Վճռաբեկ դատարանի` 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշման դրույթների վրա` նշելով, որ Դատարանի կողմից ամբաստանյալ ԳԱվետիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով երեք տարի 6 ամիս ժամկետով նշանակված ակնհայտ խիստ պատիժը ոչ թե նպատակ է հետապնդում իրավաչափորեն ապահովելու քրեական օրենսդրության խնդիրները, քրեական օրենսդրության, պատժի նշանակման սկզբունքների, պատիժի նպատակների իրացումը, այլ հանդիսանում է լոկ պետական հարկադրանքի ինքնանպատակ միջոց: Գտել է, որ նշանակված անարդարացի և ակնհայտ խիստ պատիժը կարող է ծանր հետևանքներ առաջացնել ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ նրա ընտանիքի և նրա խնամքին գտնվող երեխայի համար: 14. Դիմողը խնդրել է ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճիռը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով ամբաստանյալ Գ. Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով երեք տարի վեց ամիս ժամկետով պատիժը փոփոխել և նշանակել ավելի մեղմ պատիժ: Վերաքննիչ բողոքի պատասխանը. 15. Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան է ներկայացրել մեղադրող Կ.Կարապետյանը` գտնելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված պատժաչափը ավելի մեղմ պատժով փոխարինելու վերաբերյալ պաշտպան Ն.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման: Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակ ընտրելիս, պատժաչափ նշանակելիս, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս դատարանը հաշվի է առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները: Դատարանը վկայակոչել է նաև նույն օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի դրույթները: Պետության հանդեպ ունեցած հարկերը վճարելու հնարավորություն ունենալով հանդերձ` Գ.Ավետիսյանի կողմից դիտավորությամբ առանձնապես խոշոր չափերի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս պատճառելը պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է, քանի որ ֆինանսական ճգնաժամի ներկա պայմաններում պետական բյուջեի հավաքագրումը երկրի տնտեսության կայունության, սոցիալական և պաշտպանական խնդիրների լուծման առումով ունի ստրատեգիական կարևոր նշանակություն և գտնվում է պետական մարմինների ուշադրության կենտրոնում, իսկ նշված աննախադեպ չափերի վնաս պատճառելու հանգամանքը մեր երկրի համար առաջացրել է ծանր հետևանքներ: 16. Պաշտպան Ն.Հակոբյանը պնդեց բողոքը և խնդրեց այն բավարարել: Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանը միացավ պաշտպանին: Մեղադրող Կ.Կարապետյանը` ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքի պատասխանը` առարկեց բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանական կողմի ելույթները և մեղադրող Կ.Կարապետյանի` վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ. 17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>: Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>>: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`… 6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար. 7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ. 8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>: 18. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: 19. Առաջին ատյանի դատարանը 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճռում` <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> բաժնում արձանագրել է. <<…Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանը` հանդիսանալով «Շին Կամելոտ» ՍՊ ընկերության տնօրեն, սեփական շահերից ելնելով կանխամտածված կերպով, արհեստականորեն ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ` պետությանը պատճառելով խոշոր չափի` 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնաս, այսինքն, կատարել է հանցավոր արարք, որն համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` վերջինս քրեական պատասխանատվության և պատժի է ենթակա այդ հոդվածով։ Ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակ ընտրելիս, պատժաչափ նշանակելիս, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Օրենքի և դատարանի առջև հավասարության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգամանքներով գործի քննության ժամանակ։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը, Ա.Պապիկյանի վերաբերյալ 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-149/07 գործով մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նորմը, նշել է, որ այն Դատարանին օժտել է անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման լայն հայեցողությամբ, քանի որ պատիժ նշանակելիս Դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այնպիսի հանգամանքներ, որոնք նույն հոդվածի առաջին մասում նշված չեն։ Որպես ամբաստանյալ Գագիկ Ավետիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` Դատարանը հաշվի է առնում ակնեղծորեն զղջալն ու իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, բնակության վայրում դրականորեն բնութագրվելը, որպես անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ` նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին որդու` 1994թ. օգոստոսի 12-ին ծնված Կարեն Գագիկի Ավետիսյանի առկայությունը։ Անդրադառնալով մեղադրական ճառում ներկայացված` հանցագործությամբ ծանր հետևանքներ պատճառելը ( նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով) որպես ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դիտարկելու վերաբերյալ մեղադրողի միջնորդությանը` Դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` եթե նույն հոդվածի 1-ին մասում սպառիչ կերպով թվարկված որևէ հանգամանք ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, այն չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության (հանցակազմի) օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանրորեն վտանգավոր հետևանքի` պարտապանին խոշոր վնաս պատճառելու, ինչպես նաև արարքների և այդ հետևանքի միջև պատճառական կապի առկայությունը, այսինքն` տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի հանցավոր արարքի հետևանքով 494.201.458 ՀՀ դրամի գույքային վնասի պատճառումը որպես պարտադիր հատկանիշ ներառված է նրան մեղսագրված արարքի հանցակազմի մեջ և կրկին որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք գնահատվել չի կարող։ Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվություն ու պատիժը ծանրացնող այլ հանգամանքներ ևս Դատարանը չարձանագրեց։ Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունով անդրադառնալով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի ընտրության և այն կրելու անհրաժեշտության հարցին` Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի պատժամասը` բացարձակ որոշակի է, այսինքն` նախատեսում է պատիժ բացառապես ազատազրկման ձևով, հետևաբար` սույն գործով քննարկման են ենթակա այն կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման), ինչպես նաև տվյալ հոդվածով նախատեսված ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու(ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման) հարցերը։ Հաշվի առնելով ամբասատանյալ Գ.Ավետիսյանի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասի չափը, այն թեկուզ մասամբ չվերականգնելու հանգամանքը` Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ տվյալ հոդվածով նախատեսված ազատազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու, ինչպես նաև նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են. ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով, ինչն արդարացի, անհրաժեշտ ու բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Դատարանի համոզմամբ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներն անհրաժեշտ է հաշվի առնել տվյալ հոդվածով նախատեսված պատժատեսակի` ազատազրկման սահմաններում նրա նկատմամբ պատժաչափ սահմանելիս…>>: /քրեական գործ, հատոր 5 էջ 27-32/ 20. Որոշման 18-րդ կետում նշված հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հովածով մեղադրվող ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատության է ենթարկել ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը և հետևանքները, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող` այդ թվում վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ նա` ակնեղծորեն զղջացել է կատարածի համար ու իրեն լիովին մեղավոր ճանաչել, բնութագրվում է դրականորեն, նախկինում դատապարտված չի եղել, խնամքին է գտնվում 1994թ. օգոստոսի 12-ին ծնված որդին, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` վերջինիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ: Առաջին ատյանի դատարանը` ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ պատժատեսակ և պատժաչափ որոշելիս` բացի վերոնշյալը, հաշվի է առել նաև պատճառված գույքային վնասի չափը, այն~ թեկուզև մասամբ վերականգնված չլինելու հանգամանքը: 21. Վերաքննիչ դատարանը ևս` Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները հիմնավոր է համարում և Գտնում է, որ տույժ. տուգանքներով տետությանը պատճառվել է մոտ 800 մլն ՀՀ դրամ նյութական վնաս, որից նաև Վերաքննիչ դատարանում` բողոքի քննարկման ժամանակ, րնայած ամբաստանյալի հավաստիացումներին` ոչ մի գումար չի վերականգնվել: Վերաքննիչ բողոքում բերած հանգամանքները Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի առնելով` ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակել է համաչափ և արդարացի պատիժ: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի 1-ին մասով Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը համապատասխանում է կատարած հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, նրա անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել պատժի նպատակները` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանի` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի անհամաչափության մասին վերաքննիչ բողոքի պահանջը բավարարվել չի կարող: 22. Ամբաստանյալի պաշտպան Ն.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը հիմնավոր չէ և այն պետք է մերժել: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան ու նրա վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճիռը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ նրա պաշտպան Ն. Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել: 2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-12-2012 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 08-01-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 244, 280, 94, 122, 120 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 08-01-2013 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 244, 280, 94, 122, 120 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-32/13 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 15-01-2013 |
|---|
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0050/01/12
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 27-12-2012 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Նիկոլայ |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | ամբաստանյալ` Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյան |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է վճռաբեկ դատարան
| Գործի առաքման ամսաթիվը | 08-01-2013 |
|---|---|
| Գրության համարը | Ե-32 |
| Գործի ստացման ամսաթիվը | 15-01-2013 |
| Քրեական գործի հատորներ /փաստաթղթեր/ | 5 հատոր |
| Գործի համարը | ԵԿԴ/0050/01/12 |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Պատասխանատվության ենթարկվածների թիվը | 1 |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 15-01-2013 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Համլետ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
Բողոքը վերադարձվել է որոշումով
| Ամսաթիվ | 14-02-2013 |
|---|---|
| Որոշման բովանդակությունը | ԵԿԴ/0050/01/12 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԵՐԱԴԱՐՁՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 14 փետրվարի 2013 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 4-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պաշտպան Ն.Հակոբյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճռով Գագիկ Ավետիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Վճռվել է Գ.Ավետիսյանից հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձել 494.201.458 ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս, և 82.440 ՀՀ դրամ` որպես դատական ծախս: Ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պաշտպան Ն.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2012 թվականի դեկտեմբերի 4-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է, Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճիռը` թողել օրինական ուժի մեջ: Վերոգրյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պաշտպան Ն.Հակոբյանը` խնդրելով պատժի մասով բեկանել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ի դատավճիռը, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը փոփոխել և նշանակել ավելի մեղմ պատիժ: Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 3-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար, և վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ է տրված առերևույթ դատական սխալ, որը կարող է առաջացնել կամ առաջացրել է ծանր հետևանքներ: Բողոքի հեղինակը, մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների վկայակոչմամբ նշել է, որ վերոգրյալ նորմերի ոչ ճիշտ մեկնաբանման և կիրառման արդյունքում թույլ է տրվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա՝ Գ.Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակվել է անարդարացի, ակնհայտ խիստ պատիժ: Վերլուծելով բողոքի փաստարկները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ դրանք բավարար չեն եզրահանգելու, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար: Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքը հիմնավորված չէ: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ բողոքաբերի փաստարկները բավարար չեն եզրահանգելու, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 406-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված` գործի ելքի վրա ազդած դատական սխալ` նյութական կամ դատավարական իրավունքի խախտում, որը կարող է առաջացնել կամ առաջացրել է ծանր հետևանք: Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով նախատեսված հիմքը նույնպես հիմնավորված չէ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վերադարձվում է, եթե այն չի համապատասխանում նույն օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջներին, ուստի ներկայացված բողոքը ենթակա է վերադարձման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Գագիկ Գուրգենի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի դեկտեմբերի 4-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի պաշտպան Ն.Հակոբյանի վճռաբեկ բողոքը վերադարձնել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող` Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 22-02-2013 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 27-02-2013 |
|---|---|
| Դատարան | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ |
| Այլ նշումներ | 5 հատոր` 244, 280, 94, 122, 138 թերթ: |