ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԿԴ/0043/01/12
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների ընդհանուրիրավասության
դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի
կազմը նախագահող դատավոր` Գ.Պողոսյան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

07 դեկտեմբերի 2012թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբª Ռ.Դավոյանի
Գ.Հախնազարյանի

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Հ.Էյրամջյանի
տուժող` Ն.Բադալյանի
տուժողի ներկայացուցիչ` Լ.Ավագյանի

դռնբաց դատական նիստում տուժող Ն.Բադալյանի ներկայացուցիչ Լ.Ավագյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. սեպտեմբերի 14-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մարիամ Սամվելի Մարտիրոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 13103412 քրեական գործը հարուցվել է 30.01.2012թ. ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Պետրոսյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:
2. Նախաքննության մարմնի 15.03.2012թ. որոշմամբ Մ.Մարտիրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
3. Նախաքննության մարմնի 2012թ. մարտի 16-ի որոշմամբ Մ.Մարտիրոսյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
4. 29.03.2012թ. Մ.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
5. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Գ.Պողոսյանի 2012թ. մարտի 30-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մարիամ Սամվելի Մարտիրոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ընդունվել է վարույթ, իսկ 06.04.2012թ. որոշմամբ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
6. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. սեպտեմբերի 14-ի դատավճռով ամբաստանյալ Մ.Մարտիրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և դատապարտվել է ազատազրկման 3/երեք/ տարի ժամկետով: <<ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 1-ին ենթակետի կիրառմամբ վերջինս ազատվել է պատժից:
Մ.Մարտիրոսյանից հօգուտ Նունե Բադալյանի որոշվել է բռնագանձել 2.424.500 /երկու միլիոն չորս հարյուր քսանչորս հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում:
7.Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 15.10.2012թ. վերաքննիչ բողոք է բերել տուժող Ն.Բադալյանի ներկայացուցիչ Լ.Ավագյանը:

Գործի փաստական հանգամանքները.
8. Մ.Մարտիրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել այն բանի համար, որ 2011թ. ապրիլ ամսվա ընթացքում չարաշահելով Նունե Համլետի Բադալյանի վստահությունը, խարդախությամբ հափշտակել է վերջինիս պատկանող խոշոր չափի` 2.380.000 ՀՀ դրամին համարժեք 6.500 ԱՄՆ դոլար գումարը:
Այսպես, Մ.Մարտիրոսյանը, 2011թ. փետրվար ամսին տեղեկանալով, որ Նունե Համլետի Բադալյանը ցանկանում է որդուն` 28.06.1990թ. ծնված, Գևորգ Արթուրի Բակունցին, ՀՀ զինված ուժերում ծառայություն անցնելու համար Երևան քաղաքի մոտակայքում տեղակայված զորամասում տեղավորել, նպատակադրվել է հիշյալ պատրվակով Ն.Բադալյանի գումարները հափշտակել:
Մ.Մարտիրոսյանը Ն.Բադալյանին հավաստիացրել է, թե իբր իր ծանոթների միջոցով կարող է լուծել Գ.Բակունցին զինվորական ծառայությունից ազատելու հարցը, ինչի համար նրանից պահանջել է 6.500 ԱՄՆ դոլար: Ն.Բադալյանը համաձայնվել է, որից հետո Մ.Մարտիրոսյանը 2011թ. ապրիլ ամսվա ընթացքում Երևան քաղաքի Տերյան փողոցում և Մաշտոցի պողոտայում մաս-մաս ստացել և խարդախությամբ հափշտակել է Ն.Բադալյանին պատկանող խոշոր չափի` 2.424.500 ՀՀ դրամին համարժեք 6.500 ԱՄՆ դոլար գումարը:

Վերաքննիչ բողոքի համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
9. Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Մ.Մարտիրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը` բնութագրվում է դրական, 28.11.2011թ. նույնպես դատապարտվել է խարդախություն կատարելու համար, որպես պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք է դիտել այն, որ համաձայնվել է մեղադրանքի հետ և զղջացել կատարած հանցանքի համար, խնամքին ունի 4 անձ, որոնցից 3-ը մինչև 14 տարեկան երեխաներ են:
10. Դատարանն ամբաստանյալ Մ.Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
11. Դատարանը հաստատված համարելով այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը չի հատուցել կամ այլ կերպ չի հարթել տուժողին պատճառած վնասը, գտել է, որ ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ Աժ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման կիրառմամբ նրա վերաբերյալ սույն քրեական գործի վարույթը չի կարող կարճվել, սակայն որևէ կերպ չի պատճառաբանել, թե հիշատակված որոշման, որ դրույթով ղեկավարվելով է հանգել նշված հետևությանը։
Դատարանն իրազեկված է, որ ամբաստանյալը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության աոաջին ատյանի դատարանի 28.11.2011թ. դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հողվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով դատապարտվել է ազատազրկման 4 տարի ժամկետով, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 03.02.2012թ. որոշմամբ դատավճիռը պատժի մասով փոփոխվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Մ.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 3 տարի ժամկետով։ Դատարանին ներկայացված ամբաստանյալի վերաբերյալ 03.02.2012թ. կայացված վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ հաստատված է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը չի հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը։ Այսպես, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրելով, որ պատճառված նյութական վնասը Մ.Մարտիրոսյանի կողմից չի վերականգնվել, սահմանելով նյութական վնասի չափը, առանց քննության է թողել Ա.Պետրոսյանի և Ա.Միսկարյանի կողմից հարուցված քաղաքացիական հայցերը, միաժամանակ հաստատված համարելով նյութական վնասի հատուցված չլինելու հանգամանքը։ Այսպիսով, թիվ ԵԿԴ/0174/01/11 քրեական գործով կայացված դատական ակտերով, արդեն իսկ հաստատված է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Մ.Մարտիրոսյանը չի հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը, ինչի պայմաններում բողոք բերած անձը գտնում է, որ սույն քրեական գործով համաներում կիրառելը հակասում է ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ Աժ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետին, նշված դրույթի կիրառման պայմաններում դատարանի կողմից ամբաստանյալին պատժից ազատելու վերաբերյալ դատական ակտ չէր կայացվի, հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալի կողմից դատարանին չի ներկայացվել որևէ ապացույց թիվ ԵԿԴ/0174/01/11 քրեական գործով պատճառված նյութական վնասը հատուցելու վերաբերյալ։
Դատարանի կողմից չի կիրառվել նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ կետի 2-րդ պարբերության դրույթն առ այն, որ սույն հոդվածի աոաջին մասի 13-րդ կետում նշված հիմքով գործի հարուցման մերժում, վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե չի հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել պատճառված վնասը, կամ առկա է վեճ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ։ Այս դեպքում ևս գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով։ <<ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին> ՀՀ Աժ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 1-ին ենթակետի կիրառմամբ դատարանը Մարիամ Մարտիրոսյանին ազատել է պատժից, ինչը միանշանակ նույնացվում է քրեական հետապնդում չիրականացնելու հետ, քանի որ պատժից ազատելու դեպքում Մ.Մարտիրոսյանի նկատմամբ փաստացի դադարում է քրեական հետապնդումը, ինչը հիշատակված իրավանորմի հիմքով ենթակա չէր դադարեցման։
Ի հակասումն վերոգրյալ իրավական նորմերի դատարանի կողմից բողոքարկվող դատավճռով կիրառվել է <<ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Աժ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 1-ին ենթակետը, ինչը թե՛ սույն գործով և թե՛ նախորդ քրեական գործով, որի շրջանակներում Մ.Մարտիրոսյանը կրկին ներգրավված էր որպես ամբաստանյալ՝ պատճառված նյութական վնասը չհատուցելու պայմաններում կիրառելի չէր։
Վերոգրյալի վերլուծության հիմքով բողոք բերած անձը գտնում է, որ բողոքարկվող դատավճռով թե Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին ՀՀ Աժ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետի և թե ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ կետի 2-րդ պարբերության կիրառման դեպքում դատարանն ամբաստանյալի համար կրկին անգամ չէր ստեղծի քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու հնարավորություն, ինչի արդյունքում ստացվում է, որ ամբաստանյալը փաստացի անպատժելի է, նրան թվով 3 անգամ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասի 2-րդ կետի, 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րղ կետով և 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքի սահմաներում չի հարթվել պատճառված նյութական վնասը և առկա է վեճ, ավելին, օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտ, որով հաստատված է պատճառված նյութական վնասը չհատուցելու հանգամանքը, փաստացի ունի պատիժ չկրելու և անպատժելիության մթնոլորտում հետագայում նույն գործելակերպով առաջնորդվելու ավելի քան իրական հնարավորություն։
12. Ելնելով վերը շարադրվածից, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-381-րդ հողվածներով, բողոք բերած անձը խնդրում է վարույթ ընդունել վերաքննիչ բողոքը, բեկանել և փոփոխել/վերացնել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /նախագահությամբ՝ Գ. Պողոսյան/ կողմից 14.09.2012թ. թիվ ԵԿԴ/0043/01/12 քրեական գործով կայացված դատավճռի վճռեց մասի 2-րդ պարբերությունն ամբողջությամբ՝ այն է <<ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Աժ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 1-ին ենթակետի կիրառմամբ Մարիամ Սամվելի Մարտիրոսյանին պատժից ազատելու մասով։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ այն բավարարելու, իսկ դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
13. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետի համաձայն`
<<Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե ընդունվել է համաներման ակտ>>:
Նույն հոդվածի 6-րդ մասի 2-րդ պարբերությունում ամրագրված է, որ <<սույն հոդվածի առաջին մասի 13-րդ կետում նշված հիմքով գործի հարուցման մերժում, վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե չի հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել պատճառված վնասը, կամ առկա է վեճ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ: Այս դեպքում ևս գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով>>:
14. <<ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Աժ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման /այսուհետև` Համաներման ակտ/ 2-րդ կետի 4-րդ ենթակետի համաձայն` ՀՀ Ազգային Ժողովը որոշել է.
<<Պատժից ազատել, բացառությամբ սույն որոշման 8-րդ կետի 4-րդ և 5-րդ ենթակետերով նախատեսված դեպքերի, առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված` սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ հղի կանանց կամ մինչև երեք տարեկան երեխա ունեցող անձանց>>:
Իսկ Համաներման ակտի 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետի համաձայն` ՀՀ Ազգային Ժողովը որոշել է.
<<Համաներումը չկիրառել այն անձանց նկատմամբ, որոնք չեն հատուցել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը>>:
15. Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Մ.Մարտիրոսյանին երեք տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտելուց հետո, նկատի ունենալով, որ նա ունի մինչև երեք տարեկան երեխա, սակայն չի հատուցել կամ այլ կերպ չի հարթել տուժողին պատճառած վնասը, հիմնավորված կերպով հանգել է այն հետևության, որ <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման կիրառմամբ նրա վերաբերյալ սույն քրեական գործի վարույթը չի կարող կարճվել, սակայն նույն որոշման կիրառմամբ նա պետք է ազատվի պատժից, քանի որ նշված որոշման կիրառման վերաբերյալ նույն որոշմամբ սահմանված սահմանափակումներն առկա չեն:
16. Չնայած Համաներման ակտի 6-րդ կետի 3-րդ ենթակետով սահմանված է, որ սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելու դրությամբ մինչև երեք տարեկան երեխա ունեցող և ոչ ավելի, քան հինգ տարի ժամկետով ազատազրկում նախատեսող հանցագործություն կատարելու մեջ մեղադրվող անձանց նկատմամբ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, սակայն Մ.Մարտիրոսյանի նկատմամբ սույն քրեական գործի վարույթը չի կարող կարճվել, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասով արգելվում է համաներման ակտի ընդունման հիմքով քրեական գործի վարույթի կարճումը, եթե չի հատուցվել պատճառված վնասը:
17. Հիմնավորված չէ նաև վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանությունը, թե Մ.Մարտիրոսյանը մեկ այլ` ԵԿԴ/0174/01/11 քրեական գործով տուժողներ Ա.Պետրոսյանի և Ա.Միսկարյանի նյութական վնասը չի հատուցել, և այդ պատճառով նրա նկատմամբ Համաներման ակտը կիրառելի չէ: Ամբաստանյալ Մ.Մարտիրոսյանի նկատմամբ Համաներման ակտը կիրառվել է սույն գործով և Համաներման ակտի 9-րդ կետի 6-րդ ենթակետով նախատեսված սահմանափակումը կարող է կիրառվել սույն գործով, եթե, իհարկե, ամբաստանյալը հատուցած չլիներ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով սահմանված նյութական վնասը: Այլ գործով նյութական վնասը հատուցած չլինելու հանգամանքը սույն գործով Համաներման ակտը կիրառելու սահմանափակում չի կարող հանդիսանալ:
18. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը տուժող Ն.Բադալյանի ներկայացուցիչ Լ.Ավագյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, իսկ առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել դատական սխալի:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Տուժող Ն.Բադալյանի ներկայացուցիչ Լ.Ավագյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012թ. սեպտեմբերի 14-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մարիամ Սամվելի Մարտիրոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` թողնել օրինական ուժի մեջ:
2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:


Իսկականի հետ ճիշտ է՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ