Գործ թիվ ԵԿԴ/0042/01/12





ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը (այսուհետ` Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրող, Երևան քաղաքի Կենտրոն և
Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
դատախազության ավագ դատախազ` Արսեն Բեգինյանի,

տուժող` Անուշավան Հովսեփյանի


2012թ. մայիսի 11-ին դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մե¬ղադ¬րանքի`

Պ ո ղ ո ս Մ ա յ ի ս ի Պ ե տ ր ո ս յ ա ն ի `
(ծնված 1989թ. հուլիսի 2-ին, Երևանում, ազգութ¬¬յամբ հայ, ՀՀ քաղա¬քա¬ցի, ութամյա կրթու¬թյամբ, ամուսնացած, խնամքին` մինչև 14 տարեկան երկու անչափահաս զավակները, նախ¬կինում դատապարտված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, դատվածությունը չմարված, չի աշխատել, հաշվառ¬ված և բնակվել է Երևանի Կարապետյան փողոցի 51 տանը, ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ կալանավոր, կալանքի տակ է 2012թ. փետրվարի 22-ից)


1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 13165911 քրեական գործն հարուցվել է 2011թ. oգոստոսի 16-ին` ՀՀ ոստիկա¬նութ¬յան Կենտրոնական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով` անհայտ անձանց կողմից Անուշավան Հովսեփյանի նկատ¬մամբ ավազակային հարձակում կատարելու փաստի առթիվ։
2011թ. օգոստոսի 17-ին թիվ 13165911 գործի նախաքննությունը շարունակվել է ՀՀ ոստիկա¬նութ¬յան քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտ¬րո¬նականի քննչական բաժնում։
2011թ. հոկտեմբերի 19-ի որոշում է կայացվել Պողոս Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու, նրա նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու և կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին։
2011թ. դեկտեմբերի 6-ին թիվ 13165911 քրեական գործից թիվ 13165911/1 համարով ան¬ջատվել է Պողոս Պետրոսյանի վերաբերյալ սույն քրեական գործը, որով նա¬խաքննութ¬յունը շարու¬նակվել է առանձին վարույթում։
2011թ. դեկտեմբերի 12-ին թիվ 13165911 քրեական գործը Դավիթ Հակոբյանի վերա¬բերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով և 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, իսկ Էդգար Տոնոյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ¬հանուր իրավասության դատա¬րան։
2011թ. դեկտեմբերի 13-ին թիվ 13165911/1 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալ Պ.Պետրոսյանի գտնվելու վայրը պարզված չլինելու հիմքով։
2012թ. փետրվարի 22-ին մեղադրյալ Պ.Պետրոսյանը հայտնաբերվել է, որի կա¬պակցությամբ նույն օրը քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է։
2012թ. փետրվարի 22-ին Պ.Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։
2012թ. փետրվարի 22-ին Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը կրկնակի քննարկել և վերահաստատել մեղադրյալ Պ.Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը։
2012թ. մարտի 27-ին սույն քրեական գործը Պողոս Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեա¬կան օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատա¬րան և նույն օրն ընդունվել վարույթ։

2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Դատարանը հաստատված հա¬մա¬րեց այն, որ Պողոս Պետրոսյանը, նախնական համաձայնության գալով երկու անձանց հետ, ավազակային հարձակմամբ հափշտակել է տուժող Անուշավան Հովսեփյանի զգալի չափի գույքը, որն արտահայտվել է հետևյալում.
2011թ. օգոսոտոսի 14-ին` ժամը 16։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի և Ամիրյան փողոցների խաչմերուկի մոտակայքում նկատել են նույն տարածքով քայլող Անու¬շավան Հովսեփյանին, ում պարանոցից կախված է եղել ոսկյա շղթա և նպատա¬կադրվե¬լ նախ¬նական համաձայնությամբ հափշտակել այն։ Հանցավոր այդ մտադրութ¬յունն իրականացնելու նպատակով խմբով մոտեցել են Հովսեփյա¬նին, որից հետո Պողոս Պետրոսյանը, կեղծ անվամբ ներկայանալով, հայտնել է, թե իբր նրան նմանեցնում են իրենց քրոջը նեղացրած անձնավորության հետ, իսկ երբ Հովսեփյանը դա հերքել է, քրոջը ճանաչման ներկայացնելու և վերջնական հստակեցում մտցնելու պատրվակով վերջինիս առաջարկել են քայլել մոտակա շենքի բակ։
Անուշավան Հովսեփյանն համաձայնել ու Պողոս Պետրոսյանի, վերջինիս հանցա¬կից¬ների ուղեկ¬ցութ¬յամբ քայլել է Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցի 12-րդ շենքի բակ, որտեղ Պ.Պետրոսյանը և վերջինիս հանցակիցներն հարձակվել, Ա.Հովսեփյանի կյանքի և առող¬ջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելով, բռունցքներով նախ` հարվածել են Ա.Հովսեփյանին` նրա առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով առողջության կար¬ճատև քայքայ¬մամբ ուղեկցված թեթև վնաս` աջ ստորակնակապճային շրջանի սալջարդ վերք, քթի ոսկրերի փակ կոտրվածքներ, ապա` հափշտակել են Ա.Հովսեփյանի զգալի չափի գույքը` 180.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ պարա¬նոցի ոսկյա շղթան ու խաչը, «Նոկիա» տեսակի բջջային հեռախոսը` դրա մեջ տեղադրված 055-544588 հեռա¬խոսա¬քարտով և դիմել փախուստի։
Վերոնշյալ հանցավոր արարքը կատարելու համար Պողոս Պետրոսյանին մե¬ղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով։ Վերջինիս հանցակիցներին (ըստ սույն գործով կազմված մեղադրական եզրակացության` Էդգար Տոնոյանին և Դավիթ Հակոբյանին) մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, նրանց մասն առանձնացվել է առան¬ձին վարույթով (թիվ 13165911 համարով) և նրանց դատի տալու միջնորդությամբ դեռևս 2011թ. դեկտեմբերի 8-ին ուղարկվել է դատարան։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Պողոս Պետրոսյանն իրեն մեղա¬վոր չճանաչեց, օգտվելով իր դատավարական իրավունքներից` հրաժարվեց ցուցմունք տալ և հարցերին պատասխանել` նշե¬լով միայն, որ մեղսագրվող ավազակությանը որևէ առնչութ¬յուն չու¬նի։ Ընդունեց Դավիթ Հա¬կոբյանին որպես նույն թաղամասի բնակիչ և հա¬մա¬դա¬սա¬րանցի ճանաչելու հանգա¬մանքը։
Ամբաստանյալ Պ.Պետրոսյանի պառճառաբանություններն անհիմն են, հե¬տապնդում են քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակ, հերքվել են պատ¬շաճ իրա¬վա¬կան ըն¬թա¬ցակարգերի շրջանակնե¬րում դատաքննությամբ հետա¬զոտ¬ված և գնահատված ներ¬քոհիշ¬յալ ապա¬ցույց¬ներով.
Տուժող Անուշավան Հովսեփյանի ցուցմունքով.
Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2011թ. օգոստոսի 14-ին` ժամը 16.30-ի սահ¬մաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայով քայլելու ընթացում իրեն են մոտեցել մինչ այդ անծանոթ երեք տղաներ։ Ծուռ ատամներով երիտասարդը, ինչպես հետագայում է պարզել` Պողոս Պետրոսյանը, ներկայանալով այլ անվամբ, հայտնել է, թե իբր ինքն անհանգստացրել է նրա քրոջը և առաջարկել պարզաբանումներ կատարելու նպատա¬կով մտնել մոտակա շենքի բակ։ Համաձայնել և նրանց ուղեկցությամբ քայլել է մոտակա շենքի բակ, որտեղ անծանոթ տղաներից մեկը, բջջային հեռախոսն ականջին դրած, ձևացրել է, թե իբր խոսում է մի աղջկա հետ` առաջարկելով, որ վերջինս իջնի շենքի բակ` իրեն ճանաչելու համար։ Տղաներից մեկը, ինչպես հետագայում պարզել է` Դավիթ Հակոբյանը, խնդրել է տալ իր պարանոցի ոսկյա շղթան` խաչով, սակայն չի համաձայնել, որից հետո երրորդ երիտասարդը` Էդգար Տոնոյանը, բռունցքով հարվածել է իր դեմքին, ապա` երեքով բռունցքներով և ոտքերով հարվածեl են իր մարմնի տարբեր մասերին, հափշտակել պարանոցի ոսկյա շղթան` ոսկյա խաչով, և 055-54-45-88 համարի կանխավճարային քարտով 50.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ «Նոկիա» տեսակի բջջային հեռախոսը և դիմել փախուստի` ընդհանուր առմամբ իրեն պատճառելով 180.000 ՀՀ դրամ գույքային վնաս։ Վնասվածքներ ստանալու պատճառով չի կարողացել հետապնդել տղա¬ներին և պա¬տահական տաքսի ավտոմեքենայով հասել է «Մալաթիա» բժշկական կենտրոն, որտեղ և ստացել անհրաժեշտ բուժօգնություն։
2011թ. օգոստոսի 22-ին` ժամը 16.30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Թուման¬յան փողոցով քայլելու ընթացքում, Թումանյան և Մաշտոց փողոցների խաչմերուկի մոտա¬կայքում տեսել է իր գույքն հափշտակած նույն տղաներին, ովքեր քայլել են Ամիրյան փողոցի ուղղությամբ։ Հետևել է նրանց, իսկ երբ վերջիններս նույն փողոցում գտնվող դեղատան մոտ մի պահ կանգ են առել, քայլելով անցել և ուշադիր նայել է նրանց, ինչը կասկածի տեղիք է տվել, և Պողոս Պետրոսյանն իրեն մոտենալով` հետաքրքրվել է` արդյո՞ք միմյանց ճանաչում են, ո՞րն է ուշադիր նայելու պատճառը։ Համոզվելով, որ իրեն ծեծի ենթարկած և իրերն հափշտակած նույն տղաներն են` ծանոթության փաստը չի ընդունել, խոսակցություն գրեթե չի ծավալել ու քայլել է «Ֆրեշ» սուպերմարկետի ուղղությամբ և զանգահարել ոստիկանության Կենտրո¬նականի բաժին` տեղեկացնելով իր նկատմամբ հանցանք կատարած անձանց գտնվելու վայրի մասին։ Մինչ ոստիկանների ժամանելն հետապնդել է այդ տղաներին, սակայն որոշ տարածություն անցնելով, նրանց տեսադաշտից կորցրել է։ Ժամանած ոստիկանության աշխատակիցների հետ Կենտրոնի վարչական շրջանի տարածքում շրջելով` նրանց փնտրել ու հանդիպել են «Օպերայի» տարածքում։ Ավտոմեքենայի սրահից մատնացույց է արել նրանց, որից հետո ոստիկանները գնացել են նրանց ուղղությամբ, իսկ իրեն այլ մեքենայով ուղեկցել են ոստիկանության բաժին։ Նույն օրը ոստիկանները բռնել և բաժին են բերել Էդգար Տոնոյանին և Դավիթ Հակոբյանին, իսկ Պողոս Պետրոսյանին հաջողվել է փախուստի դիմել։
Ամբաստանյալ Պողոս Պետրոսյանին ճանաչման ներկայացնելու արձա¬նագրութ¬յամբ, համաձայն որի` տուժող Անուշավան Հովսեփյանն այլ անձանց թվում ճանաչել է Պողոս Պետ¬րոսյանին` որպես Էդգար Տոնոյանի և Դավիթ Հակոբյանի հետ 2011թ. օգոս¬տոսի 14-ին Երևանի Ամիրյան փողոցում իր նկատմամբ ավազակային հարձակում գործած անձի։
Վկա Մարիամ Հովսեփյանի` Դատարանում հրապարակված և հետազոտված ցուց¬մունքով։ Մինչդատական վարույթում վերջինս նշել էր, որ Երևանի բնակիչներ Դավիթ Հակոբյանի և Էդգար Տոնոյանի հետ ծանոթացել է 2011թ. հունիսին` Սևանա լճի «Ծո¬վինար» լողափում հանգստանալու ժամանակ։ Իր և Դավիթ Հակոբյանի միջև ձևավոր¬վել են մտերիմ փոխհարաբերություններ, իր 077-396507 և 093-552158 հեռախոսահամար¬ներով կայուն հեռախոսակապ է պահպանել Դավիթի հետ` վերջինիս 098-837030 հեռախո¬սա¬համարին զանգահարելով։ Դավիթի հետ մի քանի անգամ այցելել է Երևանի Կոմիտաս պո¬ղոտայում Էդգար Տոնոյանի վարձակալած բնակարան, որտեղ վերջինս բնակվել է ընկե¬րուհու` Ժասմինայի հետ։ Այդ բնակարանում էլ ծանո¬թացել է Դավիթի և Էդգարի ընկե¬րոջը` Պողոս Պետրոսյանի հետ։ Պողոսի և Էդգարի խոսակցութ¬յու¬նից տեղեկացել է նաև, որ նրանք քրոջը նեղացնելու պատրվակով քաղաքացիներին կանչում են պատահական շենքի բակ և հափշտակում այդ անձանց ոսկյա զարդերը։
Վերջին անգամ Դավիթին, Էդգարին և Պողոսին հանդիպել է 2011թ. օգոստոսի 22-ին` առավոտյան, սակայն նույն օրը` երեկոյան ժամերին, այլևս չի հաջողվել Դավիթի հետ հեռախոսով կապվել, ուստի գնացել է Դավիթենց թաղամաս, հանդիպել վերջինիս եղբորը և տեղեկացել, որ «Օպերայի» մոտակայքում ոստիկանները Դավիթին ու Էդգարին բռնել են, իսկ Պողոսին հաջողվել է փախնել։ Մի քանի ժամ անց Պողոսը «Այրարատ» կինոթատ¬րոնի մոտ հանդիպել է իրեն, Դավիթի հորը և Ժասմինային` հաստատելով, որ ոստիկանները Դավիթին և Էդգարին բռնել են։ 2011թ. սեպտեմբերին քրեակատարողական հիմնարկից իրեն է զանգահարել Էդգար Տոնոյանը և պահանջել ոստիկանություն հրավիրվելու դեպքում ոչ մի դեպքում չպատմել նրա և Պողոսի միջև` ոսկյա իրե¬րի գողություն¬ների մասին կայացած խոսակցության վերաբերյալ։
Որպես ապացույց ճանաչված` ամբաստանյալներ Դավիթ Հակոբյանի 098-837030 և Էդգար Տոնոյանի 098-693927 հեռախոսահամարների մուտքա¬յին և ելքային զանգերի, դրանց տեղակայումների վերաբերյալ տվյալներով, համաձայն որոնց` Դավիթ Հակոբյանը 2011թ. օգոսոտոսի 14-ին` ժամը 16։01-ին, իսկ Էդգար Տոնոյանը 16։00-ին, այսինքն` գրեթե միաժամանակ, գտնվել են Երևանի Խորենացի 13 հասցեի մոտ։ Նույն օրը` ժամը 16։03-ի սահ¬մաններում, Դ.Հակոբյանը, իսկ 16։08-ին` Էդգար Տոնյանը գտնվել են արդեն Երևան քաղաքի Կողբացու 3ա հասցեի մոտ։ Ժամը 17։01-ին Դավիթ Հակոբյանը, իսկ 17։00-ին` Էդգար Տոնոյանը գտնվել են Երևան քաղաքի Խորենացի 13 հասցեի մոտ, այսինքն` Մաշտոցի և Ամիրյան փողոցների հատման մասի շրջակայքն սպա¬սարկող «Ղ-Տելեկոմ» ՓԲ ընկերության կապն ապահովվող կայանների ծածկույթի սահմաններում, ինչը հաս¬տատում է տուժող Անուշավան Հովսեփյանի ցուցմունքների արժանահավատությունը` դեպքի օրը և վայրում` 2011թ. օգոստոսի 14-ին` ժամը 16։30-ին Ամիրյան 12 շենքի բակում ամբաստանյալ Պողոս Պետրոսյանի և նրա հանցակիցներ (ըստ մեղադրական եզրա¬կացության) Էդգար Տոնոյանի, Դավիթ Հակոբյանի հարձակմանը ենթարկվելու վերա¬բերյալ։
Դատաբժշկական փորձաքննության 2011թ. օգոստոսի 29-ի թիվ 2504 եզրակացութ¬յամբ, համաձայն որի` Անուշավան Հովսեփյանի ստացած մարմնական վնասվածքները` աջ ստորակնակապճային շրջանի սալջարդ վերքը, քթի ոսկրերի փակ կոտրվածքները, պատ¬¬ճառվել են բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է տուժող Հովսեփյանի (նաև այն ար¬¬տացոլող դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու վերաբերյալ որոշմամբ) նշած ժամ¬կետում և հանգա¬մանք¬ներում, որոնք վերջինիս առողջությանը պատճառել են առող¬ջության կարճատև քայքայ¬մամբ ուղեկցված թեթև վնաս։
Ամբաստանյալ Պողոս Պետրոսյանին քննման ենթարկելու արձանագրությամբ, որի համաձայն` Պողոս Պետրոսյանի վերին ծնոտի դիմացի երկու ատամները ծռված են և այդ մասով տուժող Ա.Հովսեփյանի նկարագրությունը ևս համապատասխանում է իրակա¬նութ¬յանը։



3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված ապա¬ցույց¬ների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված է համարում այն, որ ամբաս¬տանյալ Պողոս Պետրոսյանը, այլ անձանց հետ նախնական համաձայնության գալով, կա¬տարել է ավազակային հարձակում, այսինքն` մեղավորությամբ կատարել է հան¬ցավոր արարք« որն համա¬պա¬տաս¬խա¬նում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատես¬ված հանցա¬գործության հատ¬կանիշ¬ներին, հետևաբար` վեր¬ջինս քրեա¬կան պա¬տաս¬¬խա¬նատ¬վության և պատժի ենթա¬կա է նշված հոդված¬ի այդ մասի համա¬պատասխան կետով։
Ամբաստանյալ Պողոս Պետրոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ նշանակելիս, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգոր¬ծութ¬յան այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հանցանքի ծանրութ¬յանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավա¬րար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցա¬գոր¬ծութ¬յան համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա¬գործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղ¬մացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
Որպես ամբաստանյալ Պողոս Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղ¬մացնող հանգամանք` Դատարանը հաշվի է ա¬նում այն, որ պատիժը նշանակելու պահին վերջինիս խնամքին են գտնվում մինչև 14 տարեկան երկու երեխաները` 2009թ. հունիսի 7-ին ծնված Մայիս Պողոսի Աբրահամյանը և 2011թ. հունիսի 5-ին ծնված Մարի Պողոսի Աբրահամյանը։ Թեև վերոնշյալ հանգամանքն հաստատող ապացույցներ ներկայացնելն ամբաս¬տանյալ Մ.Պողոսյանն աննպատակահարմար համարեց, սակայն Դատա¬րանն այն սույն գործով հաստատված է համարում` հիմք ընդունելով դատաքննությամբ հետազոտված` Երևանի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. հուլիսի 27-ի ԵԱԴԴ/0096/01/10 դատավճիռը, որով այն ևս ապացուցված է համարվել և գնահատվել Պ.Պետ¬րոսյա¬նի նկատ¬մամբ պատիժ նշանակելիս։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի ուժով Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Պ.Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրաց¬նող հան¬գամանք է գնահատում հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը։
Քննարկելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով սահմանված` հանցագոր¬ծություն¬ների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կարգը սույն գործով ամբաս¬տանյալի նկատ¬մամբ կիրառելու հարցը` Դատարանը գտնում է, որ այն տվյալ դեպքում ամբաստան¬յալ Պ.Պետրոսյանի նկատ¬մամբ կիրառելի չէ հետևյալ պատճառա¬բա¬նությամբ.
2011թ. մայիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքում 67.1-րդ հոդվածի լրացում կատարելով` օրենսդիրը սահմանեց հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու հատուկ կարգ, թեև մինչ այդ ռեցիդիվը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածով սահման¬ված բացա¬ռապես պատասխանատվությունը և պատիժը խստացնող հանգամանք էր։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի մեկնաբանմամբ` հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավարությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատ¬վա¬ծություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն` անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատ¬վա¬ծությունը մարվելու կամ հանվելու պահը, ընդ որում` դատվածության ժամկետի հոսքը սկսվում է նշանակված պատիժը կրելու ավարտից։
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների (Պողոս Պետրոսյանի դատ¬վա¬ծութ¬յան վերաբերյալ տեղեկանք և 2011թ. հուլիսի 27-ի թիվ ԵԱԴԴ/0096/01/10 դատավճիռ) հա¬մա¬ձայն` ամբաստանյալ Պողոս Պետրոսյանը նախկինում երեք անգամ դիտավորյալ հան¬ցագործությունների կատարման համար հայտնվել է իրավապահ մարմինների և դատա¬րանի տեսադաշտում։
Այսպես, 2005թ. նոյեմբերի 4-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարք կատարելու համար նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի այդ պահին գործող 37-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով (ոչ արդարացնող հիմքով)։
- 2007թ. հուլիսի 19-ին Երևանի Աջափնյակ և Դավթաշեն համայնքների առաջին ատ¬յա¬նի դատարանի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով նախատեսված հանցանք կատարելու համար Պ.Պետրոսյանը դատա¬պարտ¬¬¬վել է ազատազրկման` 2 տարի ժամկետով, սակայն այս անգամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահ¬ման¬¬¬վել է փոր¬ձաշրջան 1 տարի ժամկետով։
- 2011թ. հուլիսի 27-ի Երևանի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի ԵԱԴԴ/0096/01/10 դատավճռով Պողոս Պետրոս¬յանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախա¬տեսված հան¬ցանքներ կատարելու համար դատապարտվել է ազատազրկման` 3 տարի ժամկետով, սակայն «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցութ¬յամբ համաներում հայ¬տա¬րարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման կի¬¬րառ¬¬մամբ ազատվել է պատժից։
Սույն գործով նրան մեղսագրվող հանցագործությունն ամբաստանյալ Պողոս Պետրոս¬յանը կատարել է 2011թ. օգոստոսի 14-ին, այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքում 67.1-րդ հոդվածի լրա¬ցում նախա¬տեսած 2011թ. մայիսի 23-ի օրենքի ընդու¬նումից հետո, և առաջին հայացքից նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքում 67.1-րդ հոդ¬վածի կարգով պատիժ նշանակելուն որևէ խոչընդոտ չկա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն` արարքի հանցավորությունը և պատ¬ժելիությունը որոշվում են հանցանքը կատարելու ժամանակ գործող օրենքով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` արարքի հանցավո¬րությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքն հետադարձ ուժ ունի, այսինքն` տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելն համապատասխան արարքը կատարած անձանց, այդ թվում` այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվա¬ծություն։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` արարքի հանցավորությունը սահմանող, պա¬տի¬ժը խստացնող կամ հանցանք կատարածի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքը (այդ թվում` պատիժ կրող կամ դատվա¬ծություն ունեցող անձանց մասով) հետադարձ ուժ չունի։
Ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի կարգով ամբաստանյալի նկատ¬մամբ պատիժ նշանակելիս նրա վիճակն էականորեն կարող է վատթարանալ, քան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի ուժով ռեցիդիվն որպես պատասխա¬նատ¬վութ¬յունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք գնահատելու և ընդհանուր կարգով պատիժ նշանակելու պարագայում։
Քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի մեկնաբանությունից հետևում է, որ ռեցիդիվի առկա¬յությունը պայմանավորվում է քննվող դեպքին նախորդող ժամանակահատվածում նույն անձի կողմից դիտավորյալ հանցանք կամ հանցանքներ կատարելու և դատապարտ¬վելու հետ` դատվածության առկայության պայմաններում։
Ամբաստանյալ Պողոս Պետրոսյանը սույն գործով նրան մեղսագրվող հանցանքը կա¬տա¬րել է ՀՀ քրեական օրենսգրքում 67.1-րդ հոդվածի լրացումը կատարելուց հետո, սակայն Երևանի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության առաջին ատյանի դատարանի 2011թ. հուլիսի 27-ի դատավճռով հաստատված հան¬ցանքները կատարել է 2010թ. սեպտեմբեր-հոկտեմբերին, այսինքն` մինչ վերոնշյալ օրենքում լրացում կատարելը, հետևաբար` Պ.Պետրոսյանի պատժելիության հարցերը պետք է որոշվեն մինչ այդ հանցանքների կատարումը գործող քրեաիրավական, այդ թվում` պատիժ նշանակելու և հանցագործությունների ռեցիդիվի ինստի¬տուտ¬ներով։
Վերոնշյալ իրա¬վական վերլուծությունների արդյունքներով Դատարանը եզրակացնում է, որ նյու¬թաիրա¬վական վերոնշյալ նորմը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածը, չի կարող տարածվել մինչ դրա ուժի մեջ մտնելն համապատասխան արարքներ կատարած, պատիժ կրող կամ դատվածություն ունեցող անձանց, այդ թվում` սույն գործով ամբաստանյալ¬ Պ.Պետրոսյանի վրա։ Տվյալ դեպ¬քում ռեցիդիվը պետք է հաշվի առնել բացառապես որպես ամբաստանյալ Պ.Պետրոսյանի պատաս¬խա¬նատվությունը և պա¬տիժը ծանրաց¬նող հանգա¬մանք։
Ամբաստանյալ Պ.Պետրոսյանի պատասխանատվություն ու պատիժը ծանրացնող այլ հանգամանքներ Դատարանը չարձանագրեց։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով անդրադառնալով ամբաս¬տանյալ Պ.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տե¬սակի ընտրության և այն կրելու անհրա¬ժեշ¬¬տության խնդրին` Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով սահմանված հանցակազմի պատժամասը բացար¬ձա¬կ որոշակի է, այսինքն` նախա¬տեսում է պատիժ բացառապես ազատազրկման ձևով, հետևաբար` քննարկման են¬թակա են այն կրելու կամ չկրելու (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում), ինչ¬պես նաև տվյալ հոդվածով նախատեսված ազատազրկումից ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանա¬կելու հարցերը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրա¬ռում)։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Պողոս Պետրոսյանի անձը բնութագրող տվյալները, հատկապես` նախկինում գողություններ կամ դրանց փորձեր կատարելու, սակայն մի դեպքում` քրեական պա¬տաս¬խա¬նատ¬¬վությունից ազատվելու, մյուս դեպքում` ազա¬տազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, մեկ այլ դեպքում` համաներմամբ պատժից ազատվելու, բայց և պատշաճ հետևությունների չհանգելու հանգա¬մանքը, հանցագոր¬ծությունների ռե¬ցիդիվի առկա¬յութ¬յունը, նրան վերագրվող հանցա¬գոր¬ծութ¬յան բնույթն ու վտանգա¬վորության աստիճանը` հափշտա¬կության կատարման առավել վտանգավոր եղանակի` ավազակության, անցնելու փաստը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդ¬վածի տեսանկյու¬նով բացառիկ հան¬գա¬մանքների բացա¬կայությունը` Դա¬տարանը գտնում է, որ վեր¬ջինիս նկատ¬մամբ ազա¬տազրկման ձևով նշա¬նակվող պատիժը պայ¬մանականորեն չկիրա¬ռելու, ազա¬տազրկման նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատ¬ժա¬տեսակ նշանակելու հիմքերը բացա¬կայում են։
Պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյու¬նով ամբաս¬տանյալ Պ.Պետրոսյանն իր նկատմամբ ազա¬տազրկման ձևով նշանակվող պա¬տիժը պետք է կրի, այն արդարացի և անհրաժեշտ է նրան ուղղելու, նոր հան¬ցագոր¬ծությունների կատարումը կանխելու համար։ Դատարանի համոզմամբ ամբաստանյալ Պ.Պետրոսյանի պատասխա¬նատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգա¬մանքը` խնամքին մինչև 14 տարեկան երկու երեխաների առկայությունը, անհրաժեշտ է հաշվի առնել նրա նկատմամբ պատժաչափ սահմանելիս։
Քննարկելով ամբաստանյալ Պողոս Պետրոսյանի նկատ¬մամբ ընտրված խափանման միջոց կալա¬նա¬վորման հարցը` Դատարանը գտնում է, որ այն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Միաժամանակ անդրա¬դառնալով պատժի կրման սկիզբն հաշ¬վարկելու և անազատության մեջ պահվելու ժամկետն նշանակվող պատ¬ժին հաշվակցելու հարցերին` Դատա¬րանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Պ.Պետրոսյանի պատժի կրման սկիզբն անհրա¬ժեշտ է հաշվարկել նրան փաստացի արգելանքի վերց¬նելու պահից` 2012թ. փետրվարի 22-ից, որի դեպքում նրան կալանքի տակ պահելու ժամկետը լրացուցիչ հաշ¬վակցելու անհրա¬ժեշտութ¬¬յունը վերանում է, քանի որ հաշ¬վակցման ենթակա ժամկետն ինքնին ընդգրկում է 2012թ. փետրվարի 22-ից մինչև սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելն ըն¬կած ժամանակա¬հատվածը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույց¬ների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղա¬¬քա¬ցիական հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, արձանագրելով, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույց¬ներ չկան, դատական ծախսերի բռնա¬գանձման անհրաժեշ¬տութ¬յունն հիմնավորող ապացույցներ` ևս, գործով տուժող Ա.Հովսեփ¬յանը քաղա¬¬քա¬ցիական հայց չի ներկայացրել, ամբաստանյալ Պ.Պետրոսյանի գույքի նկատմամբ արգելանք չի կիրառվել, սահմանափակում է դրանց քննարկումը։
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ամբաս¬տանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատաս¬խանատ¬վութ¬յունն ու պա¬տիժը մեղ¬մաց¬նող և ծանրացնող հանգամանքները, հաշվի առ¬նե¬լով նրան մեղսագրվող հանցագոր¬ծութ¬յունների բնույթն ու հանրության համար վտան¬գա¬¬¬վո¬րութ¬յան աստի¬ճանը, ղեկա¬վար¬վելով ՀՀ քրեական դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդված¬ներով՝ Դատա¬րանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝
Պողոս Մայիսի Պետրոսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ազա¬տազրկում 7 /յոթ/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
Պողոս Պետրոսյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվել 2012թ. փետրվարի 22-ից, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանա¬վորումը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դա¬տավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դատարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ