Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


22 օգոստոսի 2012թ. ք. Երևան

ԵԿԴ-0011/01/12

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Է. Մկրտչյան,

մասնակցությամբ`
մեղադրողներ`
Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/
գլխավոր դատախազության սեփականության և
տն¬տե¬սական գործունեության դեմ ուղղված
հան¬ցա¬գոր¬ծու¬թյուն¬ների գործերով
վարչության դատախազ Ա. Սիմոնյանի,

նույն վարչության ավագ դատախազ Վ. Գևորգյանի,

պաշտպան Ա. Հարությունյանի,


դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
Պարգև Մաքսիմի Առաքելյանի
ծնված 1968թ. սեպտեմբերի 28-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում դատված` Երևանի Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքի առաջին ատյանի դատարանի 14.06.2006թ. դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-189-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է տուգանքի 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, դատվածությունը մարված, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է ք. Երևան, Սվաճյան փողոցի թիվ 50 շենքի թիվ 31 բնակարանում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով։



Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 83105411 քրեական գործը ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչությունում հարուցվել է 2011թ. նոյեմբերի 21-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով, «Առգոէլտիգ» ՍՊ ընկերության տնօրինության կողմից կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելու դեպքի առթիվ։
Ամբաստանյալ Պարգև Մաքսիմի Առաքելյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով հետևյալ արարքի համար. «որ նա հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Եղեգնաձորի, իսկ այնուհետև Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Առգոէլտիգ» ՍՊ ընկերության միակ հիմնադիրն և տնօրենը, 2008-2010 թվականի ընթացքում, Չինաստանից և Արաբական Միացյալ Էմիրություններից Հայաստանի Հանրապետություն է ներմուծել տարբեր տեսակի տնտեսական ապրանքներ ու խաղալիքներ, իրացրել դրանք Երևան քաղաքում գործող «Փեթակ» տոնավաճառում վարձակալած տաղավարից և շահույթ ստացել, սակայն, սեփական շահերից ելնելով` պարտատիրոջ` պետության հանդեպ առաջացրած հարկային պարտավորությունները չկատարելու միջոցով շահույթ ստանալու նպատակով, այն է` տվյալ ժամանակահատվածում ծավալած տնտեսական գործունեության արդյունքների վերաբերյալ ՊԵԿ Եղեգնաձորի տարածքային հարկային տեսչություն ներկայացրած հաշվետու ժամանակա¬հատվածի վերաբերյալ հաշվարկներում և հաշվետվություններում պետբյուջեի նկատմամբ առաջացրել է 10.893.300 դրամի պարտավորություն, և, ունենալով այդ գումարից 5.524.000 դրամ գումարը վճարելու հնարավորություն, չի վճարել` նշված պարտավորությունը թողնելով ընկերության վրա` հետագայում օրենսդրությամբ սահմանված կարգով այն սնանկ ճանաչվելու ու լուծարվելու նկատառումներով։
Այսպիսով` Պարգև Մաքսիմի Առաքելյանն «Առգոէլտիգ» ՍՊ ընկե¬րությունում կանխամտածված ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ` պետությանը պատճառելով խոշոր չափի` 5.524.000 դրամի վնաս։ Այսինքն նա կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով։»։
2012թ. փետրվարի 08-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։


Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Ամբաստանյալ Պարգև Մաքսիմի Առաքելյանը հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ պետական եկամուտների կոմիտեի Եղեգնաձորի, իսկ այնուհետև Կենտրոնի հարկային տեսչությունում հաշվառված «Առգոէլտիգ» ՍՊ ընկերության միակ հիմնադիրն ու տնօրենը։ 2008-2010թթ. ընթացքում նշված ՍՊԸ-ն Չինաստանից և Արաբական Միացյալ Էմիրություններից Հայաստանի Հանրապետություն է ներմուծել տարատեսակ տնտեսական ապրանքներ և խաղալիքներ, դրանք իրացրել է Երևանի «Փեթակ» անունը կրող շուկայի տարածքում վարձակալած տաղավարից։
Նախաքննության մարմինը գտել է, որ Պարգև Առաքելյանը «Առգոէլտիգ» ՍՊ ընկերությունում կանխամտածված ստեղծել է անվճարունակության հատկանիշներ` պետությանը պատճառելով խոշոր չափի` 5.524.000 դրամի վնաս, այսինքն կատարել է արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով։
Քրեական գործի դատական քննության ընթացքում, մեղադրանքը պաշտպանող դատախազը հայտարարել է, որ հրաժարվում է ամբաստանյալ Պարգև Մաքսիմի Առաքելյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքից, քանի որ դատարանում հետազոտված ապացույցներով, դատարանի կողմից նշանակված լրացուցիչ դատահաշվապահական փորձաքննության եզրակացությամբ և փորձագետների մեկնաբանություններով հաստատվեց, որ Պարգև Առաքելյանի գործողություններում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշները։



Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Նկատի ունենալով, որ քրեական գործի դատական քննության ընթացքում, մեղադրանքը պաշտպանող դատախազը հրաժարվել է Պարգև Մաքսիմի Առաքելյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքից, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դատարանում մեղադրանքը պաշտպանող դատախազի` մեղադրանքից հրաժարվելու դեպքում դատարանը մեղադրանքի այդ մասով կայացնում է արդարացնող դատավճիռ, դատարանը գտնում է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Պարգև Մաքսիմի Առաքելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ և այդ հոդվածով նա ենթակա է արդարացման նաև հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) Մարդուն չի կարելի հանցագործության համար մեղավոր ճանաչել, եթե արարքի կատարման պահին գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով։
2. Քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի համաձայն`
«Կանխամտածված սնանկությունը՝ պարտապանի հիմնադիրների (մասնակիցների) կամ նրան՝ կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու կամ նրա որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն ունեցող այլ անձանց, այդ թվում՝ պարտապանի ղեկավարի, հավասարապես՝ նաև անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից անվճարունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումը կամ դրանց չափի ավելացումը սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով, և եթե պարտապանին կամ պարտատերերին պատճառվել է խոշոր վնաս՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից վեց տարի ժամկետով։»։
Դատական քննության ընթացքում, պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ նշանակվել է դատահաշվապահական լրացուցիչ փորձաքննություն։ Կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ, պարզաբանման համար փորձագետներին առաջադրվել են հետևյալ հարցերը.
1. «Առգոէլտիգ» ՍՊԸ-ի կողմից ծավալված գործունեության արդյունքում գոյացած դրամական միջոցները զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից հանդիսացել են արդյոք իրացման հասույթ, թե ոչ, ընկերությունը հնարավորություն ունեցել է մարելու հարկային պարտավորությունները իրացման հասույթից կամ այլ միջոցներից, թե ոչ։
2. Դատահաշվապահական փորձաքննությանը լրացուցիչ տրամադրված փաստաթղթերով «Առգոէլտիգ» ՍՊԸ-ի կողմից ծավալած գործունեության արդյունքում գոյացած դրամական միջոցներով զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից ընկերությունը հնարավորություն ունեցել է մարել առաջացած հարկային պարտավորությունները, թե ոչ։
3. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ ՕՀ վարչության աշխատակիցների կողմից 2011թ. փետրվարի 25-ին կազմված թիվ 1012957 ստուգման ակտով արձանագրված դրվագներով և փորձաքննության ճշգրտված տվյալներով որքան է կազմում ընկերության լրացուցիչ հարկային պարտավորությունները ըստ առանձին հարկատեսակների` տույժ և տուգանքներով հանդերձ։
Դատահաշվապահական լրացուցիչ փորձաքննության 04.07.2012թ. թիվ 10651209 եզրակացությամբ, հարցերից յուրաքանչյուրի վերաբերյալ տրվել են հետևյալ պատասխանները.
«Թիվ 1-ին հարցի

«Առգոէլտիգ» ՍՊԸ-ի կողմից ծավալված գործունեության արդյունքում գոյացած դրամական միջոցները զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից հանդիսացել են իրացման հասույթ։ Ընկերությունը հնարավորություն չի ունեցել մարելու հարկային պարտավորությունները իրացման հասույթից կամ այլ միջոցներից, քանի որ ընկերության գերավճարը կամ բյուջեի պարտքը ընկերության նկատմամբ 01.01.2010թ. դրությամբ կազմել է 16540,0 հազ. դրամ և արդյունքում ընկերության 46459,0 հազ. դրամ ապրանքների տեսքով ունեցած ակտիվների դիմաց, ընդամենը ոչ ընթացիկ և ընթացիկ պարտավորությունների հանրագումարը կազմել է` 57425,0 հազ. դրամ կամ պարտավորությունները գերազանցել են ակտիվներին։

Թիվ 2-րդ հարցի

Դատահաշվապահական փորձաքննությանը լրացուցիչ տրամադրված փաստաթղթերով «Առգոէլտիգ» ՍՊԸ-ի կողմից ծավալած գործունեության արդյունքում գոյացած դրամական միջոցներով զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից ընկերությունը հնարավորություն չի ունեցել մարել առաջացած հարկային պարտավորությունները։

Թիվ 3-րդ հարցի

ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ ՕՀ վարչության աշխատակիցների կողմից 2011 թվականի փետրվարի 25-ին կազմված թիվ 1012957 ստուգման ակտով արձանագրված դրվագներով և սույն լրացուցիչ փորձաքննությամբ ճգրտված տվյալներով, «Առգոէլտիգ» ՍՊ ընկերության լրացուցիչ հարկային պարտավորությունները, տույժ և տուգանքներով հանդերձ, կազմում են` 11037,8 հազ. դրամ, այդ թվում.
Շահութահարկ` 70,4 հազ. դրամ
ԱԱՀ` 1179,3 հազ. դրամ
Պարտադիր սոց. ապ. վճար` 1,2 հազ. դրամ
Ընդամենը հարկեր և պարտադիր
սոց. ապ. վճարներ` 1250,9 հազ. դրամ

Տուգանքներ` 9571,3 հազ. դրամ
Տույժեր` 215,6 հազ. դրամ
Ընդամենը տուգանքներ և
տույժեր` 9786,9 հազ. դրամ»։
Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում պարտապանի հիմնադիրների (մասնակիցների) կամ նրան` կատարման համար պարտադիր ցուցումներ տալու կամ նրա որոշումները կանխորոշելու հնարավորություն ունեցող այլ անձանց, այդ թվում` պարտապանի ղեկավարի, հավասարապես` նաև անհատ ձեռնարկատիրոջ կողմից անվճարունակության հատկանիշներ կանխամտածված ստեղծելու կամ դրանց չափը ավելացնելու համար` սեփական կամ այլ անձանց շահերից ելնելով, և եթե պարտապանին կամ պարտատերերին պատճառվել է խոշոր վնաս։
Ամբաստանյալ Պարգև Մաքսիմի Առաքելյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել սեփական շահերից ելնելով` պարտատիրոջ` պետության հանդեպ առաջացրած հարկային պարտավորությունները չկատարելու միջոցով շահույթ ստանալու նպատակով, «Առգոէլտիգ» ՍՊ ընկե¬րությունում կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ ստեղծելու համար, որով պետությանը պատճառվել է խոշոր չափի` 5.524.000 դրամի վնաս, մինչդեռ վերոհիշյալ դատահաշվապահական լրացուցիչ փորձաքննության եզրակացությամբ հաստատվել է, որ «Առգոէլտիգ» ՍՊ ընկերության կողմից ծավալած գործունեության արդյունքում գոյացած դրամական միջոցներով, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից, ընկերությունը հնարավորություն չի ունեցել մարել առաջացած հարկային պարտավորությունները։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով գույքի վրա դրված կալանքի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Պարգև Մաքսիմի Առաքելյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 01.02.2012թ. որոշմամբ դրված կալանքը պետք է վերացնել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Պարգև Առաքելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է վերացնել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-րդ, 366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Պարգև Մաքսիմի Առաքելյանի անմեղությունը` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրան այդ մեղադրանքով արդարացնել` մեղադրողի կողմից մեղադրանքից հրաժարվելու պատճառաբանությամբ։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել։
Ամբաստանյալ Պարգև Մաքսիմի Առաքելյանի գույքի վրա նախաքննության մարմնի 01.02.2012թ. որոշմամբ դրված կալանքը վերացնել։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ