Գործ թիվ ԵԿԴ/0284/01/11




ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ` Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի,
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի,

մասնակցությամբ`

մեղադրողներ, Երևանի Կենտրոն և
Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
դատախազության ավագ դատախազներ` Սերգեյ Աբրահամյանի,
Արտակ Քալաշյանի և
Հայկ Էյրամջյանի,

տուժողներ` Գյուլնարա Ազատյանի,
Կարինե Սահակյանի,
Մերուժան Նիկոյանի,
Անահաիտ Թովմասյանի,
Մարինե Ալմոյանի և
Գայանե Սարգսյանի,


պաշտպան` Միքայել Ավագյանի,


2012թ. հունիսի 7-ին դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`

Ն ու ն ե Մ ի ք ա յ ե լ ի Ս ի մ ո ն յ ա ն ի `
(ծնված 1968թ. սեպտեմբերի 20-ին, Արմավիրի մարզի Արմավիր գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, չամուսնացած, նախկինում չդատապարտված, չի աշխատում, հաշվառված է Արմավիրի մարզի Արմավիր գյուղում, փաստացի բնակվում է Երևանի Ֆուչիկի փողոցի 5-րդ շենքի թիվ 7 բնակարանում)

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 13110905 քրեական գործն հարուցվել է 2005թ. հունիսի 9-ին Կենտրոնի քննչական բաժանմունքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով` Նունե Սիմոնյանի կողմից խարդախությամբ խոշոր չափի հասնող գումարին տիրանալու փաստի առթիվ։
2011թ. օգոստոսի 19-ից քրեական գործի նախաքննությունը շարունակվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնում։
2005թ. հուլիսի 27-ին նախաքննական մարմինը Նունե Սիմոնյանին ներգրավել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նույն հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով և նրա նկատմամբ հայտարարել հետախուզում։ Նույն օրը Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2005թ. օգոստոսի 8-ին քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալ Նունե Սիմոնյանի գտնվելու վայրն հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ։
2005թ. սեպտեմբերի 19-ին Նունե Սիմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով։
2011թ. օգոստոսի 19-ին հետախուզման մեջ գտնվող Նունե Սիմոնյանն ինքնակամ ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության քրեական հետախուզության բաժին, որի կապակցությամբ քրեական գործի վարույթը նույն օրը վերսկսվել է։
2011թ. օգոստոսի 19-ին Նունե Սիմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է ( հաշվի առնելով «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2011թ. մայիսի 23-ին ընդունված ՀՀ օրենքով նույն օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետն ուժը կորցրած ճանաչելու փաստը), նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նույն հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
2011թ. օգոստոսի 19-ին նախաքննական մարմինը Նունե Սիմոնյանի նկատմամբ ընտրված կալանավորման հարցը կրկնակի քննության առնելու միջնորդություն է ներկայացրել Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, սակայն վերոնշյալ միջնորդությունը մերժվել է։
2011թ. օգոստոսի 19-ին մեղադրյալ Նունե Սիմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2011թ. հոկտեմբերի 5-ին Նունե Սիմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան վերջնական մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
2011թ. դեկտեմբերի 29-ին քրեական գործը Նունե Միքայելի Սիմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան և 2012թ. հունվարի 9-ին ընդունվել վարույթ։

2. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Դատարանը հաստատված համարեց հետևյալը.
Ամբաստանյալ Նունե Սիմոնյանը, օգտագործելով իր նկատմամբ ձևավորված վստահությունը, գործով տուժողներ Կարինե Սահակյանի, Մերուժան Նիկոլյանի, Անահիտ Թովմասյանի, Մարինե Ալմոյանի, Գայանե Սարգսյանի և Գյուլնարա Ազատյանի վստահությունը չարաշահելու, վերջիններիս գույքին այդ եղանակով տիրանալու նախնական դիտավորությամբ, երթուղային տաքսի ավտոմեքենա գնելու, ընդհանուր վարկի իր մասնաբաժինը մարելու, զարդեր վերավաճառելու, բոլոր գումարները սեղմ ժամկետներում վերադարձնելու և այլ պատրվակներով խնդրել է իրեն տրամադրել գումարներ և ոսկյա զարդեր։
Նախապես գիտակցելով արդեն իսկ գոյացած խոշոր պարտքերի կապակցությամբ խոստումները կատարելու անհնարինությունը, Ն.Սիմոնյանը, այնուամենայնիվ, գործով տուժողներին համոզել և վերոնշյալ պատրվակներով ստացել է խոշոր չափերի` ընդհանուր 2.626.320 ՀՀ դրամ գումարներ ու ոսկյա զարդեր, հափշտակել և իր անձնական կարիքներն հոգալու նպատակով օգտագործել է դրանք` առանց տուժողների գիտության փոխելով իր ժամանակավոր բնակության վայրը։
Վերոնշյալ հանցավոր արարքը կատարելու համար Նունե Սիմոնյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Նունե Սիմոնյանն իրեն մեղավոր չճանաչեց, ընդունելով նշված ժամանակաշրջանում գումարներ և ոսկեղեն վերցնելու փաստը` նշեց, որ նպատակ չի ունեցել հափշտակել այդ միջոցները, այլ դրանք 2004թ. վերցրել է որպես պարտք, որը գրեթե բոլոր տուժողներին վերադարձնել է 2005 թվականից սկսած, բացառությամբ Գյուլնարա Ազատյանի։ Նշեց, որ ժամանակի ընթացքում գործերն հաջող չեն ընթացել, կուտակվել են պարտքեր, որոնք չի կարողացել ժամանակին վերադարձնել, խճճվել է պարտքերի մեջ։ Ընդունեց Կարինե Սահակյանից գումարները վերցնելու փաստը, սակայն նշեց, որ չի վերցրել երթուղային տաքսի մեքենա գնելու պատրվակով, Կարինե Սահակյանն իրեն շփոթել է այլ անձի հետ։ Նրանից գումարները վերցրել է վերադարձնելու պայմանով, սակայն ժամանակին չի վերադարձրել, քանի որ գործերը վատացել են։ Անահիտ Թովմասյանի, Մարինե Ալմոյանի և Գայանե Սարգսյանի հետ շուրջ 10 տարվա ընթացքում «Ֆինքա» վարկային կազմակերպությունից պարբերաբար վարկեր են վերցրել, վճարումներ կատարել, այդ թվում` մեկը մյուսի փոխարեն և նրանց ևս խաբելու նպատակ չի ունեցել, պարտքերը վերադարձրել է, երբ նման նյութական հնարավորություն է ընձեռնվել։
Գյուլնարա Ազատյանից գումարները վերցրել է պոպոկ-պնդուկի առուվաճառքով զբաղվելու նպատակով, այն ժամանակին ու ամբողջությամբ չվերադարձնելը պատճառաբանեց նրանով, որ այդ ժամանակահատվածում շուրջ մեկ տարի չի աշխատել։ Նշեց, որ տեղեկանալով, որ Գյուլնարա Ազատյանն իր դեմ բողոք է ներկայացրել Ոստիկանություն, որոշել է գումարները վերջինիս վերադարձնել հենց ոստիկանությունում, ուր և կամովին ներկայանալով` տեղեկացել է, որ գտնվում է հետախուզման մեջ։ Նշեց նաև, որ Գոռվետկա փողոցի վրա գտնվող նախկին բնակության վայրից տեղափոխվելուց հետո իր բնակության նոր վայրը տուժողներից հայտնի չի եղել միայն Գյուլնարա Ազատյանին, ում հետ ևս հանդիպելու էր, սակայն նախապես նրա ողջ գումարը հավաքելու և այն վերադարձնելու հնարավարություն ունենալու պարագայում, մինչդեռ գործերը վատացել են ու նյութական նման հնարավարություն չի ունեցել, Գ.Ազատյանի հետ կապի դուրս չի եկել։ Ընդունեց, որ Գ.Ազատյանին դեռևս չի վերադարձրել 1100 ԱՄՆ դոլար գումարը, իսկ 1000 ԱՄՆ դոլարը վերադարձրել է հետախուզման մասին ոստիկանությունում տեղեկանալուց հետո` ութ ամվսա ընթացքում։
Ամբաստանյալ Նունե Սիմոնյանի պատճառաբանությունները` պահանջած գումարները հափշտակելու նախնական դիտավարություն չունենալու վերաբերյալ անհիմն են և մտացածին, հետապնդում են քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակ։ Դրանք հերքված են պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված և գնահատված ներքոհիշյալ ապացույցներով.
Տուժողներ Գայանե Սարգսյանի և Անահիտ Թովմասյանի ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունքներով.
Վերջիններս Դատարանում հայտնեցին, որ Նունե Սիմոնյանին ճանաչում են տարիներ շարունակ։ 2004թ. մայիսին վերջինիս, Անահիտ Թովմասյանի ու Մարինե Ալմոյանի հետ «Ֆինքա» վարկային կազմակերպությունից ստացել են ընդհանուր վարկ, յուրաքանչյուրը` 240.000-ական ՀՀ դրամի չափով։ Նունե Սիմոնյանը չի վճարել սեփական մասնաբաժինը, որի հետևանքով, ըստ պայմանագրի դրույթների, այն ստիպված են եղել մարել նրանք` յուրաքանչյուրը` 300-350-ական ԱՄՆ դոլար գումարի չափով։ Նունե Սիմոնյանը, բացի իր հասանելիք 240.000 ՀՀ դրամից վերցրել և չի վերադարձրել վարկի Մարինե Ալմոյանի մասնաբաժինը։ Նշեցին, որ Ն.Սիմոնյանը պարտավորվել և մեկ տարվա ընթացքում այդ գումարը մաս-մաս վերադարձրել է։
Քաղաքացիական հայց չներկայացրեցին` նշելով, որ Նունե Սիմոնյանն ամբողջությամբ վերադարձրել է նրանց գումարները, որևէ պարտք ու պահանջ վերջինիս նկատմամբ չունեն։
Տուժող Անահիտ Թովմասյանը նշեց նաև, որ անձամբ գնացել է Երևանի Գոռվետկա փողոցում Ն.Սիմոնյանի վարձակալած բնակարան, սակայն տան դուռը եղել է կողպված։ Նշեց նաև, որ Ն.Սիմոնյանը իր գումարը վերադարձել է մաս-մաս վարկը վերցնելուց միայն երեք տարի անց` 2007-2008թթ։
Տուժող Մարինե Ալմոյանի ցուցմունքով` այն մասին, որ «Ֆինքա» վարկային կազմակերպությունից ընդհանուր վարկ ստանալիս Նունե Սիմոնյանը բացի նրան հասանելիք 240.000 ՀՀ դրամը, խնդրել և վերցրել է նաև վարկի իր մասնաբաժինը` խոստանալով երկու-երեք ամիս անց վերադարձնել այն։ Դրանից հետո գումարի խնդրով 2-3 անգամ այցելել է Նունե Սիմոնյանի վարձակալած բնակարան, սակայն նրան հանդիպել չի հաջողվել։ Ստիպված անձամբ է մարել 240.000 ՀՀ դրամի վարկը և դուրս է եկել վարկային այդ խմբից։ Հետագայում իմացել է, որ Անահիտ Թովմասյանը և Գայանե Սարգսյանը Նունե Սիմոնյանի փոխարեն նույն կազմակերպությանն են վճարել նաև ընդհանուր վարկի` վերջինիս վերցրած մասնաբաժինը` մոտ 600 ԱՄՆ դոլար գումար։ Հետագայում Ն.Սիմոնյանը վերադարձրել է այդ գումարը, որի պատճառով քաղաքացիական հայց չներկայացրեց։
Վկա Էդգար Արզումանյանի հրապարակված և հետազոտված նախաքննական ցուցմունքով` այն մասին, որ 2004թ. ընթացքում աշխատել է «Ֆինքա» վարկային կազմակերպությունում որպես վարկային ծառայող։ 2004թ. մայիսին վարկ են տրամադրել «Զեփյուռ» խմբի չորս վարկառուներին` Մարինե Ալմոյանին, Անահիտ Թովմասյանին, Գայանե Սարգսյանին և Նունե Սիմոնյանին։ Վերոնշյալ խմբի անդամները վճարել են իրենց գումարները, ընդ որում` Մարինե Ալմոյանը` ժամկետից շուտ։ Ինչ վերաբերում է Նունե Սիմոնյանին, ապա վերջինս այդ վարկի շրջանակներում որևէ վճարում չի կատարել։
Տուժող Գյուլնարա Ազատյանի ցուցմունքով` այն մասին, որ «Գումի» շուկայում զբաղվել է գյուղատնտեսական մթերքների վաճառքով, որտեղից էլ ճանաչում է Նունե Սիմոնյանին, ով վայելել է իր լիակատար վստահությունը։ 2004թ. մայիսին Նունե Սիմոնյանը «Ֆինքա» վարկային կազմակերպությանը գումարներ վճարելու համար 2 օրով 1100 ԱՄՆ դոլար գումար է խնդրել։ Նման գումարներ չի ունեցել, հարևանուհուց պարտք է արել և տվել Ն.Սիմոնյանին։ Դրանից հետո Ն.Սիմոնյանը զանգահարել և ասել է, որ իր ծանոթներ Անահիտ Թովմասյանը և Մարինե Ալմոյանն ի վիճակի չեն վճարումներ կատարել, խնդրել և ստացել է այս անգամ 950 ԱՄՆ դոլար և 90.000 ՀՀ դրամ գումար` նրանց փոխարեն 1100 ԱՄՆ դոլար գումարի չափով վճարումներ կատարելու համար։ Այդ գումարները ևս նախապես վերցրել է հարևանուհուց։
Հետագայում Անահիտ Թովմասյանից և Մարինե Ալմոյանից պարզել է, որ Ն.Սիմոնյանը ոչ մի վճարում էլ չի կատարել, առավել ևս` նրանց անունից։ Դրանից հետո հանդիպել է Ն.Սիմոնյանին, պահանջել գումարները, սակայն նա տարբեր պատճառաբանություններով, մասնավորապես` պոպոկի-պնդուկի բեզնեսով զբաղվելու, այդ բիզնեսը զարգացնելու նպատակով իր գումարները ոչ միայն չի վերադարձրել, այլ լրացուցիչ գումարներ է խնդրել։ Այդ կապակցությամբ Ն.Սիմոնյանին է տվել ևս 450 ԱՄՆ դոլար գումար, որից հետո վերջինս անհետացել է։ 2004թ. նոյեմբերին պատահաբար հանդիպել է Ն.Սիմոնյանին, սակայն վերջինս, խոստանալով, թե իբր 10 օրից գումարները վերադարձնելու է, կրկին անհետացել է։ Այցելել է Երևանի Գոռվետկա փողոցում Ն.Սիմոնյանի վարձակալած բնակարան, որտեղից վերջինս տեղափոխվել էր, ապա` 10-15 անգամ գնացել է Արմավիրի մարզ, ուր իր տվյալներով պետք է բնակվեր Նունե Սիմոնյանը, սակայն վերջինիս հարազատները նրանից ևս տեղեկություններ չեն ունեցել։ Հասկանալով, որ խաբվել է` իր միջոցների հաշվին մարել է հարևանուհուց վերցրած գումարները, ապա 2004 թվականին հանցագործության մասին հաղորդմամբ դիմել է Ոստիկանություն, սակայն Նունե Սիմոնյանին այլևս չի տեսել։ 2010թ. մեկնել է Ռուսաստանի Դաշնություն և միայն 2011թ. սեպտեմբերին է Նունե Սիմոնյանը գտել իր որդուն ու սկսել մաս-մաս վերադարձնել գումարները։ Մնացած 1200 ԱՄՆ դոլարը Ն.Սիմոնյանը դեռևս չի վերադարձրել` պարտավորվելով կատարել դա։ Քաղաքացիական հայց չներկայացրեց։
Վկա Ջուլիետա Հակոբյանի դատաքննական ցուցմունքով, ով ըստ էության հաստատեց սկեսրոջ` գործով տուժող Գ.Ազատյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքները։
Տուժող Մերուժան Նիկոլյանի ցուցմունքով` այն մասին, որ Նունե Սիմոնյանին ճանաչել է մոտ 15 տարի, նրա հետ գտնվել է նորմալ հարաբերությունների մեջ։ 2004թ. ապրիլի վերջերին, Ն.Սիմոնյանն եկել է իր մոտ և պարտք խնդրել` հայտնելով, որ նպատակ ունի Վրաստանից պոպոկ ներմուծել և վերավաճառել Հայաստանում։ Նրան տվել է 882 ԱՄՆ դոլարին համարժեք ոսկե զարդեր` առաջարկելով վաճառել և այդ գումարն օգտագործել ըստ նպատակի, իսկ Նունե Սիմոնյանը պարտավորվել է ոսկեղենի գումարները 3 օր անց վերադարձնել։ Հետաքրքրվել և իմացել է, որ Նունեն բավականին պարտքեր ունի, ուստի գտել է Ն.Սիմոնյանին, պահանջել գումարները կամ ոսկեղենը։ Վերջինս խոստովանել է, որ ոսկեղենը վաճառել ու մարել է այլ անձանց հանդեպ ունեցած պարտքերը, սակայն, որպես գումարի վերադարձնելիության երաշխիք, գրել է պարտավորագիր։ Հետագայում Ն.Սիմոնյանը մաս-մաս վերադարձրել է ողջ գումարը, որի կապակցությամբ էլ քաղաքացիական հայց չներկայացրեց։
Տուժող Կարինե Սահակյանի ցուցմունքով.
Վերջինս Դատարանում հայտնեց, որ 2000-2004թթ. աշխատել է «Կայարանում» գտնվող առևտրի կրպակում, որտեղից ճանաչել է Նունե Սիմոնյանին, ով նշված վայրում վաճառքի նպատակով խմորեղեն է հանձնել։ 2004թ. ապրիլին Նունե Սիմոնյանն իրեն հայտնել է, որ ցանկանում է երթուղային տաքսի մեքենա գնել, բավարար գումար չունի, ուստի դիմելով իրեն` մեկ ամիս անց վերադարձնելու պայմանով խնդրել է 630 ԱՄՆ դոլար գումար։ Վստահել և նրան տվել է այդ գումարը, սակայն վերջինս անհետացել է և մեկ ամիս իր գումարը չի վերադարձրել։ Վերջապես 2004թ. հունիսին Ն.Սիմոնյանին հանդիպել է, սակայն վերջինս գումարը չի վերադարձրել, այլ որպես վստահության երաշխիք, գրել է ստացական-պարտավորագիր։ Հետագայում պարզել է, որ Ն.Սիմոնյանը ոչ մի երթուղային տաքսի մեքենա էլ չի գնել։ Նշեց նաև, որ մինչև 2011թ. հունիսը Ն.Սիմոնյանն իր գումարն ամբողջությամբ վերադարձրել է, և ներկայումս որևէ պահանջ վերջինիցս ինքը չունի։
Ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանի անվամբ կազմված ստացական-պարտավորագրերի առկայությամբ, համաձայն որի` ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանն ամբողջությամբ վերականգնել է տուժողներ Կարինե Սահակյանին, Մերուժան Նիկոլյանին, Անահիտ Թովմասյանին, Մարինե Ալմոյանին և Գայանե Սարգսյանին պատճառած վնասը, մասամբ` տուժող Գյուլնարա Ազատյանին պատճառած վնասը` պարտավորվելով վճարել նաև վնասի մյուս մասը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ և 127-րդ հոդվածի, ինչպես նաև ՀՀ Վճռաեկ դատարանի 010թ. փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիոսյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումների տեսանկյուով գնահատելով որոշ տուժողների նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա հակասությունները` ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանին գումարներն ու ոսկյա զարդերը իբր որպես պարտք տրամադրելու և այն վաղ թե ուշ վերադարձվելու մասին գիտակցելու վերաբերյալ` Դատարանն արժանահավատ է համարում (առավելություն է տալիս) նախաքննական ցուցմունքները` փաստելով, որ տուժողների մի մասի դիրքորոշման փոփոխությունը պայմանավորված է հանցագործության դեպքից հետո նրանց վնասներն ամբողջությամբ վերականգնելու փաստով, ինչպես նաև ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանի հետ տարիների ընթացքում ձևավորված ջերմ փոխհարաբերություններով ու վնասներն վերականգնված լինելու պարագայում նրան հնարավոր քրեական պատասխանատվության ենթարկելու անցանկալիությամբ։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Նունե Սիմոնյանը մեղավորությամբ կատարել է ուրիշի գույքի խոշոր չափերով խարդախություն, այսինքն` հանցավոր արարք« որն համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` վերջինս քրեական պատասխանատվության ենթակա է նշված հոդվածի այդ մասի համապատասխան կետով։
Ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանին առաջադրված մեղադրանքում նրա մեղավորության վերաբերյալ հետևության Դատարանը հանգեց նախապես քննարկելով և մերժելով նրան արդարացնելու վերաբերյալ վերջինիս պաշտպան Միքայել Ավագյանի հարուցած միջնորդությունը։
Այսպես, ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանի պաշտպանը, պաշտպանական ճառում հղում կատարելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011թ. փետրվարի 24-ի ԵԿԴ/0176/01/09 քրեական գործով արտահայտած իրավական դիրքրոշումներին, վիճարկեց իր պաշտպանյալի գործողություններում խարդախության հանցակազմի առկայությունը` պատճառաբանելով, որ վերջինս մինչև գումարներ ստանալը` դրանք հափշտակելու նախնական հանցավոր դիտավորություն չի ունեցել, նման իրավիճակում է հայտնվել չաշխատելու, պարտքերի մեջ խճճվելու հետևանքով, ավելին` նյութական առաջին իսկ հնարավորության դեպքում տուժողներին վերադարձրել է «պարտքերը»։
Պաշտպանի վկայակոչած Լիա Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011թ. փետրվարի 24-ի ԵԿԴ/0176/01/09 որոշման մեջ վերլուծվել է ՀՀ քրեական օրենսգքրի 178-րդ հոդվածով նախատեսված խարդախության հանցակազմն ըստ տարրերի։ Այսպես, օբյեկտիվ կողմից տվյալ հանցակազմը դրսևորվում է երկու եղանակով` խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով։ Ընդ որում` վստահությունը չարաշահելն ուրիշի գույքին տիրանալու կամ դրա նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելու նպատակով հանցավորի կողմից, նրա և գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի միջև ձևավորված վստահության հարաբերությունների օգտագործումն է։ Արարքը խարդախություն որակելու համար բավարար չէ, որ անձն իր արարքներով կամ որոշակի հանգամանքների բերումով տուժողի մոտ վստահություն վայելի, այլ անհրաժեշտ է, որպեսզի վերջինս համոզի տուժողին իրեն փոխանցել գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները։ Ընդ որում, էական նշանակություն ունի այն, թե գույքն ուրիշին հանձնելու գործում ով է նախաձեռնություն դրսևորել, արդյոք գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնելու տուժողի մտադրությունն առաջացել է հանցավորի կողմից նրան համոզելու և հորդորելու արդյունքում։
Հանցավորի նկատմամբ տուժողի վստահությունը կարող է ինչպես իրավական, այնպես էլ փաստական հիմքեր ունենալ, այսինքն` հանցավորի և տուժողի միջև առկա` վստահության վրա հիմնված հարաբերությունները կարող են բխել ինչպես նրանց միջև առկա պայմանագրից, լիազորագրից, այնպես էլ առաջանալ հանցավորի և գույքը հանձնողի անձնական հարաբերություններից, հանցավորի կողմից նախկինում դրսևորած վարքագծից, հանցավորի անձնավորությունից։ Այսպիսով` հանցավորի գործողությունների արդյունքում մոլորության մեջ ընկած սեփականատերը կամ իրավասու այլ անձը կամավոր կերպով գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքներն հանձնում է հանցագործին կամ այլ անձի կամ անձանց կամ չի խոչընդոտում վերջիններիս կողմից այդ գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները վերցնելուն։
Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ և շահադիտական նպատակով, այսինքն` հանցավորը պետք է գիտակցի, որ խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նաև պետք է նախատեսի և ցանկանա դա։
Շահադիտական նպատակը ենթադրում է, որ մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակելու այն, չվերադարձնելու գույքը, չկատարելու խոստումը կամ պայմանագրային պարտավարությունները, ընդ որում` վերոնշյալների վերաբերյալ հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցության վրա։ Ապացույցների գնահատման արդյունքում դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաստատված համարի, որ անձն ի սկզբանե նպատակ է ունեցել խարդախության միջոցով հափշտակել ուրիշի գույքը և եթե ապացուցվի, որ ունեցել է, ապա խարդախության հանցակազմն առկա է։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ խարդախությունը քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարամն դեպքերից տարանջատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները` ա) խարդախության դեպքում տուժողին խաբելու կամ նրա վստահությունը չարաշահելու մտադրությունն անձի մոտ ծագում է նախքան գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքներ ձեռք բերելը, բ) խարդախության դեպքում անձի մոտ քաղաքացիաիրավական պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունները (գույքը փոխանցել, կատարել վարկային պարտավորությունը, պարտքը վերադարձնել և այլն) չկատարելու դիտավորությունը ծագում է նախքան գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքներ ձեռք բերելը։
Վերոնշյալ իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների արդյունքներով գնահատելով պաշտպան Մ.Ավագյանի վերոնշյալ միջնորդությունը` Դատարանը փաստում է, որ `
- ամբաստանյալ Նունե Սիմոնյանը մինչ մեղսագրվող արարքի կատարումը դրսևորած իր անբասիր վարքագծով ու երկարամյա ծանոթության, գործնական ազնիվ փոխհարաբերությունների ուժով վայելել է տուժողների վստահությունը,
- նրանց գումարները և ոսկյա զարդերն ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանի մոտ են հայտնվել վերջինիս նախաձեռնությամբ, տուժողներին համոզելու և հորդորելու արդյունքում,
- մինչ գույք ստանալն ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանի մոտ առկա է եղել շահադիտական նպատակ, քանի որ վերջինս, գտնվելով խոշոր պարտքերի տակ, տուժողներից գույք է պահանջել տարբեր պատրվակներով, գիտակցել է պահանջած և ստացած գումարները (առավել ևս` խոստացած ժամանակահատվածում) վերադարձնելու անհնարինությունը, որպիսի հանգամանքներն հաստատում են տուժողների գույքին տիրանալու նախնական դիտավորության առկայության փաստը։
Դատարանի համոզմամբ հափշտակած գումարներն հետագայում տուժողներին վերադարձնելը շահադիտական նպատակի առկայությունն հերքող բավարար փաստարկ չէ, մանավանդ, որ գումարների մի մասը վերականգնվել է հետախուզվող Ն.Սիմոյանի հայտնաբերումից և գոնե այդ պահից իր նկատմամբ իրականացվող քրեական վարույթի մասին իրազեկվելուց հետո։ Վնասների հատուցումն ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ոչ նրա պատասխանատվությունը բացառող հանգամանք է, որը Դատարանը հաշվի է առնելու վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելիս։
Այսպիսով, պաշտպանական ճառով ներկայացված միջնորդությունն անհիմն է, այդ միջնորդության հիմքում դրված փաստարկները` սուբյեկտիվ, ոչ լրիվ և միակողմանի գնահատման, յուրովի մեկնաբանման հետևանք, վերոնշյալ պատճառաբանությամբ չեն բխում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներն ըստ համակցության և պատշաճի գնահատելու արդյունքներից։
Ամբաստանյալ Նունե Սիմոնյանի նկատմամբ պատժի տեսակ ընտրելիս, պատժաչափ նշանակելիս, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի, համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասն սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Որպես ամբաստանյալ Նունե Սիմոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք` Դատարանը հաշվի է առնում տուժողներ Կարինե Սահակյանին, Մերուժան Նիկոյանին, Անահիտ Թովմասյանին, Մարինե Ալմոյանին, Գայանե Սարգսյանին հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասն ամբողջությամբ, իսկ տուժող Գյուլնարա Ազատյանի դեպքում` մասամբ կամովին հատուցելը։ Որպես ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներ է դիտարկում նախկինում դատապարտված չլինելը, սեռը, երիտասարդ լինելը։
Ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանի պատասխանատվություն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չարձանագրեց։
Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով սահմանված հանցակազմի պատժամասն այլընտրանքային է և ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի ուժով առերևույթ պետք է նշանակվի պատժի նվազ խիստ տեսակը` տուգանքը։
Հաշվի առնելով հանցագործությամբ տուժած անձանց բազմաթվությունը, ինչպես նաև տուժող Գ.Ազատյանին պատճառած գույքային վնասն ոչ լրիվ հատուցելու փաստը` Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի նշանակումը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։ Ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով, ինչն արդարացի, անհրաժեշտ և բավարար է նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ Միևնույն ժամանակ Դատարանի համոզմամբ ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանի պատասխանատվություն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, անձը դրականորեն բնութագրող տվյալներն անհրաժեշտ է հաշվի առնել նրա նկատմամբ պատժաչափ սահմանելիս և պատժի կրման հարցը որոշելիս։
Զուգահեռաբար անդրադառնալով ամբաստանյալ Նունե Սիմոնյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատժի չափի որոշման և պատժի կրման խնդրին` Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվություն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել այնպիսի պատիժ, որը չի գերազանցում 3 տարի ժամկետով ազատազրկումը, որի պայմաններում ամբաստանյալ Նունե Սիմոնյանի նկատմամբ կիրառելի է «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի որոշման 1-ին մասի 1-ին կետը։ Այդ որոշման կիրառմամբ ամբաստանյալ Նունե Սիմոնյանն ենթակա է ազատման նշանակած պատժից, ընդ որում` նման հետևության հանգելիս` Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում բացակայում է համաներման վերոնշյալ որոշման մեջ սպառիչ կերպով թվարկված որևէ իրավական արգելք։
Ամբաստանյալ Նունե Սիմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրության հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է, որ այն անհրաժեշտ է վերացնել` սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին։ Վերոնշյալի կապակցությամբ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, դատական ծախսերի բռնագանձման անհրաժեշտությունն հիմնավորող ապացույցներ` ևս, ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանի գույքի նկատմամբ արգելանք չի կիրառվել։
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների համաձայն` ամբաստանյալ Ն.Սիմոնյանը տուժողներ Կարինե Սահակյանին, Մերուժան Նիկոլյանին, Անահիտ Թովմասյանին, Մարինե Ալմոյանին և Գայանե Սարգսյանին պատճառած գույքային վնասն հատուցել է, տուժող Գյուլնարա Ազատյանի դեպքում` մասամբ, սակայն վերջինս քաղաքացիական հայց չի ներկայացրել, ինչը նրան չի զրկում քաղաքացիական դատավարական կարգով այն Նունե Միքայելի Սիմոնյանից բռնագանձելու պահանջով (քաղաքացիական հայցով) դատարան դիմելու իրավունքից։
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հաշվի առնելով նրան մեղսագրվող հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝

Նունե Միքայելի Սիմոնյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ` ազատազրկում 2 /երկու/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։
Կիրառելով «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի որոշման 1-ին մասի 1-ին կետը` Նունե Սիմոնյանին ազատել պատժից։
Նունե Սիմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակման օրվանից մեկամսյա ժամկետում։

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ