ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԿԴ/0263/01/11
նախագահող դատավոր` Ա. Վարդանյան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Տ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
մեղադրող Ա. ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Ժ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
պաշտպան Լ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
տուժող Ա. ՇՈՒՇԱՆՅԱՆԻ

2012 թվականի ապրիլի 10-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Ժիրայր Նորայրի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2012 թվականի փետրվարի 07-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Գալստյանի վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Զ.Թադևոսյանի 2009 թվականի մարտի 10-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-դ կետերով հարուցվել է թիվ 13110409 քրեական գործը: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 65/
2. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Զ.Թադևոսյանի 2009 թվականի մարտի 13-ի որոշմամբ Է.Պողոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-դ կետերով: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 103/
3. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունիսի 30-ի դատավճռով Է.Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 4-դ կետերով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել` ազատազրկում երկու տարի վեց ամիս ժամկետով։
ՀՀ ԱԺ <<Համաներում հայտարարելու մասին>>2009 թվականի հունիսի 19-ի որոշման 1-ին կետի 1-ին ենթակետի համաձայն` ամբաստանյալ Է.Պողոսյանն ազատվել է պատժից:/քրեական գործ, հատոր 2, էջ 12/
4. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Զ.Թադևոսյանի 2009 թվականի մայիսի 03-ի որոշմամբ թիվ 13110409 քրեական գործից անջատվել է Է.Պողոսյանի ընկերներ ոմն Աշոտի և Վարդանի կողմից <<Վաղարշ և որդիներ>> ՍՊԸ-ին պատկանող ոսկու տոնավաճառից ոսկյա իրերի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դեպքի վերաբերյալ մասը, կազմվել է առանձին վարույթ և շնորհվել թիվ 13110409/1 համարը: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 170/
5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանի 2009 թվականի մայիսի 20-ի որոշմամբ թիվ 13113509 քրեական գործի նյութերով Ժիրայր Նորայրի Հովհաննիսյանի կողմից խոշոր չափերի հասնող` 8.45գրամ թմրամիջոց ապօրինի պահելու փաստի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 13123609 քրեական գործը: Քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 1-2/
6.ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննիչ Ա.Ասատրյանի 2009 թվականի հունիսի 15-ի որոշմամբ Ժ.Հովհաննիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 37/
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Ժ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 42-43/
7. Առաջին ատյանի դատարանի 2009 թվականի հունիսի 15-ի որոշմամբ Ժ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 40-41/
8. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանի 2009 թվականի հուլիսի 10-ի որոշմամբ թիվ 13110409/1 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 48/
9. Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ սույն քրեական գործին է միացվել է թիվ 13110409/1 քրեական գործը: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 50/
10. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի քաղաք ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանի 2009թ. հուլիսի 17-ի որոշմամբ Ժ.Հովհաննիսյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը փոփոխվել և լրացվել է, վերջինս որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։ /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 205-206/
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Ժ.Հովհաննիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։ /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 207/
11. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ասատրյանի 2009թ. հուլիսի 20-ի որոշմամբ թիվ 13123609 քրեական գործով վարույթը կասեցվել է` Ժիրայր Հովհաննիսյանի գտնվելու վայրը հայտնի չլինելու հիմքով։/քրեական գործ, հատոր 1, էջ 209-210/
12. 2011թ. հոկտեմբերի 18-ին Ժ.Հովհաննիսյանը հայտնաբերվել է: /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 5/
13. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Մխիթարյանի 2011թ. հոկտեմբերի 18-ի որոշմամբ թիվ 13123611 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 7/
14. Առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 18-ի որոշմամբ Ժ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2011 թվականի հոկտեմբերի 18-ից: /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 15-16/
15. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Մխիթարյանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ անհայտ անձի կողմից Ժ.Հովհաննիսյանին թմրամիջոց և պրեկուրսոր իրացնելու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրեսնգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 15139211 քրեական գործը, այն առանձնացվել է առանձին վարույթում: Թիվ 15139211 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 124-126/
16. Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 13123609 քրեական գործով քննությանը չպարզված ոմն Աշոտի մասով քրեական գործի մասն անջատվել է և քննությունը շարունակվել` առանձին վարույթում, որին շնորհվել է 13123609/1 համարը: /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 128/
17. 2011 թվականի դեկտեմբերի 21-ին թիվ 13123609 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն թվականի դեկտեմբերի 22-ին: /քրեական գործ, հատոր 3 էջ 1/
18. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Վարդանյանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 23-ի որոշմամբ թիվ 13123609 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և 2012 թվականի հունվարի 09-ին նշանակվել դատաքննության: /քրեական գործ, հատոր 3 էջ 2,10/
19. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի փետրվարի 07-ի դատավճռով Ժիրայր Նորայրի Հովհաննիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ազատազրկում 1/մեկ/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով` տուգանք 100.000 /հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում Ժիրայր Հովհաննիսյանը ճանաչվել է անմեղ և դատարանով արդարացված` տուժող Արեգնազ Գրիգորյանից կատարված գողությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու հիմքով։
Կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասը, նշանակված պատիժները լրիվ գումարելով` ամբաստանյալ Ժիրայր Հովհաննիսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1 /մեկ / տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով և տուգանք 100.000 /հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով, որի կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկին։
Ժիրայր Հովհաննիսյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է 2011թվականի հոկտեմբերի 18-ից։ /քրեական գործ, հատոր 3, էջ 71-80/
20. Վերաքննիչ դատարանի 2012 թվականի մարտի 14-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Գալստյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, և քրեական գործը նշանակվել` դատական քննության վճռաբեկության կանոններով:
21. Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:

Գործի փաստական հանգամանքները
22. Ժիրայր Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ նա` 2009թ. փետրվարին, նախնական համաձայնության գալով Էդուարդ Պողոսյանի և ոմն Աշոտի հետ, Երևանի Մ.Խորենացու 24 հասցեում գործող «Վաղարշ և որդիներ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող ոսկյա իրերի տոնավաճառի 2-րդ հարկի սրահի թիվ 5 վաճառասեղանից գաղտնի հափշտակել են Արեգնազ Շուշանյանին պատկանող 23 գրամ 120.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ տղամարդու ոսկյա վզնոցը։
Բացի այդ, Ժիրայր Հովհաննիսյանը 2009թ. ապրիլին առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և Երևանի Վարդանանց փողոցի 4-րդ շենքի 39-րդ բնակարանում ապօրինի պահել է խոշոր չափերի` 8,45 գրամ «ափիոն» տեսակի թմրամիջոց և թմրամիջոց պատրաստելու համար նախատեսված, պրեկուրսոր հանդիսացող 0,5 մլ քացախաթթվի անհիդրիդ, որոնք հայտնաբերվել և առգրավվել են նրա բնակարանից 2009թ. ապրիլի 30-ին կատարված խուզարկությամբ։/քրեական գործ, հատոր 3, էջ 71-80/

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
23. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Գալստյանը վերաքննիչ բողոքում հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ապացույցները գնահատվել են միակողմանի, ինչի հետևանքով ՀՀ քրեական օրեսնգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով կայացվել է ոչ արդարացի դատավճիռ:
Տուժող Ա.Շուշանյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ 2009 թվականի փետրվարին, աշխատանքի վայրում գտնվելիս, իր վաճառասեղանին են մոտեցել նախկինում անծանոթ Ժիրայր Հովհաննիսյանը և Էդուարդ Պողոսյանը։ Ժ.Հովհաննիսյանը հարցեր տալու միջոցով շեղել է իր ուշադրությունը, որից օգտվելով` Է.Պողոսյանը իր վաճառասեղանից գաղտնի հափշտակել է 120.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ 23 գրամանոց ոսկյա վզնոցը։ Հետագայում Էդուարդ Պողոսյանի մայրը` Մարիետա Դուրգարյանը, փոխհատուցել է հափշտակված ոսկյա վզնոցի գումարը։
Լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու արձանագրության համաձայն` տուժող Արեգնազ Շուշանյանը լուսանկարով ճանաչել է Ժիրայր Հովհաննիսյանին և հայտնել, որ դեպքի օրը վերջինս է հարցեր տալու միջոցով շեղել իրեն, այն պահին, երբ Էդուարդ Պողոսյանը գողացել է 120.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա վզնոցը։
Նույն քրեական գործով մեղադրյալ Է.Պողոսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ 2009թ. փետրվարին «Վաղարշ և որդիներ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող ոսկու տոնավաճառում Ա.Շուշանյանին պատկանող ոսկյա վզնոցը գողացել է Վարդանի և Աշոտի հետ միասին:
Քրեական գործի նախաքննության ժամանակ ձեռնարկված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ Վարդանը հանդիսանում է սույն գործով մեղադրյալ Ժ.Հովհաննիսյանը:
Դատաքննության ընթացքում տուժող Ա.Շուշանյանը ցուցմունք է տվել, որ ոսկյա շղթան գողանալու պահին իր վաճառասեղանին են մոտեցել երկու անձ, ովքեր խոսեցրել և շեղել են իր ուշադրությունը, ապա աննկատ հափշտակել վաճառասեղանին ցուցադրված ոսկյա վզնոցներից մեկը: Նշել է նաև, որ Է.Պողոսյանն է ոստիկանների ուղեկցությամբ մոտեցել և մատնացույց արել իր վաճառասեղանը պատմել ոսկյա վզնոցը հափշտակելու մասին: Վերջինիս պատմածից է հասկացել, որ նա առնչություն ունի իր ոսկյա շղթայի գողությանը: Հայտն ել է նաև, որ լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու ժամանակ Ժ.Հովհաննիսյանին ճանաչել է որպես հափշտակություն կատարելու ժամանակ հարցեր տալով իր ուշադրությունը շեղող անձին:
Պաշտպանական կողմի հարցերին պատասխանելիս տուժող Ա.Շուշանյանը օգտագործել է<<նմանեցրել եմ>> արտահայտությունը, որը հիմք է հանդիսացել կասկածի տակ դնել Ժ.Հովհաննիսյանի մասնակցությունը կատարած հանցագործությանը: Մինչդեռ, Ա.Շուշանյանի ցուցմունքի տրամաբանական վերլուծությունը հանգեցնում է եզրակացության, որ <<նմանեցնել>> արտահայտությունը պետք է գնահատել այլ կոնտեքստում` Ա.Շուշանյանը լուսանկարով ճանաչման ժամանակ Ժ.Հովհաննիսյանի լուսանկարը նմանեցնելով իրենից հափշտակություն կատարած անձին, ճանաչել է վերջինիս որպես իրեն հարցեր տալով ուշադրությունը շեղող անձնավորությանը, ինչը Ա.Շուշանյանը պնդել է նաև Ժ.Հովհաննիսյանի հետ նախաքննության ընթացքում կատարված առերես հարցաքննության ժամանակ:
24. Մեղադրող Ա.Գալստյանը խնդրել է Ժ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով անմեղ ճանաչելու մասով Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճիռը բեկանել, Ժ.Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել վերը նշված հոդվածով և նշանակել համաչափ պատիժ:
25. Մեղադրող Ա.Գալստյանը պնդեց բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Ժ.Հովհաննիսյանը առարկեց բողոքի դեմ` խնդրելով մերժել:
Պաշտպան Լ.Գրիգորյանը միացավ ամբաստանյալին և նույնպես խնդրեց մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժել` օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը:
Տուժող Ա.Շուշանյանը առարկեց բողոքի դեմ, հայտնեց, որ չի հիշում` ով է եղել իր ուշադրությունը շեղողը, խնդրեց օրինական ուժի մեջ թողնել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին մեղադրող Ա.Գալստյանի ելույթը, ամբաստանյալ Ժ.Հովհաննիսյանի, պաշտպան Լ.Գրիգորյանի, տուժող Ա.Շուշանյանի պատասխանները, ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
26. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն.
<< Գողությունը, որը կատարվել է՝
1) մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ,….
….պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն.
<< 1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք…
…3.Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն.
<< 1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն. <<Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն. << Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն ….
27. Առաջին ատյանի դատարանը 2012 թվականի փետրվարի 07-ի դատավճռում, մասնավորապես, նշել է.<<…տուժող Արեգնազ Շուշանյանից գողություն կատարելու դրվագով Ժիրայր Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքն անհիմն է, նրա մասնակցությունն Էդուարդ Պողոսյանի կատարած հանցանքին նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով հաստատված չէ։ Վերոնշյալ հետևության դատարանը հանգեց ստորև թվարկված ապացույցների հետազոտմամբ և գնահատմամբ.
Ամբաստանյալ Ժ.Հովհաննիսյանը, վերահաստատելով նախաքննական դիրքորոշումը, Դատարանում հայտնեց, որ գողության կատարմանը որևէ առնչություն չի ունեցել, թեև ընդունեց Էդուարդ Պողոսյանին որպես նույն բակի բնակիչ ճանաչելու, ինչպես նաև 094-282171 հեռախոսհամարը շահագործելու հանգամանքը։
Ժիրայր Հովհաննիսյանի կողմից 094-282171 հեռախոսահամարը շահագործելու փաստը Դատարանում վերահաստատեցին նաև վկաներ Լիաննա Հովհաննիսյանը, Էդուարդ Գաբրիելյանը և Շուշանիկ Հովհաննիսյանը։
Տուժող Ա.Շուշանյանը Դատարանում հայտնեց, որ ոսկյա շղթայի գողության պահին իր վաճառասեղանին են մոտեցել երկու անձ, ովքեր խոսեցրել և շեղել են իր ուշադրությունը, ապա աննկատ հափշտակել վաճառասեղանին ցուցադրվող ոսկյա վզնոցներից մեկը։ Նշեց նաև, որ Էդուարդ Պողոսյանն է ոստիկանների ուղեկցությամբ մոտեցել և մատնացույց արել իր վաճառասեղանը, պատմել ոսկյա վզնոցը հափշտակելու մասին։ Վերջինիս դժվարացել է վերհիշել, պատմածից է հասկացել, որ նա առնչություն ունի իր ոսկյա շղթայի գողությանը։
Հայտնեց նաև, որ լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու ժամանակ Ժիրայր Հովհաննիսյանին ուղղակի նմանեցրել է Էդուարդ Պողոսյանի հետ գողություն կատարող անձի հետ։
Նախաքննական իրարամերժ ցուցմունքներում առկա մի շարք հակասությունների, այդ թվում` Է.Պողոսյանին աջակցած անձին նկարագրելու և ճանաչելու անկարողության վերաբերյալ Դատարանում հարցաքննվելիս նշեց, որ անցել է բավականին ժամանակ, լավ չի հիշում, իսկ ամբաստանյալ Ժ.Հովհաննիսյանին ուղղակի նմանեցրել է այդ տղաներից մեկի հետ։
Նման հակասական ցուցմունքների պայմաններում հրապարակվեցին և հետազոտվեցին տուժող Ա.Շուշանյանի նախաքննական բոլոր ցուցմունքները։
Այսպես, գողության դեպքից ընդամենը մեկ ամիս անց` 2009թ. մարտի 12-ին, հարցաքննվելիս (Հատոր 1, գ.թ. 88-89), որն համընկնում է Էդուարդ Պողոսյանի մասնակցությամբ իրականացված քննչական փորձարարության օրվա հետ, տուժող Ա. Շուշանյանը նշել է, որ երբ 2009թ. ոստիկանների ուղեկցությամբ մի երիտասարդ մատնացույց է արել իր վաճառասեղանը և նշել, որ այդտեղից ոսկյա վզնոց է գողացել, վերջինիս չի հիշել, քանի որ ամեն օր իր վաճառասեղանին են մոտենում բազմաթիվ հաճախորդներ, բացի այդ, անցել է բավականին ժամանակ, որի պատճառով դժվարանում է մտաբերել գողությունը կատարած երիտասարդների արտաքինը։ Նույն ցուցմունքում նշել է, որ գողերին չի կարող նկարագրել։
2009թ հունիսի 19-ին լրացուցիչ հարցաքննվելիս (Հատոր 2, գ.թ.199) տուժող Շուշանյանը նշել է, որ բավականին ժամանակ անցնելու պատճառով ստույգ չի կարող հիշել Էդուարդ Պողոսյանի հետ իր սեղանիկին մոտեցած անձի արտաքին տվյալները, սակայն, միևնույն ժամանակ, վերհիշել է, որ վերջինս փոքրամարմին էր, սև աչքերով, սև մազերով, ուներ փոքր-ինչ մեծ և թեքված քիթ։ Ավելին, նշել է, որ տեսնելիս այդ երիտասարդին կճանաչի և արտաքին այդ նկարագրով հարցաքննությունից անմիջապես հետո լուսանկարով ճանաչել է Ժիրայր Հովհաննիսյանին։ (Հատոր 2, գ.թ. 200)
2011թ. նոյեմբերի 23-ի լրացուցիչ ցուցմունքում ( Հատոր 2, գ.թ. 96) տուժող Շուշանյանը հայտնել է, որ անցել է երկար ժամանակ, մի շարք մանրամասնություններ մոռացել է, սակայն պնդել է, որ ճանաչել է Ժիրայր Հովհաննիսյանին, նա է հարցեր տալու միջոցով շեղել իր ուշադրությունը մինչ Էդուարդը կատարել է գողությունը։
2011թ. դեկտեմբերի 6-ին Ժ.Հովհաննիսյանի հետ առերես հարցաքննվելիս (Հատոր 2, գ.թ. 105-106) Շուշանյանը, վերահաստատելով Դատարանում հայտնածը, նշել է, որ նախկինում իր մասնակցությամբ կատարվել է լուսանկարով ճանաչում և Ժիրայր Հովհաննիսյանին նմանեցրել է հարցերով իրեն շեղող անձի հետ։ Նույնիսկ առերեսման մյուս մասնակցի` մեղադրյալ Ժ.Հովհաննսիյանի հարցին ի պատասխան` վերահաստատել է, որ նրան միայն նմանացրել է գողության պահին իրեն շեղող անձի հետ։
2011թ. դեկտեմբերի 7-ին լրացուցիչ հարցաքննվելիս (Հատոր 2, գ.թ.107-108) տուժող Շուշանյանը կրկին նշել է, որ ճանաչման ժամանակ Ժ.Հովհաննիսյանին նմանեցրել է իրեն հարցերով շեղող անձի հետ, հաստատապես չի հիշում, թե նա է արդյոք իր ուշադրությունը հարցերով շեղել։
Նույն մեղադրանքի հետ առնչվող այլ քրեական գործով դատապարտված Էդուարդ Պողոսյանը Դատարանում հայտնեց, որ այլ անձի հետ նախնական համաձայնությամբ Ա.Շուշանյանից ոսկյա վզնոցը գաղտնի հափշտակելու համար թեև դատապարտվել և պատժի կրումից ներկայումս ազատվել է, սակայն պնդում է, որ վերոնշյալ գողությունը կատարել է միայնակ, որի մասին ժամանակին հայտնել է նաև իր գործով դատաքննության ընթացքում։ Նշեց, որ նախաքննության ընթացքում իրավապահներին հայտնած Աշոտ և Վարդան անունները մտացածին են, Դավթաշեն համայնքում վերջիններիս բնակվելու, ինչպես նաև 094-282171 և 093-479411 հեռախոսահամարների վերաբերյալ տվյալները` ևս ։
Հերքել է այլ անձանց հետ Ա.Շուշանյանից գողությունը կատարելու, առավել ևս` դրան Ժիրայր Հովհաննիսյանի հնարավոր մասնակցության հանգամանքը` նշելով, որ վերջինիս ճանաչում է որպես իրենց թաղամասի բնակիչ, իսկ իրավապահներին հայտնել է իր բջջային հեռախոսահամարի մեջ պահպանած պատահական համարներ, որոնցից մեկը պարզվել է, որ հանդիսանում է Ժ.Հովհաննիսյանի շահագործած հեռախոսահամարը։ Նշեց, որ Աշոտի և Վարդանի մտացածին անունները հայտնել է իրավապահներին հաճոյանալու նպատակով` կարծելով, թե այդ քայլով վերջիններս դրականորեն կտրամադրվեն դեպի իր անձը։ Պնդեց, որ գողությունը կատարել է միայնակ, իսկ Աշոտի և Վարդանի անունները, նրանց վերաբերյալ տվյալներն հորինված են, նման անձինք իրականում չկան։
Նման հակասական ցուցմունքների պայմաններում հրապարակվեցին և հետազոտվեցին Էդուարդ Պողոսյանի նախաքննական ցուցմունքները։
Այսպես, 2009թ. մարտի 10-ին որպես կասկածյալ հարցաքննվելիս (Հատոր 1, գ.թ 72-76) Է.Պողոսյանը նշել է, որ փետրվարի կեսերին Վարդանի և Աշոտի հետ գնացել են ոսկու շուկա` գողություն կատարելու։ Վարդանը մնացել է մուտքի մոտ, իսկ ինքն ու Աշոտը բարձրացել են 2-րդ հարկ, մոտեցել է մի վաճառողուհու, ում հարցեր տալով` Աշոտը շեղել է, իսկ ինքն աննկատ վերցրել է ոսկյա վզնոցներից մեկը։ Վարդանը և Աշոտը բնակվում են Դավթաշենում, Վարդանը շահագործում է 094-282171, իսկ Աշոտը` 093-479411 հեռախոսահամարները։ Հափշտակած վզնոցի իրացումից գոյացած գումարը տնօրինել է միայնակ, Աշոտի և Վարդանի հետ չի կիսել։ Վերոնշյալ ցուցմունքը նույնաբովանդակ է դեռևս 2009թ. մարտի 3-ին հետաքննության մարմնում` ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքում Էդուարդ Պողոսյանի տրված բացատրությանը (Հատոր 1, գ.թ 58-60)։
2011թ. նոյեմբերի 1-ին որպես վկա հարցաքննվելիս (Հատոր 2, գ.թ. 36-38) Պողոսյանը նշել է, որ գողությունը կատարել է միայնակ։ Նախաքննության ընթացքում այլ անցանց մասնակցության վերաբերյալ ցուցմունքներ է տվել` փորձելով մեղմել իր վիճակը, սակայն իր գործով դատաքննության ընթացքում հայտնել է ճշմարտությունը` գողություն կատարելիս եղել է միայնակ։ Ժիրայր Հովհաննիսյանին ճանաչում է որպես հարևան, նրա հեռախոսահամարը եղել է իր բջջայինի մեջ, սակայն անունը հիշեցված չի եղել և մտածելով, թե դա անկապ համար է, այն ներկայացրել է քննիչին որպես իր հանցակցի հեռախոսահամար, թեև հանցակից չի ունեցել։
Պողոսյանի վերոնշյալ ցուցմունքը գնահատվել և իր անմիջական արտացոլումն է գտել նաև Էդուարդ Պողոսյանի նկատմամբ հաստատված մեղադրական եզրակացության մեջ (Հատոր 1, գթ.177)։ Սույն գործի դատաքննությամբ հետազոտված, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ կետերով 2009թ. մայիսի 8-ին հաստատված մեղադրական այդ եզրակացության համաձայն` Վարդանն է սպասել տոնավաճառի մուտքի մոտ, իսկ Է.Պողոսյանն ու Աշոտը, որպես անծանոթներ մոտեցել են տուժող Շուշանյանի սեղանիկին, ուր Աշոտը վաճառողուհուն հարցերով շեղել է, իսկ Պողոսյանն աննկատ հափշտակել է 23 գրամանոց ոսկյա վզնոցը։
Դատաքննությամբ հետազոտվեց նաև Էդուարդ Պողոսյանի նկատմամբ Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2009թ. հունիսի 30-ին կայացրած դատավճիռը, որով դատարանը հաստատված է համարել այն, որ Է.Պողոսյանը Ա.Շուշանյանին պատկանող ոսկյա վզնոցը գաղտնի հափշտակել է այլ անձի հետ նախնական համաձայնության գալով։ Համաձայն նույն դատավճռի` Է.Պողոսյանը դատարանում ևս հայտարարել է, որ նշված գողությունը կատարելիս եղել է միայնակ, իսկ նախաքննության ընթացքում նշած Վարդանը և Աշոտը մտացածին անձնավորություններ են։ Դեռ ավելին, նույն դատավճռի համաձայն` տուժող Շուշանյանը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ իր տաղավարին են մոտեցել երկու երիտասարդ, նրանց չի անձնավորել, թեև Է.Պողոսյանն տվյալ գործով ամբաստանվում և մասնակցում էր դատական նիստերին, իսկ մյուսին` սույն գործով ամբաստանվող Ժիրայր Հովհաննիսյանին, օրեր առաջ` դեռևս 2009թ. հունիսի 19-ին, լուսանկարով ճանաչել էր որպես իրեն հարցերով շեղող անձնավորության։
Դատաքննությամբ հետազոտվեց նաև քննչական փորձարարության արձանագրությունը, համաձայն որի` կասկածյալ Էդուարդ Պողոսյանը 2009թ. մարտի 12-ին մատնացույց է արել «Վաղարշ և որդիներ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող ոսկու տոնավաճառի 2-րդ հարկի սրահի վերջնամասում` ձախ կողմում, գտնվող վաճառասեղանը` նշելով, որ այնտեղից «գողացել է տղամարդու վզնոց»։ Տվյալ դրվագով Աշոտի և Վարդանի մասնակցության մասին քննչական փորձարարության արձանագրության մեջ որևէ հիշատակում չկա։
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատարանը հաստատված համարեց այն, որ Ժիրայր Հովհաննիսյանը 2009թ. ապրիլին առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և Երևանի Վարդանանց փողոցի 4-րդ շենքի 39-րդ բնակարանում ապօրինի պահել` խոշոր չափերի` 8,45 գրամ «ափիոն» տեսակի թմրամիջոց և թմրամիջոց պատրաստելու համար նախատեսված, պրեկուրսոր հանդիսացող 0,5 մլ քացախաթթվի անհիդրիդ, որոնք հայտնաբերվել և առգրավվել են նրա բնակարանում 2009թ. ապրիլի 30-ին կատարված խուզարկությամբ, այսինքն` կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` վերջինս քրեական պատասխանատվության և պատժի է ենթակա այդ հոդվածներով։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Ժ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությանը` Դատարանը գտնում է, որ տուժող Արեգնազ Շուշանյանից կատարված գողությանը հանցակցելու դրվագով Ժիրայր Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով հաստատված չէ, սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` Դատարանը նույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում կայացնում է արդարացման դատավճիռ, հետևաբար` Ժիրայր Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքով պետք է արդարացնել` ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հիմքով։
Նման հետևության դատարանը հանգեց հետևյալ իրավական վերլուծության արդյունքներով.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազն ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ։ Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի։ Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան՝ մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
Դատարանը գտնում է, որ սույն գործով կիրառելի են Արմեն Սարգսյանի վերաբերյալ 2009թ. սեպտեմբերի 16-ի՝ ԵՔՐԴ /0295/01/08 գործով Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումը, համաձայն որի` ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապացույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նախորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով։
Սույն գործով կիրառելի է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010թ. փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ 0632/01/08 Մ. Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտած այն իրավական դիրքորոշումն, որ «թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող կամայական լինել։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ Ապացույցների գնահատումը համապատասխան որոշումներում պետք է արտահայտվի պատճառաբանական եզրահանգումների ձևով՝ հիմնավորելով, թե ինչու որոշ ապացույցներ դրվել են որոշման հիմքում, իսկ մյուսները՝ մերժվել են՝ ճանաչվելով ոչ հավաստի» /14-րդ կետ/ ։ Համաձայն նույն նախադեպային որոշման 19-րդ կետի 3-րդ պարբերությունում առկա մեկնաբանության՝ հակասական ապացույցների առկայության պարագայում, երբ հնարավոր չէ հիմնավորված հետևության հանգել անձի մեղավորության կամ անմեղության և այլ հարցերի վերաբերյալ, միայն ապացույցների հետազոտությունից և գնահատումից հետո վարույթն իրականացնող մարմինը կարող է ապացույցների մի մասին մյուսների նկատմամբ առավելություն կամ նվազ կարևորություն տալ։ Նույն որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել և փաստացի հավասարության նշան է դրել նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցների միջև՝ ընդգծելով, որ կարևորը դրանց հետազոտումն է դատաքննության ընթացքում, ինչը նաև քրեադատավարական օրենքի հստակ պահանջն է։
ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեադատավարական օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի։
Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը, նրա անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ։
Այսպիսով, Դատարանը, վերոնշյալ քրեադատավարական նորմերի պահանջների պահպանմամբ և դրանց մեկնաբանությունների կիրառմամբ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով և գնահատելով` Էդուարդ Պողոսյանի նախաքննական և դատաքննական հակասական ցուցմունքները, արժանահավատ է համարում վերջինիս նախաքննական ցուցմունքները` այլ անձի հետ նախնական համաձայությամբ տուժող Ա.Շուշանյանից գողություն կատարելու առումով, որն իր պատշաճ իրավական գնահատականն է ստացել նաև նրա նկատմամբ կայացված և 2009թ. հուլիսի 30-ին օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճռում։ Ակնհայտ է, որ Էդուարդ Պողոսյանի նախաքննական ցուցմունքում հիշատակված Վարդանը, ով, ըստ մեղադրող կողմի վարկածի, նույն ինքը` Ժիրայր Հովհաննիսյանն է, գողության պահին մնացել է ոսկու տոնավաճառի մուտքի մոտ, այսինքն` ի տարբերություն Պողոսյանի և ինքնությունը չպարզված Աշոտի, տուժող Ա.Շուշանյանի վաճառասեղանին առհասարակ չի մոտեցել, հետևաբար` վերջինիս կողմից նկարագրվել և ճանաչվել չէր կարող։ Բացի այդ, նախաքննական մարմնի հետ համագործակցելու և իրական հանցակիցների տվյալները, այդ թվում` բջջային հեռախոսահամար տրամադրելը ենթադրում էր նաև Վարդան-Ժիրայր Հովհաննիսյանի բնակության ճիշտ հասցեի և ոչ թե Դավթաշեն թաղամասի մատնանշում, որը նույն բակի բնակիչ Պողոսյանին անհայտ լինել չէր կարող։ Կասկածյալ Է.Պողոսյանի այդ ցուցմունքի վերլուծությունից ակնհայտ է, որ վերջինս ամենևին էլ իր իրական հանցակցի տվյալներն իրավապահներին հայտնելու մտադրություն չի ունեցել, ուստի` գողությանը մասնակցած անձի 094-282171 հեռախոսահամարը, եթե նույնիսկ Ժ.Հովհաննիսյանն էր դրան մասնակցել, չէր հայտնի։ Հետևաբար` Դատարանը Է.Պողոսյանի նախաքննական հակասական ցուցմունքներից արժանահավատ է համարում 094-282171 հեռախոսահամարը պատահականորեն իրավապահներին հայտնելու վերաբերյալ ցուցմունքը և նույնաբովանդակ դատաքննական ցուցմունքները։
Դատարանի համոզմամբ գողության և դրան նախորդող պահին Վարդանի և Աշոտի տեղափոխության փաստով է պայմանավորված նաև տուժող Ա.Շուշանյանի նախաքննական իրարամերժ, ինչպես նաև նախաքննական ու դատաքննական հակասական ցուցմունքների դրդապատճառները, հետևաբար` լուսանկարով Ժիրայր Հովհաննիսյանին ճանաչման ներկայացնելիս նրան զուտ նմանեցնելը, հատկապես` Հովհաննիսյանին և Էդուարդ Պողոսյանին վերհիշելու, նկարագրելու և ճանաչելու անկարողության վերաբերյալ տուժողի սկզբնական ցուցմունքների պայմաններում, իրավական արժեքով և հետևանքներով չի կարող փոխարինել անձի նույնականացմանը և կատարված գողությանը Ժ.Հովհաննիսյանի մասնակցության մասին հետևություն կատարելու համար չփարատվող կասկած է հարուցում։ Հետևաբար` Գողություն կատարած Էդուարդ Պողոսյանին հանցակցելու մեջ Ժիրայր Հովհաննիսյանին վերագրվող արարքի ապացուցվածության մասին մեղադրող կողմի հետևությունը կառուցվել է դատաքննությամբ ստուգված և չհաստատված Վարդան-Ժիրայր Հովհաննիսյան անձանց չհիմնավորված նույնացման, այսինքն` ենթադրությունների վրա, այն դեպքում, երբ Ժ.Հովհաննիսյանի մեղավորությունը պետք է հաստատվեր գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։ …
… Սույն գործով տուժող Ա.Շուշանյանը ամբաստանյալ Ժ.Հովհաննիսյանի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացրել` հանցագործությամբ նրան պատճառված վնասը Էդուարդ Պողոսյանի կողմից արդեն իսկ լիովին փոխհատուցվելու պատճառով, հետևաբար` Դատարանը, հաշվի առնելով այդ և գողության դրվագով Ժ.Հովհաննիսյանին արդարացնելու հանգամանքը, քաղաքացիական հայցի լուծման խնդրին վերստին չի անդրադառնում։…
… Նկատի ունենալով, որ տուժող Արեգնազ Շուշանյանից գաղտնի հափշտակություն կատարելու համար դատապարտված Էդուարդ Պողոսյանին հանցակցած ոմն Աշոտի վերաբերյալ մասով անջատվել և նախաքննական մարմնի վարույթում առկա է ավարտված քրեական գործ` Դատարանն ամբաստանյալ Ժ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում անպարտ ճանաչելու և արդարացնելու պայմաններում սույն քրեական գործը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված կարգով մեղադրողին չի վերադարձնում…>>:/քրեական գործ, հատոր 3, էջ 71-80/
28. Առաջին ատյանի դատարանը հղում կատարելով ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների վրա, վերլուծության ենթարկելով նշված իրավական ակտերի դրույթները` հիմնավոր կերպով արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` Դատարանը նույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում կայացնում է արդարացման դատավճիռ, հետևաբար` Ժիրայր Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքով պետք է արդարացնել` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հիմքով։
Առաջին ատյանի դատարանը մանրամասն վերլուծության է ենթարկել Ժ.Հովհաննիսյանին գողություն կատարելու համար առաջադրված մեղադրանքի դրվագով քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված բոլոր ապացույցները, այդպիսիք հետազոտել և գնահատել է ՀՀ քրեական դատավարության օրեսնգրքով սահմանված ընթացակարգով և հիմնավոր կերպով եզրահանգել է, որ մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ։
Նման պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր հետևություն է արել, որ Ժիրայր Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքը նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով հաստատված չէ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթներով` կայացրել է արդարացման դատավճիռ։
28. Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունն այն մասին, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ապացույցները գնահատվել են միակողմանի, որի հետևանքով ՀՀ քրեական օրեսնգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով կայացվել է ոչ արդարացի դատավճիռ:
Առաջին ատյանի դատարանը անդրադառնալով ամբաստանյալ Ժ.Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությանը`նկատի ունենալով դեպքի կապակցությամբ տուժող Ա.Շուշանյանի, դատապարտյալ Է.Պողոսյանի հակասական, իրարաներժ ցուցմունքները և գործի մյուս փաստական հանգամանքները /տես որոշման 27-րդ կետը/ հիմնավոր կերպով գտել է, որ տուժող Արեգնազ Շուշանյանից կատարված գողությանը հանցակցելու դրվագով առաջադրված մեղադրանքը նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով հաստատված չէ, սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները։
Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ վերոնշյալ մեղադրանքով ամբաստանյալ Ժ.Հովհաննիսյանին արդարացնելու մասին Առաջին ատյանի հետությունները բավարար են դատավճիռը հիմնավորված համարելու համար և մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի այդ և մյուս պատճառաբանությունները չեն կարող հիմք հանդիսանալ դատավճիռը բեկանելու համար:
29. Վերոշարադրյալ հիմքերով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի փետրվարի 07-ի` ժ.Հովհաննիսյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով արդարացնելու վերաբերյալ դատավճիռը Վերաքննիչ դատարանը համարում է օրինական և հիմնավորված, իսկ մեղադրող Ա.Գալստյանի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանություները` անհիմն և գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի վերոհիշյալ դատավճիռը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Գալստյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
2. Ժիրայր Նորայրի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 266-րդ հոդվածի 4-րդ մասով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի փետրվարի 07-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ

Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ