գործ թիվ ԵԿԴ0216/01/11





ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավա¬սության դատարանը,


նախագահությամբ դատավոր` Արշակ Վարդանյանի
քարտուղարությամբ` Ժենյա Ավետիսյանի

մասնակցությամբ`

մեղադրող, Երևանի կայազորի զինվորական
դատախազության դատախազ` Զարուհի Խորասանյանի

պաշտպան` Կարեն Քալանթարյանի,

2011թ. դեկտեմբերի 20-ին դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Գ ա ր ի կ Յ ու ր ի ի Գ ա լ ս տ յ ա ն ի`
(ծնված 1987թ. օգոստոսի 30-ին, ք. Կապանում« ազ¬գությամբ հայ« ՀՀ քաղաքացի« բարձրագույն կրթությամբ« ամուրի« նախկինում չդատա¬պարտ¬ված« ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի պայմա¬նագրային զին¬ծառայող, կոչումով` լեյտենանտ, հաշվառ¬ված է Վայոց Ձորի մարզի Խաչիկ գյուղի 7-րդ փողոց թիվ 15 հանրակացարանում, փաստացի բնակվել է նույն մարզի Վայք քա¬ղաքի Շահում¬յա¬նի փողոցի 1-ին շենքի 15-րդ բնակարանում, ներ¬¬կայումս ՀՀ ԱՆ «Նուբա¬րաշեն» ՔԿՀ կալա¬նավոր, կալանքի տակ է 2011թ. սեպտեմբերի 3-ից)


1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Թիվ 15127411 քրեական գործն հարուցվել է 2011թ. սեպտեմբերի 3-ին ՀՀ ոստիկա¬նության քննչական գլխավոր վարչության Երևանի Կենտրոնականի քննչական բաժնում, որով նա¬խաքննությունը 2011թ. սեպտեմբերի 3-ից շարունակվել է ՀՀ պաշտպանության նախարա¬րության քննչական ծառայության 4-րդ կայազորային քննչական բաժնում։
2011թ. սեպտեմբերի 3-ին Գարիկ Գալստյանը ձերբակալվել է, իսկ 2011թ. սեպտեմբերի 6-ին նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորում։
2011թ. սեպտեմբերի 3-ին նախաքննության մարմինը Գարիկ Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, այն բանի համար, որ նա, 2011թ. օգոստոսի 26-ից մինչև սեպտեմբերի 15-ը գտնվելով հերթական արձա¬կուրդի մեջ, 2011թ. սեպտեմբերի 3-ին` ժամը 02։00-ի սահմաններում, զբոսնելու նպատակով գնացել է Երևան քաղաքի Օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի հարակից տարածք։ Արամ Խաչատրյանի արձանի մոտ, տեսնելով մի քանի օտարերկրա¬ցիների, նրանցից մեկի պարանոցին նկատել է ոսկյա շղթա, թիկունքից մոտեցել և պոկելու միջոցով բացահայտ կերպով հափշտակել է 552.699 ՀՀ դրամին համարժեք 1.500 ԱՄՆ դոլար արժո¬ղությամբ ոսկյա շղթան ու դիմել փախուստի, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանք¬ներով հանցանքն ավարտին չի հասցրել, քանի որ բռնվել է տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պետական պահպանության ծառայության գնդի 3-րդ հատուկ գումար¬տակի աշխատակիցների կողմից և բերման ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Կենտրո¬նականի բաժին։
Գարիկ Գալստյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում նախաքննական մարմինը դրել է հետևյալ ապացույցները` մեղադրյալ Գ.Գալստյանի խոստովանական ցուցմունք¬ները, գործով որպես վկա հարցաքննված, Երևան քաղաքի ոստիկանության վարչության ՊՊԾ 3-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկաններ Սարգիս Խաչատրյանի, Ստյոպա Բաբայանի, Գրիգոր Միրոյանի և Վահագն Զավարյանի ըստ էության նույնաբովանդակ ցուցմունքները, ամբաս¬¬տանյալի եղբոր` Վիկտոր Գալստյանի և ընկերուհու` Լիլիթ Ավետիսյանի ցուցմունքները, ինչպես նաև հանցագործությունից տուժած Մաջիդ Ահմադի Ջաֆարիի` որպես ապացույց ճանաչած բացատրությունը։
2011թ. նոյեմբերի 4-ին քրեական գործը Գարիկ Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հաստատված մեղադրական եզրա¬կացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդ¬հանուր իրավասության դատարան /այսուհետ` Դատարան/ և 2011թ. նոյեմբերի 10-ին ընդուն¬¬վել է վարույթ։

2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում, Դատարանի իրավական վերլուծություններ.
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով Դատարանը հաստատված համարեց այն, որ պայմանագրային զինծառայող Գարիկ Գալստյանը, գտնվելով հերթական արձա¬կուրդի մեջ, 2011թ. սեպտեմբերի 3-ին` ժամը 02։00-ի սահ¬մաններում, Երևան քաղաքի Օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի հարակից տարածքում` Արամ Խաչատրյանի արձանի մոտ, անսպասելիորեն մոտեցել է Իրանի Իսլամական Հանրապե¬տության քաղաքացի Մաջիդ Ահմադի Ջաֆարիին և վերջինիս պարա¬նոցին նկատած ոսկյա շղթան բացահայտ հափշտակելու դիտա¬վորությամբ պոկել է այն ու դիմել փախուստի, սակայն Մաշտոցի պողոտայի մոտ ծառայություն իրակա¬նացնող ՀՀ ոստի¬կա¬նության պետական պահպանության ծառայության գնդի 3-րդ հատուկ գումարտակի աշխա¬տակիցների կողմից բռնվել և իր կամքից անկախ հանգամանք¬ներով հանցավոր մտադ¬րությունն ավարտին չի հասցրել։ Ոստիկանների կողմից հետապնդվելու ընթացքում ամբաս¬տանյալ Գարիկ Գալստյանը դեն է նետել հափշտակած շղթան, որը սակայն չի հայտ¬նա¬բեր¬վել։
Դատարանը վերոնշյալ հետևությունների հանգել է հետևյալ ապացույցների հետա¬զոտ¬մամբ և գնահատմամբ.
Ամբաստանյալ Գարիկ Գալստյանը, Դատա¬րանում ըստ էության վերահաստատելով նախաքննական ցուցմունքները, նշեց, որ 2011թ. սեպտեմբերի 3-ին` ժամը 02։00-ի սահման¬ներում, Արամ Խաչատրյանի արձանի մոտ մի օտարերկրացու պարանոցին նկատել է ոսկյա շղթա, թիկունքից աննկատ մոտեցել նրան, պոկել շղթան և դիմել փախուստի։ Վազելու ժամանակ նկատելով, որ իրեն հետապնդում են օտարերկրացիները և ոստիկանության աշխատակիցները` վախեցել և ոսկյա շղթան դեն է նե¬տել։ Գրեթե անմիջապես բռնվել է տարածքում ծառայություն իրականացնող ոստիկանության աշխատակիցների կողմից, նրանց առաջարկով մատնացույց է արել ոսկյա շղթան նետելու հնարավոր վայրը, սակայն այն այլևս այդտեղ չի եղել։ Զղջաց կատարածի համար, խնդրեց իր նկատմամբ մեղմ պա¬տիժ նշանակել։
Թեև մինչդատական վարույթում հարցաքննվելիս իրեն լիովին մեղավոր էր ճանաչել, սակայն Դատարանում վիճարկեց մեղադրանքի որոշման մեջ արտացոլված ոսկյա շղթայի արժեքը` նշելով, որ ոսկյա շղթան քաշով թեթև էր և այն չէր կարող 1.500 ԱՄՆ դոլար արժենալ։ Որպես կասկածյալ և մեղադրյալ հարցաքննվելիս իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, այդ թվում` ոսկյա շղթայի արժեքի մասով, պատճառաբանեց նրանով, որ ընդունել է միայն կողոպուտ կատարելը, սակայն ոսկյա շղթայի արժեքի հետ, միևնույն է, համաձայն չէ, խնդրեց հակա¬սության շուրջ հիմք ընդունել դա¬տաքննական ցուցմունքը։
Գործով որպես վկա հարցաքննված, Երևան քաղաքի ոստիկանության վարչության ՊՊԾ 3-րդ հատուկ գումարտակի ոստիկաններ Սարգիս Խաչատրյանը, Գրիգոր Միրոյանը և Վահագն Զավարյանը, ըստ էության վերահաստատելով նույնաբովանդակ նախաքննա¬կան ցուցմունք¬ները, Դատարանում հայտնեցին, որ 2011թ. սեպտեմբերի 3-ին` ժամը 02։00-ի սահմաններում, ծառայության ժամանակ կատարելով հերթական շրջայցը` Օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի ծառայողական մուտքի մոտ նկատել են մի վազող երիտասարդի, որին հետապնդել են օտարերկրյա քաղաքացիներ` անհասկանալի լեզվով ինչ-որ բան գոռալով։ Անմիջապես հետապնդել և «Գրեմի» սրճարանի մոտ բռնել են փախուստ կատարող անձին, օտար¬երկրացիներից տեղեկացել, որ նշված երիտասարդը պոկելու եղանակով հափշտակել է նրանցից մեկի` Մաջիդ անունով պարսիկի պարանոցի ոսկյա շղթան։ Բռնված անձն հայտնել է, որ հափշտակած շղթան վազելու ընթացքում դեն է նետել, սակայն վերջինիս մատ¬նանշած վայրում շղթան չեն հայտնաբերել։ Ինչպես հետագայում պարզել են` այդ երիտասարդը Գարիկ Գալստյանն է, որին կողոպուտի փորձ կատարելու կասկածանքով բերման են ենթարկել ՀՀ ոստի¬կա¬նության Կենտրո¬նականի բաժին։
Դատարանում հետազոտվեց նախաքննության ընթացքում որպես ապացույց ճանաչված և գործին կցված Մաջիդ Ահմադի Ջաֆարիի բացատրությունը, որում վերջինս հայտնել էր, որ իր պարանոցի ոսկյա շղթան գնել է 5 տարի առաջ 1500 ԱՄՆ դոլարով, սակայն դժվարացել էր գնահատել հափշտա¬կության պահին շղթայի իրական արժեքը։
Մեղադրող կողմի միջնորդությամբ Դատարան հրավիրված, մինչդատական վարույթում որպես թարգմանիչ ներգրավված Էջմին Արթունյանը որպես վկա հար¬ցաքննվելիս ընդունեց բարձրագույն կրթություն չունենալու փաստը, նշեց, որ ազգությամբ պարսիկ Մաջիդ Ջաֆարիի հայտնածն հայերեն է թարգ¬մանել լրիվ և ճիշտ, որը և արտացոլվել է վերջինիս բացատրության մեջ։ Նշեց նաև, որ թեև թարգմանիչ չէ, թարգմանությամբ զբաղվելու օրի¬նական թույլտվություն չունի, սակայն տիրա¬պետում է հայերեն և պարսկերեն լեզուներին, Իրանում ավարտել է պարսկական և հայկական թեքումով միջնակարգ դպրոցը, իսկ մաթեմատիկա, անգլերեն և հայերեն առարկաներից` Եվրո¬պական կրթական տարա¬ծաշրջանային ակադեմիայի «Եվրո¬լինգվա» միջազ¬¬գային լեզուների ինստիտուտի միամյա դասընթացը։ Նշեց, որ ներկայումս սովորում է Եվրոպական համալ¬սարանի 1-ին կուրսում։
Մեղադրող կողմի միջնորդությամբ գործին կցվեցին և հետազոտվեցին դատաքննության ընթացքում ներկայացված` թարգմանիչ Է.Արթունյանի մասնագի¬տա¬կան որակավորումն հաս¬տատող փաստաթղթերը, որպիսիք էին` ԻԻՀ-ում համա¬կարգչային ծրագրավորում մաս¬նա¬գիտացմամբ միջնակարգ կրթութ¬յուն ստանալու փաստն հաստատող ավարտական վկա¬յականը, Եվրոպական կրթական տարածաշրջանային ակա¬դեմիայի «Եվրոլինգվա» միջազ¬¬գային լեզուների ինստիտուտի մաթե¬մատիկիա, անգլերեն և հայերեն առարկաներից միամյա դասընթացն ավարտելու վերա¬բերյալ վկայականը, Եվրո¬պական կրթական տարա¬ծաշրջա¬նային ակա¬դեմիայի 1-ին կուրսի ուսանող հանդիսանալու փաստն հաստատող ուսա¬նո¬ղա¬կան տոմսը։
Հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափի վերաբերյալ դատաքննությամբ հետա¬զոտված ապացույցների բավարարության գնահատումը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմերի օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանրորեն վտանգավոր հետևանքը, այն է` հափշտա¬կությամբ պատճառված վնասի իրական չափը, ինչն էական նշանակություն ունի նաև այդ չափանիշով նույն հոդվածի տարբեր մասերով նախատեսված հասարակ և որակյալ հանցակազմերն միմ¬յանցից տարանջատելիս։
Համաձայն քրեական գործի նյութերի, ինչպես նաև դատաքննության արդյունք¬ների` հափշտակության առարկան` պարանոցի շղթան, չի հայտնաբերվել և գործին կցվել, որի հետևան¬քով նախաքննության փուլում մեղադրող կողմը, իսկ դատաքննության ընթացքում` Դատարանը զրկված են եղել այն ապրանքագիտական փոր¬ձաքննութ¬¬յան ուղարկելու և հափշտա¬կության առարկայի որակական հատկանիշները (այդ թվում` ոսկյա էր, թե` ոչ), ինչ¬պես նաև հափշտա¬կության իրական չափը որո¬շելու հնարավորությունից։
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով, այդ թվում` գործում առկա փաս¬տաթղթերով, պարզվել է, որ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, ազգութ¬յամբ պարսիկ Մաջիդ Ահմադի Ջաֆարին թեև ճանաչվել է տուժող, անգամ` քաղաքացիական հայցվոր, սակայն քաղա¬քացիական հայց չի ներ¬կա¬յացրել, առհա¬սարակ չի հար¬ցաքննվել և նրանից հափշտակված, սակայն չհայտնա¬բերված պարա¬նոցի ոսկյա շղթայի արժեքը չի գնահատել։
Տուժողին պատճառված վնասի չափը մեղադրող կողմն հաստատված է համարել բա¬ցա¬ռապես Մաջիդ Ահմադի Ջաֆարի բացատրության հիման վրա, որը 2011թ. հոկտեմբերի 20-ին կայացրած որոշմամբ ճանաչել է որպես ապացույց։ Այդ բացատրությունում Մ.Ջաֆարին նշել է նաև իր պարանոցի ոսկյա շղթայի գինը` 1500 ԱՄՆ դոլար, ինչպես նաև այն, որ այդ շղթան ձեռք է բերել 5 տարի առաջ։ Միևնույն ժամանակ Ջաֆարին դժվարացել է նշել հափշտա¬կության պահին իր շղթայի իրական արժեքը, չի հիշատակել անգամ ոսկյա շղթայի որա¬¬կական հատ¬կանիշների /հարգը/ և քաշի վերաբերյալ որևէ տվյալ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազն ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ։ Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաս¬տատված ապացույցի ուժ չունի։ Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան՝ մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ա¬¬պա¬ցույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ա¬պա¬¬¬¬ցույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյու¬նից։
ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխ¬կապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։ Մեղադրանքն ապացուց¬ված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն ՀՀ քրեադա¬տա¬վարական օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջա¬նակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի։ Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտա¬վոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը, նրա անմեղության ապացուցման պարտա¬կանությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։
Եթե դեպքի մյուս հանգամանքների վերաբերյալ Մաջիդ Ջաֆարիի բացատրութ¬յունում նշված հանգամանքներն հաստատվել են հանցագործության մասին նրա հաղորդմամբ, դեպքին ականատես անձանց նախաքննական և դատաքննական ցուցմունք¬ներով, ապա տուժող Մաջիդ Ջաֆարիին պատճառված վնասի չափը` բացառապես վերոնշյալ բացատ¬րությամբ, որը պատշաճ իրավական ընթացա¬կարգերի շրջանակներում հետազոտելու արդյունքում բավարար չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով Գ.Գալստյանի մեղա¬վորության մասին հետևություն կատարելու համար, փոխկա¬պակցված չէ դատաքննությամբ հետազոտված որևէ այլ ապացույցի հետ, ինչով ողջամիտ կասկած է հարուցում, ուստի և ՀՀ քրեական դա¬տավարական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի հա¬մաձայն` պետք է մեկնաբանվի հօգուտ ամբաստանյալ Գ.Գալստյանի։
Որպես ապացույց ճանաչված բացատրության թույլատրելիության գնահատումը.
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 107-րդ հոդված նախատեսված ապա¬ցուցման ենթակա հանգամանքը` տուժողին պատճառված վնասի չափը, մեղադրող կողմն հաստատված է համարել Մաջիդ Ահմադի Ջաֆարի բացատրության հիման վրա, որը 2011թ. հոկ¬տեմբերի 20-ին կայացրած որոշմամբ ճանաչել է որպես ապացույց։ Վերոնշյալ բացատ¬րությունը Մաջիդ Ջաֆարին, ըստ մեղադրող կողմի մեկնաբանության, տվել է «թարգմանիչ» Է.Հարությունյանի մասնակ¬ցութ¬յամբ, ով իր ստորագրությամբ հաստա¬տել է ճիշտ թարգմա¬նություն կատարելու հանգա¬մանքը։ Դատաքննությամբ հետազոտված փաս¬տաթղթերում առկա է նաև որպես թարգմանիչ ներգրավված Է.Հարությունյանին իրա¬վունքներն ու պարտա¬կա¬նութ¬յունները պարզաբանելու, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածով նախա¬տեսված պատասխանատվության մասին նախազգու¬շացնելու վերա¬բեր¬յալ վարույթն իրակա¬նացնող մարմնի 2011թ. սեպտեմբերի 3-ին կազմած արձա¬նագրությունը, ինչպես նաև Իրանի Իսլա¬մական Հանրապետության քաղաքացի լինելու փաստն հաստատող վերջինիս անձնագրի լուսապատճենը, այն դեպքում, երբ հետազոտված նույն փաս¬տաթղթե¬րում բացակայում են Է.Հարությունյանի` թարգմանիչ լինելու իրա¬վունքը, ինչպես նաև ձեռնա¬հա¬սությունն հաստա¬տող պատշաճ փաստաթղթերը` բարձրագույն կրթության դիպլոմի և համա¬պատասխան օտար լեզվին տիրապետելու մասին վկայականի (դիպլոմի) լուսապատճենները, որպիսիք մեղադրող կողմը չներկայացրեց նաև դատաքննության ընթացքում։
Մեղադրող կողմի միջնորդությամբ Դատարան հրավիրված, մինչդատական վարույթում որպես թարգմանիչ ներգրավված Է.Հարությունյանը որպես վկա հար¬ցաքննվելիս նշեց, որ իր իրական ազգանունն Արթունյան է, սակայն իր թարգմանությամբ կազմված փաստաթղթերում նշել է ազգանվան հայացված տարբերակը` Հարությունյան։ Նշեց նաև, որ Մաջիդ Ջաֆարիի հայտնածը թարգմանել է ճիշտ, որը և արտացոլվել է վերջինիս` հանցագործության մասին հաղորդման և բացատրության մեջ։ Նշեց նաև, որ թարգմանությամբ զբաղվելու օրինա¬կան թույլտվութ¬յուն չունի, սակայն տիրապետում է հայերեն և պարսկերեն լեզուներին, ունի միջնա¬կարգ կրթություն, ներկայումս սովորում է Եվրոպական համալսարանի 1-ին կուրսում։ Վկա Է.Արթունյանը թարգմանիչ լինելու իրա¬վունքը, ինչպես նաև ձեռնա¬հա¬սությունն հաս¬տա¬¬տող պատշաճ փաստաթուղթ Դատարանին չներկայացրեց ։
ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ (…) արգելվում է oրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների oգտագործումը (…)։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաuտական տվյալները, որոնց հիման վրա oրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական oրենuգրքով նախատեuված արարքի առկայությունը կամ բացա¬կայությունը, այդ արարքը կաuկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկա¬տարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպեu նաև գործի ճիշտ լուծ¬ման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ։ Նույն հոդվածի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեա¬կան դատավարությունում որպես ապացույցներ թույլատրվում են՝ (....) այլ փաս¬տաթղթերը, իսկ 122-րդ հոդվածի համաձայն` փաստաթուղթ է թղթային, մագնիսա¬կան, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որով կարող են հաստատվել քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալները։ Այդ փաստաթղթերն ապացույց են ճանաչվում վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 3-րդ մասը նախատեսում է ապացույցների օգտագործման սահմանափակում, այն է` քրեական դատավարության ընթաց¬քում թույլատրվում է օգտագործել միայն այն ապացույցները, որոնք ձեռք են բերվել ՀՀ քրեա¬կան դատավարական օրենսգրքով սահմանված պահանջների պահ¬պան¬մամբ։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել՝ (.....) դատավարության լեզվին չտիրապետող անձանց իրավունքների՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված լրացուցիչ երաշխիքների էական խախտ¬մամբ. (....) բացարկման ենթակա անձի մասնակցությամբ, եթե նա իմացել է կամ պետք է իմանար քրեական գործով վարույթին իր մասնակցությունը բացառող հանգամանքների առկա¬յութ¬յան մասին, (.....) քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են այն խախ¬տումները, որոնք, դրսևորվելով մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրա¬վունք¬ների և ազատությունների կամ սույն օրենսգրքի որևէ պահանջի խախտմամբ, դատավարության մասնակիցներին՝ օրենքով երաշխավորված իրավունքների զրկմամբ կամ սահմանա¬փակ¬մամբ կամ որևէ այլ կերպ ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաս¬տական հան¬գամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի (....) դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբա¬նութ¬յունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգամանքներով գործի քննության ժամանակ։
Դատարանը գտնում է, որ սույն գործով կիրառելի են Արմեն Սարգսյանի վերաբերյալ 2009թ. սեպտեմբերի 16-ի՝ ԵՔՐԴ /0295/01/08 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումը, համաձայն որի` ապացույցների հավաքմանը և ստուգ¬մանն ուղղված դատա¬վա¬րական գործողությունների կատարման ընթացքում պետք է ապահովվի անձանց իրա¬վունք¬ների և օրինական շահերի պաշտպանությունը, հակառակ դեպքում կատարված դատավարական գործողության արդյունքում ստացված փաստական տվյալը, անկախ գործի համար ունեցած նշանակությունից, կորցնում է իր իրավական ուժը, ապացուցողական նշա¬նա¬կությունը և չի կարող ընդգրկվել կոնկրետ քրեական գործով ապացույցների համակ¬ցության մեջ և դրվել մեղադրանքի հիմքում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ ապացուցումը՝ գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակութ¬յուն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է։
Ըստ նույն նախադեպային որոշման` ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներ¬քին համոզման հիման վրա։ Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդ¬յունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցներն հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցների ազատ գնահատումն օրենսդիրը հռչակել է որպես քրեադատավարա¬կան օրենքի սկզբունք, համաձայն որի` ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապա¬ցույցի ուժ չունի։
Այսպես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածը սահմանում է, որ դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ։ Համաձայն նշված սկզբունքի` ապացույցը գնահատող անձը մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերի ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տա։ Միևնույն ժա¬մանակ, ներքին համոզմամբ ապացույցների ազատ գնահատումը ենթադրում է, որ ապա¬ցույցը գնահատող անձը կաշկանդված չէ տվյալ ապացույցին դատավարության նա¬խորդ փուլերում կամ տվյալ փուլի շրջանակներում այլ անձանց կամ մարմինների տված գնահատականներով։
Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահան¬գում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաս¬տիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին։
ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 83-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետի համաձայն` թարգմանիչը պարտավոր է քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ներ¬կա¬յացնել թարգմանչի՝ իր որակավորումն հաստատող փաստաթղթերը։ Տվյալ դեպքում Է.Արթունյանը, ըստ դատաքննական ցուցմունքի` գիտակցելով որ ինքը թարգմանիչ չէ, իր այդ պարտականությունը չի կատարել, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինը` ի դեմս Մաջիդ Ջաֆարիից հայտարա¬րություն և բացատրություն ստացած պաշտոնատար անձի, մինչ թարգմանչին վարույթին ներգրավելը պարտավոր էր պահանջել որակավորումն հաստատող փաստաթղթեր և դրանով իսկ հավաստիանար թարգմանչի ձեռնահասության մեջ։ Նշված պայմաններում հայերեն և պարսկերեն լեզուներին թեկուզ կենցաղային մակարդակով ազատ տիրապետող, սակայն միջ¬նակարգ կրթություն ունեցող անձի` Էջմին Արթունյանի մաս¬նակցությամբ ստացված բացատրության մեջ արտա¬ցոլված փաստական այն տվյալները, որոնք դա¬տաքննութ¬յամբ հետա¬զոտված այլ ապացույցներով ամրակցված և փոխկա¬պակցված չեն, որպես ապա¬ցույց ողջամտորեն կաս¬կած են հարուցում, ուստիև դրանցով հիմնավորվող հանգա¬մանքները Դատարանը չի կարող հաստատված համարել։
Բացի այդ, ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 96-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն` թարգմանիչը չի կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե հայտ¬նաբերվում է նրա անձեռնհասությունը։ Տվյալ դեպքում հե¬տաքննության մարմինը չպետք է Է.Արթունյանին հրավիրեր որպես թարգման, առավել ևս` ներգրավեր վարույթին, ընդհակա¬ռակը, պետք է կասկածի տակ դներ թարգմանչի ձեռնահասությունը, քանի որ անձեռնա¬հասությունը, ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 96-րդ հոդվածի համա¬ձայն, թարգման¬չին բա¬ցարկ հայտնելու հիմք և միևնույն ժամանակ նրա մասնակցությունը վարույթին բացա¬ռող հան¬գամանք է։ Հետևաբար` վարույթին թարգմանիչ ներգրավելիս չեն պահպան¬վել ՀՀ քրեական դատավարության 83-րդ և 96-րդ հոդվածների պահանջները, որի հետևանքով այդ թարգմանչի մաս¬նակ¬ցությամբ կազմված քննչական և դատավարական գործողություն¬ների արձա¬նագրութ¬յունները զուրկ են ապացուցողական արժեքից։
Չնայած այդ ամենին` վարույթն իրականացնող մարմինը քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներով ձեռք բերած այդ փաստաթուղթը` Մաջիդ Ջաֆարիի բացատ¬րությունը, ճանաչել է որպես ապացույց և նկատի ունենալով, որ վերջինիս հայտնաբերելու և հարցաքննելու ուղղությամբ ձեռնարկված միջոցառումները դրական արդյունքի չեն հանգեցրել` ամբաստանյալ Գարիկ Գալստյանին 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղսագրվող արարքի հիմքում դրել է հատկապես այդ բացատրությունը։ Ըստ քրեական գործի նյութերի` տուժողի տված և որպես ապացույց ճանաչ¬ված հիշյալ բացատրությունով է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը պարզել է տուժողից հափշտակ¬ված շղթայի արժեքը, որն էլ հիմք է հանդիսացել ամբաստանյալ Գալստյանի արարքը որպես խոշոր չափի կողոպուտի փորձ որակելիս։ Սակայն եթե վարույթն իրականացնող մարմինը, այնուամենայնիվ, հիմք է ընդունել տուժողի հայտարարությանն այն մասին, որ ոսկյա շղթան գնել է 5 տարի առաջ, 1500 ԱՄՆ դոլարով, պետք է հաշվի առներ, որ այդ գումարի դրամային արտահայտությունը` 552.699 ՀՀ դրամը, հազիվ է գերազանցում ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված հափշտակության խոշոր չափի նվազա¬գույն շեմը` 500.000 ՀՀ դրամը, ուստի իրեղեն ապացույցի, ապրանքագիտական փորձաքննութ¬յան եզրակացության, ավելին` տուժող Մ.Ջաֆարի ցուցմունքի բացա¬կայության պայման¬ներում, պարանոցի ոսկյա շղթայի արժեքը բովանդակող միակ ապացույցը` բացատրությունը, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի ուժով չպետք է ամբաստանյալ Գ.Գալստյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դներ։ Ակնհայտ է, որ նույնիսկ արդուզարդի ապրանքային տեսքը և շուկայական գինը 5 տարվա ընթացքում չէր կարող անփոփոխ մնալ։ Որպես ապացույց ճանաչված բացատրությունում տուժող Մ.Ջաֆարին, հավանաբար վերը նշված տրամաբա¬նութ¬յամբ, դժվարացել է նշել իր ոսկյա շղթայի իրական արժողությունն հանցանքի կատարման պահին, մինչդեռ մեղադրող կողմը շղթայի արժեքն այդ պայմաններում անգամ հավաստի է համարել և դրել ամբաստան¬յալ Գ.Գալստյանին առա¬ջադրված մեղադրանքի հիմքում։
Նման պայմաններում գործի փաստական հանգամանքների վերլուծությունը Դատա¬րանին հիմք են տալիս հանգելու այն հետևության, որ ամբաստանյալ Գարիկ Գալստյա¬նին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք առա¬ջադրելը կա¬տարվել է միայն ենթադրությունների հիման վրա, դրա հիմքում դրվել է ոսկյա շղթայի արժեքի և ձեռք¬բերման վաղե¬մության վերաբերյալ տուժող Մ.Ջաֆարիի հայտնած կցկտուր, ոչ հավաստի տվյալ¬ները, որոնք քրեա¬կան գործի նյութերով և դատաքննությամբ հետա¬զոտված այլ ապա¬ցույցներով չեն հաստատ¬վել։
Հանցագործությամբ պատճառված վնասի իրական չափի վերաբերյալ մեղադրող կողմը որևէ այլ ապացույց Դատարանում չներկայացրեց, թեև օրենսդիրը ՀՀ քրեական դատավա¬րական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի ուժով այդ պարտականությունը դրել է նրա վրա։
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի վերոնշյալ պահանջների էական խախտումները` Դատարանը հանգեց այն հետևութ¬յան, որ դրանք կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա և անկողմնակալ դիտորդի մոտ առաջացնում են անվստահություն որպես ապացույց ճանաչված բացատրության ձեռքբերման ընթացքում արդարության բոլոր պահանջների պահպանման առնչությամբ, ուստի, տուժող Մ.Ջաֆարիի բացատրությունը որպես ապա¬ցույց պետք է ճանաչել անթույ¬լատրելի։
Վերոնշյալ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելիս Դատարանը հաշվի առավ նաև ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը, համաձայն որի` մեղադրող կողմի թույլ տված քրեադատավարական օրենքի պահանջների խախտման հետևան¬քով ապացուցողական նշանակությունը կորցնելու ենթակա նյութը որպես ապացույց կարող է թույլատրվել պաշտպանական կողմի միջնոր¬դութ¬յամբ, մինչդեռ սույն գործով ամբաս¬տանյալի պաշտ¬պա¬¬ն Կ.Քալանթարյանը ոչ միայն նման միջնորդությամբ չի դիմել, ավելին, վի¬ճարկել է Մաջիդ Ջաֆարիի վերոնշյալ բացատրութ¬յան օգտագործման թույ¬լատրելիությունը։
Դատարանը նշված բացատրությունն որպես ապացույց անթույլատրելի ճանաչելու և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները գնահատելու արդյունքում հանգեց այն հետևության, որ ամբաս¬տանյալ Գարիկ Գալստյանի արարքը պետք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետից վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Սույն եզրահանգումը կատարելիս` Դատարանը հաշվի առավ նաև այն, որ ամբաս¬տանյալ Գարիկ Գալստյանի դիտավորությունն ուղղված է եղել տուժող Մ.Ջաֆարիին պատ¬կանող հատկապես ոսկյա շղթան բացահայտ հափշտակելուն, ինչն ավարտին չի հասցրել իր կամքից անկախ հանգամանքով, այսինքն` անկախ տվյալ շղթայի որակական հատկանիշ¬ներից / անգամ եթե ոսկյա զարդ չէ, ոչ պիտանի առարկա է/ և անկախ արժեքից /եթե ան¬գամ գույքի մանր հափշտակություն է/, վեր¬ջինիս արարքում առկա են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախա¬տեսված հանցա¬գործության հատկանիշներ, և նա քրեական պատասխանատ¬վության և պատժի ենթակա է այդ հոդվածի այդ մասով։
Ամբաստանյալ Գարիկ Գալստյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը հաշվի առավ կատարված արարքի բնույթը և հասարական վտանգավորության աստիճանը, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Որպես մեղմացնող հանգամանք` Դատարանը հաշվի առավ այն, որ ամբաստանյալ Գարիկ Գալստյանը հանցանքը կատարել է առաջին անգամ, որն իր բնույթով միջին ծան¬րության է, ինչպես նաև այն, որ վերջինս անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, իրեն լիո¬վին մեղավոր է ճանաչել, նախկինում դատապարտված չի եղել, միակողմանի ծնողազուրկ է, որ¬պես պայմանագրային զինծառայող` ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում, նրան շնորհվել է լեյտե¬նանտի սպայական կոչում։
Ըստ քրեական գործի նյութերի` ամբաստանյալ Գարիկ Գալստյանը հանցանքը կա¬տա¬րելու պահին գտնվել է ալկոհոլի ազդեցության տակ և Դա¬տա¬րանի հա¬մոզ¬¬մամբ տվյալ դեպ¬քում ալկոհոլի գործածումը նպաստել է հանցագործության` hափշտա¬¬կության փորձի կա¬տարմանը, հետևաբար` Դատարանն այն գնահատում է որպես Գալստյանի պատասխա¬նատ¬¬վությունը և պատիժը ծան¬րացնող հանգամանք։
Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև ծանրացնող վերոնշյալ հանգա¬մանքներն հաս¬տատ¬վել են քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալ¬ներով, իրական են և ողջամտո¬րեն նվազեցնում են ամբաստանյալ Գալստյանի անձը և նրա կատարածի հան¬րային վտանգա¬վո¬րությունը։
Նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի առավ հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկվող անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հան¬ցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոց¬ները պետք է լինեն արդարացի, համապա¬տասխանեն հանցանքի ծանրությանը, այն կա¬տա¬րելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավա¬րար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնու¬թագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծան¬րացնող հանգամանքներով։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գ.Գալստյանի անձը, նրան մեղսագրվող հանցավոր արարքի բնույթը` այն, որ կատարվել է ուղղակի դիտավորությամբ, բացահայ¬տորեն, գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված այլընտրան¬քային, առավել մեղմ պատժատեսակները չեն կարող ապահովել պատժի նպա¬տակ¬¬ները, նրա նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ` ազատազրկման ձևով, որն արդա¬րացի ու միաժամանակ անհրաժեշտ է նրան ուղղելու և նոր հանցա¬գոր¬ծությունները կան¬խելու համար։
Ամբաստանյալ Գ.Գալստյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի չափը որոշելիս Դա¬տա¬րանը հաշվի առավ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը, հա¬մաձայն որի` Գ.Գալստյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատժի ժամ¬կետը չի կարող գերազանցել 2 տարի 3 ամիսը։
Սույն գործով իրեղեն ապացույցը բացակայում է, քաղաքացիական հայց չի ներկա¬յացվել, ամբաստանյալ Գ.Գալստյանի գույքի նկատմամբ արգելանք չի կիրառվել։
Դատարանը գտնում է նաև, որ ամբաստանյալ Գարիկ Գալստյանի նկատմամբ որպես խա¬¬¬¬փան¬ման միջոց ընտրված կալանավորումը փոփոխելու կամ վերացնելու հիմքերը բացա¬կա¬յում են։
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց¬ները, ամբաս¬տանյալ Գարիկ Գալստյանի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատ¬վութ¬յունն ու պա¬տիժը մեղմացնող, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքները, հաշվի առնելով նրան մեղսագրվող հանցագոր¬ծության բնույթն ու հանրության համար վտան¬գա¬¬¬վո¬րության աստի¬ճանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավա¬րա¬կան օրենսգրքի 357-ից 360-րդ, 364-365-րդ, 369-ից 373-րդ հոդված¬ներով՝ Դատա¬րանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց ՝

Գարիկ Յուրիի Գալստյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդ¬վածի 1-ին մասով նախատեսված հանցա¬գործության կատարման մեջ, նրան դատա¬պարտել ազա¬տազրկման 2/երկու/ տարի ժամկետով, որի կատարումն հանձնարարել ՀՀ ար¬դա¬¬¬րա¬¬դա¬տության նախա¬¬րա¬րության քրեակատարողական հիմնար¬կությանը։
Գարիկ Գալստյանի պատժի կրման սկիզբն հաշվել 2011թ. սեպտեմբերի 3-ից։
Գարիկ Գալստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դատարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ