Հիմնական
Գործի համար:
ԵԿԴ/0155/01/11
Վիճակագրական տողի համար :
7.8
Պատասխանող
Սամվել Գրիգորյան Նվերի
Սամվել Գրիգորյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
Դատավոր
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Մնացական Մարտիրոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2011-12-06 | 10:00 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Կենտրոն և Նորք-Մարաշ | 2011-09-08 | 10:00 | 4 |
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
06 դեկտեմբերի 2011թ. ք. Երևան
ԵԿԴ-0155/01/11
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղարներ` Տ. Գրիգորյան,
Է. Մկրտչյան,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/
գլխավոր դատախազության պետական շահերի
պաշտպանության վարչության դատախազ` Բ. Ղալեչյանի,
պաշտպաններ` Մ. Աղալոյանի,
Վ. Գրիգորյանի
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
Սամվել Նվերի Գրիգորյանի`
ծնված 1985թ. սեպտեմբերի 08-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, վատառողջ, ամուսնացած, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխա (Մարիա Սամվելի Գրիգորյանը` ծնված 26.03.2011թ.) և հղի կինը, նախկինում չդատված, չի աշխատում, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Դավիթաշեն 4-րդ թաղամասի թիվ 9 շենքի թիվ 47 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 83104610 քրեական գործը ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչությունում հարուցվել է 2010թ. նոյեմբերի 10-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության տնօրեն Սամվել Նվերի Գրիգորյանի կողմից կեղծ ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու դեպքի առթիվ։
Քննիչի 02.08.2011թ. որոշմամբ, «Վարդավառ Զբոսայգի» ՓԲ ընկերության տնօրեն Մակար Սարուխանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել և քրեական գործի մասը կարճվել է` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Նույն որոշմամբ, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության տնօրեն, ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` իրադրության փոփոխման պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով` հետևյալ արարքի համար. «որ նա հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 /ներկայումս Կենտրոն/ հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հիմնա¬դիր-տնօրենը, 2009-2010թթ. ընթացքում ծավալել է տնտեսական գործունեություն` այն է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող բազմաթիվ կազմակերպություններից ու տարբեր ֆիզիկական անձանցից ձեռք է բերել շինարարական ապրանքներ, այնուհետև իրացրել տարբեր ընկերությունների, ինչպես նաև վերջիններիս մատուցել է ծառայություններ, սակայն, սեփական շահերից ելնելով, ծավալած ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունքում առաջացած հարկային պարտավորությունները չկատարելու միջոցով շահույթ ստանալու նպատակով, ընկերության դրամական միջոցներն օգտագործել է այլ նպատակով և, ունենալով վճարելու հնարավորություն, պարտատիրոջ` պետության հանդեպ չի վճարել ծավալած գործունեությունից առաջացած հարկային պարտավորությունները, ինչի հետևանքով ընկերության համար ստեղծել է կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ և պետությանը պատճառել խոշոր չափի` 4.305.800 ՀՀ դրամի վնաս։»։
2011թ. օգոստոսի 09-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանը հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 /ներկայումս Կենտրոն/ հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հիմնա¬դիրը և տնօրենը։ Այդ ընկերությունը 2009-2010թթ. ընթացքում, Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող «Վարդավառ-Զբոսայգի» ՓԲ, «Էրեբունու շենքերի և շինությունների վերանորոգում» ՓԲ, «Արտդիանշին» ՍՊ, «Սիսիանի Ճանշին» ՍՊ, «Եղվարդշին» ԲԲ, «Զորեղ Բռունցք» ՍՊ, «Պետրակո» ՍՊ, «Տրանսգազշին» ՍՊ /Իջևանի և Վանաձորի մասնաճյուղեր/ ընկերություններից և այլ կազմակերպություններից, որպես մատակարարած ապրանքների և մատուցած ծառայությունների դիմաց վճարումներ, բանկային փոխանցման կարգով, իր` «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին ստացել է 292647620 /երկու հարյուր իննսուներկու միլիոն վեց հարյուր քառասունյոթ հազար վեց հարյուր քսան/ ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` ներառյալ ավելացված արժեքի հարկը /այսուհետ ԱԱՀ-ն/։ ԱԱՀ-ի ընդհանուր գումարը կազմել է 48774720 ՀՀ դրամ։ Ամբաստանյալ Սամվել Գրիգորյանը հանդիսացել է «Նար-Շողշին» ՍՊԸ-ի միակ մասնակիցը, տնօրենը, հաշվապահը, միակ աշխատակիցը։ Ընկերությունը որևէ տրանսպորտային միջոց, գրասենյակային տարածք չի ունեցել։ Համաձայն քրեական գործի նյութերի, Ս. Գրիգորյանը 2009թ. օգոստոսի 14-ից 2010թ. հունվարի 14-ը ներառյալ, միայնակ կատարել է 292647620 /երկու հարյուր իննսուներկու միլիոն վեց հարյուր քառասունյոթ հազար վեց հարյուր քսան/ ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման 67 գործարքներ։ Դրանց ձեռքբերման գործարքների վերաբերյալ որևէ տեղեկություն, մասնավորապես` այդ ապրանքները «Նար-Շողշին» ՍՊԸ-ին իրացրած անձանց կամ կազմակերպությունների` իրականում գոյություն ունեցած լինելու վերաբերյալ, գործով չեն պարզվել։
«Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից պետ. բյուջե վճարման ենթակա հարկային պարտավորությունների չափը` ըստ հարկատեսակների, տույժ և տուգանքներով հանդերձ, 20.05.2011թ. դրությամբ կազմել է 328653600 /երեք հարյուր քսանութ միլիոն վեց հարյուր հիսուներեք հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ, որից ապառքը` 160932200 /հարյուր վաթսուն միլիոն ինը հարյուր երեսուներկու հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ (շահութահարկ` 81403300 ՀՀ դրամ, ԱԱՀ` 48169600, եկամտահարկ` 31350000, պարտադիր սոց. ապ. վճար` 9400 ՀՀ դրամ) տույժեր` 84750200 ՀՀ դրամ, տուգանքներ` 82971200 ՀՀ դրամ։
Բացի այդ, Սամվել Գրիգորյանը սեփական շահերից ելնելով, հարկային պարտավորությունները չկատարելու միջոցով շահույթ ստանալու նպատակով, ընկերության բանկային հաշվին փոխանցված դրամական միջոցներն օգտագործել է այլ նպատակով և ունենալով հարկերը վճարելու հնարավորություն, պարտատիրոջ` պետության հանդեպ չի կատարել հարկային պարտավորությունները, ինչի հետևանքով ընկերության համար ստեղծել է կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ և պետությանը պատճառել խոշոր չափի` 4.305.800 ՀՀ դրամ գումարի չափով վնաս։
ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից քաղաքացիական հայց է ներկայացվել ամբաստանյալի դեմ, որի համաձայն` ՀՀ գլխավոր դատախազությունը պահանջել է ամբաստանյալ Սամվել Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 4.305.800 /չորս միլիոն երեք հարյուր հինգ հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։
Դատական քննությամբ պարզվել է նաև, որ ամբաստանյալ Ս. Գրիգորյանը նախկինում դատված չի եղել, վատառողջ է, բնութագրվում է դրական, խնամքին են գտնվում մինչև 3 տարեկան երեխան և հղի կինը, նախաքննության ընթացքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի ինքնախոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ «Սպանդարյանի 1» հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հիմնադիրը և տնօրենը։ 2009-2010թթ. ընթացքում այդ ընկերության շրջանակներում իրականացրել է տնտեսական գործունեություն։ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող բազմաթիվ կազմակերպություններից և տարբեր ֆիզիկական անձանցից ձեռք է բերել շինարարական ապրանքներ, այնուհետև դրանք իրացրել է տարբեր ընկերությունների։ Գործարքները կատարել է հետևյալ կերպ. տարբեր ընկերությունների մատակարարել է շինարարական ապրանքներ, որոնց դիմաց այդ ընկերություններն ապրանքների գումարները փոխանցել են «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին` ներառյալ ԱԱՀ-ն։ Այդ գումարներն ինքն անձամբ կանխիկացրել է իր ընկերության բանկային հաշվից և տվել է այն անձանց կամ կազմակերպություններին, որոնցից ձեռք է բերել այդ ապրանքներն ապառիկ կարգով։ Իր ստացած շահույթը կազմել է 7.600.000 ՀՀ դրամ գումար, որից շուրջ 3.000.000 ՀՀ դրամ գումարը մաս-մաս իր կողմից վճարվել է պետական բյուջե, իսկ շուրջ 4.500.000 ՀՀ դրամի չափով գումար մնացել է իրեն, որը ծախսել է իր անձնական կարիքների համար։ Այդ հարկային պարտավորություններն առաջացել են իր կողմից իրականացրած տնտեսական գործունեության ընթացքում հարկային տեսչություն հաշվետվություններ ներկայացնելուց հետո։ Կատարված գործարքների վերաբերյալ կազմված հաշվետվությունները հարկային տեսրչություն ներկայացրել է ինքը, որտեղ արտացոլված են եղել իր կողմից կատարված բոլոր գործարքները։ Հետագայում հարկային պարտավորությունները չկատարելու միջոցով շահույթ ստանալու նպատակով որոշել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը սնանկ ճանաչել, քանի որ գույք և դրամական միջոցներ չի ունեցել, իսկ շուրջ 4.500.000 ՀՀ դրամ գումարը պետական բյուջե չի վճարել։ Իր կողմից ձեռք բերված ապրանքները փաստաթղթեր չեն ունեցել, այդ պատճառով մուտքագրվել են որպես առանց փաստաթղթերի ձեռք բերված ապրանքներ։ Ապրանքները ձեռք բերելիս` դրանց դիմաց վճարում չի կատարել։ Վճարումները կատարել է այդ ապրանքներն իրացնելուց հետո։ Ընկերության միակ մասնակիցը, տնօրենը, հաշվապահը և ընդհանրապես միակ աշխատողը հանդիսանում է ինքը։ Ընկերությունը որևէ գույք չի ունեցել։ Հստակ հիշում է և քննության ընթացքում հայտնել է ապրանքներն իր կողմից մատակարարելու հետ կապված հանգամանքները։ Չի հիշում, թե այդ ապրանքներն ումից, երբ և ինչ հանգամանքներում է ձեռք բերել։ Զղջում է իր կատարած արարքի համար։ Իր ձեռք բերած ապրանքները փաստաթղթեր չեն ունեցել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 1-2, 177-178, 228-229/
Վկա, «Վարդավառ-Զբոսայգի» ՓԲ ընկերության տնօրեն Մակար Սարուխանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ «Վարդավառ-Զբոսայգի» ՓԲ ընկերությունը հիմնադրվել է 1999թ. Երևանի Էրեբունու թաղապետարանի կողմից և հաշվառվել է ՊԵԿ Էրեբունու հարկային տեսչությունում։ 2009թ. օգոստոսի 6-ին «Վարդավառ-Զբոսայգի» ՓԲ և «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունների միջև կնքվել է ապրանքների մատակարարման պայմանագիր, որի համաձայն` «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, իրենց ընկերությանը մատակարարել է տարբեր տեսակի ապրանքներ և տրամադրել տեխնիկա։ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հետ 2009թ. օգոստոսի կեսերից մինչև 2009թ. դեկտեմբերի վերջերը կատարել է շուրջ 16 գործարք` 37.000.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի չափով։ Գործարքների դիմաց վճարումն ամբողջությամբ` ներառյալ ԱԱՀ-ն, իրենց կողմից կատարվել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին։
«Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հետ կատարել է նաև երկու անապրանք գործարք։ Իր և Սամվել Գրիգորյանի ընկերությունների միջև 18.09.2009թ. թիվ 22 և 29.12.2009թ. թիվ 74 հաշիվ-ապրանքագրերում նշված ապրանքները «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից իրականում չեն մատակարարվել։ Ինքն է խնդրել Սամվել Գրիգորյանին տրամադրել հաշիվ-ապրանքագրեր, քանի որ այդ ժամանակ իրենց ընկերությանն անհրաժեշտ էին դրանք։ Այդ գործարքների գումարի չափը կազմել է 3.800.000 ՀՀ դրամ, որը փոխանցվել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին։ Ըստ պայմանավորվածության` Ս. Գրիգորյանը պետք է այդ գումարը ստանար բանկից, որի յոթ տոկոսը պետք է պահեր իրեն, իսկ մնացածը վերադարձներ, ինչը և կատարել է։ Այդ անապրանք գործարքով զբաղվել է իր տեղակալ Տիգրան Պողոսյանը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 16-19/
Վկա, «Էրեբունու շենքերի և շինությունների վերանորոգում» ՓԲ ընկերության տնօրեն Արտաշես Անանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2000թ. մարտի 7-ից մինչև օրս հանդիսանում է «Էրեբունու շենքերի և շինությունների վերանորոգում» ՓԲ ընկերության տնօրենը։ Ընկերությունն իրականացրել է շինարարական աշխատանքներ։ 2009թ. սեպտեմբերի 16-ին և նոյեմբերի 2-ին «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի և իրենց ընկերության միջև կատարվել է երկու գործարք, մատակարարվել են 8.500.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի չափով բազմազան շինարարական ապրանքներ։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ն, իրենց ընկերությունը կատարել է փոխանցումով` «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հաշվեհամարին մի քանի փուլով գումարները փոխանցելու միջոցով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 227-231/
Վկա, «Արտդիանշին» ՍՊ ընկերության տնօրեն Արեստ Վարդանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2008թ. հիմնադրել է «Արտդիանշին» ՍՊ ընկերությունը և հաշվառել ՊԵԿ Արարատի տարածքային հարկային տեսչությունում։ Ընկերությունն իրականացրել է շինարարական աշխատանքներ։ 2009թ. հոկտեմբերի 28-ին իրենց և «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունների միջև` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, կատարվել է մեկ գործարք։ Ս. Գրիգորյանն իրենց մատակարարել է տարբեր տեսակի շինարարական ապրանքներ, մասնավորապես գաջ, ցեմենտ, ավազ և բազալտի սալիկ։ Գործարքի ընդհանուր գումարը կազմել է 1.058.340 ՀՀ դրամ, որի մեջ ներառված է եղել նաև ԱԱՀ-ի գումարը։ Գումարն ամբողջությամբ փոխանցել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 236-238/
Վկա, «Սիսիանի Ճանշին» ՍՊ ընկերության տնօրեն Հրաչիկ Գաբրիելյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 1996թ. հիմնադրել է «Սիսիանի Ճանշին» ՍՊ ընկերությունը և հաշվառել ՊԵԿ Սիսիանի տարածքային հարկային տեսչությունում։ Ընկերությունն իրականացրել է ճանապարհաշինարարական աշխատանքներ։ 2009թ. սեպտեմբերին իրենց և «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունների միջև` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, կատարվել է մեկ գործարք։ Վերջինս մատակարարել է խողովակներ։ Գործարքի ընդհանուր գումարը կազմել է 7.833.000 ՀՀ դրամ, որի մեջ ներառված է եղել նաև ԱԱՀ-ի գումարը։ Գումարն ամբողջությամբ փոխանցել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 332-335/
Վկա, «Եղվարդշին» ԲԲ ընկերության տնօրեն Սամվել Վարդանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2001թ.-ից հանդիսանում է «Եղվարդշին» ԲԲ ընկերության տնօրենը։ Ընկերությունն իրականացրել է տարբեր շինարարական աշխատանքներ։ 2009թ. սեպտեմբերից մինչև 2009թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, իրենց ընկերությանը մատակարարել է շուրջ 135.000.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով տարբեր շինարարական ապրանքներ և մեքենամեխանիզմների պահեստամասեր։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարը, իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին մի քանի փուլով փոխանցելու միջոցով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 376-382/
Վկա, «Զորեղ Բռունցք» ՍՊ ընկերության տնօրեն Արմենակ Կարապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերությունն իրակացրել է Հրազդան ՋԷԿ-ի վերանորոգման աշխատանքները, Հրազդան 5 էրեներգոբլոկի շինմոնտաժային աշխատանքները և այլ աշխատանքներ։ 2009թ. օգոստոսի 1-ին կնքված պայմանագրի համաձյան` «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, իրենց ընկերությանը մատակարարել է շուրջ 7.900.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով, շուրջ տաս տոննա, տարբեր տրամաչափի խողովակներ և շուրջ չորս տոննա էլեկտրոդ։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարը, իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին փոխանցելու միջոցով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 23-26/
Վկա, «Պետրակո» ՍՊ ընկերության տնօրեն Գևորգ Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերությունն իրականացրել է գազաֆիկացման աշխատանքներ Հայաստանի տարբեր մարզերում։ Իրենց ընկերությունը «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունից` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, ձեռք է բերել տարբեր շինարարական ապրանքներ և ավտոպահեստամասեր։ Գործարքների ընդհանուր գումարը կազմել է շուրջ 65.000.000 ՀՀ դրամ։ Դրանց վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարը, իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին մի քանի փուլով փոխանցելու միջոցով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 72-74/
Վկա, «Տրանսգազշին» ՍՊ ընկերության Իջևանի մասնաճյուղի տնօրեն Հովիկ Հակոբջանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերության մասնաճյուղն իրականացնում է շինմոնտաժային աշխատանքներ Հայաստանի տարբեր տարածքներում։ Իրենց ընկերությունը «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունից` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, 2009թ. օգոստոսից մինչև 2009թ. վերջերը ձեռք է բերել մեքենա-մեխանիզմների պահեստամասեր` 18 միլիոն ՀՀ դրամ գումարի չափով։ Գործարքները կատարվել են հինգ փուլով։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարն իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին մի քանի փուլով փոխանցելու միջոցով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 197-199/
Վկա, «Տրանսգազշին» ՍՊ ընկերության Վանաձորի մասնաճյուղի տնօրեն Ռաֆիկ Սաքանյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերության մասնաճյուղն իրականացրել է գազաֆիկացման աշխատանքներ Հայաստանի տարբեր մարզերում։ Իրենց ընկերությունը «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հետ` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, 2009թ. օգոստոսից մինչև 2010թ. հունվարը կատարել է 6 գործարք։ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունից ձեռք են բերել տարբեր տրամաչափի խողովակներ և այլ շինարարական ապրանքներ։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումներ` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարն իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին մի քանի փուլով փոխանցելու միջոցով։
/հատոր 3, գ.թ. 215-217/
Դատահաշվապահական փորձաքննության 11-1446 եզրակացութ¬յամբ և փորձագետ Վ. Առուստամյանի ցուցմունքով, որոնց հա¬¬մաձայն`
1. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ օպերատիվ-հետախուզության վարչության 9-րդ բաժնի աշխատակիցների կողմից 05.05.2011թ. կազմված հմ. 1013599 ստուգման ակտով «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության պետ.բյուջե լրացուցիչ վճարման ենթակա հարկային պարտավորությունները հաշվարկվել է փաստաթղթային ստուգման մեթոդի մեջ ներառված` փաստաթղթերի ստուգում ըստ ձևի, թվաբանական և նորմատիվային հետազոտման եղանակների կիրառմամբ։ Նման հետազոտման եղանակների կիրառմամբ լրացուցիչ հարկային պարտավորութունների հաշվարկումը սույն փորձաքննությամբ, զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից դիտվում է ընդունելի, քանի որ այն բխում է թիվ 83104610 քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալներից և ստուգվող ժամանակաշրջանում հաշվապահական և հարկային ոլորտներում հաշվառման գործող ու 05.05.2011թ. կազմված հմ. 1013599 ստուգման ակտում արձանագրված դրվագներին վերաբերող նորմատիվային ակտերի պահանջներից։
2. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ օպերատիվ-հետախուզության վարչության 9-րդ բաժնի աշխատակիցների կողմից 05.05.2011թ. կազմված հմ. 1013599 ստուգման ակտով դատահաշվապահական փորձաքննությանբ ճշգրտված տվյալներով, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից պետ.բյուջե վճարման ենթակա հարկային պարտավորությունների չափը` ըստ հարկատեսակների, տույժ և տուգանքներով հանդերձ` 20.05.2011թ. դրությամբ կազմում է ընդամենը` 328653.6 հազ. դրամ, այդ թվում.
- ապառք 160932.2 (շահութահարկ` 81403.3 + ԱԱՀ` 48169.6 + եկամտահարկ` 31350.0 + պարտադիր սոց.ապ. վճար` 9.4) հազ. դրամ։
- տույժեր` 84750.2 հազ. դրամ։
- տուգանքներ` 82971.2 հազ. դրամ։
3. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ օպերատիվ-հետախուզության վարչության 9-րդ բաժնի աշխատակիցների կողմից 05.05.2011թ. կազմված հմ. 1013599 ստուգման ակտով պետական բյուջե տուգանքի ձևով լրացուցիչ վճարման ենթակա 3799.2 հազ. դրամի հարկային պարտավորությունը հաշվարկվել է ոչ թե «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից հարկման համար հիմք համարվող փաստաթղթերում խեղաթյուված տվյալներ մտցնելու կամ հաշվետվություններ և հաշվարկներ չկազմելու ու հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն չներկայացնելու հետևանքով, այլ` «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 31 հոդվածի պահանջների խախտմամբ, «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ 18.09.2009թ. ամսաթվով կազմված թիվ 22 և 22.12.2009թ. ամսաթվով կազմված թիվ 74 անապրանք հաշիվ ապրանքագրերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրման հետևանքով։
4. Առաջադրված «Որքան են կազմում «Նոր-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից պետությանը պատճառված վնասի չափը` վերջինիս կողմից «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և առանց ծառայությունների մատուցման 3799200 դրամի կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր տրամադրելու արդյունքում և արդյոք, այն առաջանում է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում` «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության կողմից կեղծ գործարքների արդյունքում հասցված և 1011368 ստուգման ակտով հաշվարկված վնասն ամբողջությամբ պետ.բյուջե վճարելու դեպքում։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծություններից ելնելով` փորձագետները գտնում են, որ.
ա/ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ 2009թ. հաշվետու տարում թվով երկու անապրանք հաշիվ ապրանքագրերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրելով, զուտ հարկային և հաշվապահական տեսանկյունից հնարավորություն է տվել գնորդ «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերությանը, որպեսզի վերջինս շահութահարկի հաշվարկում համախառն երկամուտը նվազեցնի 3106.6 հազ. դրամով, իսկ պետ. բյուջե վճարման ենթակա շահութահարկը` 621.2 (3106.0x20%) հազ. դրամով, որով և պետությանը պատճառվել է վնաս։
բ/ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ թվով երկու անապրանք հաշիվ ապրանքագրերը (հարկային հաշիվներ) դուրս գրելով` գնորդ կազմակերությունը զուտ հարկային և հաշվապահական տեսանկյունից հնարավորություն է ստացել ԱԱՀ-ի 2009թ. 3-րդ և 4-րդ եռամսյակների ԱԱՀ-ի հաշվարկներում ԱԱՀ-ի կրեդիտից պակասեցնելու (հաշվանցելու) 633.2 հազ. դրամ գումարի չափով ԱԱՀ, որով և պետությանը պատճառվել է վնաս։
գ/ «ա» և «բ» կետերում շարադրվածից երևում է, որ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ թվով երկու անապրանք հաշիվ ապրանքագրերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրելու հետրանքով պետությանը պատճառվել է 1254.4 (շահութահարկ` 621.2+ԱԱՀ` 633.2) հազ. դրամ գումարի չափով վնաս։
դ/ Ինչ վերաբերում է նրան, «...արդյոք, այն առաջանում է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում` «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության կողմից կեղծ գործարքների արդյունքում հասցված և 1011368 ստուգման ակտով հաշվարկված վնասն ամբողջությամբ պետ.բյուջե վճարելու դեպքում։» հարցադրմանը, ապա պետք է նշել, որ նման պայմաններում, զուտ հարկային և հաշվապահական տեսանկյունից կդիտվի, որ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ 2009թ. սեպտեմբեր և դեկտեմբեր ամիսներին թվով երկու անապրանք հաշիվ ապրանքագրերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրման և գնորդ կազմակերպության կողմից օգտագործման արդյունքում պետ.բյուջե վճարման ենթակա հարկերը պակաս հաշվարկելու հետևանքով պետությանը պատճառված վնասը վերականգնված, քանի որ հարկային և հաշվապահական տեսանկյունից անապրանք հաշիվ ապրանքարգերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրելու և դրանք ձեռք բերելու ու հաշվապահորեն ձևակերպելու արդյունքում գնորդ կազմակերպության կողմից հարկերը պակաս ցույց տալու հետևանքով պետությանը պատճառված վնասը համարվում է մատակարար և գնորդ կազմակերպությունների կողմից համատեղ իրականացված գործունեության արդյունքում պետությանը պատճառված վնաս։
5. «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հարկային պարտավորությունները 20.05.2011թ. դրությամբ` փորձաքննությանը ներկայացված փաստաթղթերում արտացոլված տվյալներով կազմում են ընդամենը` 328653.6 հազ. դրամ, այդ թվում.
- ապառք 160932.2 (շահութահարկ` 81403.3+ԱԱՀ` 48169.6+եկամտահարկ` 31350.0+պարտադիր սոց.ապ. վճար` 9.4) հազ. դրամ։
- տույժեր` 84750.2 հազ. դրամ։
- տուգանքներ` 82971.2 հազ. դրամ։
Վերոգրյալ հարկային պարտավորությունները առաջացել են ստորև բերված պատճառներից.
«Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը ստուգվող ժամանակաշրջանում զբաղվել է ՀՀ տարածքում ապրանքների ձեռքբերմամբ և դրանց իրացմամբ։ Ընկերությունը ապրանքների ձեռքբերումը կատարել է շուկայից կանխիկ վճարմամբ, առանց համապատասխան փաստաթղթերի կազմման, որի արդյունքում էլ ձեռք բերված ապրանքների արժեքը, «Շահութահարկի մասին» ՀՀ օրենքի 10 հոդվածի 1-ին կետի պահանջներից ելնելով` շահութահարկի հաշվարկում ցույց չի տրվել որպես համախառն եկամտից նվազեցման ենթակա ծախս, այդ իսկ պատճառով էլ շահութահարկը հաշվարկվել և ցույց է տրվել շահութահարկի հաշվարկում և շահութահարկի գծով վարվող անձնական հաշվի քարտում։
«Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը 2009թ. հաշվետու տարվա կտրվածքով չունենալով համապատասխան դրամական միջոցներ` 2010թ. համար հաշվարկված ու շահութահարկի հաշվարկում ցույց տրված նվազագույն շահութահարկը չի կարողացել վճարել, որի արդյունքում էլ ընկերությունում նվազագույն շահութահարկի գծով առաջացել է պետական բյուջե վճարման ենթակա հարկային պարտավորություններ։
«Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում ստուգվող ժամանակաշրջանում ԱԱՀ-ի գծով հարկային պարտավորություններն առաջացել են ՀՀ տարածքում ապրանքների ձեռք բերումը սահմանված կարգով չփաստաթղթավորելու և դրանց դիմաց մատակարարներին վճարումը կանխիկ կատարելու, այսինքն` ԱԱՀ-ի կրեդիտից պակասեցման (հաշվանցման) ենթակա ԱԱՀ-ի դեբետ` «ԱԱՀ-ի մասին» ՀՀ օրենքի 20-րդ և 23-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով հաշվարկելու հնարավորություն չունենալու հետևանքով։
«Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում ստուգվող ժամանակաշրջանում եկամտահարկի գծով հարկային պարտավորություններն ամբողջությամբ առաջացել են ՀՀ տարածքում իրացված ապրանքների ձեռք բերումը սահմանված կարգով չփաստաթղթավորելու արդյունքում, այլ ոչ թե` հարկման համար հիմք համարվող փաստաթղթերում ոչ ճիշտ տվյալներ մտցնելու հետևանքով։
Ինչ վերաբերում է տույժերի և տուգանքների առաջացմանը, ապա պետք է նշել, որ դրանք ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 ՀՏ-ի կողմից, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության համար ըստ հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում հաշվարկվել և գրանցվել են, քանի որ հարկատուն իր իսկ կողմից հաշվարկված ու հարկման համար հիմք համարվող հաշվետվություններում և հաշվարկներում ցույց տրված հարկերը` համապատասխան ազատ դրամական միջոցներ չունենալու պատճառով, պետական բյուջե չի վճարել։
6. «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության ակտիվներն ըստ տարիների կազմել են`
ա/ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը 2009թ. հաշվետու տարում իրականացրած ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունքում ստացել է ընդամենը, առանց ԱԱՀ-ի գումարի` 238328.0 հազ. դրամ գումարի հասույթ, որն ԱԱՀ-ով հանդերձ կազմում է 285993.6 հազ. դրամ։
բ/ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը 2010թ. 1-ին եռամսյակում իրականացրած ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունքում ստացել է ընդամենը, առանց ԱԱՀ-ի գումարի` 5544.9 հազ. դրամ գումարի հասույթ, որն ԱԱՀ-ով հանդերձ կազմում է 6653.9 հազ. դրամ։
գ/ «ա» և «բ» կետերում շարադրվածից երևում է, որ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը ստուգվող ժամանակաշրջանում ՀՀ տարածքում ձեռք բերված և իրացված ապրանքներից ստացել է ընդամենը ԱԱՀ-ով հանդերձ` 292647.5 հազ. դրամ գումարի հասույթ, որը զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից համարվում է ակտիվ։
դ/ «գ» կետում նշված հասույթի (ակտիվի) ստացման համար անհրաժեշտ ծախսերը, համաձայն սույն փորձաքննությունը նախաձեռնողի կողմից տրամադրված թիվ 83104610 քրեական գործում առկա փաստական տվյալների, այդ թվում ընկերության տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի կողմից հարկային մարմնի ստուգողներին տրված հայտարարության և ընկերության կողմից ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 ՀՏ ներկայացված «Կազմակերպության կողմից ֆիզիկական անձանց վճարված եկամուտների, պահված եկամտահարկի» ամփոփ հաշվարկում արտացոլված տվյալների` ՀՀ տարածքում առանց փաստաթղթավորմամբ ձեռք բերված ապրանքների դիմաց «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը մատակարարներին կանխիկ վճարել է 285000.0 հազ. դրամ։ Սա զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից նշանակում է, որ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը հետազոտվող ժամանակաշրջանում ծավալած ձեռնարկատիրական գործունեությունից, համաձայն սույն փորձաքննությանը տրամադրված ընկերության սկզբնական և ամփոփ հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերում արտացոլված տվյալների, ստացել է ընդամենը` 7647.5 (իրացումից առաջացած հասույթ` 292647.5- հասույթի ստացման համար կատարված, չփաստաթղթավորված, սակայն հարկատուի կողմից սահմանված կարգով եկամտահարկի հաշվարկում ցույց տրված ծախս` 285000.0) հազ. դրամ գումարի զուտ շահույթ (եկամուտ)։
7. Համաձայն սույն փորձաքննությանը տրամադրված փաստաթղթերում առկա տվյալների, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության դեբիտորական պարտքերը 20.05.2011թ. դրությամբ առհաշիվ անձանց` կոնկրետ դեպքում ընկերության տնօրեն` Ս. Գիրգորյանի նկատմամբ կարող է կազմել 4305.8 (ծավալված ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունքում ստացված զուտ շահույթ` 7647.5-հետազոտվող ժամանակաշրջանում պետական բյուջե վճարված հարկեր` 3081.7-վճարված աշխատավարձ` 210.0-ըստ պայմանագրի վճարված վարձավճար` 50.0) հազ. դրամ։ Իսկ պետ.բյուջեի հանդեպ հարկային և պարտադիր սոցիալական ապահովագրության վճարների գծով կրեդիտորական պարտքերը 20.05.2011թ. դրությամբ կազմում է ընդամենը` 328653.6 (ապառք 160932.2+տույժեր` 84750.2+տուգանքներ` 82971.2) հազ. դրամ, որը և գրանցվել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 ՀՏ-ում «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության համար ըստ հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում։ Հիշյալ հարցի կապակցությամբ հարկ է նշել, որ սույն փորձաքննությամբ, թե դեբիտորական և թե կրեդիտորական պարտքերի հաշվարկումը, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից, փաստաթղթային առումով դիտվում է ընդունելի, քանի որ դրանք հաշվարկվել են նախաձեռնողի կողմից փորձագետներին տրամադրված «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հավապահական հաշվառման փաստաթղթերում, հարկային գործում գտնվող հաշվետվություններում ու հաշվարկներում, ինչպես նաև ըստ հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում արտացոլված տվյալներից ելնելով։
8. «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների համալիր հետազոտման արդյունքներից ելնելով, զուտ հաշվապահական և տնտեսագիտական տեսանկյունից ընկերությունը հնարավորություն ունեցել է պետ.բյուջեի նկատմամբ իր պարտավորությունները մարելու մասնակիորեն` 4305.8 հազ. դրամ գումարի չափով»։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 155-173/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է հետևյալը.
Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել, որ Ս. Գրիգորյանը հանդիսանալով «Նար-Շողշին» ՍՊԸ-ի միակ մասնակիցն ու միակ աշխատակիցը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ, աշխատակիցներ, չպարզված անձանցից կամ կազմակերպություններից, չպարզված վայրում և հանգամանքներում, չպարզված չափաբաժիններով, առանց արժեքը վճարելու, առանց փաստաթղթերի ձեռք է բերել շուրջ 292 միլիոն ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ, բազմաթիվ մեծածավալ սարքավորումներ, շինանյութեր, արդյունաբերական ապրանքներ, որոնք չպարզված տրանսպորտային միջոցներով տեղափոխել և հանձնել է պատվիրատուներին` երբեմն նույն օրը տարատեսակ ապրանքներ մատակարարելով Հայաստանի տարբեր մարզերում գտնվող տարբեր կազմակերպությունների։ Այնուհետև, այդ ապրանքների դիմաց կատարված բանկային փոխանցումները Ս. Գրիգորյանը կանխիկացրել է և ըստ նախաքննության մարմնի կանխիկ վճարել է այն անձանց կամ կազմակերպություններին, որոնցից ձեռք էր բերել այդ ապրանքները։
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ ՕՀՎ աշխատակիցների կողմից «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում կատարված ստուգման ընթացքում, 29.04.2011թ. Ս. Գրիգորյանը հայտարարություն է տվել, որ ընկերության ամբողջ գործունեությունը իրացրել է անձամբ, այդ թվում ապրանքների ձեռքբերումը, դրանց իրացումը, ինչպես նաև ֆինանսական միջոցների տնօրինումը, 2009-2010թթ. ընթացքում իրացրել է 285 միլիոն ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի ապրանքներ, որոնք ձեռք է բերել շուկայից առանց փաստաթղթային ձևակերպման, վճարումները կատարել է կանխիկ, 2009թ. ընթացքում ձեռք բերված ամբողջ ապրանքների համար վճարել է 2010թ. հունվարին, ընդ որում բանկից կանխիկացրած գումարները մինչ այդ պահել է իր մոտ, մատակարարների մասին որևէ տեղեկություն իր մոտ չի պահպանվել։
Հաշվի առնելով նշված հանգամանքները` դատարանը գտնում է, որ վերոհիշյալ գործարքներն իրականում անապրանք լինելու վերաբերյալ առկա է հիմնավոր կասկած, սակայն նախաքննության մարմինն այդ հանգամանքները չի պարզել և դրանց համապատասխան իրավական գնահատական չի տվել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել։
2. Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը։ Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում։»։
Ամբաստանյալ Ս. Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը, խստացման առումով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով չի փոխվել։ Այսպիսով, պարտապանի հիմնադիր և ղեկավար, ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, սեփական շահերից ելնելով անվճարանունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, վատառողջ է, խնամքին են գտնվում մինչև 3 տարեկան երեխան` Մարիա Սամվելի Գրիգորյանը` ծնված 26.03.2011թ. և հղի կինը, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը, իսկ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով։
Քննարկելով նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի կողմից կրելու հարցը` դատարանը գտնում է, որ սույն դատավճռով նրա նկատմամբ ենթակա է կիրառման Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշումը։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը ենթակա է վերացման։
Քննարկելով քաղաքացիական հայցի և գույքային վնասի հատուցման հարցերը` դատարանը գտնում է, որ ՀՀ գլխավոր դատախազության քաղաքացիական հայցը ենթակա է բավարարման. ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի ենթակա է բռնագանձման 4.305.800 /չորս միլիոն երեք հարյուր հինգ հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում.
Գործով գույքային վնասի հատուցման այլ պահանջներ չեն ներկայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 03.08.2011թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության երկու կեղծ հաշիվ ապրանքագրերը պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին, իսկ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կնիքը պետք է վերադարձնել ընկերությանը։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 154-րդ, 357-360-րդ, 364-367-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 4 /չորս/ տարի ժամկետով։
«Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 4-րդ ենթակետի կիրառմամբ ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանին ազատել պատիժը կրելուց։
Սամվել Նվերի Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել։
ՀՀ գլխավոր դատախազության քաղաքացիական հայցը բավարարել. ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի բռնագանձել 4.305.800 /չորս միլիոն երեք հարյուր հինգ հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 03.08.2011թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության երկու կեղծ հաշիվ ապրանքագրերը պահել քրեական գործի հետ միասին, իսկ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կնիքը վերադարձնել ընկերությանը։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
06 դեկտեմբերի 2011թ. ք. Երևան
ԵԿԴ-0155/01/11
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղարներ` Տ. Գրիգորյան,
Է. Մկրտչյան,
մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/
գլխավոր դատախազության պետական շահերի
պաշտպանության վարչության դատախազ` Բ. Ղալեչյանի,
պաշտպաններ` Մ. Աղալոյանի,
Վ. Գրիգորյանի
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
Սամվել Նվերի Գրիգորյանի`
ծնված 1985թ. սեպտեմբերի 08-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, վատառողջ, ամուսնացած, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխա (Մարիա Սամվելի Գրիգորյանը` ծնված 26.03.2011թ.) և հղի կինը, նախկինում չդատված, չի աշխատում, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Դավիթաշեն 4-րդ թաղամասի թիվ 9 շենքի թիվ 47 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով։
Գործի դատավարական նախապատմությունը
Թիվ 83104610 քրեական գործը ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչությունում հարուցվել է 2010թ. նոյեմբերի 10-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության տնօրեն Սամվել Նվերի Գրիգորյանի կողմից կեղծ ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու դեպքի առթիվ։
Քննիչի 02.08.2011թ. որոշմամբ, «Վարդավառ Զբոսայգի» ՓԲ ընկերության տնօրեն Մակար Սարուխանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել և քրեական գործի մասը կարճվել է` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Նույն որոշմամբ, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության տնօրեն, ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` իրադրության փոփոխման պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով` հետևյալ արարքի համար. «որ նա հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 /ներկայումս Կենտրոն/ հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հիմնա¬դիր-տնօրենը, 2009-2010թթ. ընթացքում ծավալել է տնտեսական գործունեություն` այն է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող բազմաթիվ կազմակերպություններից ու տարբեր ֆիզիկական անձանցից ձեռք է բերել շինարարական ապրանքներ, այնուհետև իրացրել տարբեր ընկերությունների, ինչպես նաև վերջիններիս մատուցել է ծառայություններ, սակայն, սեփական շահերից ելնելով, ծավալած ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունքում առաջացած հարկային պարտավորությունները չկատարելու միջոցով շահույթ ստանալու նպատակով, ընկերության դրամական միջոցներն օգտագործել է այլ նպատակով և, ունենալով վճարելու հնարավորություն, պարտատիրոջ` պետության հանդեպ չի վճարել ծավալած գործունեությունից առաջացած հարկային պարտավորությունները, ինչի հետևանքով ընկերության համար ստեղծել է կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ և պետությանը պատճառել խոշոր չափի` 4.305.800 ՀՀ դրամի վնաս։»։
2011թ. օգոստոսի 09-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները
Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանը հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 /ներկայումս Կենտրոն/ հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հիմնա¬դիրը և տնօրենը։ Այդ ընկերությունը 2009-2010թթ. ընթացքում, Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող «Վարդավառ-Զբոսայգի» ՓԲ, «Էրեբունու շենքերի և շինությունների վերանորոգում» ՓԲ, «Արտդիանշին» ՍՊ, «Սիսիանի Ճանշին» ՍՊ, «Եղվարդշին» ԲԲ, «Զորեղ Բռունցք» ՍՊ, «Պետրակո» ՍՊ, «Տրանսգազշին» ՍՊ /Իջևանի և Վանաձորի մասնաճյուղեր/ ընկերություններից և այլ կազմակերպություններից, որպես մատակարարած ապրանքների և մատուցած ծառայությունների դիմաց վճարումներ, բանկային փոխանցման կարգով, իր` «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին ստացել է 292647620 /երկու հարյուր իննսուներկու միլիոն վեց հարյուր քառասունյոթ հազար վեց հարյուր քսան/ ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` ներառյալ ավելացված արժեքի հարկը /այսուհետ ԱԱՀ-ն/։ ԱԱՀ-ի ընդհանուր գումարը կազմել է 48774720 ՀՀ դրամ։ Ամբաստանյալ Սամվել Գրիգորյանը հանդիսացել է «Նար-Շողշին» ՍՊԸ-ի միակ մասնակիցը, տնօրենը, հաշվապահը, միակ աշխատակիցը։ Ընկերությունը որևէ տրանսպորտային միջոց, գրասենյակային տարածք չի ունեցել։ Համաձայն քրեական գործի նյութերի, Ս. Գրիգորյանը 2009թ. օգոստոսի 14-ից 2010թ. հունվարի 14-ը ներառյալ, միայնակ կատարել է 292647620 /երկու հարյուր իննսուներկու միլիոն վեց հարյուր քառասունյոթ հազար վեց հարյուր քսան/ ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման 67 գործարքներ։ Դրանց ձեռքբերման գործարքների վերաբերյալ որևէ տեղեկություն, մասնավորապես` այդ ապրանքները «Նար-Շողշին» ՍՊԸ-ին իրացրած անձանց կամ կազմակերպությունների` իրականում գոյություն ունեցած լինելու վերաբերյալ, գործով չեն պարզվել։
«Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից պետ. բյուջե վճարման ենթակա հարկային պարտավորությունների չափը` ըստ հարկատեսակների, տույժ և տուգանքներով հանդերձ, 20.05.2011թ. դրությամբ կազմել է 328653600 /երեք հարյուր քսանութ միլիոն վեց հարյուր հիսուներեք հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ, որից ապառքը` 160932200 /հարյուր վաթսուն միլիոն ինը հարյուր երեսուներկու հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ (շահութահարկ` 81403300 ՀՀ դրամ, ԱԱՀ` 48169600, եկամտահարկ` 31350000, պարտադիր սոց. ապ. վճար` 9400 ՀՀ դրամ) տույժեր` 84750200 ՀՀ դրամ, տուգանքներ` 82971200 ՀՀ դրամ։
Բացի այդ, Սամվել Գրիգորյանը սեփական շահերից ելնելով, հարկային պարտավորությունները չկատարելու միջոցով շահույթ ստանալու նպատակով, ընկերության բանկային հաշվին փոխանցված դրամական միջոցներն օգտագործել է այլ նպատակով և ունենալով հարկերը վճարելու հնարավորություն, պարտատիրոջ` պետության հանդեպ չի կատարել հարկային պարտավորությունները, ինչի հետևանքով ընկերության համար ստեղծել է կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ և պետությանը պատճառել խոշոր չափի` 4.305.800 ՀՀ դրամ գումարի չափով վնաս։
ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից քաղաքացիական հայց է ներկայացվել ամբաստանյալի դեմ, որի համաձայն` ՀՀ գլխավոր դատախազությունը պահանջել է ամբաստանյալ Սամվել Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 4.305.800 /չորս միլիոն երեք հարյուր հինգ հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։
Դատական քննությամբ պարզվել է նաև, որ ամբաստանյալ Ս. Գրիգորյանը նախկինում դատված չի եղել, վատառողջ է, բնութագրվում է դրական, խնամքին են գտնվում մինչև 3 տարեկան երեխան և հղի կինը, նախաքննության ընթացքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ։
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի ինքնախոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ «Սպանդարյանի 1» հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հիմնադիրը և տնօրենը։ 2009-2010թթ. ընթացքում այդ ընկերության շրջանակներում իրականացրել է տնտեսական գործունեություն։ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող բազմաթիվ կազմակերպություններից և տարբեր ֆիզիկական անձանցից ձեռք է բերել շինարարական ապրանքներ, այնուհետև դրանք իրացրել է տարբեր ընկերությունների։ Գործարքները կատարել է հետևյալ կերպ. տարբեր ընկերությունների մատակարարել է շինարարական ապրանքներ, որոնց դիմաց այդ ընկերություններն ապրանքների գումարները փոխանցել են «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին` ներառյալ ԱԱՀ-ն։ Այդ գումարներն ինքն անձամբ կանխիկացրել է իր ընկերության բանկային հաշվից և տվել է այն անձանց կամ կազմակերպություններին, որոնցից ձեռք է բերել այդ ապրանքներն ապառիկ կարգով։ Իր ստացած շահույթը կազմել է 7.600.000 ՀՀ դրամ գումար, որից շուրջ 3.000.000 ՀՀ դրամ գումարը մաս-մաս իր կողմից վճարվել է պետական բյուջե, իսկ շուրջ 4.500.000 ՀՀ դրամի չափով գումար մնացել է իրեն, որը ծախսել է իր անձնական կարիքների համար։ Այդ հարկային պարտավորություններն առաջացել են իր կողմից իրականացրած տնտեսական գործունեության ընթացքում հարկային տեսչություն հաշվետվություններ ներկայացնելուց հետո։ Կատարված գործարքների վերաբերյալ կազմված հաշվետվությունները հարկային տեսրչություն ներկայացրել է ինքը, որտեղ արտացոլված են եղել իր կողմից կատարված բոլոր գործարքները։ Հետագայում հարկային պարտավորությունները չկատարելու միջոցով շահույթ ստանալու նպատակով որոշել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը սնանկ ճանաչել, քանի որ գույք և դրամական միջոցներ չի ունեցել, իսկ շուրջ 4.500.000 ՀՀ դրամ գումարը պետական բյուջե չի վճարել։ Իր կողմից ձեռք բերված ապրանքները փաստաթղթեր չեն ունեցել, այդ պատճառով մուտքագրվել են որպես առանց փաստաթղթերի ձեռք բերված ապրանքներ։ Ապրանքները ձեռք բերելիս` դրանց դիմաց վճարում չի կատարել։ Վճարումները կատարել է այդ ապրանքներն իրացնելուց հետո։ Ընկերության միակ մասնակիցը, տնօրենը, հաշվապահը և ընդհանրապես միակ աշխատողը հանդիսանում է ինքը։ Ընկերությունը որևէ գույք չի ունեցել։ Հստակ հիշում է և քննության ընթացքում հայտնել է ապրանքներն իր կողմից մատակարարելու հետ կապված հանգամանքները։ Չի հիշում, թե այդ ապրանքներն ումից, երբ և ինչ հանգամանքներում է ձեռք բերել։ Զղջում է իր կատարած արարքի համար։ Իր ձեռք բերած ապրանքները փաստաթղթեր չեն ունեցել։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 1-2, 177-178, 228-229/
Վկա, «Վարդավառ-Զբոսայգի» ՓԲ ընկերության տնօրեն Մակար Սարուխանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ «Վարդավառ-Զբոսայգի» ՓԲ ընկերությունը հիմնադրվել է 1999թ. Երևանի Էրեբունու թաղապետարանի կողմից և հաշվառվել է ՊԵԿ Էրեբունու հարկային տեսչությունում։ 2009թ. օգոստոսի 6-ին «Վարդավառ-Զբոսայգի» ՓԲ և «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունների միջև կնքվել է ապրանքների մատակարարման պայմանագիր, որի համաձայն` «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, իրենց ընկերությանը մատակարարել է տարբեր տեսակի ապրանքներ և տրամադրել տեխնիկա։ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հետ 2009թ. օգոստոսի կեսերից մինչև 2009թ. դեկտեմբերի վերջերը կատարել է շուրջ 16 գործարք` 37.000.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի չափով։ Գործարքների դիմաց վճարումն ամբողջությամբ` ներառյալ ԱԱՀ-ն, իրենց կողմից կատարվել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին։
«Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հետ կատարել է նաև երկու անապրանք գործարք։ Իր և Սամվել Գրիգորյանի ընկերությունների միջև 18.09.2009թ. թիվ 22 և 29.12.2009թ. թիվ 74 հաշիվ-ապրանքագրերում նշված ապրանքները «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից իրականում չեն մատակարարվել։ Ինքն է խնդրել Սամվել Գրիգորյանին տրամադրել հաշիվ-ապրանքագրեր, քանի որ այդ ժամանակ իրենց ընկերությանն անհրաժեշտ էին դրանք։ Այդ գործարքների գումարի չափը կազմել է 3.800.000 ՀՀ դրամ, որը փոխանցվել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին։ Ըստ պայմանավորվածության` Ս. Գրիգորյանը պետք է այդ գումարը ստանար բանկից, որի յոթ տոկոսը պետք է պահեր իրեն, իսկ մնացածը վերադարձներ, ինչը և կատարել է։ Այդ անապրանք գործարքով զբաղվել է իր տեղակալ Տիգրան Պողոսյանը։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 16-19/
Վկա, «Էրեբունու շենքերի և շինությունների վերանորոգում» ՓԲ ընկերության տնօրեն Արտաշես Անանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2000թ. մարտի 7-ից մինչև օրս հանդիսանում է «Էրեբունու շենքերի և շինությունների վերանորոգում» ՓԲ ընկերության տնօրենը։ Ընկերությունն իրականացրել է շինարարական աշխատանքներ։ 2009թ. սեպտեմբերի 16-ին և նոյեմբերի 2-ին «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի և իրենց ընկերության միջև կատարվել է երկու գործարք, մատակարարվել են 8.500.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի չափով բազմազան շինարարական ապրանքներ։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ն, իրենց ընկերությունը կատարել է փոխանցումով` «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հաշվեհամարին մի քանի փուլով գումարները փոխանցելու միջոցով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 227-231/
Վկա, «Արտդիանշին» ՍՊ ընկերության տնօրեն Արեստ Վարդանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2008թ. հիմնադրել է «Արտդիանշին» ՍՊ ընկերությունը և հաշվառել ՊԵԿ Արարատի տարածքային հարկային տեսչությունում։ Ընկերությունն իրականացրել է շինարարական աշխատանքներ։ 2009թ. հոկտեմբերի 28-ին իրենց և «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունների միջև` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, կատարվել է մեկ գործարք։ Ս. Գրիգորյանն իրենց մատակարարել է տարբեր տեսակի շինարարական ապրանքներ, մասնավորապես գաջ, ցեմենտ, ավազ և բազալտի սալիկ։ Գործարքի ընդհանուր գումարը կազմել է 1.058.340 ՀՀ դրամ, որի մեջ ներառված է եղել նաև ԱԱՀ-ի գումարը։ Գումարն ամբողջությամբ փոխանցել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 236-238/
Վկա, «Սիսիանի Ճանշին» ՍՊ ընկերության տնօրեն Հրաչիկ Գաբրիելյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 1996թ. հիմնադրել է «Սիսիանի Ճանշին» ՍՊ ընկերությունը և հաշվառել ՊԵԿ Սիսիանի տարածքային հարկային տեսչությունում։ Ընկերությունն իրականացրել է ճանապարհաշինարարական աշխատանքներ։ 2009թ. սեպտեմբերին իրենց և «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունների միջև` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, կատարվել է մեկ գործարք։ Վերջինս մատակարարել է խողովակներ։ Գործարքի ընդհանուր գումարը կազմել է 7.833.000 ՀՀ դրամ, որի մեջ ներառված է եղել նաև ԱԱՀ-ի գումարը։ Գումարն ամբողջությամբ փոխանցել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 332-335/
Վկա, «Եղվարդշին» ԲԲ ընկերության տնօրեն Սամվել Վարդանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2001թ.-ից հանդիսանում է «Եղվարդշին» ԲԲ ընկերության տնօրենը։ Ընկերությունն իրականացրել է տարբեր շինարարական աշխատանքներ։ 2009թ. սեպտեմբերից մինչև 2009թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, իրենց ընկերությանը մատակարարել է շուրջ 135.000.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով տարբեր շինարարական ապրանքներ և մեքենամեխանիզմների պահեստամասեր։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարը, իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին մի քանի փուլով փոխանցելու միջոցով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 376-382/
Վկա, «Զորեղ Բռունցք» ՍՊ ընկերության տնօրեն Արմենակ Կարապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերությունն իրակացրել է Հրազդան ՋԷԿ-ի վերանորոգման աշխատանքները, Հրազդան 5 էրեներգոբլոկի շինմոնտաժային աշխատանքները և այլ աշխատանքներ։ 2009թ. օգոստոսի 1-ին կնքված պայմանագրի համաձյան` «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, իրենց ընկերությանը մատակարարել է շուրջ 7.900.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով, շուրջ տաս տոննա, տարբեր տրամաչափի խողովակներ և շուրջ չորս տոննա էլեկտրոդ։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարը, իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին փոխանցելու միջոցով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 23-26/
Վկա, «Պետրակո» ՍՊ ընկերության տնօրեն Գևորգ Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերությունն իրականացրել է գազաֆիկացման աշխատանքներ Հայաստանի տարբեր մարզերում։ Իրենց ընկերությունը «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունից` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, ձեռք է բերել տարբեր շինարարական ապրանքներ և ավտոպահեստամասեր։ Գործարքների ընդհանուր գումարը կազմել է շուրջ 65.000.000 ՀՀ դրամ։ Դրանց վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարը, իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին մի քանի փուլով փոխանցելու միջոցով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 72-74/
Վկա, «Տրանսգազշին» ՍՊ ընկերության Իջևանի մասնաճյուղի տնօրեն Հովիկ Հակոբջանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերության մասնաճյուղն իրականացնում է շինմոնտաժային աշխատանքներ Հայաստանի տարբեր տարածքներում։ Իրենց ընկերությունը «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունից` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, 2009թ. օգոստոսից մինչև 2009թ. վերջերը ձեռք է բերել մեքենա-մեխանիզմների պահեստամասեր` 18 միլիոն ՀՀ դրամ գումարի չափով։ Գործարքները կատարվել են հինգ փուլով։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարն իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին մի քանի փուլով փոխանցելու միջոցով։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 197-199/
Վկա, «Տրանսգազշին» ՍՊ ընկերության Վանաձորի մասնաճյուղի տնօրեն Ռաֆիկ Սաքանյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերության մասնաճյուղն իրականացրել է գազաֆիկացման աշխատանքներ Հայաստանի տարբեր մարզերում։ Իրենց ընկերությունը «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հետ` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, 2009թ. օգոստոսից մինչև 2010թ. հունվարը կատարել է 6 գործարք։ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունից ձեռք են բերել տարբեր տրամաչափի խողովակներ և այլ շինարարական ապրանքներ։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումներ` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարն իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին մի քանի փուլով փոխանցելու միջոցով։
/հատոր 3, գ.թ. 215-217/
Դատահաշվապահական փորձաքննության 11-1446 եզրակացութ¬յամբ և փորձագետ Վ. Առուստամյանի ցուցմունքով, որոնց հա¬¬մաձայն`
1. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ օպերատիվ-հետախուզության վարչության 9-րդ բաժնի աշխատակիցների կողմից 05.05.2011թ. կազմված հմ. 1013599 ստուգման ակտով «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության պետ.բյուջե լրացուցիչ վճարման ենթակա հարկային պարտավորությունները հաշվարկվել է փաստաթղթային ստուգման մեթոդի մեջ ներառված` փաստաթղթերի ստուգում ըստ ձևի, թվաբանական և նորմատիվային հետազոտման եղանակների կիրառմամբ։ Նման հետազոտման եղանակների կիրառմամբ լրացուցիչ հարկային պարտավորութունների հաշվարկումը սույն փորձաքննությամբ, զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից դիտվում է ընդունելի, քանի որ այն բխում է թիվ 83104610 քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալներից և ստուգվող ժամանակաշրջանում հաշվապահական և հարկային ոլորտներում հաշվառման գործող ու 05.05.2011թ. կազմված հմ. 1013599 ստուգման ակտում արձանագրված դրվագներին վերաբերող նորմատիվային ակտերի պահանջներից։
2. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ օպերատիվ-հետախուզության վարչության 9-րդ բաժնի աշխատակիցների կողմից 05.05.2011թ. կազմված հմ. 1013599 ստուգման ակտով դատահաշվապահական փորձաքննությանբ ճշգրտված տվյալներով, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից պետ.բյուջե վճարման ենթակա հարկային պարտավորությունների չափը` ըստ հարկատեսակների, տույժ և տուգանքներով հանդերձ` 20.05.2011թ. դրությամբ կազմում է ընդամենը` 328653.6 հազ. դրամ, այդ թվում.
- ապառք 160932.2 (շահութահարկ` 81403.3 + ԱԱՀ` 48169.6 + եկամտահարկ` 31350.0 + պարտադիր սոց.ապ. վճար` 9.4) հազ. դրամ։
- տույժեր` 84750.2 հազ. դրամ։
- տուգանքներ` 82971.2 հազ. դրամ։
3. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ օպերատիվ-հետախուզության վարչության 9-րդ բաժնի աշխատակիցների կողմից 05.05.2011թ. կազմված հմ. 1013599 ստուգման ակտով պետական բյուջե տուգանքի ձևով լրացուցիչ վճարման ենթակա 3799.2 հազ. դրամի հարկային պարտավորությունը հաշվարկվել է ոչ թե «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից հարկման համար հիմք համարվող փաստաթղթերում խեղաթյուված տվյալներ մտցնելու կամ հաշվետվություններ և հաշվարկներ չկազմելու ու հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն չներկայացնելու հետևանքով, այլ` «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 31 հոդվածի պահանջների խախտմամբ, «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ 18.09.2009թ. ամսաթվով կազմված թիվ 22 և 22.12.2009թ. ամսաթվով կազմված թիվ 74 անապրանք հաշիվ ապրանքագրերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրման հետևանքով։
4. Առաջադրված «Որքան են կազմում «Նոր-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից պետությանը պատճառված վնասի չափը` վերջինիս կողմից «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և առանց ծառայությունների մատուցման 3799200 դրամի կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր տրամադրելու արդյունքում և արդյոք, այն առաջանում է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում` «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության կողմից կեղծ գործարքների արդյունքում հասցված և 1011368 ստուգման ակտով հաշվարկված վնասն ամբողջությամբ պետ.բյուջե վճարելու դեպքում։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծություններից ելնելով` փորձագետները գտնում են, որ.
ա/ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ 2009թ. հաշվետու տարում թվով երկու անապրանք հաշիվ ապրանքագրերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրելով, զուտ հարկային և հաշվապահական տեսանկյունից հնարավորություն է տվել գնորդ «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերությանը, որպեսզի վերջինս շահութահարկի հաշվարկում համախառն երկամուտը նվազեցնի 3106.6 հազ. դրամով, իսկ պետ. բյուջե վճարման ենթակա շահութահարկը` 621.2 (3106.0x20%) հազ. դրամով, որով և պետությանը պատճառվել է վնաս։
բ/ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ թվով երկու անապրանք հաշիվ ապրանքագրերը (հարկային հաշիվներ) դուրս գրելով` գնորդ կազմակերությունը զուտ հարկային և հաշվապահական տեսանկյունից հնարավորություն է ստացել ԱԱՀ-ի 2009թ. 3-րդ և 4-րդ եռամսյակների ԱԱՀ-ի հաշվարկներում ԱԱՀ-ի կրեդիտից պակասեցնելու (հաշվանցելու) 633.2 հազ. դրամ գումարի չափով ԱԱՀ, որով և պետությանը պատճառվել է վնաս։
գ/ «ա» և «բ» կետերում շարադրվածից երևում է, որ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ թվով երկու անապրանք հաշիվ ապրանքագրերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրելու հետրանքով պետությանը պատճառվել է 1254.4 (շահութահարկ` 621.2+ԱԱՀ` 633.2) հազ. դրամ գումարի չափով վնաս։
դ/ Ինչ վերաբերում է նրան, «...արդյոք, այն առաջանում է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում` «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության կողմից կեղծ գործարքների արդյունքում հասցված և 1011368 ստուգման ակտով հաշվարկված վնասն ամբողջությամբ պետ.բյուջե վճարելու դեպքում։» հարցադրմանը, ապա պետք է նշել, որ նման պայմաններում, զուտ հարկային և հաշվապահական տեսանկյունից կդիտվի, որ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ 2009թ. սեպտեմբեր և դեկտեմբեր ամիսներին թվով երկու անապրանք հաշիվ ապրանքագրերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրման և գնորդ կազմակերպության կողմից օգտագործման արդյունքում պետ.բյուջե վճարման ենթակա հարկերը պակաս հաշվարկելու հետևանքով պետությանը պատճառված վնասը վերականգնված, քանի որ հարկային և հաշվապահական տեսանկյունից անապրանք հաշիվ ապրանքարգերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրելու և դրանք ձեռք բերելու ու հաշվապահորեն ձևակերպելու արդյունքում գնորդ կազմակերպության կողմից հարկերը պակաս ցույց տալու հետևանքով պետությանը պատճառված վնասը համարվում է մատակարար և գնորդ կազմակերպությունների կողմից համատեղ իրականացված գործունեության արդյունքում պետությանը պատճառված վնաս։
5. «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հարկային պարտավորությունները 20.05.2011թ. դրությամբ` փորձաքննությանը ներկայացված փաստաթղթերում արտացոլված տվյալներով կազմում են ընդամենը` 328653.6 հազ. դրամ, այդ թվում.
- ապառք 160932.2 (շահութահարկ` 81403.3+ԱԱՀ` 48169.6+եկամտահարկ` 31350.0+պարտադիր սոց.ապ. վճար` 9.4) հազ. դրամ։
- տույժեր` 84750.2 հազ. դրամ։
- տուգանքներ` 82971.2 հազ. դրամ։
Վերոգրյալ հարկային պարտավորությունները առաջացել են ստորև բերված պատճառներից.
«Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը ստուգվող ժամանակաշրջանում զբաղվել է ՀՀ տարածքում ապրանքների ձեռքբերմամբ և դրանց իրացմամբ։ Ընկերությունը ապրանքների ձեռքբերումը կատարել է շուկայից կանխիկ վճարմամբ, առանց համապատասխան փաստաթղթերի կազմման, որի արդյունքում էլ ձեռք բերված ապրանքների արժեքը, «Շահութահարկի մասին» ՀՀ օրենքի 10 հոդվածի 1-ին կետի պահանջներից ելնելով` շահութահարկի հաշվարկում ցույց չի տրվել որպես համախառն եկամտից նվազեցման ենթակա ծախս, այդ իսկ պատճառով էլ շահութահարկը հաշվարկվել և ցույց է տրվել շահութահարկի հաշվարկում և շահութահարկի գծով վարվող անձնական հաշվի քարտում։
«Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը 2009թ. հաշվետու տարվա կտրվածքով չունենալով համապատասխան դրամական միջոցներ` 2010թ. համար հաշվարկված ու շահութահարկի հաշվարկում ցույց տրված նվազագույն շահութահարկը չի կարողացել վճարել, որի արդյունքում էլ ընկերությունում նվազագույն շահութահարկի գծով առաջացել է պետական բյուջե վճարման ենթակա հարկային պարտավորություններ։
«Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում ստուգվող ժամանակաշրջանում ԱԱՀ-ի գծով հարկային պարտավորություններն առաջացել են ՀՀ տարածքում ապրանքների ձեռք բերումը սահմանված կարգով չփաստաթղթավորելու և դրանց դիմաց մատակարարներին վճարումը կանխիկ կատարելու, այսինքն` ԱԱՀ-ի կրեդիտից պակասեցման (հաշվանցման) ենթակա ԱԱՀ-ի դեբետ` «ԱԱՀ-ի մասին» ՀՀ օրենքի 20-րդ և 23-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով հաշվարկելու հնարավորություն չունենալու հետևանքով։
«Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում ստուգվող ժամանակաշրջանում եկամտահարկի գծով հարկային պարտավորություններն ամբողջությամբ առաջացել են ՀՀ տարածքում իրացված ապրանքների ձեռք բերումը սահմանված կարգով չփաստաթղթավորելու արդյունքում, այլ ոչ թե` հարկման համար հիմք համարվող փաստաթղթերում ոչ ճիշտ տվյալներ մտցնելու հետևանքով։
Ինչ վերաբերում է տույժերի և տուգանքների առաջացմանը, ապա պետք է նշել, որ դրանք ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 ՀՏ-ի կողմից, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության համար ըստ հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում հաշվարկվել և գրանցվել են, քանի որ հարկատուն իր իսկ կողմից հաշվարկված ու հարկման համար հիմք համարվող հաշվետվություններում և հաշվարկներում ցույց տրված հարկերը` համապատասխան ազատ դրամական միջոցներ չունենալու պատճառով, պետական բյուջե չի վճարել։
6. «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության ակտիվներն ըստ տարիների կազմել են`
ա/ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը 2009թ. հաշվետու տարում իրականացրած ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունքում ստացել է ընդամենը, առանց ԱԱՀ-ի գումարի` 238328.0 հազ. դրամ գումարի հասույթ, որն ԱԱՀ-ով հանդերձ կազմում է 285993.6 հազ. դրամ։
բ/ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը 2010թ. 1-ին եռամսյակում իրականացրած ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունքում ստացել է ընդամենը, առանց ԱԱՀ-ի գումարի` 5544.9 հազ. դրամ գումարի հասույթ, որն ԱԱՀ-ով հանդերձ կազմում է 6653.9 հազ. դրամ։
գ/ «ա» և «բ» կետերում շարադրվածից երևում է, որ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը ստուգվող ժամանակաշրջանում ՀՀ տարածքում ձեռք բերված և իրացված ապրանքներից ստացել է ընդամենը ԱԱՀ-ով հանդերձ` 292647.5 հազ. դրամ գումարի հասույթ, որը զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից համարվում է ակտիվ։
դ/ «գ» կետում նշված հասույթի (ակտիվի) ստացման համար անհրաժեշտ ծախսերը, համաձայն սույն փորձաքննությունը նախաձեռնողի կողմից տրամադրված թիվ 83104610 քրեական գործում առկա փաստական տվյալների, այդ թվում ընկերության տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի կողմից հարկային մարմնի ստուգողներին տրված հայտարարության և ընկերության կողմից ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 ՀՏ ներկայացված «Կազմակերպության կողմից ֆիզիկական անձանց վճարված եկամուտների, պահված եկամտահարկի» ամփոփ հաշվարկում արտացոլված տվյալների` ՀՀ տարածքում առանց փաստաթղթավորմամբ ձեռք բերված ապրանքների դիմաց «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը մատակարարներին կանխիկ վճարել է 285000.0 հազ. դրամ։ Սա զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից նշանակում է, որ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը հետազոտվող ժամանակաշրջանում ծավալած ձեռնարկատիրական գործունեությունից, համաձայն սույն փորձաքննությանը տրամադրված ընկերության սկզբնական և ամփոփ հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերում արտացոլված տվյալների, ստացել է ընդամենը` 7647.5 (իրացումից առաջացած հասույթ` 292647.5- հասույթի ստացման համար կատարված, չփաստաթղթավորված, սակայն հարկատուի կողմից սահմանված կարգով եկամտահարկի հաշվարկում ցույց տրված ծախս` 285000.0) հազ. դրամ գումարի զուտ շահույթ (եկամուտ)։
7. Համաձայն սույն փորձաքննությանը տրամադրված փաստաթղթերում առկա տվյալների, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության դեբիտորական պարտքերը 20.05.2011թ. դրությամբ առհաշիվ անձանց` կոնկրետ դեպքում ընկերության տնօրեն` Ս. Գիրգորյանի նկատմամբ կարող է կազմել 4305.8 (ծավալված ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունքում ստացված զուտ շահույթ` 7647.5-հետազոտվող ժամանակաշրջանում պետական բյուջե վճարված հարկեր` 3081.7-վճարված աշխատավարձ` 210.0-ըստ պայմանագրի վճարված վարձավճար` 50.0) հազ. դրամ։ Իսկ պետ.բյուջեի հանդեպ հարկային և պարտադիր սոցիալական ապահովագրության վճարների գծով կրեդիտորական պարտքերը 20.05.2011թ. դրությամբ կազմում է ընդամենը` 328653.6 (ապառք 160932.2+տույժեր` 84750.2+տուգանքներ` 82971.2) հազ. դրամ, որը և գրանցվել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 ՀՏ-ում «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության համար ըստ հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում։ Հիշյալ հարցի կապակցությամբ հարկ է նշել, որ սույն փորձաքննությամբ, թե դեբիտորական և թե կրեդիտորական պարտքերի հաշվարկումը, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից, փաստաթղթային առումով դիտվում է ընդունելի, քանի որ դրանք հաշվարկվել են նախաձեռնողի կողմից փորձագետներին տրամադրված «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հավապահական հաշվառման փաստաթղթերում, հարկային գործում գտնվող հաշվետվություններում ու հաշվարկներում, ինչպես նաև ըստ հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում արտացոլված տվյալներից ելնելով։
8. «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների համալիր հետազոտման արդյունքներից ելնելով, զուտ հաշվապահական և տնտեսագիտական տեսանկյունից ընկերությունը հնարավորություն ունեցել է պետ.բյուջեի նկատմամբ իր պարտավորությունները մարելու մասնակիորեն` 4305.8 հազ. դրամ գումարի չափով»։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 155-173/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Վերլուծելով ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է հետևյալը.
Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել, որ Ս. Գրիգորյանը հանդիսանալով «Նար-Շողշին» ՍՊԸ-ի միակ մասնակիցն ու միակ աշխատակիցը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ, աշխատակիցներ, չպարզված անձանցից կամ կազմակերպություններից, չպարզված վայրում և հանգամանքներում, չպարզված չափաբաժիններով, առանց արժեքը վճարելու, առանց փաստաթղթերի ձեռք է բերել շուրջ 292 միլիոն ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ, բազմաթիվ մեծածավալ սարքավորումներ, շինանյութեր, արդյունաբերական ապրանքներ, որոնք չպարզված տրանսպորտային միջոցներով տեղափոխել և հանձնել է պատվիրատուներին` երբեմն նույն օրը տարատեսակ ապրանքներ մատակարարելով Հայաստանի տարբեր մարզերում գտնվող տարբեր կազմակերպությունների։ Այնուհետև, այդ ապրանքների դիմաց կատարված բանկային փոխանցումները Ս. Գրիգորյանը կանխիկացրել է և ըստ նախաքննության մարմնի կանխիկ վճարել է այն անձանց կամ կազմակերպություններին, որոնցից ձեռք էր բերել այդ ապրանքները։
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ ՕՀՎ աշխատակիցների կողմից «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում կատարված ստուգման ընթացքում, 29.04.2011թ. Ս. Գրիգորյանը հայտարարություն է տվել, որ ընկերության ամբողջ գործունեությունը իրացրել է անձամբ, այդ թվում ապրանքների ձեռքբերումը, դրանց իրացումը, ինչպես նաև ֆինանսական միջոցների տնօրինումը, 2009-2010թթ. ընթացքում իրացրել է 285 միլիոն ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի ապրանքներ, որոնք ձեռք է բերել շուկայից առանց փաստաթղթային ձևակերպման, վճարումները կատարել է կանխիկ, 2009թ. ընթացքում ձեռք բերված ամբողջ ապրանքների համար վճարել է 2010թ. հունվարին, ընդ որում բանկից կանխիկացրած գումարները մինչ այդ պահել է իր մոտ, մատակարարների մասին որևէ տեղեկություն իր մոտ չի պահպանվել։
Հաշվի առնելով նշված հանգամանքները` դատարանը գտնում է, որ վերոհիշյալ գործարքներն իրականում անապրանք լինելու վերաբերյալ առկա է հիմնավոր կասկած, սակայն նախաքննության մարմինն այդ հանգամանքները չի պարզել և դրանց համապատասխան իրավական գնահատական չի տվել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել։
2. Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը։ Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում։»։
Ամբաստանյալ Ս. Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը, խստացման առումով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով չի փոխվել։ Այսպիսով, պարտապանի հիմնադիր և ղեկավար, ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, սեփական շահերից ելնելով անվճարանունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, վատառողջ է, խնամքին են գտնվում մինչև 3 տարեկան երեխան` Մարիա Սամվելի Գրիգորյանը` ծնված 26.03.2011թ. և հղի կինը, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը, իսկ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով։
Քննարկելով նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի կողմից կրելու հարցը` դատարանը գտնում է, որ սույն դատավճռով նրա նկատմամբ ենթակա է կիրառման Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշումը։
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը ենթակա է վերացման։
Քննարկելով քաղաքացիական հայցի և գույքային վնասի հատուցման հարցերը` դատարանը գտնում է, որ ՀՀ գլխավոր դատախազության քաղաքացիական հայցը ենթակա է բավարարման. ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի ենթակա է բռնագանձման 4.305.800 /չորս միլիոն երեք հարյուր հինգ հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում.
Գործով գույքային վնասի հատուցման այլ պահանջներ չեն ներկայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 03.08.2011թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության երկու կեղծ հաշիվ ապրանքագրերը պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին, իսկ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կնիքը պետք է վերադարձնել ընկերությանը։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 154-րդ, 357-360-րդ, 364-367-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 4 /չորս/ տարի ժամկետով։
«Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 4-րդ ենթակետի կիրառմամբ ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանին ազատել պատիժը կրելուց։
Սամվել Նվերի Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել։
ՀՀ գլխավոր դատախազության քաղաքացիական հայցը բավարարել. ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի բռնագանձել 4.305.800 /չորս միլիոն երեք հարյուր հինգ հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 03.08.2011թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության երկու կեղծ հաշիվ ապրանքագրերը պահել քրեական գործի հետ միասին, իսկ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կնիքը վերադարձնել ընկերությանը։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԿԴ/0155/01/11
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 12-08-2011 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0155/01/11 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 83104610 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Սամվել Գրիգորյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ Սպանդարյան 1 ՀՏ-ում հաշվառված <<Նար-Շողշին>> ՍՊԸ հիմնադիր-ընօրեն բազմաթիվ կազմակերպություններից ու տարբեր ֆիզիկական անձանցից ձեռք է բերել շինարարական ապրանքներ, այնուհետև իրացրել տարբեր ընկերություննեի, ինչպես նաև վերջիններիս մատուցել է ծառայություններ, սակայն առաջացած հարկային ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունքում պարտավորությունները չկատարելու միջոցով շահույթ ստանալու նպատակով, ընկերության դրամական միջոցներն օգտագործել է այլ նպատակով |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հայրանուն | Նվերի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 7.8 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 12-08-2011 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 16-08-2011 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 16-08-2011 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 16-08-2011 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-09-2011 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-09-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 28-09-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-10-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-10-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-10-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-10-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-11-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-11-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-11-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-11-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-12-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 06-12-2011 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 06-12-2011 |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 06 դեկտեմբերի 2011թ. ք. Երևան ԵԿԴ-0155/01/11 Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով. նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան, քարտուղարներ` Տ. Գրիգորյան, Է. Մկրտչյան, մասնակցությամբ` մեղադրող, Հայաստանի Հանրապետության /այսուհետ ՀՀ/ գլխավոր դատախազության պետական շահերի պաշտպանության վարչության դատախազ` Բ. Ղալեչյանի, պաշտպաններ` Մ. Աղալոյանի, Վ. Գրիգորյանի դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց գործն ըստ մեղադրանքի Սամվել Նվերի Գրիգորյանի` ծնված 1985թ. սեպտեմբերի 08-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, վատառողջ, ամուսնացած, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխա (Մարիա Սամվելի Գրիգորյանը` ծնված 26.03.2011թ.) և հղի կինը, նախկինում չդատված, չի աշխատում, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Դավիթաշեն 4-րդ թաղամասի թիվ 9 շենքի թիվ 47 բնակարանում, կալանքի տակ չէ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով։ Գործի դատավարական նախապատմությունը Թիվ 83104610 քրեական գործը ՀՀ կառավարությանն առընթեր պետական եկամուտների կոմիտեի քննչական վարչությունում հարուցվել է 2010թ. նոյեմբերի 10-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության տնօրեն Սամվել Նվերի Գրիգորյանի կողմից կեղծ ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու դեպքի առթիվ։ Քննիչի 02.08.2011թ. որոշմամբ, «Վարդավառ Զբոսայգի» ՓԲ ընկերության տնօրեն Մակար Սարուխանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել և քրեական գործի մասը կարճվել է` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։ Նույն որոշմամբ, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության տնօրեն, ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 3-րդ մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` իրադրության փոփոխման պատճառաբանությամբ։ Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանին նախաքննության մարմնի կողմից մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով` հետևյալ արարքի համար. «որ նա հանդիսանալով ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 /ներկայումս Կենտրոն/ հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հիմնա¬դիր-տնօրենը, 2009-2010թթ. ընթացքում ծավալել է տնտեսական գործունեություն` այն է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող բազմաթիվ կազմակերպություններից ու տարբեր ֆիզիկական անձանցից ձեռք է բերել շինարարական ապրանքներ, այնուհետև իրացրել տարբեր ընկերությունների, ինչպես նաև վերջիններիս մատուցել է ծառայություններ, սակայն, սեփական շահերից ելնելով, ծավալած ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունքում առաջացած հարկային պարտավորությունները չկատարելու միջոցով շահույթ ստանալու նպատակով, ընկերության դրամական միջոցներն օգտագործել է այլ նպատակով և, ունենալով վճարելու հնարավորություն, պարտատիրոջ` պետության հանդեպ չի վճարել ծավալած գործունեությունից առաջացած հարկային պարտավորությունները, ինչի հետևանքով ընկերության համար ստեղծել է կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ և պետությանը պատճառել խոշոր չափի` 4.305.800 ՀՀ դրամի վնաս։»։ 2011թ. օգոստոսի 09-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը. Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանը հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 /ներկայումս Կենտրոն/ հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հիմնա¬դիրը և տնօրենը։ Այդ ընկերությունը 2009-2010թթ. ընթացքում, Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող «Վարդավառ-Զբոսայգի» ՓԲ, «Էրեբունու շենքերի և շինությունների վերանորոգում» ՓԲ, «Արտդիանշին» ՍՊ, «Սիսիանի Ճանշին» ՍՊ, «Եղվարդշին» ԲԲ, «Զորեղ Բռունցք» ՍՊ, «Պետրակո» ՍՊ, «Տրանսգազշին» ՍՊ /Իջևանի և Վանաձորի մասնաճյուղեր/ ընկերություններից և այլ կազմակերպություններից, որպես մատակարարած ապրանքների և մատուցած ծառայությունների դիմաց վճարումներ, բանկային փոխանցման կարգով, իր` «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին ստացել է 292647620 /երկու հարյուր իննսուներկու միլիոն վեց հարյուր քառասունյոթ հազար վեց հարյուր քսան/ ՀՀ դրամ ընդհանուր գումար` ներառյալ ավելացված արժեքի հարկը /այսուհետ ԱԱՀ-ն/։ ԱԱՀ-ի ընդհանուր գումարը կազմել է 48774720 ՀՀ դրամ։ Ամբաստանյալ Սամվել Գրիգորյանը հանդիսացել է «Նար-Շողշին» ՍՊԸ-ի միակ մասնակիցը, տնօրենը, հաշվապահը, միակ աշխատակիցը։ Ընկերությունը որևէ տրանսպորտային միջոց, գրասենյակային տարածք չի ունեցել։ Համաձայն քրեական գործի նյութերի, Ս. Գրիգորյանը 2009թ. օգոստոսի 14-ից 2010թ. հունվարի 14-ը ներառյալ, միայնակ կատարել է 292647620 /երկու հարյուր իննսուներկու միլիոն վեց հարյուր քառասունյոթ հազար վեց հարյուր քսան/ ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության ապրանքների մատակարարման և ծառայությունների մատուցման 67 գործարքներ։ Դրանց ձեռքբերման գործարքների վերաբերյալ որևէ տեղեկություն, մասնավորապես` այդ ապրանքները «Նար-Շողշին» ՍՊԸ-ին իրացրած անձանց կամ կազմակերպությունների` իրականում գոյություն ունեցած լինելու վերաբերյալ, գործով չեն պարզվել։ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից պետ. բյուջե վճարման ենթակա հարկային պարտավորությունների չափը` ըստ հարկատեսակների, տույժ և տուգանքներով հանդերձ, 20.05.2011թ. դրությամբ կազմել է 328653600 /երեք հարյուր քսանութ միլիոն վեց հարյուր հիսուներեք հազար վեց հարյուր/ ՀՀ դրամ, որից ապառքը` 160932200 /հարյուր վաթսուն միլիոն ինը հարյուր երեսուներկու հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ (շահութահարկ` 81403300 ՀՀ դրամ, ԱԱՀ` 48169600, եկամտահարկ` 31350000, պարտադիր սոց. ապ. վճար` 9400 ՀՀ դրամ) տույժեր` 84750200 ՀՀ դրամ, տուգանքներ` 82971200 ՀՀ դրամ։ Բացի այդ, Սամվել Գրիգորյանը սեփական շահերից ելնելով, հարկային պարտավորությունները չկատարելու միջոցով շահույթ ստանալու նպատակով, ընկերության բանկային հաշվին փոխանցված դրամական միջոցներն օգտագործել է այլ նպատակով և ունենալով հարկերը վճարելու հնարավորություն, պարտատիրոջ` պետության հանդեպ չի կատարել հարկային պարտավորությունները, ինչի հետևանքով ընկերության համար ստեղծել է կանխամտածված անվճարունակության հատկանիշներ և պետությանը պատճառել խոշոր չափի` 4.305.800 ՀՀ դրամ գումարի չափով վնաս։ ՀՀ գլխավոր դատախազության կողմից քաղաքացիական հայց է ներկայացվել ամբաստանյալի դեմ, որի համաձայն` ՀՀ գլխավոր դատախազությունը պահանջել է ամբաստանյալ Սամվել Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի բռնագանձել 4.305.800 /չորս միլիոն երեք հարյուր հինգ հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։ Դատական քննությամբ պարզվել է նաև, որ ամբաստանյալ Ս. Գրիգորյանը նախկինում դատված չի եղել, վատառողջ է, բնութագրվում է դրական, խնամքին են գտնվում մինչև 3 տարեկան երեխան և հղի կինը, նախաքննության ընթացքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ։ Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով. Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի ինքնախոստովանական ցուցմունքներով այն մասին, որ հանդիսացել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ «Սպանդարյանի 1» հարկային տեսչությունում հաշվառված «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հիմնադիրը և տնօրենը։ 2009-2010թթ. ընթացքում այդ ընկերության շրջանակներում իրականացրել է տնտեսական գործունեություն։ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող բազմաթիվ կազմակերպություններից և տարբեր ֆիզիկական անձանցից ձեռք է բերել շինարարական ապրանքներ, այնուհետև դրանք իրացրել է տարբեր ընկերությունների։ Գործարքները կատարել է հետևյալ կերպ. տարբեր ընկերությունների մատակարարել է շինարարական ապրանքներ, որոնց դիմաց այդ ընկերություններն ապրանքների գումարները փոխանցել են «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին` ներառյալ ԱԱՀ-ն։ Այդ գումարներն ինքն անձամբ կանխիկացրել է իր ընկերության բանկային հաշվից և տվել է այն անձանց կամ կազմակերպություններին, որոնցից ձեռք է բերել այդ ապրանքներն ապառիկ կարգով։ Իր ստացած շահույթը կազմել է 7.600.000 ՀՀ դրամ գումար, որից շուրջ 3.000.000 ՀՀ դրամ գումարը մաս-մաս իր կողմից վճարվել է պետական բյուջե, իսկ շուրջ 4.500.000 ՀՀ դրամի չափով գումար մնացել է իրեն, որը ծախսել է իր անձնական կարիքների համար։ Այդ հարկային պարտավորություններն առաջացել են իր կողմից իրականացրած տնտեսական գործունեության ընթացքում հարկային տեսչություն հաշվետվություններ ներկայացնելուց հետո։ Կատարված գործարքների վերաբերյալ կազմված հաշվետվությունները հարկային տեսրչություն ներկայացրել է ինքը, որտեղ արտացոլված են եղել իր կողմից կատարված բոլոր գործարքները։ Հետագայում հարկային պարտավորությունները չկատարելու միջոցով շահույթ ստանալու նպատակով որոշել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը սնանկ ճանաչել, քանի որ գույք և դրամական միջոցներ չի ունեցել, իսկ շուրջ 4.500.000 ՀՀ դրամ գումարը պետական բյուջե չի վճարել։ Իր կողմից ձեռք բերված ապրանքները փաստաթղթեր չեն ունեցել, այդ պատճառով մուտքագրվել են որպես առանց փաստաթղթերի ձեռք բերված ապրանքներ։ Ապրանքները ձեռք բերելիս` դրանց դիմաց վճարում չի կատարել։ Վճարումները կատարել է այդ ապրանքներն իրացնելուց հետո։ Ընկերության միակ մասնակիցը, տնօրենը, հաշվապահը և ընդհանրապես միակ աշխատողը հանդիսանում է ինքը։ Ընկերությունը որևէ գույք չի ունեցել։ Հստակ հիշում է և քննության ընթացքում հայտնել է ապրանքներն իր կողմից մատակարարելու հետ կապված հանգամանքները։ Չի հիշում, թե այդ ապրանքներն ումից, երբ և ինչ հանգամանքներում է ձեռք բերել։ Զղջում է իր կատարած արարքի համար։ Իր ձեռք բերած ապրանքները փաստաթղթեր չեն ունեցել։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 1-2, 177-178, 228-229/ Վկա, «Վարդավառ-Զբոսայգի» ՓԲ ընկերության տնօրեն Մակար Սարուխանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ «Վարդավառ-Զբոսայգի» ՓԲ ընկերությունը հիմնադրվել է 1999թ. Երևանի Էրեբունու թաղապետարանի կողմից և հաշվառվել է ՊԵԿ Էրեբունու հարկային տեսչությունում։ 2009թ. օգոստոսի 6-ին «Վարդավառ-Զբոսայգի» ՓԲ և «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունների միջև կնքվել է ապրանքների մատակարարման պայմանագիր, որի համաձայն` «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, իրենց ընկերությանը մատակարարել է տարբեր տեսակի ապրանքներ և տրամադրել տեխնիկա։ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հետ 2009թ. օգոստոսի կեսերից մինչև 2009թ. դեկտեմբերի վերջերը կատարել է շուրջ 16 գործարք` 37.000.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի չափով։ Գործարքների դիմաց վճարումն ամբողջությամբ` ներառյալ ԱԱՀ-ն, իրենց կողմից կատարվել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին։ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հետ կատարել է նաև երկու անապրանք գործարք։ Իր և Սամվել Գրիգորյանի ընկերությունների միջև 18.09.2009թ. թիվ 22 և 29.12.2009թ. թիվ 74 հաշիվ-ապրանքագրերում նշված ապրանքները «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից իրականում չեն մատակարարվել։ Ինքն է խնդրել Սամվել Գրիգորյանին տրամադրել հաշիվ-ապրանքագրեր, քանի որ այդ ժամանակ իրենց ընկերությանն անհրաժեշտ էին դրանք։ Այդ գործարքների գումարի չափը կազմել է 3.800.000 ՀՀ դրամ, որը փոխանցվել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին։ Ըստ պայմանավորվածության` Ս. Գրիգորյանը պետք է այդ գումարը ստանար բանկից, որի յոթ տոկոսը պետք է պահեր իրեն, իսկ մնացածը վերադարձներ, ինչը և կատարել է։ Այդ անապրանք գործարքով զբաղվել է իր տեղակալ Տիգրան Պողոսյանը։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 16-19/ Վկա, «Էրեբունու շենքերի և շինությունների վերանորոգում» ՓԲ ընկերության տնօրեն Արտաշես Անանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2000թ. մարտի 7-ից մինչև օրս հանդիսանում է «Էրեբունու շենքերի և շինությունների վերանորոգում» ՓԲ ընկերության տնօրենը։ Ընկերությունն իրականացրել է շինարարական աշխատանքներ։ 2009թ. սեպտեմբերի 16-ին և նոյեմբերի 2-ին «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի և իրենց ընկերության միջև կատարվել է երկու գործարք, մատակարարվել են 8.500.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի չափով բազմազան շինարարական ապրանքներ։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ն, իրենց ընկերությունը կատարել է փոխանցումով` «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հաշվեհամարին մի քանի փուլով գումարները փոխանցելու միջոցով։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 227-231/ Վկա, «Արտդիանշին» ՍՊ ընկերության տնօրեն Արեստ Վարդանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2008թ. հիմնադրել է «Արտդիանշին» ՍՊ ընկերությունը և հաշվառել ՊԵԿ Արարատի տարածքային հարկային տեսչությունում։ Ընկերությունն իրականացրել է շինարարական աշխատանքներ։ 2009թ. հոկտեմբերի 28-ին իրենց և «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունների միջև` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, կատարվել է մեկ գործարք։ Ս. Գրիգորյանն իրենց մատակարարել է տարբեր տեսակի շինարարական ապրանքներ, մասնավորապես գաջ, ցեմենտ, ավազ և բազալտի սալիկ։ Գործարքի ընդհանուր գումարը կազմել է 1.058.340 ՀՀ դրամ, որի մեջ ներառված է եղել նաև ԱԱՀ-ի գումարը։ Գումարն ամբողջությամբ փոխանցել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 236-238/ Վկա, «Սիսիանի Ճանշին» ՍՊ ընկերության տնօրեն Հրաչիկ Գաբրիելյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 1996թ. հիմնադրել է «Սիսիանի Ճանշին» ՍՊ ընկերությունը և հաշվառել ՊԵԿ Սիսիանի տարածքային հարկային տեսչությունում։ Ընկերությունն իրականացրել է ճանապարհաշինարարական աշխատանքներ։ 2009թ. սեպտեմբերին իրենց և «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունների միջև` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, կատարվել է մեկ գործարք։ Վերջինս մատակարարել է խողովակներ։ Գործարքի ընդհանուր գումարը կազմել է 7.833.000 ՀՀ դրամ, որի մեջ ներառված է եղել նաև ԱԱՀ-ի գումարը։ Գումարն ամբողջությամբ փոխանցել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 332-335/ Վկա, «Եղվարդշին» ԲԲ ընկերության տնօրեն Սամվել Վարդանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2001թ.-ից հանդիսանում է «Եղվարդշին» ԲԲ ընկերության տնօրենը։ Ընկերությունն իրականացրել է տարբեր շինարարական աշխատանքներ։ 2009թ. սեպտեմբերից մինչև 2009թ. դեկտեմբերն ընկած ժամանակահատվածում «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, իրենց ընկերությանը մատակարարել է շուրջ 135.000.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով տարբեր շինարարական ապրանքներ և մեքենամեխանիզմների պահեստամասեր։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարը, իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին մի քանի փուլով փոխանցելու միջոցով։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 376-382/ Վկա, «Զորեղ Բռունցք» ՍՊ ընկերության տնօրեն Արմենակ Կարապետյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերությունն իրակացրել է Հրազդան ՋԷԿ-ի վերանորոգման աշխատանքները, Հրազդան 5 էրեներգոբլոկի շինմոնտաժային աշխատանքները և այլ աշխատանքներ։ 2009թ. օգոստոսի 1-ին կնքված պայմանագրի համաձյան` «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, իրենց ընկերությանը մատակարարել է շուրջ 7.900.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով, շուրջ տաս տոննա, տարբեր տրամաչափի խողովակներ և շուրջ չորս տոննա էլեկտրոդ։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարը, իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին փոխանցելու միջոցով։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 23-26/ Վկա, «Պետրակո» ՍՊ ընկերության տնօրեն Գևորգ Սարգսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերությունն իրականացրել է գազաֆիկացման աշխատանքներ Հայաստանի տարբեր մարզերում։ Իրենց ընկերությունը «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունից` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, ձեռք է բերել տարբեր շինարարական ապրանքներ և ավտոպահեստամասեր։ Գործարքների ընդհանուր գումարը կազմել է շուրջ 65.000.000 ՀՀ դրամ։ Դրանց վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարը, իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին մի քանի փուլով փոխանցելու միջոցով։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 72-74/ Վկա, «Տրանսգազշին» ՍՊ ընկերության Իջևանի մասնաճյուղի տնօրեն Հովիկ Հակոբջանյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերության մասնաճյուղն իրականացնում է շինմոնտաժային աշխատանքներ Հայաստանի տարբեր տարածքներում։ Իրենց ընկերությունը «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունից` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, 2009թ. օգոստոսից մինչև 2009թ. վերջերը ձեռք է բերել մեքենա-մեխանիզմների պահեստամասեր` 18 միլիոն ՀՀ դրամ գումարի չափով։ Գործարքները կատարվել են հինգ փուլով։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումները` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարն իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին մի քանի փուլով փոխանցելու միջոցով։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 197-199/ Վկա, «Տրանսգազշին» ՍՊ ընկերության Վանաձորի մասնաճյուղի տնօրեն Ռաֆիկ Սաքանյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ իրենց ընկերության մասնաճյուղն իրականացրել է գազաֆիկացման աշխատանքներ Հայաստանի տարբեր մարզերում։ Իրենց ընկերությունը «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հետ` ի դեմս տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի, 2009թ. օգոստոսից մինչև 2010թ. հունվարը կատարել է 6 գործարք։ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունից ձեռք են բերել տարբեր տրամաչափի խողովակներ և այլ շինարարական ապրանքներ։ Գործարքների վերաբերյալ վճարումներ` ներառյալ ԱԱՀ-ի գումարն իրենց ընկերությունը կատարել է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության բանկային հաշվեհամարին մի քանի փուլով փոխանցելու միջոցով։ /հատոր 3, գ.թ. 215-217/ Դատահաշվապահական փորձաքննության 11-1446 եզրակացութ¬յամբ և փորձագետ Վ. Առուստամյանի ցուցմունքով, որոնց հա¬¬մաձայն` 1. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ օպերատիվ-հետախուզության վարչության 9-րդ բաժնի աշխատակիցների կողմից 05.05.2011թ. կազմված հմ. 1013599 ստուգման ակտով «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության պետ.բյուջե լրացուցիչ վճարման ենթակա հարկային պարտավորությունները հաշվարկվել է փաստաթղթային ստուգման մեթոդի մեջ ներառված` փաստաթղթերի ստուգում ըստ ձևի, թվաբանական և նորմատիվային հետազոտման եղանակների կիրառմամբ։ Նման հետազոտման եղանակների կիրառմամբ լրացուցիչ հարկային պարտավորութունների հաշվարկումը սույն փորձաքննությամբ, զուտ հաշվապահական և հարկային հաշվառման տեսանկյունից դիտվում է ընդունելի, քանի որ այն բխում է թիվ 83104610 քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալներից և ստուգվող ժամանակաշրջանում հաշվապահական և հարկային ոլորտներում հաշվառման գործող ու 05.05.2011թ. կազմված հմ. 1013599 ստուգման ակտում արձանագրված դրվագներին վերաբերող նորմատիվային ակտերի պահանջներից։ 2. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ օպերատիվ-հետախուզության վարչության 9-րդ բաժնի աշխատակիցների կողմից 05.05.2011թ. կազմված հմ. 1013599 ստուգման ակտով դատահաշվապահական փորձաքննությանբ ճշգրտված տվյալներով, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից պետ.բյուջե վճարման ենթակա հարկային պարտավորությունների չափը` ըստ հարկատեսակների, տույժ և տուգանքներով հանդերձ` 20.05.2011թ. դրությամբ կազմում է ընդամենը` 328653.6 հազ. դրամ, այդ թվում. - ապառք 160932.2 (շահութահարկ` 81403.3 + ԱԱՀ` 48169.6 + եկամտահարկ` 31350.0 + պարտադիր սոց.ապ. վճար` 9.4) հազ. դրամ։ - տույժեր` 84750.2 հազ. դրամ։ - տուգանքներ` 82971.2 հազ. դրամ։ 3. ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ օպերատիվ-հետախուզության վարչության 9-րդ բաժնի աշխատակիցների կողմից 05.05.2011թ. կազմված հմ. 1013599 ստուգման ակտով պետական բյուջե տուգանքի ձևով լրացուցիչ վճարման ենթակա 3799.2 հազ. դրամի հարկային պարտավորությունը հաշվարկվել է ոչ թե «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից հարկման համար հիմք համարվող փաստաթղթերում խեղաթյուված տվյալներ մտցնելու կամ հաշվետվություններ և հաշվարկներ չկազմելու ու հաշվառման վայրի հարկային տեսչություն չներկայացնելու հետևանքով, այլ` «Հարկերի մասին» ՀՀ օրենքի 31 հոդվածի պահանջների խախտմամբ, «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ 18.09.2009թ. ամսաթվով կազմված թիվ 22 և 22.12.2009թ. ամսաթվով կազմված թիվ 74 անապրանք հաշիվ ապրանքագրերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրման հետևանքով։ 4. Առաջադրված «Որքան են կազմում «Նոր-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից պետությանը պատճառված վնասի չափը` վերջինիս կողմից «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերությանն առանց ապրանքների մատակարարման և առանց ծառայությունների մատուցման 3799200 դրամի կեղծ հաշիվ ապրանքագրեր տրամադրելու արդյունքում և արդյոք, այն առաջանում է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում` «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության կողմից կեղծ գործարքների արդյունքում հասցված և 1011368 ստուգման ակտով հաշվարկված վնասն ամբողջությամբ պետ.բյուջե վճարելու դեպքում։» հարցի շրջանակներում կատարված վերլուծություններից ելնելով` փորձագետները գտնում են, որ. ա/ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ 2009թ. հաշվետու տարում թվով երկու անապրանք հաշիվ ապրանքագրերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրելով, զուտ հարկային և հաշվապահական տեսանկյունից հնարավորություն է տվել գնորդ «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերությանը, որպեսզի վերջինս շահութահարկի հաշվարկում համախառն երկամուտը նվազեցնի 3106.6 հազ. դրամով, իսկ պետ. բյուջե վճարման ենթակա շահութահարկը` 621.2 (3106.0x20%) հազ. դրամով, որով և պետությանը պատճառվել է վնաս։ բ/ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ թվով երկու անապրանք հաշիվ ապրանքագրերը (հարկային հաշիվներ) դուրս գրելով` գնորդ կազմակերությունը զուտ հարկային և հաշվապահական տեսանկյունից հնարավորություն է ստացել ԱԱՀ-ի 2009թ. 3-րդ և 4-րդ եռամսյակների ԱԱՀ-ի հաշվարկներում ԱԱՀ-ի կրեդիտից պակասեցնելու (հաշվանցելու) 633.2 հազ. դրամ գումարի չափով ԱԱՀ, որով և պետությանը պատճառվել է վնաս։ գ/ «ա» և «բ» կետերում շարադրվածից երևում է, որ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ թվով երկու անապրանք հաշիվ ապրանքագրերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրելու հետրանքով պետությանը պատճառվել է 1254.4 (շահութահարկ` 621.2+ԱԱՀ` 633.2) հազ. դրամ գումարի չափով վնաս։ դ/ Ինչ վերաբերում է նրան, «...արդյոք, այն առաջանում է «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում` «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության կողմից կեղծ գործարքների արդյունքում հասցված և 1011368 ստուգման ակտով հաշվարկված վնասն ամբողջությամբ պետ.բյուջե վճարելու դեպքում։» հարցադրմանը, ապա պետք է նշել, որ նման պայմաններում, զուտ հարկային և հաշվապահական տեսանկյունից կդիտվի, որ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կողմից «Վարդավառ զբոսայգի» ՓԲ ընկերության անվամբ 2009թ. սեպտեմբեր և դեկտեմբեր ամիսներին թվով երկու անապրանք հաշիվ ապրանքագրերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրման և գնորդ կազմակերպության կողմից օգտագործման արդյունքում պետ.բյուջե վճարման ենթակա հարկերը պակաս հաշվարկելու հետևանքով պետությանը պատճառված վնասը վերականգնված, քանի որ հարկային և հաշվապահական տեսանկյունից անապրանք հաշիվ ապրանքարգերի (հարկային հաշիվներ) դուրս գրելու և դրանք ձեռք բերելու ու հաշվապահորեն ձևակերպելու արդյունքում գնորդ կազմակերպության կողմից հարկերը պակաս ցույց տալու հետևանքով պետությանը պատճառված վնասը համարվում է մատակարար և գնորդ կազմակերպությունների կողմից համատեղ իրականացված գործունեության արդյունքում պետությանը պատճառված վնաս։ 5. «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հարկային պարտավորությունները 20.05.2011թ. դրությամբ` փորձաքննությանը ներկայացված փաստաթղթերում արտացոլված տվյալներով կազմում են ընդամենը` 328653.6 հազ. դրամ, այդ թվում. - ապառք 160932.2 (շահութահարկ` 81403.3+ԱԱՀ` 48169.6+եկամտահարկ` 31350.0+պարտադիր սոց.ապ. վճար` 9.4) հազ. դրամ։ - տույժեր` 84750.2 հազ. դրամ։ - տուգանքներ` 82971.2 հազ. դրամ։ Վերոգրյալ հարկային պարտավորությունները առաջացել են ստորև բերված պատճառներից. «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը ստուգվող ժամանակաշրջանում զբաղվել է ՀՀ տարածքում ապրանքների ձեռքբերմամբ և դրանց իրացմամբ։ Ընկերությունը ապրանքների ձեռքբերումը կատարել է շուկայից կանխիկ վճարմամբ, առանց համապատասխան փաստաթղթերի կազմման, որի արդյունքում էլ ձեռք բերված ապրանքների արժեքը, «Շահութահարկի մասին» ՀՀ օրենքի 10 հոդվածի 1-ին կետի պահանջներից ելնելով` շահութահարկի հաշվարկում ցույց չի տրվել որպես համախառն եկամտից նվազեցման ենթակա ծախս, այդ իսկ պատճառով էլ շահութահարկը հաշվարկվել և ցույց է տրվել շահութահարկի հաշվարկում և շահութահարկի գծով վարվող անձնական հաշվի քարտում։ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը 2009թ. հաշվետու տարվա կտրվածքով չունենալով համապատասխան դրամական միջոցներ` 2010թ. համար հաշվարկված ու շահութահարկի հաշվարկում ցույց տրված նվազագույն շահութահարկը չի կարողացել վճարել, որի արդյունքում էլ ընկերությունում նվազագույն շահութահարկի գծով առաջացել է պետական բյուջե վճարման ենթակա հարկային պարտավորություններ։ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում ստուգվող ժամանակաշրջանում ԱԱՀ-ի գծով հարկային պարտավորություններն առաջացել են ՀՀ տարածքում ապրանքների ձեռք բերումը սահմանված կարգով չփաստաթղթավորելու և դրանց դիմաց մատակարարներին վճարումը կանխիկ կատարելու, այսինքն` ԱԱՀ-ի կրեդիտից պակասեցման (հաշվանցման) ենթակա ԱԱՀ-ի դեբետ` «ԱԱՀ-ի մասին» ՀՀ օրենքի 20-րդ և 23-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով հաշվարկելու հնարավորություն չունենալու հետևանքով։ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում ստուգվող ժամանակաշրջանում եկամտահարկի գծով հարկային պարտավորություններն ամբողջությամբ առաջացել են ՀՀ տարածքում իրացված ապրանքների ձեռք բերումը սահմանված կարգով չփաստաթղթավորելու արդյունքում, այլ ոչ թե` հարկման համար հիմք համարվող փաստաթղթերում ոչ ճիշտ տվյալներ մտցնելու հետևանքով։ Ինչ վերաբերում է տույժերի և տուգանքների առաջացմանը, ապա պետք է նշել, որ դրանք ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 ՀՏ-ի կողմից, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության համար ըստ հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում հաշվարկվել և գրանցվել են, քանի որ հարկատուն իր իսկ կողմից հաշվարկված ու հարկման համար հիմք համարվող հաշվետվություններում և հաշվարկներում ցույց տրված հարկերը` համապատասխան ազատ դրամական միջոցներ չունենալու պատճառով, պետական բյուջե չի վճարել։ 6. «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության ակտիվներն ըստ տարիների կազմել են` ա/ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը 2009թ. հաշվետու տարում իրականացրած ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունքում ստացել է ընդամենը, առանց ԱԱՀ-ի գումարի` 238328.0 հազ. դրամ գումարի հասույթ, որն ԱԱՀ-ով հանդերձ կազմում է 285993.6 հազ. դրամ։ բ/ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը 2010թ. 1-ին եռամսյակում իրականացրած ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունքում ստացել է ընդամենը, առանց ԱԱՀ-ի գումարի` 5544.9 հազ. դրամ գումարի հասույթ, որն ԱԱՀ-ով հանդերձ կազմում է 6653.9 հազ. դրամ։ գ/ «ա» և «բ» կետերում շարադրվածից երևում է, որ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը ստուգվող ժամանակաշրջանում ՀՀ տարածքում ձեռք բերված և իրացված ապրանքներից ստացել է ընդամենը ԱԱՀ-ով հանդերձ` 292647.5 հազ. դրամ գումարի հասույթ, որը զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից համարվում է ակտիվ։ դ/ «գ» կետում նշված հասույթի (ակտիվի) ստացման համար անհրաժեշտ ծախսերը, համաձայն սույն փորձաքննությունը նախաձեռնողի կողմից տրամադրված թիվ 83104610 քրեական գործում առկա փաստական տվյալների, այդ թվում ընկերության տնօրեն Սամվել Գրիգորյանի կողմից հարկային մարմնի ստուգողներին տրված հայտարարության և ընկերության կողմից ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 ՀՏ ներկայացված «Կազմակերպության կողմից ֆիզիկական անձանց վճարված եկամուտների, պահված եկամտահարկի» ամփոփ հաշվարկում արտացոլված տվյալների` ՀՀ տարածքում առանց փաստաթղթավորմամբ ձեռք բերված ապրանքների դիմաց «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը մատակարարներին կանխիկ վճարել է 285000.0 հազ. դրամ։ Սա զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից նշանակում է, որ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունը հետազոտվող ժամանակաշրջանում ծավալած ձեռնարկատիրական գործունեությունից, համաձայն սույն փորձաքննությանը տրամադրված ընկերության սկզբնական և ամփոփ հաշվապահական հաշվառման փաստաթղթերում արտացոլված տվյալների, ստացել է ընդամենը` 7647.5 (իրացումից առաջացած հասույթ` 292647.5- հասույթի ստացման համար կատարված, չփաստաթղթավորված, սակայն հարկատուի կողմից սահմանված կարգով եկամտահարկի հաշվարկում ցույց տրված ծախս` 285000.0) հազ. դրամ գումարի զուտ շահույթ (եկամուտ)։ 7. Համաձայն սույն փորձաքննությանը տրամադրված փաստաթղթերում առկա տվյալների, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության դեբիտորական պարտքերը 20.05.2011թ. դրությամբ առհաշիվ անձանց` կոնկրետ դեպքում ընկերության տնօրեն` Ս. Գիրգորյանի նկատմամբ կարող է կազմել 4305.8 (ծավալված ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունքում ստացված զուտ շահույթ` 7647.5-հետազոտվող ժամանակաշրջանում պետական բյուջե վճարված հարկեր` 3081.7-վճարված աշխատավարձ` 210.0-ըստ պայմանագրի վճարված վարձավճար` 50.0) հազ. դրամ։ Իսկ պետ.բյուջեի հանդեպ հարկային և պարտադիր սոցիալական ապահովագրության վճարների գծով կրեդիտորական պարտքերը 20.05.2011թ. դրությամբ կազմում է ընդամենը` 328653.6 (ապառք 160932.2+տույժեր` 84750.2+տուգանքներ` 82971.2) հազ. դրամ, որը և գրանցվել է ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Սպանդարյան 1 ՀՏ-ում «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության համար ըստ հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում։ Հիշյալ հարցի կապակցությամբ հարկ է նշել, որ սույն փորձաքննությամբ, թե դեբիտորական և թե կրեդիտորական պարտքերի հաշվարկումը, զուտ հաշվապահական հաշվառման տեսանկյունից, փաստաթղթային առումով դիտվում է ընդունելի, քանի որ դրանք հաշվարկվել են նախաձեռնողի կողմից փորձագետներին տրամադրված «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության հավապահական հաշվառման փաստաթղթերում, հարկային գործում գտնվող հաշվետվություններում ու հաշվարկներում, ինչպես նաև ըստ հարկատեսակների վարվող անձնական հաշվի քարտերում արտացոլված տվյալներից ելնելով։ 8. «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության ակտիվների և պարտավորությունների համալիր հետազոտման արդյունքներից ելնելով, զուտ հաշվապահական և տնտեսագիտական տեսանկյունից ընկերությունը հնարավորություն ունեցել է պետ.բյուջեի նկատմամբ իր պարտավորությունները մարելու մասնակիորեն` 4305.8 հազ. դրամ գումարի չափով»։ /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 3, գ.թ. 155-173/ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Վերլուծելով ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է հետևյալը. Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել, որ Ս. Գրիգորյանը հանդիսանալով «Նար-Շողշին» ՍՊԸ-ի միակ մասնակիցն ու միակ աշխատակիցը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ, աշխատակիցներ, չպարզված անձանցից կամ կազմակերպություններից, չպարզված վայրում և հանգամանքներում, չպարզված չափաբաժիններով, առանց արժեքը վճարելու, առանց փաստաթղթերի ձեռք է բերել շուրջ 292 միլիոն ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ, բազմաթիվ մեծածավալ սարքավորումներ, շինանյութեր, արդյունաբերական ապրանքներ, որոնք չպարզված տրանսպորտային միջոցներով տեղափոխել և հանձնել է պատվիրատուներին` երբեմն նույն օրը տարատեսակ ապրանքներ մատակարարելով Հայաստանի տարբեր մարզերում գտնվող տարբեր կազմակերպությունների։ Այնուհետև, այդ ապրանքների դիմաց կատարված բանկային փոխանցումները Ս. Գրիգորյանը կանխիկացրել է և ըստ նախաքննության մարմնի կանխիկ վճարել է այն անձանց կամ կազմակերպություններին, որոնցից ձեռք էր բերել այդ ապրանքները։ ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ ՕՀՎ աշխատակիցների կողմից «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերությունում կատարված ստուգման ընթացքում, 29.04.2011թ. Ս. Գրիգորյանը հայտարարություն է տվել, որ ընկերության ամբողջ գործունեությունը իրացրել է անձամբ, այդ թվում ապրանքների ձեռքբերումը, դրանց իրացումը, ինչպես նաև ֆինանսական միջոցների տնօրինումը, 2009-2010թթ. ընթացքում իրացրել է 285 միլիոն ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի ապրանքներ, որոնք ձեռք է բերել շուկայից առանց փաստաթղթային ձևակերպման, վճարումները կատարել է կանխիկ, 2009թ. ընթացքում ձեռք բերված ամբողջ ապրանքների համար վճարել է 2010թ. հունվարին, ընդ որում բանկից կանխիկացրած գումարները մինչ այդ պահել է իր մոտ, մատակարարների մասին որևէ տեղեկություն իր մոտ չի պահպանվել։ Հաշվի առնելով նշված հանգամանքները` դատարանը գտնում է, որ վերոհիշյալ գործարքներն իրականում անապրանք լինելու վերաբերյալ առկա է հիմնավոր կասկած, սակայն նախաքննության մարմինն այդ հանգամանքները չի պարզել և դրանց համապատասխան իրավական գնահատական չի տվել։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել։ 2. Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը։ Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում։»։ Ամբաստանյալ Ս. Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը, խստացման առումով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով չի փոխվել։ Այսպիսով, պարտապանի հիմնադիր և ղեկավար, ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, սեփական շահերից ելնելով անվճարանունակության հատկանիշների կանխամտածված ստեղծումն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, վատառողջ է, խնամքին են գտնվում մինչև 3 տարեկան երեխան` Մարիա Սամվելի Գրիգորյանը` ծնված 26.03.2011թ. և հղի կինը, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը, իսկ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։ Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով։ Քննարկելով նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի կողմից կրելու հարցը` դատարանը գտնում է, որ սույն դատավճռով նրա նկատմամբ ենթակա է կիրառման Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշումը։ Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը ենթակա է վերացման։ Քննարկելով քաղաքացիական հայցի և գույքային վնասի հատուցման հարցերը` դատարանը գտնում է, որ ՀՀ գլխավոր դատախազության քաղաքացիական հայցը ենթակա է բավարարման. ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի ենթակա է բռնագանձման 4.305.800 /չորս միլիոն երեք հարյուր հինգ հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում. Գործով գույքային վնասի հատուցման այլ պահանջներ չեն ներկայացվել։ Քննարկելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 03.08.2011թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության երկու կեղծ հաշիվ ապրանքագրերը պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին, իսկ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կնիքը պետք է վերադարձնել ընկերությանը։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 154-րդ, 357-360-րդ, 364-367-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը` Վ Ճ Ռ Ե Ց Ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 193-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 4 /չորս/ տարի ժամկետով։ «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 4-րդ ենթակետի կիրառմամբ ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանին ազատել պատիժը կրելուց։ Սամվել Նվերի Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել։ ՀՀ գլխավոր դատախազության քաղաքացիական հայցը բավարարել. ամբաստանյալ Սամվել Նվերի Գրիգորյանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի բռնագանձել 4.305.800 /չորս միլիոն երեք հարյուր հինգ հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում։ Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 03.08.2011թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության երկու կեղծ հաշիվ ապրանքագրերը պահել քրեական գործի հետ միասին, իսկ «Նար-Շողշին» ՍՊ ընկերության կնիքը վերադարձնել ընկերությանը։ Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 06-12-2011 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 12-01-2012 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 26-01-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 314. 382, 248, 193 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 31-01-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 314. 382, 248, 193 |