Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Գործ ԵԿԴ/0116/01/11
04 հոկտեմբերի 2011թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Վ.ՄՈՒՐԱԴՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ի.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննելով ամբաստանյալ Սարգիս Բաղդասարյանի և նրա շահերի պաշտպան Ինեսսա Պետրոսյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Սարգիս Ֆելիքսի Բաղդասարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ դատարան/ 2011 թվականի հուլիսի 09-ի դատավճռի դեմ.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության հատկապես կարևոր գործերի վարչությունում 2011 թվականի ապրիլի 06-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 62202411 քրեական գործը:
2011 թվականի մայիսի 23-ի որոշմամբ թիվ 62202411 քրեական գործով կասկածյալ Սարգիս Ֆելիքսի Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2011 թվականի մայիսի 27-ի որոշմամբ Սարգիս Ֆելիքսի Բաղդասարյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նույն օրը նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2011 թվականի մայիսի 27-ի որոշմամբ թիվ 62202411 քրեական գործով կալանք է դրվել մեղադրյալ Սարգիս Ֆելիքսի Բաղդասարյանին պատկանող գույքի վրա` որտեղ էլ որ այն կգտնվի:
Սարգիս Ֆելիքսի Բաղդասարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա խաբեության և վuտահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակելով ուրիշի խոշոր չափերի գույքը, կատարել է խարդախություն.
Ամբաստանյալ Սարգիս Ֆելիքսի Բաղդասարյանը և գործով տուժող Հայկ Կարապետի Մկրտչյանը ծանոթացել են 2007 թվականին` ոստիկանության Կոտայքի մարզային վարչության Նաիրիի բաժնում համատեղ աշխատանքի ընթացքում: Հայկ Մկրտչյանը եղել է ՊՊԾ ջոկի ոստիկան, իսկ Սարգիս Բաղդասարյանը` բաժանմունքի պետի տեղակալ: ՌԴ` արտագնա աշխատանքների մեկնելու նպատակով 2009 թվականին Հայկ Մկրտչյանն ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից և 2010 թվականին ցանկանալով կրկին անցնել ծառայության, այդ կապակցությամբ դիմում է ներկայացրել, որը ոստիկանությունում քննարկվել և մերժվել է: 2010 թվականի օգոստոսին Հ.Մկրտչյանը ՀՀ ոստիկանության Չարենցավանի բաժնի բակում պատահական հանդիպել է նույն բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի ավագ օպերլիազորի պաշտոնն զբաղեցնող Սարգիս Բաղդասարյանին, որին պատմել է ոստիկանությունում կրկին ծառայության անցնելու մեծ ցանկության ու դրա վերաբերյալ պաշտոնական մերժում ստանալու մասին: Տեղեկանալով այդ մասին` Սարգիս Բաղդասարյանը Հայկ Մկրտչյանին ասել է, որ կարող է այդ հարցը լուծել: Մի քանի օր անց նա զանգահարել է Հայկ Մկրտչյանին, կանչել իր աշխատավայր, որտեղ վերջինիս ասել է, որ նախորդ օրը եղել է նախարարությունում` <<Շեֆի մոտ>>, որն իր ներկայությամբ զանգահարել է կադրերի վարչության պետի տեղակալ Սամվել Քոչարյանին, ով էլ իր հերթին դիմումի ձև է փոխանցել, որպեսզի Հայկ Մկրտչյանը աշխատանքի վերականգնվելու համար այն լրացնի: Համապատասխան դիմումը լրացնելուց հետո Հ.Մկրտչյանը հեռացել է Ս.Բաղդասարյանի աշխատասենյակից: Մի քանի օր անց, քննությամբ չպարզված օրը, Սարգիս Բաղդասարյանը զանգահարել է Հայկ Մկրտչյանին ու հայտնել, որ գործն ընթացքի մեջ է և ամեն ինչ բնականոն հունով է ընթանում, սակայն` <<Հարցը նորմալ ու արագ լուծելու համար 500 ԱՄՆ դոլար գումար է անհրաժեշտ, որը պետք է փոխանցեի վերևներին>>: Հայկ Մկրտչյանը արտասահմանում գտնվող իր եղբորից ստանալով 500 ԱՄՆ դոլար գումար, այն վերածել է 180.000 ՀՀ դրամի, գնացել է Չարենցավան, որտեղ էլ նշված` 180.000 ՀՀ դրամ գումարը տվել է Սարգիս Բաղդասարյանին, որն էլ գումարը վերցնելուց հետո ասել է, որ նա կարող է հանգիստ լինել ու համարել, որ գործը եղած է: Մի քանի օր անց Հ.Մկրտչյանը զանգահարել է Ս.Բաղդասարյանին ու հետաքրքրվել, թե երբ է լինելու հրամանը, սակայն վերջինս սկսել է տարբեր պատճառաբանություններով ձգձգել հարցի լուծումը:
Շուրջ երեք ամիս անց` 2010 թվականի նոյեմբեր ամսին, քննությամբ չպարզված օրը, Սարգիս Բաղդասարյանը զանգահարել է Հայկ Մկրտչյանին ու ասել, որ <<Աչքալուսանք ունի, այդ պահին գտնվում է նախարարությունում ու հրամանը գտնվում է ոստիկանության կադրերի վարչության պետի տեղակալ Սամվել Քոչարյանի սեղանին և մնում է միայն նրա մակագրությունը>>: Հայկ Մկրտչյանը հարցրել է, թե խնդիրն ինչում է, նա էլ պատասխանել է, որ գործը վերջնական ավարտին հասցնելու, այդ մակագրությունն ստանալու համար անհրաժեշտ է ևս 1000 ԱՄՆ դոլար գումար, որը Սամվել Քոչարյանն է պահանջում: Հ.Մկրտչյանն ասել է, որ գումար կամ այն գտնելու հնարավորություն չունի, ինչին Ս.Բաղդասարյանը պատասխանել է` <<Գործը հասել է ավարտին ու այդքան չարչարանքից հետո ճիշտ չէ այդ ամենը ջուրը գցելը>>: Բացի այդ, Ս.Բաղդասարյանն ասել է, որ այդ 1000 ԱՄՆ դոլար գումարը նրանց չտալու դեպքում կկորցնի նաև նախկինում տրված 500 ԱՄՆ դոլար գումարը: 2010 թվականի նոյեմբեր ամսին, քննությամբ չպարզված օրը, Հայկ Մկրտչյանը կրկին զանգահարել է Ս.Բաղդասարյանին, որն էլ պատասխանել է, որ մտահոգվելու պատճառ չկա ու եթե գումարը վճարի, ապա հաստատապես մինչև 2010 թվականի դեկտեմբերի սկիզբը աշխատանքի անցած կլինի, որից հետո` 15.11.2010 թվականին Հայկ Մկրտչյանը ստիպված վաճառել է իր <<ՎԱԶ-2106>> մակնիշի, 14 SS 701 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, տուժող Հ.Մկրտչայանն էլ վստահելով Ս.Բաղդասարյանին, վաճառել է իր ավտոմեքենան ու ստացված 1650 ԱՄՆ դոլար գումարից 1000 ԱՄՆ դոլար գումարը դրել է ծրարի մեջ ու պայմանավորվածության համաձայն, Երևան քաղաքի Ագաթանգեղոսի 1 հասցեում գտնվող` Երևանի Պետական Կրկեսի շենքի մոտ հանդիպել է Ս.Բաղդասարյանին, որն էլ վերցնելով գումարով ծրարը, ասել է` <<Չմտածես, Հայկ ջան, հեսա փողը տամ նախարարություն, իմացի գործդ եղած ա, մեքենայի համար էլ մի մտածի, շուտով ֆիրմա ես քշելու>>: Հ.Մկրտչյանը Ս.Բաղդասարյանից որևէ տեղեկություն չունենալով դրանից մի քանի օր անց, քննությամբ չպարզված օրը, զանգահարել է վերջինիս ու հարցրել, թե ինչ փուլում է գործընթացը, իսկ նա պատասխանել է` <<Փողն արդեն տված ա, մի հատ էլ անձամբ կգնամ նախարարություն` տենամ խի են ձգձգում, դու հանգիստ եղիր, ամեն ինչ նորմալա>>: Դրանից օրեր անց, Հ.Մկրտչյանը հասկանալով, որ Ս.Բաղդասարյանն իրեն խաբում է, նրան ասել է, որ կբողոքի, որից հետո վերջինս Հ.Մկրտչյանին խնդրել է, որ չբողոքի ու սպասի մինչև 2011 թվականի հունվար ամիսը: Այդ ժամանակ Ս.Բաղդասարյանը Հ.Մկրտչյանին ասել է, որ լրացնի անձնական թերթիկ, ինչպես նաև բուժհիմնարկից ու ընտանիքի կազմի վերաբերյալ տեղեկանքներ ներկայացնի: Հ.Մկրտչյանն էլ լրացնելով անձնական թերթիկը ու կցելով տեղեկանքները, պայմանավորվածության համաձայն հանդիպել է Ս.Բաղդասարյանին, փաստաթղթերը փոխանցել նրան, որն էլ ասել է, որ փաստաթղթերը տանում է կադրերի վարչություն, քանի որ նրանք են պահանջել: Դրանից որոշ ժամանակ անց Հ.Մկրտչյանը և Ս.Բաղդասարյանը կրկին հանդիպել են, վերջինս ասել է, որ հաջորդ օրը պետք է նախարարի մոտ ընդունելության մտնի, սակայն հաջորդ օրը Ս.Բաղդասարյանը զանգահարել է Հ.Մկրտչյանին ու ասել, որ ինքն արդեն պայմանավորվել է և նախարարի մոտ գնալու կարիքը չկա, մի քանի օրվա ընթացքում հրամանը կլինի: Դրանից մոտ երկու օր անց Սարգիս Բաղդասարյանի մանկության ընկերը նրա թելադրանքով զանգահարել է Հայկ Մկրտչյանին և ներկայանալով իբրև ոստիկանության տեսուչ` ոմն Թորգոմյան ազգանունով, ասել է, որ նրա աշխատանքի ընդունվելու հարցը ընթացքի մեջ է: Այդ ողջ ընթացքում Սարգիս Բաղդասարյանը Հայկ Մկրտչյանից տարբեր փաստաթղթեր է պահանջել ու ստացել, ասելով, որ գործի համար են: 2010 թվականի դեկտեմբեր ամսին Հայկ Մկրտչյանն աշխատանքի ընդունվելու մասին տեղեկություններ ստանալու համար բազմիցս զանգահարել է Ս.Բաղդասարյանին, որն է Հ.Մկրտչյանին հանգստացնելու և նրա մոտ վստահություն առաջացնելու նպատակով զանգահարել է նրան ու հեռախոսը փոխանցելով Նաիրիի ՊՊԾ վաշտի աշխատակից, գործով վկա Հայկ Հարութունյանին` ասել է վերջինիս, որ համակարգում վերականգնվելու կապակցությամբ շնորհավորի Հայկ Մկրտչյանին: Դրանից հետո ևս Սարգիս Բաղդասարյանը շարունակել է խաբել Հայկ Մկրտչյանին ու ձգձգել աշխատանքի վերականգնելու հարցը: 15.03.2011 թվականին Ս.Բաղդասարյանի աշխատանքից ազատվելուց հետո Հ.Մկրտչյանը վերջնականապես համոզվելով, որ նա իրեն խաբել է, գնացել է ՀՀ ոստիկանության կադրերի վարչության պետի տեղակալ, գործով վկա Սամվել Քոչարյանի մոտ, պատմել տեղի ունեցածի մասին, որից հետո Ս.Քոչարյանի հորդորով դեպքի մասին հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊ վարչությունում:
2011 թվականի մայիսի 27-ի որոշմամբ թիվ 62202411 քրեական գործով Հայկ Կարապետի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312 հոդվածով նախատեսված` քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
2011 թվականի հունիսի 8-ին թիվ 62202411 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է ՀՀ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Դատարանը դատաքննությունն անց է կացրել արագացված կարգի կիրառմամբ:
Կատարած հանցագործության համար ամբաստանյալ Սարգիս Ֆելիքսի Բաղդասարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման` 3 /երեք/ տարի 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
Սարգիս Ֆելիքսի Բաղդասարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը և վճռվել է նրան վերցնել կալանքի դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
Վճռվել է 27.05.2011 թվականի որոշմամբ Սարգիս Ֆելիքսի Բաղդասարյանի գույքի վրա դրված կալանքը վերացնել` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:

2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Սարգիս Բաղդասարյանը և վերջինիս շահերի պաշտպան Ի.Պետրոսյանը հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Ըստ պաշտպանական կողմի` դատական ակտը կայացվել է նյութական իրավունքի խախտումներով, այն է` դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-62-րդ, 70-րդ և այլ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև <<Համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ ԱԺ մայիսի 26-ի որոշումը:
Դատարնը հաշվի չի առել նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մի շարք նախադեպային որոշումներում վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 4-րդ մասի:
ՀՀ քր.օր-ի 19-րդ հոդվածի համաձայն` իր պաշտպանյալին մեղսագրված հանցանքը դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին:
Դատարանը գտել է, որ <<տուգանք>> պատժատեսակը չի կարող նշանակվել իր պաշտպանյալի նկատմամբ, նկատի ունենալով, որ նա ծառայել է իրավապահ մարմիններում և հանդիսացել է ոստիկանության աշխատակից:
Դատական գործը լսելով արագացված կարգով, Ս.Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակել է առավելագույն պատիժ, ընդհանրապես հաշվի չառնելով, որ նա ընդունել է իր մեղքը, զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, կամովին հատուցել է տուժողին պատճառված վնասը և որ տուժողը դատարանին խնդրել է մեղմ վերաբերվել, և այն, որ առկա չեն նրա պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ:
Վերաքննիչ քրեական դատարանին են ներկայացրել Սարգիս Բաղդասարյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Չարենցավանի բաժնի կողմից տրված ծառայողական բնութագիրը, ըստ որի վերջինս բնութագրվում է դրական, ինչպես նաև կնոջ` Էլլա Քերոբյանի հիվանդության վերաբերյալ քաղվածք բժշկական քարտից, առ այն, որ տառապում է բրոնխիալ ասթմայով, ունենում է հաճախակի նոպաներ:
Պաշտպանական կողմը գտնում է, որ դատարանը Ս.Բաղդասարյանին 3 տարի 3 ամիս ժամկետով ազատազրկման է դատապարտել այն պատճառով, որ չկիրառի համաներումը` հաշվի չառնելով, որ այդ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված է նաև տուգանք պատժատեսակ և այն դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին:
Դատարանը պետք է քննարկեր նաև ՀՀ քր.օր-ի 70-րդ հոդվածի կիրառումը և այդ կապակցությամբ բողոքաբերները մեջբերել են ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 02.06.2009թ. թիվ ԵՔՐԴ/0571/01/08 Հովհաննես Սահակյանի, 29.09.2010թ. թիվ ԱՐԱԴ/0050/01/08 Հասմիկ Պետրոսյանի վերաբերյալ նախադեպային որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումը:
Որպես իրավական փաստարկ դատարան են ներկայացրել նաև թիվ ԵԱԴԴ/0022/01/09 գործով Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատարանի 30.01.2009թ. դատավճիռը և 02.10.2009թ. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշումը, որի համաձայն մերժվել է մեղադրողի բողոքը` կատարելով որոշեց մասից մեջբերում:
Վերոնշյալ մեջբերումներով պաշտպանական կողմը ցանկանում է դատարանի ուշադրությունը հրավիրել այն հանգամանքին, որ Ս.Բաղդասարյանը կատարել է միջին ծանրության հանցագործություն, նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրական, կոչումով փոխգնդապետ է, զղջում է կատարածի համար և ամբողջությամբ հատուցել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը, իսկ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Գտնում են, որ դատավճիռն անհիմն է, քանի որ պատժի առավելագույն չափի նշանակումը չի բխում արդարադատության արդյունավետության շահերից:
Վերոգրյալի հիման վրա խնդրել են բեկանել դատարանի 09.07.2011թ. դատավճիռը պատժի մասով` նշանակելով մեղմ պատիժ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Կիրառել ՀՀ ԱԺ 26.05.2011թ. Համաներում հայտարարելու մասին որոշումը և Ս.Բաղդասարյանին ազատել պատժի կրումից:

3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.

Վերաքննիչ դատարանը ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով պաշտպանական կողմի հիմնավորումները բողոքի կապակցությամբ և մեղադրողի պատասխանը դրա դեմ, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` Վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք և Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ եզրակացության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն այն ճիշտ չի գնահատել:
Սարգիս Ֆելիքսի Բաղդասարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը դատավարության որևէ մասնակցի կողմից չի վիճարկվում:
Չի վիճարկվում նաև առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով հաստատված ճանաչված որևէ փաստական հանգամանք, բողոքաբերները միայն պատճառաբանելով, որ ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվել է խիստ պատիժ, խնդրել են մեղմացնել նշանակված պատժաչափը կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Նկատի առնելով վերոգրյալը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը ամբաստանյալ Սարգիս Ֆելիքսի Բաղդասարյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղսագրված հանցանքի հիմնավորվածությունը քննության առարկա չի դարձնում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար, ինչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք հոդվածներով: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ մասերի համաձայն` եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է այն հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Օրենքի նշված դրույթից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը օրենսդիրը կախման մեջ չի դնում ոչ կատարված հանցանքի բնույթից և հասարակական վտանգավորության աստիճանից, ոչ այն կատարող անձից, կարևորը այն է, որ իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում, բազմակողմանի գնահատելով հանցանքի կատարման հանգամանքները, վերլուծելով այն կատարող անձին բնութագրող տվյալները, հանգի այն հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Ընդ որում, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել:
Այսինքն` օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու:
Ամբաստանյալ Սարգիս Բաղդասարյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի:
Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, պատժի տեսակը և չափը որոշելիս պահպանել է ՀՀ քր. օր.-ի 61հդ.-ով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, իրավացիորեն հաշվի է առել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող բոլոր հանգամանքները, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ամբաստանյալի անձը` այն, որ նա անկեղծորեն խոստովանել և զղջացել է կատարած արարքի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, ամբաստանյալի կողմից հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասը կամովին հատուցվել է, իսկ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել:
Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժաչափի հարցը, Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ այն համաչափ է, որի միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, այն է` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Այն բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից:
Բացի այդ, <<ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին>> 23.05.2011թ. ՀՀ օրենքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար սահմանվել է ավելի մեղմ պատիժ, մասնավորապես իբրև հիմնական պատժատեսակ` ամրագրվել է նաև տուգանքը, որի նշանակումը դատարանն իրավացիորեն նպատակահարմար չի գտել` նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Սարգիս Ֆելիքսի Բաղդասարյանը ծառայելով իրավապահ մարմիններում` հանդիսանալով ոստիկանության աշխատակից, հանցագործությունները կանխելու փոխարեն, գիտակցաբար կատարել է քրեորեն հետապնդելի արարք` խաբեության և վuտահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակելով ուրիշի խոշոր չափերի` ընդհանուրը 543.270 ՀՀ դրամ գումարը, կատարել է միջին ծանրության հանցագործություն:
Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս.Բաղդասարյանի և նրա պաշտպան Ի.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները` Ս.Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու կամ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնելու վերաբերյալ, հիմնավորված և պատճառաբանված չեն և հաշվի առնելով վերջինիս մեղսագրված հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, անձը բնութագրող վերոգրյալ տվյալները, այդ թվում պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները և պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է այն հետևության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Սարգիս Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու կամ պատիժը մեղմացնելու միջոցով սույն գործով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակներին, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը և ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ուստի ամբաստանյալի և նրա պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը բեկանելու կամ փոփոխելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան, հետևաբար վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ դատարանի դատավճիռը որպես օրինական, հիմնավորված ու պատճառաբանված, պետք է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Սարգիս Բաղդասարյանի և նրա շահերի պաշտպան Ինեսսա Պետրոսյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 09-ի դատավճիռը` Սարգիս Ֆելիքսի Բաղդասարյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ