ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԵԿԴ/0069/01/11
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի
դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

11 օգոստոսի 2011 թվական ք. Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
դատավորներ` Տ. ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Ս. ՂՐՋՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա. ՓԱՆՈՍՅԱՆԻ
պաշտպան` Լ. ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ


դռնբաց դատական նիստում Երևան քաղաքի դատախազի ժամանակավոր պաշտոնակատար Ա. Զախարյանի բերած վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Արթուր Գևորգի Հովհաննիսյանի, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա. Պողոսյանի 2010 թվականի նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ` Արթուր Գևորգի Հովհաննիսյանի կողմից ապօրինի կերպով հրազեն և ռազմամթերք ձեռք բերելու, պահելու և կրելու դեպքի առթիվ հարուցվել է թիվ 15108810 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /տես` քր. գործ, հ.1 գ/թ 35/

2. 2010 թվականի նոյեմբերի 27-ին Արթուր Հովհաննիսյանը ձերբակալվել է: /հ.1 գ-թ 36/

3. Ավագ քննիչ Ա. Պողոսյանի 2010 թվականի նոյեմբերի 30-ի որոշմամբ Արթուր Հովհաննիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /տես` հ.1 գ-թ 72-74/

4. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը /այսուհետ նաև` առաջին ատյանի դատարան/ 2010 թվականի նոյեմբերի 30-ի որոշմամբ բավարարվել է ավագ քննիչ Ա. Պողոսյանի միջնորդությունը և մեղադրյալ Արթուր Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով: /հ.1 գ-թ 90/

5. Առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի հունվարի 21-ի որոշմամբ քննիչ Ա. Պողոսյանի միջնորդությունը բավարարվել է և մեղադրյալ Ա. Հովհաննիսյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել երկու ամսով` մինչև 2011 թվականի մարտի 27-ը: /հ.1 գ-թ 247-248/

6. Առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի մարտի 22-ի որոշմամբ քննիչ Ա. Պողոսյանի միջնորդությունը բավարարվել է և մեղադրյալ Ա. Հովհաննիսյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարացվել մեկ ամսով` մինչև 2011 թվականի ապրիլի 27-ը: /հ.1 գ-թ 322-323/

7. 2011 թվականի ապրիլի 19-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար: /հ.2 գ-թ 2/

8. Առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի ապրիլի 19-ի որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, 2011 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ` քրեական գործը նշանակվել է դռնբաց դատական նիստում քննության 2011 թվականի մայիսի 6-ին, նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան: /տես`հ.2 գ-թ 3, 11/

9. Առաջին ատյանի դատարանը 2011 թվականի հուլիսի 7-ի դատավճռով, Արթուր Գևորգի Հովհաննիսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել` ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ մասի կիրառմամբ, 2009թ. օգոստոսի 25-ի դատավճռով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացրել է։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կիրառմամբ` նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարել է նախորդ` Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայքների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2009թ. օգոստոսի 25-ի դատավճռով նշանակված պատժից` ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով և ամբաստանյալ Արթուր Գևորգի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 5 /հինգ/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Արթուր Գևորգի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 4 /չորս/ տարի ժամկետով։
Դատավճռով որոշվել է նաև` Արթուր Գևորգի Հովհաննիսյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի վրա։
Խափանման միջոց կալանավորումը վերացրել է և նրան անհապաղ ազատել կալանքից դատական նիստի դահլիճում։
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, հրազեն հանդիսացող, «Վալտեր Պ22» /WALTHER P22/ մակնիշի, «Գ 005265» /G005265/ գործարանային համարի ատրճանակը և 5,6 տրամաչափի հինգ հատ փամփուշտները թողնել ՀՀ ոստիկանության տնօրինմանը։ /հ.2 գ-թ 147-148/

10. Վերոհիշյալ դատավճռի դեմ 2011 թվականի հուլիսի 15-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Երևան քաղաքի դատախազի ժամանակավոր պաշտոնակատար Ա. Զախարյանը: /Վերաքննիչ դատ. նյութեր հ.3 գ-թ 2-4/

11. Վերաքննիչ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 25-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ, նշանակվել է վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության: /հ.3 գ-թ 7-10/

Գործի փաստական հանգամանքները

12. Ամբաստանյալ Ա. Թադևոսյանը վերոհիշյալ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել այն բանի համար, որ նա` ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և կրել հրազեն հանդիսացող` <<WALTHER P22>> մոդելի <<G005265>> գործարանային համարի ատրճանակ և ռազմամթերք հանդիսացող` 5,6մմ տրամաչափի 5 փամփուշտներ։
Ա. Հովհաննիսյանը չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և պահել <<WALTHER P22>> մոդելի <<G005265>> գործարանային համարի ատրճանակ և ռազմամթերք հանդիսացող` 5,6մմ տրամաչափի 5 փամփուշտներ։
Ա. Հովհաննիսյանը 2010թ. նոյեմբերի 27-ին իր կողմից ապօրինի ձեռք բերված և պահող վերոնշված հրազենը և ռազմամթերքը գոտկատեղում տեղավորելով՝ ապօրինի կրել է։ Նույն օրը, ժամը 04.10-ի սահմաններում Ա. Հովհաննիսյանը Երևան քաղաքի Կորյունի փողոցի թիվ 12 հասցեի մոտից ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ 3-րդ հատուկ գումարտակի ծառայողների կողմից բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժին, որի ընթացքում ապօրինի ձեռք բերված և իր կողմից կրվող հրազենն ու ռազմամթերքը թաքցրել է թիվ 0357 պարեկային ավտոմեքենայի նստատեղի և հենակի արանքում, որոնք հայտնաբերել և առգրավվել են ոստիկանության աշխատակիցների կողմից:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

13. Վերաքննիչ բողոքում Երևան քաղաքի դատախազի ժամանակավոր պաշտոնակատար Ա. Զախարյանը նշել է, որ գտնում է, որ նշված դատավճիռը կայացնելիս` նոր դատավճռով նշանակված պատժին նախկինում կատարած հանցանքի համար նշանակված պատիժը մասնակիորեն, այլ ոչ թե ամբողջությամբ գումարելով և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-63-րդ հոդվածների պահանջները, Ա. Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակվել է ոչ արդարացի` ակնհայտ մեղմ պատիժ, որը նշանակելիս հաշվի չեն առնվել ինչպես հանցագործության, այնպես էլ հանցավորի անձի` հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանը:
Այսպես. Ա. Հովհաննիսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված ծանր հանցագործություն` որպես զենք օգտագործվող մահակի գործադրմամբ խուլիգանություն կատարելու համար Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2009 թվականի օգոստոսի 25-ի դատավճռով դատապարտվել է ազատազրկման 4 տարի ժամկետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, սահմանելով փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով: Փորձաշրջանի ընթացքում ամբաստանյալը դրսևորելով հակաօրինական և հակահասարակական վարքագիծ, ապօրինի ձեռք է բերել և կրել է հրազեն հանդիսացող ատրճանակ իր փամփուշտներով, որի ձեռք բերման վերաբերյալ նախաքննության ընթացքում տվել է ոչ արժանահավատ ցուցմունք, թե իբր այն գտել է <<Հաղթանակ>> զբոսայգում և մատնացույց է արել հրազենը գտնելու երևակայական վայրը: Դատարանն ամբաստանյալի նման ոչ արժանահավատ ցուցմունքը և այն գտնելու վայրն իբր մատնացույց անելը անհիմն գնահատել է որպես հրազենը ձեռք բերելու աղբյուրի բացահայտմանն ուղղված գործողություններ, որն էլ հիմք է տվել դատարանին հանգել այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալն աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը և անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար: Տվյալ դեպքում ակնհայտ է, որ նույնիսկ այս պարագայում չցանկանալով բացահայտել հրազենի ձեռք բերման աղբյուրը, ամբաստանյալը շարունակում է դրսևորել հակահասարակական վարքագիծ, ինչը խոսում է ամբաստանյալի կայուն հանցավոր ուղվածություն ունենալու մասին, որպիսի պայմաններում նրա անձը և կատարած հանցանքը ունեն հանրության համար վտանգավորության խիստ բարձր աստիճան և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը չի կարող համարվել արդարացի, քանի որ այն չի համապատասխանում հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, չի նպաստում պատժի նպատակների իրականացմանը` չի կարող վերականգնել սոցիալական արդարությունը, բավարար չէ հանցանք կատարած անձին ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
Նման պայմաններում, այնպիսի անձի նկատմամբ, որը ծանր հանցագործության համար ազատազրկման դատապարտված լինելով և որին հնարավորություն էր տրվել պատիժը փաստացի չկրելու, փորձաշրջանի ընթացքում կատարում է հասարակական մեծ վտանգավորություն ունեցող դիտավորյալ մեկ այլ հանցանք, այն դեպքում, երբ տվյալ կատեգորիայի անձանց նկատմամբ ինչպես ՀՀ Նախագահն իր առաջարկության մեջ իսկ օրենսդիրն` իր որոշմամբ սահմանափակում է մտցրել նույնիսկ համաներում կիրառելու համար, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը, չի բխում քրեական օրենսդրության սկզբունքներից:
Բողոք բերողը նշել է նաև, որ գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը նման դատական ակտ կայացնելով, թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա, ինչը նշված դատական ակտը բեկանելու հիմք է:
Վերոգրյալից ելնելով Երևան քաղաքի դատախազի ժամանակավոր պաշտոնակատար Ա. Զախարյանը խնդրել է Ա. Հովհաննիսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 07.07.2011թ. դատավճիռը պատժի մասով բեկանել:
Ա. Հովհաննիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակել 07.07.2011թ. նշանակված պատժին 25.08.2009թ. դատավճռով նշանակված պատիժը լրիվ գումարելու միջոցով, առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը

Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով նաև բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին մեղադրողի ելույթը` ամբաստանյալ Ա. Հովհաննիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը վերացնելու մասին, պաշտպան Լ. Սիմոնյանի պատասխանը` բողոքի կապակցությամբ, ինչպես նաև վերլուծության ենթարկելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.

Նշանակված պատժի անհամապատասխանյությունը հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին.

14. Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի <<Գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում է կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով>>:
Իսկ համաձայն նույն հոդվածի 2-րդ մասի <<Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալին կարող է նշանակել առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով նախատեսվածից ավելի խիստ պատիժ միայն այն դեպքում, երբ տվյալ հիմքով բողոքը բերել է դատախազը, ինչպես նաև տուժողը և նրա ներկայացուցիչը>>:
Սույն գործով վերաքննիչ բողոք է բերել դատախազը:

15. Դատական քննության արագացված կարգի կիրառումը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451–րդ գլխում` <<Դատական քննության արագացված կարգի կիրառումը առաջադրված մեղադրանքի հետ ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի համաձայնության դեպքում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված է <<ՙ…Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում: Սակայն ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները:…>>:
Համաձայն նույն հոդվածի 6-րդ մասի <<…Դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը:…>>:

16. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հանգելով ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Ա. Հովհաննիսյանին առաջադրված մեղադրանքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով ապացուցված է և քննության առնելով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը նշել է` <<…Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները` ամբաստանյալ Արթուր Գևորգի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ Ա. Հովհաննիսյանը կատարել է միջին ծանրության հանցանք, որի համար նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը երեք տարի է, Ա. Հովհաննիսյանն ամուսնացած է, երիտասարդ է, ունի բարձրագույն կրթություն։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը, որն արտահայտվել է` դեպքից անմիջապես հետո հրազենն ու ռազմամթերքը ՀՀ ոստիկանության պարեկային ավտոմեքենայում իր կողմից թողնված լինելու մասին բացատրություն տալով, դրանց ձեռք բերման վայրը մատնացույց անելով, իսկ քրեական գործի հարուցումից հետո` այդ մասին ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալով։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում հանցագործությունների ռեցիդիվը։
Ամբաստանյալ Արթուր Գևորգի Հովհաննիսյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով։>>:

17. Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով Ա. Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, հանգում է այն հետևության, որ առաջին ատյանի դատարանն ըստ էության պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընհանուր սկզբունքները, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ գլխի, այդ թվում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ պահանջները, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված պատժի սահմաններում Ա. Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակել է պատիժ, որը համապատասխանում է կատարված հանցագործությունների ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառում.

18. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: /տես` Ս. Մարգարյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0034/01/08 որոշումը/:

19. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայանցելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: /տես` Գ. Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի փետրվարի 1-ի ՎԲ-/01/08 որոշումը/:

20. Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով. <<Քննարկելով այն հարցը, թե արդյոք ամբաստանյալ Արթուր Հովհաննիսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, հաշվի առնելով այն հանգամանքները, որ Արթուր Հովհաննիսյանը կատարել է միջին ծանրության հանցանք, որի համար նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը երեք տարի է, ամուսնացած է, երիտասարդ է, ունի բարձրագույն կրթություն, դեպքից անմիջապես հետո իր դրսևորած վարքագծով` հրազենն ու ռազմամթերքն իր կողմից ոստիկանության ավտոմեքենայում թողնված լինելու վերաբերյալ մանրամասն բացատրություններ և ցուցմունքներ տալով, հրազենի և ռազմամթերքի ձեռք բերման վայրը մատնացույց անելով` աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, դատարանը գտնում է, որ Արթուր Գևորգի Հովհաննիսյանի կողմից կատարված հանցագործության հանրորեն վտանգավորության աստիճանը նվազել է և հնարավոր է հանգել հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նրա նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու` հետևյալ հիմնավորմամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` եթե դատարանը ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` 2008թ. փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արթուր Գևորգի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված որպես խափանման միջոց կալանավորումը ենթակա է վերացման…>>:

21. Սոցիալական արդարության վերականգնումը իրականացվում է ինչպես տուժողի, այնպես էլ ողջ հասարակության նկատմամբ և սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել նաև հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:

22. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը ուղղակիորեն չի սահմանափակում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնել այն անձի նկատմամբ, ում նկատմամբ նախկինում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան, սակայն առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ Ա. Հովհաննիսյանը նախկինում դատապարտվել է ծանր հանցագործության` մահակը որպես զենքի գործադրմամբ խուլիգանություն կատարելու համար և դատարանի կողմից պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և սահմանված փորձաշրջանի մեջ գտնվելու ընթացքում ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և կրել է հրազեն, ինչը վկայում է, որ նա չի կարող ուղղվել առանց պատիժը կրելու:

23. Վերաքնիչ դատարանը, քննության առնելով առաջին ատյանի դատարանի կողմից Ա. Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հարցը, գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանը, չնայած քննության է առել այդ հարցը, այնուամենայնիվ հանգել է սխալ հետևության:

24. Վերաքնիչ դատարանը քննության առնելով Ա. Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպտակների իրացվելիության հարցերը և նկատի ունենալով Ա. Հովհաննիսյանի կողմից կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող` դատավճռում նշված տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հաշվի են առնվել Ա. Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` գտնում է, որ այդպիսիք իրենց համակցությամբ բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ Ա. Հովհաննիսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը պետք է վերացնել:

25. Այսինքն, վերաքննիչ բողոքը` Ա. Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը վերացնելու մասով պետք է բավարարել և Ա. Հովհաննիսյանը պետք է կրի դատավճռով իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված վերոհիշյալ պատիժը:

26. Ինչպես երևում է գործի նյութերից, ամբաստանյալ Ա. Հովհաննիսյանը 2010 թվականի նոյեմբերի 27-ից մինչև 2011 թվականի հուլիսի 7-ը, այն է` 7 ամիս 10 օր ժամկետով գտնվել է նախնական կալանքի տակ: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն` Ա. Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված` ազատազրկում 5 տարի ժամկետով պատժին պետք է հաշվակցել նախնական կալանքի տակ գտնվելու 7 ամիս 10 օր գտնվելու ժամկետը:

27. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է որ, դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաքննիչ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

1. Վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
2. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 7-ի դատավճիռը` Արթուր Գևորգի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով, բեկանել և փոփոխել:
3. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 7-ի դատավճռով Արթուր Գևորգի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված 5 տարի ժամկետով պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել:
4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն` Արթուր Գևորգի Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված` ազատազրկում 5 տարի ժամկետով պատժին հաշվակցել 2010 թվականի նոյեմբերի 27-ից մինչև 2011 թվականի հուլիսի 7-ը, այն է` 7 ամիս 10 օր նախնական կալանքի տակ գտնվելու ժամկետը և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում չորս /4/ տարի չորս /4/ ամիս քսան /20/ օր ժամկետով:
5. Նախկինում` 30.11.2010թ. Արթուր Գևորգի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ, պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան փաստացի կալանավորման օրվանից:
6. Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
7. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
8. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Տ. ՍԱՀԱԿՅԱՆ

Հ. ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ