Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

15 հունիսի 2011թ. ք. Երևան

ԵԿԴ-0064/01/11

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Մ. Մարտիրոսյան,
քարտուղար` Տ. Գրիգորյան,

մասնակցությամբ`
մեղադրող,
Երևան քաղաքի դատախազության
ավագ դատախազ Ա. Փանոսյանի,

պաշտպան Ն. Մեհրաբյանի,

տուժողներ Ա. Խանգալդյան, Մ. Մինասյան,
Ա. Մարգարյան, Ջ. Եսայան,
Ա. Ղամբարյան,
Ա. Կարապետյան,
Վ. Ներսեսյան, Է. Սիմոնյան,
Ա. Սիմոնյան,
«Երևան ջուր» ՓԲԸ



դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց գործն ըստ մեղադրանքի
Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանի`
ծնված 1962թ. դեկտեմբերի 7-ին Երևանում, հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխա, նախկինում չդատված, աշխատում է որպես «Երևան ջուր» ՓԲ ընկերության «Ծարավ աղբյուր» սանիտարական գոտու պետ, բնութագրվում է դրական, հաշվառված է և բնակվում է Երևանի Պուշկինի անվան փողոցի թիվ 58 շենքի թիվ 13 բնակարանում, ձերբակալվել է 14.12.2010թ., 17.12.2010թ. որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը և որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառվել է գրավը, նույն օրն ազատ է արձակվել` անազատության մեջ մնալով 3 /երեք/ օր, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 279-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով։

Գործի դատավարական նախապատմությունը

Թիվ 63200810 քրեական գործը Երևան քաղաքի դատախազի կողմից հարուցվել է 2010թ. դեկտեմբերի 9-ին, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, անչափահասներ Արշակ Ղամբարյանի, Վահրամ Ներսիսյանի, Ալեքսանդր Կարապետյանի, Ջոնիկ Եսայանի, Մանուկ Մինասյանի, Աղասի Մարգարյանի, Արման Խանդիլյանի, Էդուարդ և Աշոտ Սիմոնյանների թունավորման փաստի առթիվ։
09.12.2010թ. քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ծանր հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչի վարույթ։
Քննիչի 14.12.2010թ. որոշմամբ, թիվ 63200810 քրեական գործի նյութերով, Վահրամ Բեգլարյանի կողմից իրացման նպատակով թունավոր նյութ ապօրինի ձեռք բերելու և կրկին անգամ ապօրինի իրացնելու փաստի առթիվ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 275-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1.1 կետով հարուցվել է նոր քրեական գործ, առանձնացվել է առանձին վարույթ և նախաքննությունը շարունակվել է 59132710 համարի տակ։
Քննիչի 02.04.2011թ. որոշմամբ, թիվ 63200810 քրեական գործով Ռոմիկ Հակոբյանի և Սամվել Հովասափյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել` արարքներում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանին մեղադրանքներ են առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 279-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով հետևյալ արարքի համար. «որ նա` 2002 թվականից աշխատելով «Երևանի ջրմուղ-կոյուղի» ՓԲԸ-ում որպես «Ծարավ աղբյուր» պոմպակայանի պետ, իսկ 2006թ. հունիսի 1-ից աշխատելով որպես «Երևան ջուր» ՓԲԸ-ի «Ծարավ աղբյուր» սանիտարական գոտու պետ և հանդիսանալով նյութական պատասխանատու անձ, իր լիազորությունները կազմակերպության շահերին հակառակ և իր օգտին օգտագործելով` 2002 թվականից մինչև 2010թ. նոյեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում «Երևանի ջրմուղ-կոյուղի» ՓԲԸ-ի, ապա «Երևան ջուր» ՓԲԸ-ի կողմից իր շահագործմանը հանձնված «Ծարավ աղբյուր» սանիտարական գոտու հեղուկ քլորի պահոցում տեղադրված, բնակչության խմելու ջրի քլորացման համար նախատեսված հեղուկ քլորի տարաներից «Քլորի անվտանգության կանոնների» /«ПВХ-83»/ 3.4.4 ; 3.5.29 ; 3.5.39 ; 3.5.40 կետերի պահանջների խախտմամբ` առանց տեխնիկական վերահսկողության և հատուկ սարքավորումների, լիցքավորման ընթացքում և դրանից հետո լիցքավորվող գլանանոթը չկշռելով, մետաղյա խողովակի միջոցով հեղուկ քլորը լիցքավորել է 50 կգ տարողության գլանանոթների մեջ, յուրացնելու եղանակով շարունակաբար հափշտակելով յուրաքանչյուր տարի 8 գլանանոթ` նվազագույնը 30 կգ հեղուկ քլորի պարունակությամբ, այնուհետև դրանք տարբեր ամիսների, «Քլորի անվտանգության կանոնների» 3.6.22 կետի պահանջների խախտմամբ` առանց ուղեկցող փաստաթղթերի տեղափոխել և վաճառել է Երևան քաղաքի Խորենացի նրբանցք 1 հասցեում գործող «Դ. Համբարձումյանի անվան մանկապատանեկան մասնագիտացված օլիմպիական ջրացատկի մարզադպրոց» ՓԲԸ-ին` յուրաքանչյուր գլանանոթի դիմաց ստանալով 25.000 ՀՀ դրամ։ Ընդհանուր առմամբ նշված ժամանակահատվածում Վ. Բեգլարյանը կատարել է խոշոր չափի` 643.392 դրամ արժողությամբ գույքի յուրացում։
2010թ. նոյեմբեր ամսին Վահրամ Բեգլարյանը «Երևան ջուր» ՓԲԸ-ից նույն եղանակով հափշտակել և իրացրել է վերը նշված խախտումներով լիցքավորման նորմայից 7 կգ ավել լիցքավորված հեղուկ քլորի գլանանոթ, որը մարզադպրոցի հնոցապան Գագիկ Մինասյանի կողմից ընդունվել և պահեստավորվել է քլորացման տեղամասում։
2010թ-ի դեկտեմբերի 08-ին, ժամը 16։15-ի սահմաներում, երբ լողավազանում դեռևս շարունակվել են մարզումները, Ռաֆիկ Հակոբյանը հեղուկ քլորի դատարկ գլանանոթը փոխարինել է Գագիկ Մինասյանի կողմից ընդունված և պահեստավորված լիցքավորման նորմայից 8 կգ ավել լիցքավորված հեղուկ քլորի գլանանոթով և իրականացրել է փորձարկում, որի ընթացքում բալոնի փականը բացելուց հետո գլանանոթի` լիցքավորման նորմայից ավել լիցքավորված լինելու պատճառով, համապատասխան սարքավորումների բացակայության պայմաններում, տեղի է ունեցել հեղուկ քլորի կտրուկ արտահոսք դեպի ջրատար, այնուհետև հեղուկ քլորը վեր է ածվել քլոր գազի և ջրհորդաններով, կոյուղու միջոցով ներմղվել է դեպի լողավազան և դրա հարակից տարածքներ, որի հետևանքով գազ քլորը շնչառական ուղիներով ներթափանցել է այդ ժամանակ լողավազանում գտնվող անչափահասներ, այդ թվում 8 մանկահասակներ Արշակ Գրիգորի Ղամբարյանի, Էդուարդ Էրիկի Սիմոնյանի, Աշոտ Էրիկի Սիմոնյանի, Վահրամ Ռուբենի Ներսիսյանի, Ալեքսանդր Դավիթի Կարապետյանի, Ջոնիկ Արշավիրի Եսայանի, Մանուկ Արամի Մինասյանի, Աղասի Գրիգորի Մարգարյանի և Արման Կարենի Խանգալդյանի օրգանիզմ, նրանց մոտ առաջացրել սուր էկզոգեն թունավորում` վերջիններիս առողջությանը պատճառելով թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայմամբ։»։
2011թ. ապրիլի 8-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
Դատարանի 09.06.2011թ. որոշմամբ, ԵԿԴ-0064/01/11 (13114309) քրեական գործով ամբաստանյալներ Ռոբերտ Կառլենի Ջանիբեկյանի, Գագիկ Սարուխանի Մինասյանի, Ռաֆիկ Հարությունի Հակոբյանի, Ռիմա Ջավադի Դանիելյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` համաներման ակտ ընդունվելու պատճառաբանությամբ։



Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները

Դատաքննությամբ, գործի տվյալներով, դատարանը հիմնավորված է համարում հետևյալը.
Ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանը 2002 թվականից աշխատելով «Երևանի ջրմուղ-կոյուղի» ՓԲԸ-ում որպես «Ծարավ աղբյուր» պոմպակայանի պետ, իսկ 2006թ. հունիսի 1-ից աշխատելով որպես «Երևան ջուր» ՓԲԸ-ի «Ծարավ աղբյուր» սանիտարական գոտու պետ և հանդիսանալով նյութական պատասխանատու անձ, իր լիազորությունները կազմակերպության շահերին հակառակ և իր օգտին օգտագործելով, 2002 թվականից մինչև 2010թ. նոյեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում, «Երևանի ջրմուղ-կոյուղի» ՓԲԸ-ի, ապա նաև «Երևան ջուր» ՓԲԸ-ի կողմից իր շահագործմանը հանձնված «Ծարավ աղբյուր» սանիտարական գոտու հեղուկ քլորի պահոցում տեղադրված, բնակչության խմելու ջրի քլորացման համար նախատեսված հեղուկ քլորի տարաներից, «Քլորի անվտանգության կանոնների» /«ПБХ-83»/ 3.4.4 ; 3.5.29 ; 3.5.39 ; 3.5.40 կետերի պահանջների խախտմամբ` առանց տեխնիկական վերահսկողության և հատուկ սարքավորումների, լիցքավորման ընթացքում և դրանից հետո լիցքավորվող գլանանոթը չկշռելով, մետաղյա խողովակի միջոցով հեղուկ քլորը լիցքավորել է 50 կգ տարողության գլանանոթների մեջ, յուրացնելու եղանակով շարունակաբար հափշտակելով յուրաքանչյուր տարի 8 գլանանոթ` նվազագույնը 30 կգ հեղուկ քլորի պարունակությամբ։ Այնուհետև, «Քլորի անվտանգության կանոնների» 3.6.22 կետի պահանջների խախտմամբ` առանց ուղեկցող փաստաթղթերի, տարբեր ժամանակահատվածներում դրանք տեղափոխել և վաճառել է Երևանի Խորենացի նրբանցք 1 հասցեում գործող «Դ. Համբարձումյանի անվան մանկապատանեկան մասնագիտացված օլիմպիական ջրացատկի մարզադպրոց» ՓԲԸ-ին` յուրաքանչյուր գլանանոթի դիմաց ստանալով 25.000 ՀՀ դրամ։ Նշված ժամանակահատվածում Վ. Բեգլարյանը կատարել է խոշոր չափի, ընդհանուրը` 643.392 ՀՀ դրամ արժողությամբ գույքի յուրացում։ Այնուհետև,՝ 2010թ. նոյեմբերին Վահրամ Բեգլարյանը «Երևան ջուր» ՓԲԸ-ից նույն եղանակով հափշտակել և իրացրել է վերը նշված խախտումներով լիցքավորման նորմայից 8 կգ-ով ավել լիցքավորված հեղուկ քլորի գլանանոթ, որը մարզադպրոցի հնոցապան Գագիկ Մինասյանի կողմից ընդունվել և պահեստավորվել է քլորացման տեղամասում։
Գագիկ Մինասյանը 15.01.2010թ-ից հանդիսանալով «Դավիթ Համբարձումյանի անվան ջրացատկի օլիմպիական հերթափոխի մասնագիտացված մանկապատանեկան մարզադպրոց» ՓԲԸ-ի նկուղային հարկում տեղակայված, արտադրական վտանգավոր օբյեկտ հանդիսացող ջրի քլորացման տեղամասի տեխնիկական վիճակի զննման և անվտանգ շահագործման վերահսկող պատասխանատու անձ և ի պաշտոնե պատասխանատու լինելով տեխնիկական անվտանգության կանոնների պահպանման, սպառողների կյանքի և առողջության անվտանգության պահանջներին համապատասխանող աշխատանքներ կատարելու համար, խախտելով «Քլորի անվտանգության կանոնների» /«ПБХ-83»/ 3.7.15 կետը քլորատորի, ջրի քլորացման այլ ավտոմատ համակարգերի և հեղուկ քլորի գլանանոթից քլորի օգտագործման միջանկյալ տարողությանը միացված գոլորշիացուցիչի բացակայության պայմաններում շահագործել է քլորացման տեղամասը, որի ընթացքում խախտելով հեղուկ քլորի ГОСТ 6718-93 ստանդարտի 3.1 և «Քլորի անվտանգության կանոնների» 3.7.1. կետերի պահանջները` առանց ապրանքի որակի վերաբերյալ ուղեկցող փաստաթղթերի, կշռման եղանակով գլանանոթի փաստացի կշռի համապատասխանությունը լիցքավորման նորմային ստուգելու և այդ տվյալների արտացոլմամբ հեղուկ քլորի տարաների ընդունման վերաբերյալ ակտ կազմելու` ձեռք է բերել, քլորացման տեղամասում պահեստավորել ու շահագործել է Վահրամ Բեգլարյանի կողմից «Քլորի անվտանգության կանոնների» 3.5.29 կետի խախտմամբ լիցքավորման նորմայից 8 կգ ավել լիցքավորված հեղուկ քլորի գլանանոթը։ Միաժամանակ վերջինս խախտելով պայթունավտանգ և պայթունա-հրդեհավտանգ քիմիական և նավթաքիմիական արտադրությունների անվտանգության կանոնների «ПБХ-74» 1.9; 1.11; 1.13 կետերը, ոչ միայն բավարար միջոցներ չի ձեռնարկել քլորացման տեղամաս կողմնակի անձանց մուտքը և նրանց կողմից քլորացման համակարգի շահագործումը և սպասարկումը կանխելու համար, այլև թույլատրել է ընկերության աշխատակից չհանդիսացող և քլորացման տեղամասում աշխատանքներ կատարելու որակավորում և թույլտվություն չունեցող Ռաֆիկ Հակոբյանին իրականացնել քլորացման համակարգի շահագործման և սպասարկման աշխատանքներ։
Նշված խախտումների առկայության պայմաններում Ռաֆիկ Հակոբյանը 2002-2009թթ աշխատելով «Դավիթ Համբարձումյանի անվան ջրացատկի օլիմպիական հերթափոխի մասնագիտացված մանկապատանեկան մարզադպրոց» ՓԲԸ-ում որպես հնոցապան և այդ ընթացքում կատարելով լողավազանի ջրի քլորացման աշխատանքներ, դրանից հետո այլևս չհանդիսանալով ՓԲԸ-ի աշխատակից, չունենալով քլորացման տեղամասի տեխնիկական վիճակի զննման և անվտանգ շահագործման թույլտվություն, մարզադպրոցի տնօրեն Ռ. Ջանիբեկյանի և հնոցապան, քլորացման տեղամասի պատասխանատու Գ. Մինասյանի հրավերով պարբերաբար այցելել է մարզադպրոց և իրականացրել հեղուկ քլորով լիցքավորված գլանանոթների փոխարինում, փորձարկում, քլորացման համակարգի դետալների փոխարինում։
2010թ-ի դեկտեմբերի 08-ին, ժամը 16։15-ի սահմաններում, երբ լողավազանում դեռևս շարունակվել են մարզումները, Ռաֆիկ Հակոբյանը կատարել է հեղուկ քլորի գլանանոթի փոխարինում, Վ. Բեգլարյանի կողմից նորմայից 8 կգ. ավել լիցքավորված հեղուկ քլորի գլանանոթը միացրել է քլորացման համակարգին, այնուհետև խախտելով գազանվտանգ աշխատանքներ կատարելու, «Քլորի անվտանգության կանոնների» /«ПБХ-83»/ 3.7.15; 3.3.24 կետերի պահանջները` առանց գլանանոթից քլորի ծախսման գոլորշիացնող սարքի, օդի, օդի և քլորի խառնուրդի թույլատրելի աշխատանքային ճնշման տակ քլորի խողովակաշարը փորձարկելու` կատարել է քլորացման համակարգի փորձարկում, որի ընթացքում Ռ. Հակոբյանի կողմից գլանանոթի փականի բացվելուց հետո 100% ծավալով հեղուկ քլորով լցված բալոնից տեղի է ունեցել հեղուկ քլորի կտրուկ արտահոսք դեպի ջրատար, ակնթարթորեն հեղուկ քլորը վեր է ածվել քլոր գազի և ջրհորդաններով, կոյուղու միջոցով ներմղվել է դեպի լողավազան և դրա հարակից տարածքներ։ Արդյունքում գազ քլորը շնչառական ուղիներով ներթափանցել է այդ ժամանակ լողավազանում գտնվող մանկահասակներ Արշակ Գրիգորի Ղամբարյանի, Էդուարդ Էրիկի Սիմոնյանի, Աշոտ Էրիկի Սիմոնյանի, Վահրամ Ռուբենի Ներսիսյանի, Ալեքսանդր Դավիթի Կարապետյանի, Մանուկ Արամի Մինասյանի, Աղասի Գրիգորի Մարգարյանի, Արման Կարենի Խանգալդյանի և անչափահաս Ջոնիկ Արշավիրի Եսայանի օրգանիզմ, նրանց մոտ առաջացրել է սուր էկզոգեն թունավորում՝ վերջիններիս առողջությանը պատճառելով թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով։
Քրեական գործի նախաքննության ընթացքում տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, մատնացույց անելով իր կողմից հափշտակված քլորի գտնվելու վայրը, ցուցադրելով կոնտեյներից փոքր գլանանոթի մեջ հատուկ քլոր լիցքավորելու` իր կողմից գործադրված եղանակն ու գործիքները` Վահրամ Բեգլարյանն աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն։ Քրեական գործի դատական քննության ընթացքում Վ. Բեգլարյանը կամովին հատուցել է հանցագործությամբ «Երևան Ջուր» ՓԲԸ-ին պատճառված գույքային վնասը։


Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքներն հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում լիովին, աշխատելով «Երևանի ջրմուղ-կոյուղի» ՓԲԸ-ում որպես «Ծարավ աղբյուր» պոմպակայանի պետ, իսկ 2006թ. հունիսի 1-ից որպես «Երևան ջուր» ՓԲԸ-ի «Ծարավ աղբյուր» սանիտարական գոտու պետ, իր ընտանիքի կարիքները հոգալու համար, 2002 թվականից մինչև 2010թ. նոյեմբերն ընկած ժամանակահատվածում «Երևանի ջրմուղ-կոյուղի» ՓԲԸ-ի, ապա «Երևան ջուր» ՓԲԸ-ի կողմից իր շահագործմանը հանձնված «Ծարավ աղբյուր» սանիտարական գոտու հեղուկ քլորի պահոցում տեղադրված, բնակչության խմելու ջրի քլորացման համար նախատեսված հեղուկ քլորի տարաներից հափշտակել և տեխնիկական անվտանգության պահանջների խախտմամբ մետաղյա խողովակի միջոցով հեղուկ քլոր է լիցքավորել 50 կգ տարողության գլանանոթների մեջ և յուրաքանչյուր տարի, տարբեր ամիսների, նվազագույնը 30 կգ քաշով 8 գլանանոթ հեղուկ քլոր է վաճառել Երևանի Խորենացի նրբանցք 1 հասցեում գործող «Դ. Համբարձումյանի անվան մանկապատանեկան մասնագիտացված օլիմպիական ջրացատկի մարզադպրոց» ՓԲԸ-ին` յուրաքանչյուր գլանանոթի դիմաց ստանալով 25.000 ՀՀ դրամ։ Գլանանոթների լիցքավորման և տեղափոխման ընթացքում ինքը չի պահպանել տեխնիկական անվտանգության կանոնները։ Վերջին անգամ նշված կազմակերպությանը հեղուկ քլոր է իրացրել 2010թ. նոյեմբերին, որը մարզադպրոցի հնոցապան Գագիկ Մինասյանի կողմից ընդունվել և պահեստավորվել է քլորացման տեղամասում։
/հատոր 4, գ.թ 40-43, 69-72, 224, հատոր 6, գ.թ 214/։
Դատարանում ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանը հրաժարվեց ցուցմունքներ տալուց և պնդեց իր նախաքննական ցուցմունքները։
/դատական նիստի արձանագրություն/։
Անչափահաս տուժողներ Արշակ Ղամբարյանի, Էդուարդ Սիմոնյանի, Աշոտ Սիմոնյանի, Վահրամ Ներսիսյանի, Ալեքսանդր Կարապետյանի, Ջոնիկ Եսայանի, Մանուկ Մինասյանի, Աղասի Մարգարյանի և Արման Խանգալդյանի նույնաբովանդակ նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ 2010թ-ի դեկտեմբերի 08-ին, ժամը 16-ի սահմաններում մարզվել են «Դավիթ Համբարձումյանի անվան» լողավազանում։ Մարզումների ժամանակ զգացել են քլորի ուժեղ հոտ և սկսել են հազալ։ Քլորի հոտի մասին տեղեկացրել են ներկա գտնվող մարզիչներին, որոնք իրենց դուրս են հանել լողավազանից և անմիջապես տեղափոխել լողավազանի բժշկի սենյակ։ Սենյակում իրենց արհեստական թթվածին, մածուն և թեյ են տվել։ Դրանից մի քանի րոպե անց եկել են շտապօգնության ավտոմեքենաներ և իրենց տեղափոխել են հիվանդանոց, որտեղից իրենք դուրս են գրվել դեկտեմբերի 09-ին։
/հատոր 2, գ.թ.5-6, 14, 23, 32, 82, 87-88/։
Վկա Իսրայել Լևոնի Չավուշյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2000թ.-ից աշխատում է «Դավիթ Համբարձումյանի անվան մանկապատանեկան մասնագիտացված օլիմպիական ջրացատկի մարզադպրոց» ՓԲԸ-ում որպես մարզիչ։ 2010թ-ի դեկտեմբերի 08-ին, ժամը 16-ի սահմաններում, երբ գտնվել է լողավազանում և զբաղվել է երեխաների մարզումներով` զգացել է քլորի ուժեղ հոտ, որի արդյունքում լողավազանում գտնվող երեխաներից մի քանիսը սկսել են ուժեղ հազալ։ Ինքը լողավազանում գտնվող մյուս մարզիչների հետ միասին բոլոր երեխաներին դուրս է հանել լողավազանից և բարձրացրել բժշկի սենյակ, որտեղ երեխաներին ցույց է տրվել առաջին բժշկական օգնություն։ Այնուհետև եկել են շտապօգնության աշխատակիցները և երեխաներին տեղափոխել են հիվանդանոց։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 72-74, հատոր 2, գ.թ. 94-97/։
Վկա Էդուարդ Ստեփանի Ազիզյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2000թ.-ից աշխատում է «Դավիթ Համբարձումյանի անվան մանկապատանեկան մասնագիտացված օլիմպիական ջրացատկի մարզադպրոց» ՓԲԸ-ում որպես մարզիչ։ 2010թ-ի դեկտեմբերի 08-ին, ժամը 16-ի սահմաններում, իր խմբի մարզումներն ավարտելուց հետո, երբ մտել է լողավազանի ցնցուղարան` զգացել է քլորի հոտ։ Անմիջապես իջել է լողավազանի նկուղային հարկում գտնվող քլորացման տեղամաս և հայտնել այդ մասին հնոցապան Ռոմիկին։ Այնուհետև վերադարձել է լողավազանի սրահ և տեսել, որ լողավազանում գտնվող երեխաներից մի քանիսն ուժեղ հազում են։ Հասկացել է, որ տեղի է ունեցել քլորի արտահոսք։ Քիչ անց եկել են շտապօգնության աշխատակիցները և երեխաներին տեղափոխել են հիվանդանոց։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ. 75-76, հատոր 2, գ.թ. 98-100/։
Վկա, «Դավիթ Համբարձումյանի անվան մանկապատանեկան մասնագիտացված օլիմպիական ջրացատկի մարզադպրոց» ՓԲԸ-ի մարզիչ Մարիետա Հակոբյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2010թ.-ի դեկտեմբերի 08-ին, ժամը 16-ի սահմաններում, երբ գտնվել է լողավազանում և զբաղվել է երեխաների մարզումներով` զգացել են քլորի ուժեղ հոտ, որի արդյունքում լողավազանում գտնվող երեխաներից մի քանիսը սկսել են ուժեղ հազալ։ Լողավազանում գտնվող մյուս մարզիչների հետ միասին բոլոր երեխաներին դուրս են հանել լողավազանից և բարձրացրել բժշկի սենյակ, որտեղ երեխաներին ցույց է տրվել առաջին բժշկական օգնություն։ Այնուհետև եկել են շտապօգնության աշխատակիցները և երեխաներին տեղափոխել են հիվանդանոց։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 268-269/։
Վկա Անդրեյ Միխաիլի Յացենկոյի ցուցմունքով այն մասին, որ 2001թ.-ից աշխատում է «Դավիթ Համբարձումյանի անվան մանկապատանեկան մասնագիտացված օլիմպիական ջրացատկի մարզադպրոց» ՓԲԸ-ում որպես բժիշկ։ 2010թ.-ի դեկտեմբերի 08-ին, ժամը 16-ի սահմաններում, երբ գտնվել է լողավազանում` զգացել է քլորի ուժեղ հոտ, որի արդյունքում լողավազանում գտնվող երեխաներից մի քանիսը սկսել են ուժեղ հազալ և շնչահեղձ լինել։ Ինքը լողավազանում գտնվող մարզիչների հետ միասին բոլոր երեխաներին դուրս է հանել լողավազանից և բարձրացրել է իր աշխատասենյակ, որտեղ երեխաներին ցույց է տվել առաջին բժշկական օգնություն։ Այնուհետև եկել են շտապօգնության աշխատակիցները և երեխաներին տեղափոխել են հիվանդանոց։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ 78-80, հատոր 2, գ.թ. 91-93/։
Վկա Սամվել Ալեքսանի Հովասափյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 1997թ.-ից աշխատում է «Դավիթ Համբարձումյանի անվան մանկապատանեկան մասնագիտացված օլիմպիական ջրացատկի մարզադպրոց» ՓԲԸ-ում սկզբում որպես հնոցապան, իսկ 2008թ.-ից որպես բանվոր։ 2010թ-ի դեկտեմբերի 08-ին օգնել է իրենց նախկին աշխատակից Ռաֆիկ Հակոբյանին` փոխարինել լողավազանի նկուղային հարկում գտնվող, ջրի քլորացման համար օգտագործվող հեղուկ քլորի գլանանոթը։ Գլանանոթը փոխարինելուց հետո, փորձարկման նպատակով Ռաֆիկ Հակոբյանը բացել է գլանանոթի փականը և ստուգելով խողովակաշարի հնարավոր արտահոսքի տեղերը` որոշակի ժամանակ անց փակել է այն։ Դրանից հետո նկուղային հարկ է եկել լողավազանի մարզիչ Էդուարդ Ազիզյանը և հայտնել, որ լողավազանում քլորի արտահոսք է տեղի ունեցել։ Երբ դուրս է եկել նկուղային հարկից` տեսել է հավաքված ծնողների, որոնցից տեղեկացել է, որ քլորից երեխաները վատացել են։ Այնուհետև եկել են շտապօգնության աշխատակիցները և երեխաներին տեղափոխել են հիվանդանոց։
Իր աշխատած ժամանակահատվածում` մասնավորապես 2002թ.-ից մինչև 2010թ.-ը լողավազանի ջրի քլորացման համար օգտագործվող հեղուկ քլորը հիմնարկությունը ձեռք է բերել Վահրամ Բեգլարյանից։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1, գ.թ 195-198, հատոր 5, գ.թ 173-174/։
Վկա Ռոբերտ Զավենի Գրիգորյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 1982թ.-ից մինչև 2010թ.-ն աշխատել է «Դավիթ Համբարձումյանի անվան մանկապատանեկան մասնագիտացված օլիմպիական ջրացատկի մարզադպրոց» ՓԲԸ-ում սկզբում որպես մարզիչ, իսկ 1999թ.-ից` որպես փոխտնօրեն։ Իր աշխատած ժամանակահատվածում` մասնավորապես 2007թ.-ից մինչև 2010թ.-ը լողավազանի ջրի քլորացման համար օգտագործվող հեղուկ քլորը, մեկ գլանանոթը 25.000 ՀՀ դրամ գումարով իրենք ձեռք են բերել Վահրամ Բեգլարյանից։
/դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ.թ. 279-281, հատոր 5, գ.թ. 164-165/։
Վկա, «Դավիթ Համբարձումյանի անվան մանկապատանեկան մասնագիտացված օլիմպիական ջրացատկի մարզադպրոց» ՓԲԸ-ի մարզիչ Արմինե Ավետիսյանի նախաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ 2010թ.-ի դեկտեմբերի 08-ին, ժամը 16-ի սահմաններում, երբ գտնվել է լողավազանում և զբաղվել է երեխաների մարզումներով` զգացել է քլորի ուժեղ հոտ, որի արդյունքում լողավազանում գտնվող երեխաներից մի քանիսը սկսել են ուժեղ հազալ։ Ինքը լողավազանում գտնվող մյուս մարզիչների հետ միասին բոլոր երեխաներին դուրս է հանել լողավազանից և բարձրացրել բժշկի սենյակ, որտեղ երեխաներին ցույց է տրվել առաջին բժշկական օգնություն։ Այնուհետև եկել են շտապօգնության աշխատակիցները և երեխաներին տեղափոխել հիվանդանոց։
/հատոր 2, գ.թ. 264-266/։
Վկա Ռոմիկ Սերգեյի Հակոբյանի նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ 2009թ.-ից աշխատում է «Դավիթ Համբարձումյանի անվան մանկապատանեկան մասնագիտացված օլիմպիական ջրացատկի մարզադպրոց» ՓԲԸ-ում որպես հնոցապան։ 2010թ-ի դեկտեմբերի 08-ին օգնել է իրենց նախկին աշխատակից Ռաֆիկ Հակոբյանին փոխարինել լողավազանի նկուղային հարկում գտնվող, ջրի քլորացման համար օգտագործվող հեղուկ քլորի գլանանոթը։ Գլանանոթը փոխարինելուց հետո, փորձարկման նպատակով Ռաֆիկ Հակոբյանը բացել է գլանանոթի փականը և ստուգելով խողովակաշարի հնարավոր արտահոսքի տեղերը` որոշակի ժամանակ անց փակել է այն։ Փականը փակելուց հետո նկուղային հարկ է եկել լողավազանի մարզիչ Էդուարդ Ազիզյանը և հայտնել, որ լողավազանում քլորի արտահոսք է տեղի ունեցել։ Երբ դուրս է եկել նկուղային հարկից` տեսել է հավաքված ծնողների, որոնցից իմացել է, որ քլորից երեխաները վատացել են։ Այնուհետև եկել են շտապօգնության աշխատակիցները և երեխաներին տեղափոխել են հիվանդանոց։
/հատոր 1, գ.թ 91-93,143-146,192-194/։
Վկա Տարոն Ռոբերտի Ղուկասյանի նախաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ 2004թ.-ից մինչև 2009թ.-ի սեպտեմբերի 01-ն աշխատել է «Դավիթ Համբարձումյանի անվան մանկապատանեկան մասնագիտացված օլիմպիական ջրացատկի մարզադպրոց» ՓԲԸ-ում որպես կաթսայատան աշխատակից։ Իր աշխատած ժամանակահատվածում ջրի քլորացման համար նախատեսված հեղուկ քլորն իրենց հիմնարկությունը միշտ ձեռք է բերել Վահրամ անունով տղամարդուց։
/հատոր 2, գ.թ. 275-276, հատոր 5, գ.թ. 168-169/։
Վկա, անչափահաս տուժող Ջոնիկ Արշավիրի Եսայանի օրինական ներկայացուցիչ Արշավիր Եսայանի նախաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ 2010թ.-ի դեկտեմբերի 08-ին որդուն տարել է մարզումների «Դավիթ Համբարձումյանի անվան» լողավազան։ Նույն օրը որդուն տուն տանելու նպատակով, ժամը 16.30-ի սահմաններում վերադարձել է մարզադպրոց և այնտեղ տեսել է շտապօգնության ավտոմեքենաներ։ Տեղում հավաքված անձանցից տեղեկացել է, որ երեխաները թունավորվել են և նրանց շտապօգնության ավտոմեքենաներով տեղափոխել են հիվանդանոց։ Այնուհետև որդուց տեղեկացել է, որ լողավազանում մարզումների ժամանակ նա զգացել է սուր հոտ և չկարողանալով շնչել` սկսել է հազալ։
/հատոր 2, գ.թ.7-8/։
Վկաներ, անչափահաս տուժողներ Արշակ Ղամբարյանի օրինական ներկայացուցիչ Մարինե Ալոյանի, Ալեքսանդր Կարապետյանի օրինական ներկայացուցիչ Մարիա Թադևոսյանի, Վահրամ Ներսիսյանի օրինական ներկայացուցիչ Գայանե Շահինյանի, Էդուարդ Սիմոնյանի և Աշոտ Սիմոնյանի օրինական ներկայացուցիչ Էրիկ Սիմոնյանի նույնաբովանդակ նախաքննական ցուցմունքներով այն մասին, որ 2010թ.-ի դեկտեմբերի 08-ին երեխաներին տարել են մարզումների «Դավիթ Համբարձումյանի անվան» լողավազան, իսկ իրենք սպասել են լողավազանի սպասասրահում։ Ժամը 16-ի սահմաններում մարզիչները սկսել են երեխաներին արագ դուրս բերել լողավազանի սրահից։ Երբ բացվել են լողավազանի դռները` իրենք զգացել են քլորի ուժեղ հոտ և տեսել են, որ երեխաները հազում և շնչահեղձ են լինում։ Այնուհետև եկել են շտապօգնության աշխատակիցները և երեխաներին տեղափոխել են հիվանդանոց։
/հատոր 2, գ.թ. 15-16, 24-25,33-34, 89-90/։
Դատաբժշկական փորձաքննության 13.12.2010թ. թիվ 1861/հ եզրակացությամբ և փորձագետի 21.12.2010թ. թիվ 1863/հ լրացուցիչ եզրակացությամբ այն մասին, որ «Քաղ. Ա. Կարապետյանի մոտ փորձաքննությամբ հայտնաբերվել է սուր էկզոգեն թունավորում քլորով, որը հետևանք է քլորի ներգործության օրգանիզմի վրա, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որը պատճառել է առողջությանը թեթև վնաս առողջության կարճատև քայքայումով ի նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը ոչ պակաս վեց օրից և ոչ ավելի քսանմեկ օրից։
Քաղ. Ա. Կարապետյանի մոտ քլորը օրգանիզմ է ներթափանցել շնչառական ուղիների միջոցով։»։
/հատոր 2, գ.թ. 52-53,174-175/։
Դատաբժշկական փորձաքննության 13.12.2010թ. թիվ 1825/հ եզրակացությամբ և փորձագետի 21.12.2010թ. թիվ 1862/հ լրացուցիչ եզրակացությամբ այն մասին, որ «Քաղ. Վ. Ներսիսյանի մոտ փորձաքննությամբ հայտնաբերվել է սուր էկզոգեն թունավորում քլորով, որը հետևանք է քլորի ներգործության օրգանիզմի վրա, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որը պատճառել է առողջությանը թեթև վնաս առողջության կարճատև քայքայումով ի նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը` ոչ պակաս վեց օրից և ոչ ավելի քսանմեկ օրից։
Քաղ. Վ. Ներսիսյանի մոտ քլորը օրգանիզմ է ներթափանցել շնչառական ուղիների միջոցով։»։
/հատոր 2, գ.թ. 54-55, 182-183/։
Դատաբժշկական փորձաքննության 13.12.2010թ. թիվ 1829/հ եզրակացությամբ և փորձագետի 21.12.2010թ. թիվ 1863/հ լրացուցիչ եզրակացությամբ այն մասին, որ «Քաղ. Մ. Մինասյանի մոտ փորձաքննությամբ հայտնաբերվել է սուր էկզոգեն թունավորում քլորով, որը հետևանք է քլորի ներգործության օրգանիզմի վրա, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որը պատճառել է առողջությանը թեթև վնաս առողջության կարճատև քայքայումով ի նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը` ոչ պակաս վեց օրից և ոչ ավելի քսանմեկ օրից։
Քաղ. Մ. Մինասյանի մոտ քլորը օրգանիզմ է ներթափանցել շնչառական ուղիների միջոցով։»։
/հատոր 2, գ.թ. 56-57, 172-173/։
Դատաբժշկական փորձաքննության 13.12.2010թ. թիվ 1826/հ եզրակացությամբ և փորձագետի 21.12.2010թ. թիվ 1866/հ լրացուցիչ եզրակացությամբ մասին, որ «Քաղ. Ա. Մարգարյանի մոտ փորձաքննությամբ հայտնաբերվել է սուր էկզոգեն թունավորում քլորով, որը հետևանք է քլորի ներգործության օրգանիզմի վրա, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որը պատճառել է առողջությանը թեթև վնաս առողջության կարճատև քայքայումով ի նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը` ոչ պակաս վեց օրից և ոչ ավելի քսանմեկ օրից։
Քաղ. Ա. Մարգարյանի մոտ քլորը օրգանիզմ է ներթափանցել շնչառական ուղիների միջոցով։»։
/հատոր 2, գ.թ. 58-59, 184-185/։
Դատաբժշկական փորձաքննության 13.12.2010թ. թիվ 1827/հ եզրակացությամբ և փորձագետի 21.12.2010թ. թիվ 1858/հ լրացուցիչ եզրակացությամբ այն մասին, որ «Քաղ. Ա. Խանդիլյանի մոտ փորձաքննությամբ հայտնաբերվել է սուր էկզոգեն թունավորում քլորով, որը հետևանք է քլորի ներգործության օրգանիզմի վրա, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որը պատճառել է առողջությանը թեթև վնաս առողջության կարճատև քայքայումով ի նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը` ոչ պակաս վեց օրից և ոչ ավելի քսանմեկ օրից։
Քաղ. Ա. Խանդիլյանի մոտ քլորը օրգանիզմ է ներթափանցել շնչառական ուղիների միջոցով։»։
/հատոր 2, գ.թ. 60-61, 168-169/։
Դատաբժշկական փորձաքննության 13.12.2010թ. թիվ 1831/հ եզրակացությամբ և փորձագետի 21.12.2010թ. թիվ 1864/հ լրացուցիչ եզրակացությամբ այն մասին, որ «Քաղ. Ա. Ղամբարյանի մոտ փորձաքննությամբ հայտնաբերվել է սուր էկզոգեն թունավորում քլորով, որը հետևանք է քլորի ներգործության օրգանիզմի վրա, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որը պատճառել է առողջությանը թեթև վնաս առողջության կարճատև քայքայումով ի նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը ոչ պակաս վեց օրից և ոչ ավելի քսանմեկ օրից։
Քաղ. Ա. Ղամբարյանի մոտ քլորը օրգանիզմ է ներթափանցել շնչառական ուղիների միջոցով։»։
/հատոր 2, գ.թ. 62-63, 180-181/։
Դատաբժշկական փորձաքննության 15.12.2010թ. թիվ 1828/հ եզրակացությամբ և փորձագետի 21.12.2010թ. թիվ 1859/հ լրացուցիչ եզրակացությամբ այն մասին, որ «Քաղ. Ա. Սիմոնյանի մոտ ըստ բժշկական փաստաթղթերի տվյալների հայտնաբերվել է սուր էկզոգեն թունավորում քլորով, որը հետևանք է քլորի ներգործության օրգանիզմի վրա, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որը պատճառել է առողջությանը թեթև վնաս առողջության կարճատև քայքայումով ի նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը` ոչ պակաս վեց օրից և ոչ ավելի քսանմեկ օրից։ Սակայն եթե փորձաքննվողը ներկայանա ԴԲԳԳԿ և ի հայտ գան նոր տվյալ, ապա հնարավոր է հետևություններում լինեն համապատասխան լրացումներ։
Քաղ. Ա. Սիմոնյանի մոտ քլորը օրգանիզմ է ներթափանցել շնչառական ուղիների միջոցով։»։
/հատոր 2, գ.թ. 101-102, 170-171/։
Դատաբժշկական փորձաքննության 15.12.2010թ. թիվ 1832/հ եզրակացությամբ և փորձագետի 21.12.2010թ. թիվ 1865/հ լրացուցիչ եզրակացությամբ այն մասին, որ «Քաղ. Է. Սիմոնյանի մոտ ըստ բժշկական փաստաթղթերի տվյալների հայտնաբերվել է սուր էկզոգեն թունավորում քլորով, որը հետևանք է քլորի ներգործության օրգանիզմի վրա, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որը պատճառել է առողջությանը թեթև վնաս առողջության կարճատև քայքայումով ի նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը` ոչ պակաս վեց օրից և ոչ ավելի քսանմեկ օրից։ Սակայն եթե փորձաքննվողը ներկայանա ԴԲԳԳԿ և ի հայտ գան նոր տվյալ, ապա հնարավոր է հետևություններում լինեն համապատասխան լրացումներ։
Քաղ. Է. Սիմոնյանի մոտ քլորը օրգանիզմ է ներթափանցել շնչառական ուղիների միջոցով։»։
/հատոր 2, գ.թ. 103-104, 178-179/։
Դատաբժշկական փորձաքննության 15.12.2010թ. թիվ 1833/հ եզրակացությամբ և փորձագետի 21.12.2010թ. թիվ 1860/հ լրացուցիչ եզրակացությամբ այն մասին, որ «Քաղ. Ջ. Եսայանի մոտ ըստ բժշկական փաստաթղթերի տվյալների հայտնաբերվել է սուր էկզոգեն թունավորում քլորով, որը հետևանք է քլորի ներգործության օրգանիզմի վրա, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որը պատճառել է առողջությանը թեթև վնաս առողջության կարճատև քայքայումով ի նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը` ոչ պակաս վեց օրից և ոչ ավելի քսանմեկ օրից։ Սակայն եթե փորձաքննվողը ներկայանա ԴԲԳԳԿ և ի հայտ գան նոր տվյալ, ապա հնարավոր է հետևություններում լինեն համապատասխան լրացումներ։
Քաղ. Ջ. Եսայանի մոտ քլորը օրգանիզմ է ներթափանցել շնչառական ուղիների միջոցով։»։
/հատոր 2, գ.թ. 105-106, 176-177/։
Դատահետքաբանական, դատաքիմիական, տեխնիկական և ինժեներատեխնիկական համալիր փորձաքննության 02.03.2011թ. թիվ 10-3316 եզրակացությամբ այն մասին, որ` «1. 2. 3. Գազակերպ քլորի (քլորի գազերի) արտահոսքի հիմնական պատճառ է հանդիսացել N18 բալոնում հեղուկ քլորի լիցքավորման նորմայի խախտումը, որի պատճառով նորմայից ավել լիցքավորված հեղուկ քլորի բալոնը տաքանալով (ինչը կարող էր տեղի ունենալ դրսի սառը պայմաններից (ձմռան եղանակային պայմաններ) դեպի փակ նկուղային տարածք տեղափոխելիս), բալոնի մեջ քլորի ճնշման կտրուկ աճը կանխող անհրաժեշտ գազային բարձիկի վերանալու հետևանքով առաջացել է բալոնի հաշվարկային (1,6 ՄՊա) ճնշումը մոտ չորսից հինգ անգամ գերազանցող ճնշում։ Տվյալ պայմաններում բալոնի փականի բացվելուց հետո 66,78կգ/սմ2 ճնշման տակ գտնվող 100% ծավալով հեղուկ քլորով լցված բալոնից տեղի է ունեցել հեղուկ քլորի կտրուկ արտահոսք դեպի ջրատար, որին միացված են հետադարձ ջրերի հավաքման տարողությունից դուրս եկող երկու խողովակագծերը իրենց փականներով։ Հեղուկ քլորը ակնթարթորեն վեր է ածվել քլոր գազի և ներմղվել է ընդարձակման տարա (բաց վիճակում գտնվող փականներից մեկի միջով ացնելով), այնուհետև ջրհորդաններով և կոյուղու միջոցով ներմղվել է դեպի լողավազան և դրան հարակից տարածքներ (մանրամասն նկարագրությունը տես սույն եզրակացության «Նյութաբական և տեխնոլոգիական հետազոտություն» մաս բաժնում)։ Եթե նույնիսկ քլոր գազը չմտներ ընդարձակման տարողություն, այլ գնար ֆիլտրացման համակարգով, որի ծավալը մոտավորապես 10մ3-ի սահմաններում է, ապա 1կգ քլորը ակնթարթորեն լրիվությամբ չէր լուծվի այդ ծավալի ջրի մեջ, տվյալ ջերմաստիճանային (30ՕC) և համապատասխան սարքերի բացակայության (աբսորբերների) պայմաններում և քլորի առկայությունը լողավազանի տարածքում կրկին կնկատվեր։ 1լիտր ջրի մեջ համապատասխան պայմանների և սարքավորումների առկայության դեպքում լուծվում է 5-6գրամ քլոր։
4ա. Հետազոտման պահին մարզադպրոցի նկուղային հարկում և լողավազանի տարածքում չկա քլորացման պրոցեսն անվտանգ իրականցնելու ավտոմատ համակարգ, որն իր մեջ պետք է պարունակի. ա) քլորի ճնշման և ծախսի կարգավորիչներ, բ) գազ քլորի և ջրի խառնող սարքավորումներ, գ) ջրի և քլորի վերահսկող սարքավորումներ։ Չկան վթարային իրավիճակների տեղայնացման (լոկլիզացիա) համար նախատեսված վթարային օդափոխման համակարգ (որի չափորոշիչները պետք է հիմնավորվի նախագծով), արտանետված գազային քլորի կլանման համակարգի հետ միասին։
2010 թվականի դեկտեմբերի 08-ին «Դավիթ Համբարձումյան»-ի անվան ջրացատկի դպրոցում տեղի ունեցած դեպքը արդյունք է հիմնականում օբյեկտում անվտանգության կանոնի՝ «ПБХ-83» և անվտանգության տեխնիկայի կանոնների խախտումների, մասնավորապես.
քլորի բալոնը լիցքավորող անձի (ձեռնարկության կողմից) կողմից խախտվել են «ПБХ-83» կանոնի 3.5.29; 3.5.39; 3.5.40; 3.5.41; 3.6.22 և 3.4.4 կետերը, որոնք տվյալ վթարի առաջացման հիմնական պատճառ են հանդիսացել (ստորև բերվում են 3.5.29; 3.5.39; 3.5.40; 3.5.41; 3.6.22 և 3.4.4 կետերի պահանջները)
- 3.5.29. բալոնի ամեն մի լիտրի դիմաց թույլատրվում է լցնել 1,25 կգ հեղուկ քլորից ոչ ավել,
3.5.39. հեղուկ քլորով լցվող բալոնները պետք է տեղադրվեն և ամրացվեն քշեռքի վրա հատուկ նախատեսված սարքավորման միջոցով (рампа),
3.5.40. քլորով լցված բալոնները պետք է կշռվեն տեխնիկական վերահսկողություն իրականացնող ներկայացուցչի ներկայությամբ,
3.5.41. համաձայն ԳՈՍՏ 6718-93-ի պահանջների հեղուկ քլորի նմուշառում հետագա ստուգիչ անալիզի կատարման առումով, կատարվում է տեխնիկական վերահսկողություն իրականացնող ներկայացուցչի ցուցմանը համաձայն։
3.6.22. հեղուկ քլորի տեղափոխման համար նախատեսված թերթիկի վրա պետք է նշված լինի տեղափոխվող բեռի անվանումը «հեղուկ քլորով լցված բալոն», թերթիկի վերին մասում պետք է լինի «թունավոր է», «քլոր» գրառումներ պարունակող դրոշմակնիքներ, ինչպես նաև պետք է նշված լինի որ բալոնը նախատեսված նորմայից ավել լցված չէ,
3.4.4 բալոնում լցվող հեղուկ քլորի քանակությունը վերահսկվում է կշռման եղանակով, կետերը, որոնք տվյալ վթարի առաջացման հիմնական պատճառ են հանդիսացել։
Ձեռնարկության կողմից խախտվել են «ПБХ-83»-ի կանոնի 1.3 կետի պահանջներով նախատեսված «ПБВХБ-74» կանոնի առաջին մասի 1.4; 1.5; 1.6; 1.9; 1.11; 1.12; 1.13 և 1.14 կետերի և «ПБХ-83» կանոնի 3.4.1; 3.4.2; 3.3.2; 3.3.4; 3.3.6; 3.1.16; 3.9.2 և 3.7.15 կետերի պահանջները, որոնք բերվում են ստորև.
- 1.3 կետի պահանջները, այն որի ձեռնարկության աշխատողների տեխնիկայի անվտանգության ապահովան աշխատանքների կազմակերպումը (ռեգլամենտների և հրահանգների վերանայում վերամշակում, հաստատում, աշխատողների ուսուցում, հրահանգավորում և գիտելիքների ստուգում) իրականացվում է գործող դրույթների («О введении в действие положения о технологических регламентах производств продукции на предприятиях и в организациях Министерство химической промышленности» Министерство химической промышленности 1981г) և գործող «ПБВХБ-74» կանոնի 1-ին մասի համաձայն։
« ПБВХБ-74» կանոնի առաջին մասի՝
1.4. գործող արտադրությունների համար սահմանված կարգով պետք է մշակվեն և հաստատվեն տեխնոլոգիական ռեգլամենտներ,
1.5. բոլոր արտադրությունները, արտադրամասերը, բաժիները, տեղամասերը պետք է ունենան հրահանգներ պրոցեսների անվտանգ վարման, սարքավորումների անվտանգ շահագործման վերաբերյալ, որոնք պետք է կազմված լինեն տեխնոլոգիկան ռեգլամենտի, տվյալ կանոնի և գործող դրույթներին համապատասխան։ Հրահանգները պետք է հաստատված լինեն ձեռնարկության գլխավոր ինժեների կողմից և վերանայվեն սահամանված ժամկետում։
1.6. գործող արտադրությունների, արտադրամասերի, բաժինների, տեղամասերի շահագործումը առանց ռեգլամենտի, հրահանգների, ինչպես նաև դրանց և գործող կանոների շեղումներով, չի թույլատրվում,
1.9. բոլոր նոր ընդունված աշխատողները պետք է անցնեն հրահանգավորում ներքին կանոնակարգի վերաբերյալ և պարտադիր դասընթացներ անվտագ աշխատանքի կազմակերպան մեթոդի ուղղությամբ,
1.11. աշխատանքի անվտանգույն և հակահրդեհային անվտանգության գծով աշխատողների գիտելիքները տվյալ աշխատատեղում պետք է ստուգվի հիմնարկի ղեկավարության հրամանով կազմված հանձաժողովի կողմից,
1.12. ղեկավարությունը և ինժեներո-տեխնիկական անձնակազմը, ինչպես նաև ձեռնարկությունների վարպետները պարտավոր են երեք տարին մեկ անգամ քննություն հանձնել տեխնիկայի անվտանգության գծով,
1.13. այն անձիք, որոնք տեխնիկայի անվտանգության քննությունը չեն հանձնել, չեն կարող թողնվել իրենց զբաղեցրած պաշտոններում,
1.14. ցանակցած քիմիական և նավթաքիմիական արտադրության համար պետք է կազմվի վթարների վերացման պլան, համաձայն «վթարների վերացման պլանների հրահանգի»։
« ПБХ-83»-ի կանոնի
2.1.1. Էլեկտրոլիզային քլորի, ջրածնի, կաուստիկ սոդայի և հեղուկ քլորի արտադրության համար ներկայացվում են հետևյալ անվտանգության պահանջները`
ա) տեխնոլոգիական ռեժիմի վարումը համաձայն հաստատված տեխնոլոգիական ռեգլամենտի և աշխատանքային հրահանգների,
3.4.1. Հեղուկ քլորի, բալոններում և այլ տարաներում պահպանման պահեստի հատվածները պետք է ապահովված լինեն քլորի համար նախատեսված գազանալիզտորներով։
3.4.2. Վերը նշված հատվածներում օդի մեջ քլորի խտության սահմանային չափը գերազանցվելու դեպքում գազանալիզատորի ազդանշանից ավտոմատորեն պետք է միանան
– լուսային և ձայնային համակարգերի ազդանշանները վթարային հատվածում և հեռակառավարման վահանակի վրա։
- միաժամանակ պետք է միանա նաև վթարային օդափոխության համակարգը։
- պետք է միանա սանիտարական աշտարակի շրջանառու պոմպը։
3.3.2 չոր քլորի տակ աշխատող խողովակաշարը պետք է լինի առանց կարի, 10 կամ 20 մակնիշի պողպատից։
3.3.4 քլորի խողովակաշարի վրա պետք է տեղադրված լինեն միայն հատուկ պողպատյա փականներ, որոնք նախատեսված են չոր քլորի տակ աշխատելու համար,
3.3.24. քլորի խողովակաշարը բացի օդի ճնշմամբ փորձարկումից պետք է փորձարկվի նաև օդի և քլորի խառնուրդի թույլատրելի աշխատանքային ճնշման տակ։ Խողովակաշարի հերմետիկությունը վերահսկվում է ամյակաջրով,
3.3.6 կցաշուրթերի համար նախատեսված ներդիրները համաձայն ГОСТ481-80-ի պահանջների պետք է լինեն պարանիտից,
3.1.11. տարածքը, որտեղ գտնվում են հեղուկ քլորով լիցքավորված բալոնները և կոնտեյները, դրանց հերմետիկության խախտման դեպքում պետք է ապահովված լինի քլորի չեզոքացման համակարգով,
3.9.2. Բալոններով և այլ տարաներով լիցքավորված հեղուկ քլորի պահեստներում և այլ լիցման-դատարկաման կայաններում պետք է լինի վթարների վերացման պլան, կազմված համաձայն ԽՍՀՄ պետական լեռտեխհսկողության կողմից հաստատված «Վթարների վերացման նախագծերի» հրահանգի, «քիմիական արդյունաբերության և հանքային նյութերի արտադրության նախարարությունների ձեռնարկություններում վթարային իրավիճակների և վթարների վերացման նախագծերի կազման մեթոդական ցուցումների»։ Հերթափոխային անձնակազմը պետք է պատրաստված լինի վթարների վերացման աշխատանքներին։
3.7.15 բալոնից քլորի ծախսը իրականացվում է գոլորշիացնող սարքի միջոցով, որին պարտադիր պետք է միացված լինի միջանկյալ տարողություն (ресивер),
3.7.16 քլորի ծախսից հետո տարան պետք է պարտադիր կշռվի, տվյալ դեպքում հեղուկ քլորի մնացորդի առկայությունը չի թույլատրվում։
Վերջիններիս չխախտելու դեպքում տվյալ վթարային իրավիճակը կկանխվեր։
Հետազոտման պահին «Դավիթ Համրաձումյան» ՓԲ ընկերության ջրի քլորացման տեղամասում հայտնաբերված թերությունները և խախտումները համաձային «ПБХ-83 «Правила безопасности для производств, хранения и транспортировки хлора» կանոնի և անվտանգության տեխնիկայի պահպանման կանոնների, իրենց համակցության մեջ հանդիսանում են վտանգի (քլոր գազի արտահոսքի, տեխնածին վթարի) աղբյուր և տվյալ թերություններով և խախտումներով նշված օյեկտի շահագործումը անթույլատրելի է։
- Անվտանգության համար պատասխանատու անձի կողմից խախտվել է գազավտանգ աշխատանքներ կատարելու կարգը, մասնավորապես հնոցահապի կողմից օբյեկտի վերանորոգման նախապատրաստական միջոցառումները, գազավտանգ աշխատանք կատարելու անվտանգությունը ապահովող միջոցառումները կատարելուց հետո պետք է հանձնվեր վերանորոգողին համապատասխան աշխատանքները կատարելու համար (եթե վերանորգողը դրսի կազմակրեպությունից է, ապա նա պետք է անցներ անհրաժեշտ հրահանգավորում)։ Աշխատանքների ավարտից հետո պատասխանատու անձի ներկայությամբ հնոցապահը պետք է ընդուներ կատարված աշխատանքը ճնշման տակ փորձարկաման միջոցով ստուգելով համակարգի հերմետիկությունը։
5. Քլորացման համար նախատեսված տարածքը (սենյակը) հիմնականում համապատասխանում է քլորացման համար նախատեսված տեխնիկական պահանջներին, տեխնիկական անվտանգության կանոններին, սակայն առկա է որոշակի թերություն՝ վթարի ժամանակ նկուղային տարածքի հերմետիկությունը ապահովելու առումով։
8. 9. Համաձայն «ПБХ-83 «Правила безопасности для производств, хранения и транспортировки хлора» Москва 1983г» կանոնի՝ եթե բալոնը ընդունվեր կազմակերպության հրամանով նշանակված քլորացման անվտանգության համար պատասխանատու անձի կողմից, կշռման եղանակով ստուգվեր փաստացի կշռի համապատասխանությունը լիցքավորման նորմային և բացահայտվեր լիցքավորողի կողմից թույլ տրված խախտումը (լիցքավորման՝ 1,25կգ/լ նորմայից ավել լիցավորելը), դեպքը կկանխվեր։ Եթե քլոր գազը տրվեր ջրի քլորացման համակարգ ավտոմատ «դոզատորիե միջոցով, ապա քլորի արտահոսք տեղի չէր ունենա, համակարգում առկա տաքացվող որսիչի հաշվին։ Եթե պահպանվեր նոր միացված քլորի բալոնին միացված խողովակաշարի փորձարկումը ըստ հերմետիկության կանոնների՝ այն է փորձարկման ժամանակ միացման հանգուցների հերմետիկությունը ստուգելու նպատակով, դեպի ջրի համակարգ միացվող փականը պետք է լիներ փակ, ապա կբացառվեր քլորի մուտքը դեպի լողավազան և դրան հարակից տարածքներ։
11. Հետազոտման պահին փորձաքննությանը ներկայացված N18 բալոնի մեջ եղել է 57 կգ հեղուկ քլոր (7 կգ ավել լիցքավորված լիցքավորման նորմայից), իսկ մինչ վթարը բալոնի մեջ եղել է 58 կգ (8 կգ ավել լիցքավորված լիցքավորման նորմայից)։
12. Հարցին պատասխանել հնարավոր չէ համապատասխան ելակետային տվյալ-ների և չափանիշների բացակայության պատճառով։ Տվյալ հարցին վերաբերող տեսա-կանորեն կատարված հաշվարկը տես սույն եզրակացության «Նյութաբանական և տեխնոլոգիական հետազոտություն» բաժնում։
17.18.19.20. Գոյություն ունեն քլորի լցման և դատարկման հետևյալ եղանակները. 1) քլորի լցման ինքնահոս եղանակ, (կիրառվում է հեղուկ քլորի արտադրման պրոցեսում), 2) գազային ֆազայի ճնշման տակ լցման և դատարկման եղանակ (հիմնականում կիրառվող եղանակ), 3) պոմպի օգնությամբ լցման և դատարկման եղանակ։
Առավել տարածված է համարվում է գազային ֆազայի ճնշման տակ լցման և դատարկման եղանակ։ Այս եղանակը հիմնված է լցվող և դատարկվող տարաների գազ ֆազայի ճնշումների տարբերություն ստեղծելու հիմքի վրա։ Դատարկվող տարայի ճնշումը միշտ պետք է բարձր լինի քան լցվող տարայինը։ Բալոնների լցման կամ դատարկման ընթացքում օգտագործվում են 6-10մմ տրամագծերով պողպատյա կամ պղնձյա առանց կարի խողովակներ։ Լցման և դատարկման խողովակագծերի համակարգին պետք է միացված լինի ճնշման տակ գտնվող և թթվածնազերծված ազոտի խողովակագիծ, և դեպի կլանման համակարգ (աբսորբցիա) գազերի հեռացման խողովակագիծ։ Բացի այդ նշված համակարգի բաղկացուցիչ մաս պետք է հանդիսանա ճնշումը ցույց տրվող սարքը (մանոմետր)։ «ПБХ-83 «Правила безопасности для производств, хранения и транспортировки хлора» կանոնի 3.5.39 կետի հեղուկ քլորով լցվող տարաները պետք է տեղադրված լինեն կշեռքի վրա և պրոցեսի ընթացքում պետք է հսկվի, որպիսի բացառվի լիցքավորվող քլորի լցման նորմայի գերազանցումը։
Փորձաքննությանը տրամադրված քլորի լցման համար նախատեսված խողովակի հետազոտությամբ պարզվեց, որ այն իր կառուցվածքային հատկանիշներով նմանվում է «գազային ֆազայի ճնշման տակ լցման և դատարկման» եղանակով կիրառվող սարքավորմանը։
Տվյալ հետազոտության շրջանակներում արդեն իսկ պարզվել է, որ փորձաքննությանը տրամադրված բալոնում հեղուկ քլորի քանակը նորմայից գերազանցել է 7 կգ-ով, այսինքն թույլ է տրվել լիցքավորման կանոնների խախտում (1,25կգ/լ)։
11բ. Փորձաքննությանը ներկայացված №18 բալոնի պարունկությունը հանդիսանում է հեղուկ քլոր, որի խտությունը կազմում է 99,98 %, այն իր որակական հատկանիշներով համապատասխանում է ԳՈՍՏ 6718-93-ի պահանջներին։
N3 բալոնի պարունակությունը (հեղուկ վիճակում) հետազոտության պահին բացակայում էր, ուստի նրանից նյութաբանական անալիզի նմուշ չի վերցվել։ Հեղուկ քլորի նմուշառումը համաձայն ГОСТ 6718-93-ի կատարվում է նյութի հեղուկ վիճակում գտնվելու պայմաններում և 5դմ3 տարողության բալոնով։ Միայն ըստ բալոնի վնասազերծման տվյալների կարելի է ասել, որ վերջինիս մեջ եղել է մոտ 2 կգ գազա-հեղուկային վիճակում գտնվող քլոր։
6ա. Հետազոտման պահին փորձաքննությանը ներկայացվա թվով երկու N18 և N3 բալոնները գտնվում են սարքին վիճակում։
Փորձաքննությանը ներկայացված բալոնին ամրացված (գորշ գույնի նյութից պատրաստված փականը և պոլիմերային խողովակաշարը նախատեսված չեն քլորի շահագործման համար։ Քլորի բալոնի դտարկան համար նախատեսված խողովակաշարը պետք է լինի պողպատյա կամ պղնձյա կար չունեցող 6-10 մմ տրամագծերով, քնարաձև կառուցվածքի խողովակներից։
6բ. Փորձաքննությանը ներկայացված պոլիմերային նյութից պատրաստված խողովակաշարը, դրա վրա առկա երկու փականները, ամբողջական փականը գտնվում են սարքին վիճակում։ Փորձաքննությանը ներկայացված բալոնների վրա առկա փականները գտնվում են սարքին վիճակում։
14. Հետազոտման պահին փորձաքննությանը տրամադրված մարզադպրոցի նկուղային հարկում գտնվող աջակողմյան կցաշուրթավոր փականի գլխիկային մասը ամրացնող հեղյուս մանեկ զույգերը իրենց վրա կրում են ապամոնտաժման հետքեր։ Նույն կցաշուրթավոր փականի կափույրների և դրանց համապատասխան փականի իրանի մակերեսների տարբեր հատվածներում առկա են հղկման հետքեր, արտահայտված միմյանց նկատմամբ զուգահեռ դասավորված տարբեր ինտենսիվության ուղեգծերի և միկրոուղեգծերի տեսքով, որոնք կարող էին առաջանալ համեմատաբար հարթ, հղկող առարկայի, ինչպիսին կարող էր հանդիսանալ հղկաթուղթը կամ հղկող քարը, հետ փոխազդեցության մեջ մտնելու արդյունքում։
Վնասվածքների և հետքերի առաջացման վաղեմությունը որոշել հնարավոր չէ, գիտականորեն մշակված մեթոդի բացակայության պատճառով։
15.16. Փորձաքննությանը ներկայացված փականի իրանը իր վրա հագցված գլխիկներից որևէ մեկով կարող էր նախկինում տեղադրված լինել վերը նկարագրված բալոններից մեկի վրա։
4բ. Ելնելով դեպքի վայրում կատարված հետազոտությունների արդյունքներից, ինչպես նաև հաշվի առնելով ներկայացված նյութերի մեջ առկա տվյալները կարելի է եզրակացնել, որ դեպքի վայրում՝ Երևան քաղաքի Խորենացի նրբ. 1 հասցեում գործող «Դավիթ Համբարձումյանի» անվան ջրացատկի մարզադպրոցի նկուղային հարկում և լողավազանի տարածքում բացակայում է տվյալ օբյեկտի համար նախատեսնված նորմերի պահանջներին համապատասխանող օդափոխանակության համակարգեր։ Նման համակարգերի առկայության և այն գործելու դեպքում դպրոցում պարապող սաների թունավորման վտանգի հավանականությունը անհամեմատ կփոքրանար։
7. Գագիկ Մինասյանի՝ հնոցապանի որակավորումը թույլ է տալիս նրան աշխատելու կաթսայատանը, որպես հնոցապան և գազի տնտեսության պատասխանատու անձ։ Նա նաև որակավորված է կատարելու քլորացման տեղամասի տեխնիկական վիճակի զննման և անվտանգ շահագործման վերահսկող պատասխանատու անձի պարտականությունները, այսինքն նրա աշխատանքն իր ունեցած որակավորումներով համապատասխանում է աշխատանքային պայմանագրով դրված աշխատանքի բնույթին։
Ռոմիկ Հակոբյանի՝ հնոցապանի որակավորումը թույլ է տալիս նրան աշխատելու կաթսայատանը՝ որպես հնոցապան։ Առանց համապատասխան որակավորման նրա աշխատանքային գործառնությունների մեջ չէր կարելի ընդգրկել քլորի կիրառման ոլորտի աշխատանքները։
Մարզադպրոցում հրամանով չաշխատող Ռաֆիկ Հարությունի Հակոբյանը, ըստ տրամադրված նյութերի, դպրոցում քլորացման աշխատանքներ կատարելու իրավունք չուներ։»։
/հատոր 3, գ.թ. 388-419/։
Դեպքի վայրը մատնացույց անելու և զննելու մասին 15.12.2010թ. արձանագրությամբ և կից լուսանկարչական հավելվածով, որի համաձայն Վահրամ Բեգլարյանը մատնացույց է արել «Երևան ջուր» ՓԲԸ-ի «Ծարավ աղբյուր» սանիտարական գոտին, նշված սանիտարական գոտու քլորի պահեստը և այնտեղ տեղադրված քլորի կոնտեյներները, որոնցից պարբերաբար հափշտակել և «Դավիթ Համբարձումյանի անվան ջրացատկի օլիմպիական հերթափոխի մասնագիտացված մանկապատանեկան մարզադպրոց» ՓԲԸ-ին է իրացրել հեղուկ քլոր։ Բացի այդ, Վ. Բեգլարյանը ցուցադրել է կոնտեյներից փոքր գլանանոթի մեջ հեղուկ քլոր լիցքավորելու իր կողմից գործադրված եղանակը և ներկայացրել է այն մետաղյա խողովակը, որով կատարել է լիցքավորումը։
/հատոր 4, գ.թ.58-66/։
Այլ փաստաթուղթ ճանաչված, «Նաիրիտ գործարան» ՓԲԸ-ից և «Երևան ջուր» ՓԲԸ-ից ստացված հեղուկ քլորի մատակարարման, դրանց արժեքների վերաբերյալ հաշվապահական փաստաթղթերով և պայմանագրերով, որոնցով հիմնավորվում է 2002-2010թթ ընթացքում «Երևանի ջրմուղ-կոյուղի» ՓԲԸ-ին և «Երևան ջուր» ՓԲԸ-ին մատակարարված հեղուկ քլորի քանակը, արժեքը, ինչպես նաև «Ծարավ աղբյուր» սանիտարական գոտուն/ պոմպակայանին/ մատակարարված հեղուկ քլորի քանակը։ Համաձայն նշված փաստաթղթերի` հեղուկ քլորի տարեկան նվազագույն արժեքը կազմել է` 2002թ.-533.3, 2003թ.-350, 2004թ.-350, 2005թ.-350, 2006թ.-228, 2007թ.-190, 2008թ.-186.6, 2009թ.-227.1, 2010թ.-265 ՀՀ դրամ գումար։ Նշված արժեքների հանրագումարը հաշվարկված տարեկան 240 կգ. հեղուկ քլորով կազմել է 643.392 ՀՀ դրամ։
/հատոր 6.գ.թ.10-160,160-161,162/։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված «Տեխնիկական անվտանգության ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ում «Դավիթ Համբարձումյանի անվան ջրացատկի օլիմպիական հերթափոխի մասնագիտացված մանկապատանեկան մարզադպրոց» ՓԲԸ-ի քլորացման տեղամասի վերաբերյալ կազմված գործով, դպրոցի նկուղային հարկում հայտնաբերված հեղուկ քլորի երկու գլանանոթներով, գլխիկային հատվածներում առկա մետաղական փականներով, փականներից մեկի կողքին ամրացված փականով, փականի ծայրում ամրացված մետաղյա դետալով, նշված դետալին ամրացված պոլիմերային խողովակաշարով` դրա վրա ամրացված երկու պոլիմերային փականներով, կցաշուրթավոր փականի գլխիկային հատվածով` իր մետաղյա կափույրներով և թվով 8 հեղյուս մանեկ զույգերով, ինչպես նաև ապամոնտաժված մետաղյա փականի հիմքով, թվով երկու փականի գլխիկներով, մետաղյա դետալի հատվածով, Վ. Բեգլարյանի կողմից ներկայացված լիցքավորման խողովակով։
/հատոր 6, գ.թ. 5-8/։
Դեպքի վայրի զննության մասին 08.12.2010թ. և 09.12.2010թ. արձանագրություններով այն մասին, որ դեպքի վայրն է հանդիսանում Երևանի Խորենացի փողոցի թիվ 1 հասցեում գործող «Դ. Համբարձումյանի անվան ջրացատկի օլիմպիական հերթափոխի մասնագիտացված մանկապատանեկան մարզադպրոց» ՓԲԸ-ի շենքը, որը եռահարկ է։ Առաջին հարկում տեղակայված են օժանդակ հատվածները, ջրամատակարարման, ջրահեռացման, հոսանքի մատակարարման և օդափոխման համակարգերը։ Երկրորդ հարկում ընդունման սրահն է, իսկ երրորդ հարկում գտնվում են բժշկի և տնօրենի աշխատասենյակները, ինչպես նաև մարզասրահն ու դիտման պատշգամբները։ Լողավազանն ունի 5 մետրից մինչև 1,5 մետր խորություն։ Լողավազանի միջով, երկարությամբ կապված են չորս բաժանարար լողուղիներ։ Լողավազանը եզրից 70 սմ խորությամբ լցված է ջրով։ Լողավազանի տնտեսական բազայի վարիչ Քրիստինե Ջանիբեկյանն ընթերակաների ներկայությամբ մատնացույց անելով լողավազանը` հայտարարել է, որ 2010թ. սեպտեմբերի 8-ին, ժամը 16.00-ի հերթափոխի լողացող երեխաները լողալը վերջացնելուց հետո իրենց վատ են զգացել։
Զննությանը մասնակից Ռոմիկ Հակոբյանն ու Գագիկ Մինասյանը հայտարարել են, որ երեխաների թունավորումը ամենայն հավանականությամբ կապված է նկուղային հարկում ընդարձակման բալոնի աշխատանքների հետ։ Նրանք հայտարարել են, որ քլորը ձեռք են բերում Վահրամ անունով անձնավորությունից։ Ջրի մեջ քլորի առկայությունն ու խտությունը, ինչպես նաև ջրի ջերմաստիճանը օրվա մեջ չորս անգամ ստուգում է բժիշկը։
/հատոր 1, գ.թ. 24, 49-67/։


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Վերլուծելով ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանին առաջադրված մեղադրանքը, նրա նախաքննական ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, որպես առևտրային կամ այլ կազմակերպության ծառայողի` իր լիազորությունները կազմակերպության շահերին հակառակ և իր օգտին օգտագործելը, որով կազմակերպության օրինական շահերին էական վնաս է պատճառվել` ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ապացուցված է նաև ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, խոշոր չափերով յուրացում կատարելը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդ¬վածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ապացուցված է նաև ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, մանկահասակների համար նախատեսված ծառայությունների կապակցությամբ, սպառողների կյանքի և առողջության անվտանգության պահանջներին չհամապատասխանող ապրանքներ իրացնելը, որի հետևանքով անզգուշությամբ վնաս է պատճառվել երկու և ավելի անձանց առողջությանը, նրա այդ արարքը նույնպես ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործություններից յուրաքանչյուրի համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական։ Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, հանցագործություններից յուրաքանչյուրի համար պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նրա խնամիքն մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխաների առկայությունը, հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը, որն արտահայտվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալով, իր կողմից հափշտակված քլորի վայրը մատնացույց անելով, կոնտեյներից փոքր գլանանոթի մեջ հեղուկ քլոր լիցքավորելու` իր կողմից գործադրված եղանակն ու գործիքները ներկայացնելով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս, որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասը կամովին հատուցելը։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրում։
Ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանն իր կատարած` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 279-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործություններից յուրաքանաչյուրի համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև, որ ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանը քրեական գործի նախաքննության ընթացքում 3 /երեք/ օր գտնվել է անազատության մեջ։
Քննարկելով նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանի կողմից կրելու հարցը` դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ ենթակա է կիրառման «Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշումը։
Գործով քաղաքացիական հայց չի հարուցվել, գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 04.03.2011թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, «Տեխնիկական անվտանգության ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ում «Դավիթ Համբարձումյանի անվան ջրացատկի օլիմպիական հերթափոխի մասնագիտացված մանկապատանեկան մարզադպրոց» ՓԲԸ-ի քլորացման տեղամասի վերաբերյալ կազմված գործը պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին, գլխիկային հատվածներում առկա մետաղական փականները, փականներից մեկի կողքին ամրացված փականը, փականի ծայրին ամրացված մետաղյա դետալը, նշված դետալին ամրացված պոլիմերային խողովակաշարն իր վրա ամրացված երկու պոլիմերային փականներով, կցաշուրթավոր փականի գլխիկային հատվածն իր մետաղյա կափույրներով և թվով 8 հեղյուս մանեկ զույգերով, ինչպես նաև ապամոնտաժված մետաղյա փականի հիմքը, թվով երկու փականի գլխիկները մետաղյա դետալի հատվածով, Վ. Բեգլարյանի կողմից ներկայացված լիցքավորման խողովակը պետք է ոչնչացնել, մարզադպրոցի նկուղային հարկում հատնաբերված հեղուկ քլորի երկու գլանանոթները պետք է թողնել «Նաիրիտ» ՓԲԸ-ի տնօրինմանը։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը պետք է վերացնել։ Գրավի գումար հանդիսացող 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամը, մուծված 17.12.2010թ. Սամվել Յարազյանի կողմից` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 900013298014 հաշվին, ենթակա է վերադարձման Սամվել Յարազյանին։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ հոդվածներով, դատարանը`



Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 279-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել. ՀՀ քրեական օրենսգրքի` 214-րդ հոդվածի 1-ին մասով` տուգանքի նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով, 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելու, 279-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով` ազատազրկման 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելու։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածով սահմանված` պատիժների լրիվ գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելու և տուգանք նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի կիրառմամբ հաշվակցելով կալանքի տակ պահելու 3 /երեք/ օրը` ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի 5 /հինգ/ ամիս 27 /քսանյոթ/ օր ժամկետով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելու և տուգանք նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
«Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2011թ. մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 1-ին և 3-րդ ենթակետերի կիրառմամբ ամբաստանյալ Վահրամ Խաչիկի Բեգլարյանին ազատել պատիժը կրելուց։
Կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը վերացնել։ Գրավի գումար հանդիսացող 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամը, մուծված 17.12.2010թ. Սամվել Յարազյանի կողմից` Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 900013298014 հաշվին, հետ վերադարձնել նրան։
Իրեղեն ապացույցներ ճանաչված, «Տեխնիկական անվտանգության ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ում «Դավիթ Համբարձումյանի անվան ջրացատկի օլիմպիական հերթափոխի մասնագիտացված մանկապատանեկան մարզադպրոց» ՓԲԸ-ի քլորացման տեղամասի վերաբերյալ կազմված գործը պահել քրեական գործի հետ միասին, գլխիկային հատվածներում առկա մետաղական փականները, փականներից մեկի կողքին ամրացված փականը, փականի ծայրին ամրացված մետաղյա դետալը, նշված դետալին ամրացված պոլիմերային խողովակաշարն իր վրա ամրացված երկու պոլիմերային փականներով, կցաշուրթավոր փականի գլխիկային հատվածն իր մետաղյա կափույրներով և թվով 8 հեղյուս մանեկ զույգերով, ինչպես նաև ապամոնտաժված մետաղյա փականի հիմքը, թվով երկու փականի գլխիկները մետաղյա դետալի հատվածով, Վ. Բեգլարյանի կողմից ներկայացված լիցքավորման խողովակը` ոչնչացնել, մարզադպրոցի նկուղային հարկում հատնաբերված հեղուկ քլորի երկու գլանանոթները թողնել «Նաիրիտ» ՓԲԸ-ի տնօրինմանը։
Դատավճիռը հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ