Գործ թիվ ԵԿԴ/ 0363/01/

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը հետևյալ կազմով.

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ. Ավետիսյանի
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Հ. Հովհաննիսյանի

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ա.Գալստյանի
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ս.Ասլանյանի
ՏՈՒԺՈՂԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Գ.Ջուլհակյանի
2011թ. մարտի 16-ին դռնբաց դատական նիստում, դատարանում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սոս Եղիշի Սահակյանի, ծնված 1978թ.
փետրվարի 22-ին, Տավուշի մարզի Ոսկևան գյուղում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին` երկու երեխա, չի աշխատում, նախկինում 3 անգամ դատված` 1.Տավուշի մարզի առաջին ատյանի դատարանի 2006թ. փետրվարի 2-ի դատավճռով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով` դատապարտվել է տուգանքի 500 000 ՀՀ դրամի չափով, 2.Տավուշի մարզի առաջին ատյանի դատարանի 2006թ. օգոստոսի 1-ի դատավճռով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 271-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ, 67-րդ, 68-րդ հոդվածների հիմունքներով,դատապարտվել է ազատազրկման` 2 տարի 6 ամիս ժամկետով և տուգանքի 500 000 ՀՀ դրամի չափով, կիրառվել է ՀՀ անկախության հռչակման 15-րդ տարեդարձի կապակցությամբ «Համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային Ժողովի 2006թ. հուլիսի 7-ի որոշման 1-ին կետի «ա» ենթակետը և ազատվել պատժի կրումից, 3. Տավուշի մարզի առաջին ատյանի դատարանի 2007թ. հունիսի 29-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով` դատապարտվել է` ազատազրկման` 2 տարի 6 ամիս ժամկետով, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2007թ. սեպտեմբերի 5-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ` դատապարտվել է ազատազրկման` մեկ տարի ժամկետով, Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների առաջին ատյանի դատարանի 2007թ. դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է պատժի` 3 ամիս 26 օր չկրած մասից, դատվածությունը չմարված, «Սահմանապահ Տավուշ» բարեգործական հասարակական կազմա-կերպության տնօրեն, մասանակցել է ՀՀ սահմանների պաշտպանությանը, 1993թ. վիրավորվել, երրորդ խմբի հաշմանդամ է, պարգևատրվել է Մարտական ծառայության մեդալով, հաշվառված է Տավուշի մարզի, Ոսկևան գյուղի 1-ին փողոցի թիվ 52 տանը, բնակվել է Դիլիջան Գետափնյա 36-րդ շենքի, թիվ 31 բնակարանում, կալանքի տակ է 2010թվականի նոյեմբերի 30-ից, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։ Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Սոս Եղիշի Սահակյանն իրեն մեղավոր չճանաչեց։


Թիվ 13142310 քրեական գործը Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է 2010 թվականի օգոստոսի 25-ին ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնի կողմից։
Նախաքննական մարմնի կողմից Սոս Եղիշի Սահակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով 2010թ. նոյեմբերի 23-ին մեղադրանք է առաջադրվել և նա քննիչի որոշմամբ որպես մեղադրյալ է ներգրավվել այն բանի համար, որ նախկինում գույքի հափշատություն կատարելու համար դատապարտված լինելով, դատվածությունը դեռևս չմարված, հանդիսանալով «Սահմանապահ Տավուշ» բարեգործական հասարակական կազմակերպության նախագահ, 2009թ. դեկտեմբերի 24-ին չարաշահելով «Կոմպմարկետ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության ղեկավարության վստահությունը, տարաժամկետ վճարման պատրվակով, խաբեությամբ ՍՊ ընկերության հետ կնքված պայմանագրի համաձայն ձեռք է բերել և կրկին անգամ խարդախությամբ հափշտակել «Կոմպմարկետ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող զգալի չափի 351.600 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության 2 հատ համակարգչային բլոկներ և 1 հատ մոնիտոր։
Ամբաստանյալ Սոս Եղիշի Սահակյանը նախաքննության ժամանակ և դատարանում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքներ է տվել, որ «Կոմպմարկետ» ՍՊ ընկերությունից ձեռք բերված համակարգչային տեխնիկան բարեգործական հիմունքներով տրամադրել է համագյուղացիներ Արարատ Բարսեղյանին և Բենիկ Խաչիկյանին։ Համակարգիչները ձեռք բերելու ժամանակ և հետագայում նպատակ չի ունեցել խարդախությամբ տիրանալ «Կոմպմարկետ» ՍՊԸ-ի գումարներին։ Խոստացված գումարները իր ղեկավարած ՀԲԿ-ին չեն տրամադրվել։ Ընթացքում ինքը պարտքի դիմաց տուժող կազմակերպությանը վճարել է 110 000 ՀՀ դրամ։ Բացի այդ վատառողջ հոր դեղորայքի և բուժման ու հետագայում թաղման վրա կատարած լրացուցիչ ծախսեր կատարելու պատճառով ժամանակին չի կարողացել մնացած պայմանագրային պարտավորությունները իրականացնել։ Իր ֆինանսական վատ վիճակի մասին բազմիցս տեղյակ է պահել տուժողի ներկայացուցչին, նրանից ժամանակ խնդրել վճարումները կատարելու համար։ Սակայն վերջինս իրեն սպառնալիքներ է տվել, փորձել կողմնակի անձանց միջոցով ստանալ պարտքը։ Ինքը չի խուսափել վճարումներ կատարելուց և քննությունից չի թաքնվել, նախաքննական մարմինը քաջատեղյակ լինելով, որ ինքը բնակվում է Դիլիջանում, իրեն ծանուցել է հաշվառման վայրի հասցեով և անհիմն հետախուզում հայտարարել ու կալանավորել /քրեական գործ, էջ 115-117, 156, 207-209, դատական նիստի արձանագրություն/։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է սահմանում խարդախությամբ` խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքը հափշտակելու կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելու համար։
Որպես ուրիշի գույքին տիրանալու միջոց խարդախությունը բնութագրվում է կատարման հատուկ եղանակով` խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու։ Խաբեությունը գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողին մոլորության մեջ գցելու նպատակով իսկական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրումն է կամ ճշմարտության մասին լռելը։ Առաջին դեպքում հանցավորը գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի մոտ սխալ պատկերացում է ստեղծում գույքը նրա տնօրինությանն անցնելու հիմքերի մասին և առաջ բերում գույքի հանձնման օրինականության պատրանք, իսկ երկրորդ դեպքում դիտավորյալ լռում է իրավական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքների մասին, որի արդյունքում գույքի սեփականատերը կամ գույքը տիրապետողը մոլորության մեջ են ընկնում գույքը հանցավորին հանձնելու օրինական հիմքերի առկայության հարցում։ Վստահությունը չարաշահելն ուրիշի գույքին տիրանալու կամ դրա նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելու նպատակով հանցավորի կողմից նրա և գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի միջև ձևավորված հատուկ վստահալից հարաբերությունների օգտագործումն է, ընդ որում, այդ վստահությունը կարող է առաջանալ հանցավորի և գույքը հանձնողի փոխադարձ հարաբերություններից, հանցավորի նախորդ վարքագծից, հանցավորի անձնավորությունից և այլն։
Ինչպես խաբեության, այնպես էլ վստահությունը չարաշահելու ժամանակ առաջանում է մի իրավիճակ, երբ մոլորության մեջ ընկած սեփականատերը կամ գույքը տիրապետողն ինքն է գույքը հանձնում խարդախին, ենթադրելով, որ դրա համար կան օրինական հիմքեր։
Խարդախության` վստահությունը չարաշահելու եղանակը դրսևորվում է այնպիսի վարքագծով, որով հանցավորը մոլորության մեջ է գցում գույքի սեփականատիրոջը կամ գույքը տիրապետողին` իր իրական մտադրությունների կապակցությամբ, նրա մոտ վստահություն է առաջացնում իր ապագա վարքագծի կապակցությամբ և վերջինս իր կամքով գույքը հանձնում է հանցավորին` համոզված լինելով, որ այն կվերադարձվի։
Խարդախության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ` հանցավորը գիտակցում է, որ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, նախատեսում և ցանկանում է այդ։ Ընդ որում խարդախության սուբյեկտիվ կողմի առանձնահատկությունն այն է, որ մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակել այն, չվերադարձնել գույքը, չկատարել խոստումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները։ Հակառակ դեպքում, երբ գույքը չվերադարձնելու, խոստումը կամ պարտավորությունները չկատարելու դիտավորությունն առաջանում է գույքը վերցնելուց հետո /անկախ շարժառիթից/, խարդախության հանցակազմը բացակայում է։ Այսինքն, նշված հանցակազմի առկայության համար անհրաժեշտ է, որ մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը, հանցավորն ի սկզբանե նպատակ ունենա հափշտակել այն` չվերադարձնել գույքը, չկատարել խոստումը և այլն։
Խարդախությանը բնորոշ վերոհիշյալ պարտադիր հանգամանքները քրեական գործում բացակայում են։
Տուժող «Կոմպմարկետ» ՍՊ ընկերության ներկայացուցիչ Գագիկ Վարդի Ջուլհակյանը ցուցմունք տվեց, որ Սոս Եղիշի Սահակյանը 2009թ. դեկտեմբերի 24-ին «Կոմպմարկետ» ՍՊ ընկերության հետ կնքած թիվ 2009/12/24-01 պայմանագրի համաձայն ձեռք է բերել երկու «Պենտիում 4» մոդելի համակարգչային պրոցեսորներ և մեկ հատ «ԷյՋի» մոդելի համակարգչային մոնիտոր` պարտավորվելով 35 օրացույցային օրվա ընթացքում վճարել նշված ապրանքների համար 351.600 ՀՀ դրամ` միաժամանակ հայտնել է, որ դրանք օգտագործելու է բարեգործական նպատակներով։ Սակայն նշված ժամկետն անցնելուց հետո Ս.Սահակյանը տարբեր պատճառաբանություններ բերելով չի վճարել համակարգչային տեխնիկայի գումարը, իսկ դրանից հետո էլ հրաժարվել է գումարը տալուց, խուսափել հանդիպումներից, այնուհետև չի պատասխանել նաև հեռախոսազանգերին։ 2010թ. սեպտեմբերին և նոյեմբերին Ս.Սահակյանը պարտքի դիմաց վճարել է ընդամենը 110 000 ՀՀ դրամ։ Գագիկ Ջուլհակյանը ընդունեց, որ իր ղեկավարած ՍՊԸ-ն մատակարարման պայմանագիր է կնքել ոչ թե անհատ քաղաքացի Ս.Սահակյանի այլ` նրա ղեկավարած ՀԲԿ-ի հետ և իր ու նշված ՀԲԿ-ի միջև հանձինս ամբաստանյալ Ս.Սահակյանի փաստացի ձևավորվել են պայմանագրային փոխհարաբերություններ, որի ուժով իրենց համար ստեղծվել են փոխադարձ իրավունքներ ու պարտականություններ։ Ս.Սահակյանը որպես ՀԲԿ-ի տնօրեն իր պայմանագրային պարտավորությունները պատշաճ չի կատարել, վերցրած ապրանքի արժեքը ժամանակին չի վճարել, իսկ մասնակի վճարումը կատարել է ուշացումով։ Իր համոզմամբ պայմանագիրը կնքելու պահին Ս.Սահակյանը իրեն խաբելու, խաբեությամբ իր ՍՊԸ-ի գումարները հափշտակելու նպատակ չի ունեցել։ Նա հետագայում չի ցանկացել կատարել իր պայմանագրային պարտականությունները։ Իսկ պարտականությունների ոչ լրիվ կատարելը պատճառաբանել է հոր հիվանդության և հուղարկավորության հետ կապված լրացուցիչ ծախսեր կատարելու` դրա հետևանքով տնտեսական վատ վիճակի մեջ ընկնելու և հովանավորներից համապատասխան ֆինանսավորում չստանալու հետ։
/քրեական գործ, էջ 125-126, 210, 248, 212-213, դատական նիստի արձանագրություններ/։
Վկա Արարատ Բենիկի Բարսեղյանը ցուցմունք տվեց, այն մասին, որ 2009թ. ընթացքում իր անձնական օգտագործման ավտոմեքենան Ս.Սահակյանի խնդրանքով օգտագործել է նրա ղեկավարած ՀԲԿ-ի կարիքների համար` հետագայում վարձատրելու պայմանով։ Հետագայում կանխիկ գումար չունենալու պատճառով Ս.Սահակյանը ՀԲԿ-ին մատուցված ծառայությունները գնահատել է 220.000 ՀՀ դրամ ու 2009թ. դեկտեմբեր ամսվա կամ 2010թ. հունվար ամսվա ընթացքում դրա դիմաց իրեն է տվել համակարգիչ, որը հաշվել է 150 000 ՀՀ դրամ արժեքով, իսկ մնացած 70 000 ՀՀ դրամի դիմաց կանխիք վճարելով խանութից գնել է համակարգչի մոնիտոր։
/քրեական գործ, էջ 146-147, 154-155, դատական նիստի արձանագրություններ/։
Վկա, Բենիկ Բորիսի Խաչիկյանը ցուցմունք տվեց, այն մասին, որ Ռուսաստանի Դաշնությունից բերել է «Նոութքուք» տեսակի համակարգիչ, Սոս Սահակյանի հետ շրջել են մի քանի վերանորոգման կետերով, սակայն չեն կարողացել վերանորոգել։ Այդ ժամանակ Սոս Սահակյանը իրեն նվիրել է համակարգիչ, որի մասին կինը տեղյակ չի եղել։ Այդ պատճառով է, որ վերջինս ցուցմունք է տվել, որ Սոս Սահակյանը իրեն բարեգործական հիմունքներով համակարգիչ չի տրամադրել /դատական նիստի արձանագրություն/։
Վկա, Տաթևիկ Ժորայի Սաֆարյանը դատարանում հետազոտված նախաքննական ցուցմունքում հայտնել է, որ Բենիկ Բորիսի Խաչիկյանը իր ամուսինն է։ Ով ցուցմունք տալու ժամանակ գտնվել է Ռուսաստանի Դաշնությունում` արտագնա աշխատանքի, իսկ ամբաստանյալ Ս.Սահակյանին չի ճանաչում։ 2009թ. ընթացքում ամուսինը ՌԴ-ից բերել է «Նոութքուք» տեսակի համակարգիչ, որը փոխանակել է Ս.Սահակյանի հետ «Մերկուրի» մոդելի համակարգչային պրոցեսորի հետ։ Տ.Սաֆարյանը նշել է նաև, որ Ս.Սահակյանը իրենց բարեգործական հիմունքներով համակարգիչ չի տրամադրել։ /քրեական գործ, էջ 140-141, 152-153, դատական նիստի արձանագրություններ/։
Փաստորեն Տ.Սաֆարյանը ընդունել է Ս.Սահակյանին չճանաչելու հանգամանքը և որպես տեղեկատվության աղբյուր նշել այդ պահին ՌԴ-ում գտնվող ամուսնուն` վկա Բենիկ Խաչիկյանին, ով չի հաստատել նրա ցուցմունքը և դատարանում պնդեց համակարգիչը Ս.Սահակյանից նվեր ստանալու հանգամանքը։
Հակառակը հիմնավորող այլ ապացույցներ գործի քննությամբ ձեռք չեն բերվել։
Նախաքննության մարմինը ամբաստանյալին վերագրվող արարքը հիմնավորված է համարել նաև հետևյալ ապացույցներով.
Զննություն կատարելու արձանագրություններով համաձայն որոնց վկաներ Ա.Բարսեղյանի և Բ.Խաչիկյանի տներում առկա համակարգչային մոնիտորների մոդելներն են «Acer» և « Samsung»։ Ա. Բարսեղյանի տանը հայտնաբերված համակարգչային պրոցեսորի, ինչպես նաև ստեղնաշարի և մկնիկի պարամետրերը համապատասխանել են «Կոմպմարկետ» ՍՊ ընկերության կողմից տրամադրված հաշիվ-ապրանքագրում և երաշխիքային կտրոնում առկա պարամետրերի և մոդելների հետ, իսկ Բ.Խաչիկյանի տանը հայտնաբերված համակարգչային պրոցեսորի, մկնիկի և ստեղնաշարի պարամետրերն ու մոդելները չեն համապատասխանում հիշյալ ՍՊ ընկերությունից գնված երկրորդ խումբ համակարգչային տեխնիկայի կոմպլեկտի հետ։ /քրեական գործ, էջ108, 109, 142, 148/։
Ապրանքագիտական փորձաքննության թիվ 834 եզրակացությամբ համաձայն որի «Genius» տեսակի համակարգչային KB-110 մոդելի 104 հատ տարբեր չափի սեղմակոճակներով ստեղնաշարը գտնվում է աշխատունակ վիճակում և 2009թ. դեկտեմբերի 24-ի դրությամբ գնահատվում է 500 ՀՀ դրամ։ Երկու համակարգչային «Genius» տեսակի մկնիկները գտնվում են աշխատունակ վիճակում և 2009թ. դեկտեմբերի 24-ի դրությամբ գնահատվում են յուրաքանչյուրը 500 ՀՀ դրամ։ Համակարգչային`«Pentium (R) Dual Core, E5300, 2.6GHZ» տեսակի պրոցեսորը, 320 Gb ինֆորմացիայի հիշողության ծավալով, 1 Gb օպերատիվ հիշողության սարքով, Intel (R) GMA 3100 256 Mb ծավալով տեսաքարտով, «SAMSUNG» տեսակի սկավառակով գտնվում է աշխատունակ վիճակում և 2009թ. դեկտեմբերի 24-ի դրությամբ գնահատվում է 130.000 ՀՀ դրամ։
/քրեական գործ, էջ 166/։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված «Պենտիում 4» մոդելի համակարգչային պրոցեսորով, «Genius» տեսակի համակարգչային KB-110 մոդելի ստեղնաշարով և երկու համակարգչային «Genius» տեսակի մկնիկներով ։
/քրեական գործ, էջ 167-168/։
Դատարանը հիմնավորված է համարում, որ Ս.Սահակյանը տուժողից` պայմանագրի համաձայն ձեռք բերելուց հետո վկաներ Արարատ Բարսեղյանին և Բենիկ Խաչիկյանին համակարգչային տեխնիկա տվել է բարեգործական հիմունքներով` «Սահմանապահ Տավուշ» Հասարակական բարեգործական կազմակերպության որոշումների հիման վրա։
«Սահմանապահ Տավուշ» Հասարակական բարեգործական կազմակերպության 55-րդ խորհրդի նիստում, որը կայացել է 2009թ. դեկտեմբերի 10-ին քննարկվել է Արարատ Բենիկի Բարսեղյանի և Բենիկ Խաչիկյանի դիմումները համակարգչի տրամադրման վերաբերյալ և որոշվել է առաջին իսկ հնարավորության դեպքում այդ անձանց ընտանիքներին տրամադրել համակարգիչ, որի համար որոշվել է դիմել ՀՀ-ում համակարգչային տեխնիկայի առք ու վաճառքով և ներմուծումով զբաղվող ընկերություններին։ /քրեական գործ էջ 118,119/։
Նշված որոշումների օրինականությունը չի վիճարկվել նախաքննական մարմնի կողմից։ Ս.Սահակյանի կողմից պայմանագրի հիման վրա ձեռք բերված գույքը թեկուզև, եթե այլ հիմքով օտարած լիներ` դատարանը գտնում է, որ գործի ելքի համար նշանակություն ունենալ չէր կարող։ Գործի ելքի համար նշանակություն չեն կարող ունենալ նաև մեղադրանքի կողմից մատնանշված վերոհիշյալ ապացույցները, որովհետև դրանով խարդախություն կատարելու հանցակազմ հիմնավորվել չի կարող ։
Դատարանը գտավ է, որ ամբաստանյալ Սոս Սահակյանի արարքում բացակայում է հանցադեպը, ուստի նրան պետք է արդարացնել այդ հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման մեջ Ս.Սահակյանի մեղադրանքը ձևակերպվել է. «…հանդիսանալով «Սահմանապահ Տավուշ» բարեգործական հասարակական կազմակերպության նախագահ, 2009թ. դեկտեմբերի 24-ին չարաշահելով «Կոմպմարկետ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության ղեկավարության վստահությունը, տարաժամկետ վճարման պատրվակով, խաբեությամբ ՍՊ ընկերության հետ կնքված պայմանագրի համաձայն ձեռք է բերել և կրկին անգամ խարդախությամբ հափշտակել «Կոմպմարկետ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող զգալի չափի 351.600 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության 2 հատ համակարգչային բլոկներ և 1 հատ մոնիտոր» /քրեական գործ, էջ 177/։ Նախաքննական մարմնի կողմից խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 202-րդ հոդվածի պահանջը։ Նշված որոշումից չի երևում, թե խարդախության կոնկրետ որ հատկանիշով կամ հատկանիշներով է Ա.Սահակյանի արարքը որակվել որպես խարդախություն, չի նշվել, թե ինչ կոնկրետ գործողություններով է Ս.Սահակյանը չարաշահել «Կոմպմարկետ» ՍՊ ընկերության վստահությունը, ինչումն են արտահայտվել Ս.Սահակյանի կողմից նշված ՍՊԸ-ին խաբելու գործողությունները, ինչով է հիմնավորվել հափշտակության փաստը։ Այսինքն, Ս.Սահակյանի մեղավորության վերաբերյալ դատավարական վերոհիշյալ հիմնական փաստաթղթում չեն արտացոլվել նրա կողմից խարդախության կատարումը հիմնավորող առանցքային փաստերն ու հանգամանքները։
Քրեական գործում առկա թիվ 2009/12/24-01 պայմանագրով «Սահմանապահ Տավուշ» Հասարակական բարեգործական կազմակերպությունը ի դեմս հիմնադիր տնօրեն Ս.Սահակյանի և «Կոմպմարկետ» ՍՊԸ-ի դեմս տնօրեն Գ.Ջուլհակյանի գործելով ձեռնարկությունների կանոնադրություններին համապատասխան 2009թ. դեկտեմբերի 24-ին կնքել են մատակարարման պայմանագիր, որի համաձայն նույն օրը թիվ 668 հաշիվ ապրանքագրով Ս.Սահակյանին է հանձնվել 351.600 ՀՀ դրամ արժողությամբ երկու «Պենտիում 4» մոդելի համակարգչային բլոկ և մեկ հատ «ԷյՋի» մոդելի համակարգչային մոնիտոր, որի արժեքի մեջ մտել է նաև 58 600 ՀՀ դրամ ավելացված արժեքի հարկի գումարը։
Նշված պայմանագրով սահմանվել են կողմերի իրավունքներն ու պարտականությունները, կողմերի պատասխանատվության պայմանները։ Մասնավորապես պայմանագրի 2.2 կետով սահմանվել է, որ պատվիրատուն հաշիվ-ապրանքագրերը ստանալուց հետո 35 օրացույցային օրվա ընթացքում վճարում է պայմանագրով առաքման ենթակա տեխնիկայի արժեքն ամբողջությամբ։ 4.2 կետով սահմանվել է, որ 2.2 կետում նշված ժամկետներում վճարումները չկատարելու դեպքում սահմանվում է տույժ յուրաքանչյուր ուշացրած օրվա համար առաքման տեխնիկայի արժեքի 0,1 տոկոսի չափով։ Պայմանագրի 4.3 կետի համաձայն սույն պայմանագրով ընդունված պարտավորությունների խախտման դեպքում կողմերը կրում են պատասխանատվություն ՀՀ գործող օրենսդրական կարգով /քրեական գործ, էջ 4-5, 6, 22, 24, 103/։ Փաստորեն ամբաստանյալի և տուժողի միջև ըստ էության ծավալվել են ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 31-րդ գլխով նախատեսված հարաբերություններ։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 436-րդ հոդվածի համաձայն` պայմանագիր է համարվում երկու կամ մի քանի անձանց համաձայնությունը, որն ուղղված է քաղաքացիական իրավունքներ և պարտականություններ սահմանելուն, փոփոխելուն կամ դադարեցնելուն։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի համաձայն` մատակարարման պայմանագրով ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնող մատակարար- վաճառողը պարտավորվում է իր արտադրած կամ գնած ապրանքները պայմանավորված ժամկետում /ժամկետներում/ հանձնել գնորդին` ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելու կամ անձնական, ընտանեկան, տնային կամ այլ նմանօրինակ օգտագործման հետ չկապված նպատակներով օգտագործելու համար։ Մատակարարման պայմանագիրը կնքվում է գրավոր։
Պայմանագիրը կնքելուց հետո ստացված ապրանքը անցնում է մատակարարի տրամադրության տակ և նրան են փոխանցվում այդ գույքի տիրապետման, օգտագործման, տնօրինման իրավազորությունները։
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին տուժողի ներկայացուցչի կողմից ներկայացրած` էլեկտրոնային փոստով նրան հասցեագրած Ս.Սահակյանի 24.03.2010թ., 25.03.2010թ. նամակներից երևում է Ս.Սահակյանը նրան հայտնել է վճարումներ կատարելու անհնարինության պատճառների` մասնավորապես հոր առողջական վիճակի կտրուկ վատթարացման և իր ՀԲԿ-ին ֆինանսավորումը ուշացնելու պատճառների մասին ու չի հրաժարվել իր պարտավորությունները կատարելուց, պարտավորվել է շուտով այդ հարցը լուծել։ Հայտնել է նաև բարեգործական նպատակով երկու համակարգիչների Բ.Խաչիկյանին և Ա.Բարսեղյանին նվիրելու մասին։ /քրեական գործ էջ 7, 8-9, 25,26,27/։ Ս.Սահակյանը Գ.Ջուլհակյանին է ներկայացրել նաև ՀԲԿ-ի և իր անձը ներկայացնող փաստաթղթեր /քրեական գործ էջ 10-18, 28-36/։ Տուժողի ներկայացուցիչ Գ.Ջուլհակյանը իր բացատրությամբ, ցուցմունքներով ընդունել է, որ Ս.Սահակյանի ղեկավարած ՀԲԿ-ի հետ մատակարարման պայմանագիր է կնքել իր կամքով, իր վստահությամբ, այսինքն` իր ռիսկով։ Նա ընդունել է նաև, որ Ս.Սահակյանը իր պարտքի վճարումը ձգձգելը պատճառաբանել է ՀԲԿ-ի ֆինանսական վատ պայմաններով, հոր վատառողջության պատճառով լրացուցիչ ծախսեր կատարելով։ Հայտնել է նաև, որ Ս.Սահակյանը երբեք չի հրաժարվել իր պարտքը վճարելու պարտավորությունը կատարելուց։ Ավելին, իր պահանջով հետագայում ուղարկել է նամակներ, հասարակական կազմակերպության գործունեությունը հիմնավորող փաստաթղթեր, իրենց կողմից տրամադրված տեխնիկան բարեգործական նպատակով օգտագործելու հիմնավորումներ/քրեական գործ, էջ 42-44/։
Ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի պետին 2010թ. հունիսի 24-ին հասցեագրած դիմումում ևս Ս.Սահակյանը չի հրաժարվել իր պարտավորությունները կատարելուց, դա պայմանավորվել է ֆինանսական աղբյուրների բացակայությամբ, հոր հիվանդության, ապա մահվան ու հուղարկավորության հետ կապված լրացուցիչ ծախսերի կատարմամբ։ Դիմումում Ս.Սահակյանը պարզաբանել է նաև, թե անհասկանալի է, որ պայմանագրի առկայության պայմաններում ինչու Գ.Ջուլհակյանը քաղաքացիական դատավարության կարգով չի դիմում դատարան` այլ դրանով զբաղվում է ոստիկանությունը։ Հայտնել է իր պատրաստակամությունը պայմանագրում նշված տոկոսադրույքներով հատուցելու տուժողի ծախսերը` չվճարելը պատճառաբանելով ֆորսմաժորային իրավիճակով, որը չէր կարող կանխատեսել/քրեական գործ, էջ 46-47/։
Նույն ժամանակ ոստիկանապետին են դիմել նաև ամբաստանյալ Ս.Սահակյանի եղբայրը և մայրը` տեղեկացնելով, որ իրոք տուժողի պարտքը Ս.Սահակյանի կողմից չի մարվել վերջինիս հոր մահվան և հուղարկավորության հետ կապված նրա կողմից կատարված լրացուցիչ ծախսերի պատճառով։ Վերջիններս պարտավորվել են Ս.Սահակյանի հետ համապարտ մարել նրա պարտքի գումարը/քրեական գործ, էջ 53-54, 62-64/։
Քրեական գործում եղած քննիչի կողմից կազմած 07.07.2010թ. տեղեկանքից երևում է, որ Ս.Սահակյանը հայտարարել է, որ բացատրություն տալու համար Երևան ներկայանալու գումար չունի և իր տարակուսանքն է հայտնել, թե քաղաքացիական վեճի վերաբերյալ նյութը ինչու է հայտնվել Կենտրոնականի քննչական բաժնում։ /քրեական գործ, էջ 72/։
27.07.2010թ. բացատրության մեջ Ս.Սահակյանը իր Երևան չգալը և քննիչին չներկայանալը պատճառաբանել է ֆինանսական միջոցների բացակայությամբ` հայտնելով, որ Երևան գալու համար իրեն 12 000 ՀՀ դրամ էր անհրաժեշտ։ /քրեական գործ, էջ 86-88/։
Քրեական գործում եղած փաստարկներով հիմնավորվել է, որ իրոք Ս.Սահակյանի հայրը եղել է վատառողջ և սկսած 2010թ. հունիսի 13-ից ստացիոնար կարգով և այլ բուժումներ է ստացել։ /քրեական գործ, էջ 96-98/։
Գործին կցված է նաև ՀՀ առաջին տիկնոջ գրասենյակի` Ս.Սահակյանի ղեկավարած ՀԲԿ-ին 06.10.2009թ. հասցեագրած թիվ Հ-ՆՏԳ-538 նամակը, որտեղ նախագահի տիկնոջ օգնականը ի պատասխան Ս.Սահակյանի դիմումի հայտնել է, որ մինչև դեկտեմբեր ամիսը ֆինանսական աջակցություն ցուցաբերել չեն կարող և խնդրել են կրկին դիմել 2010թ. առաջին եռամսյակում /քրեական գործ, էջ 60/։ ՀՀ նախագահի տիկնոջ օգնականը 2010թ. մայիսի 3-ին թիվ Հ-ՆՏԳ 241 գրությամբ հայտնել է, որ ֆինանսական ճգնաժամի հետևանքով առաջին տիկնոջ գրասենյակին հատկացված բյուջեն խիստ կրճատվել է և ֆինանսական աջակցություն ցույց տալ չեն կարող/քրեական գործ, էջ 61/։
ՀՀ առաջին տիկնոջ վերոհիշյալ նամակները վկայում են, որ Ս.Սահակյանի ղեկավարած ՀԲԿ-ն 2010թ. առաջին եռամսյակում հավակնություն ուներ նշված աղբյուրից ֆինանսական աջակցություն ստանալ և դրա հաշվին գործարքներ կատարել, փակել պարտքերը։ Վաղորոք` մինչ ֆինանսավորում ստանալը համակարգիչներ ձեռք բերելու համար վերոհիշյալ հիմնավորումը իր ցուցմունք-բացատրություններում և դիմումներում մշտապես բերել է ամբաստանյալ Ս.Սահակյանը։ Նրա պատճառաբանությունները քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից չեն հերքվել։
Մեղադրանքի հիմքում դրված վերը նշված ապացույցների, ինչպես նաև անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման մեջ ոչ մի փաստական տվյալ չկա այն մասին, թե ինչ հանցավոր վարքագիծ է դրսևորել Ս.Սահակյանը, որով ներգործել է Գ.Ջուլհակյանի գիտակցության և կամքի վրա, որի արդյունքում վերջինս ընկնելով մոլորության մեջ, անձամբ գույքը հանձնել է Ս.Սահակյանին։ Փաստորեն, գործի նյութերում չկա Ս.Սահակյանի կողմից կատարված այնպիսի արարք, որով պայմանավորված լինի խարդախությունը։
Ընդհակառակը ըստ նախաքննության մարմնի ներկայացրած ապացույցների տուժողի ներկայացուցիչը և ամբաստանյալ Ս.Սահակյանը իրենց կամահայտությունը ձևակերպել են պայմանագրի տեսքով, ձեռնամուխ եղել քաղաքացիաիրավական պարտականությունների կատարմանը։ Անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշման մեջ չարտացոլված` մեղադրանքի կողմի այն հիմնավորումը, որ տուժողը հավատացել է Ս.Սահակյանին, թե նա բարեգործական նպատակով է վերցրել համակարգիչները և հետևությունը, որ Ս.Սահակյանի կողմից մինչև դրանց արժեքը վճարելը այդպիսիք օտարելը` խարդախություն է` գույքի հափշտակությունը հիմնավորող փաստ համարվել չի կարող։ Պայմանագրում չկա պայման, որ տեխնիկան Ս.Սահակյանի ղեկավարած ՀԲԿ-ին է տրամադրվում բարեգործական` նվիրատվություններ կատարելու նպատակով և որ ստացած գույքը կազմակերպությունը տնօրինելու իրավունք չուներ մինչև չվճարեր դրա արժեքը։ Պայմանագրի ուժով, դրանում նշված ապրանքները ստանալուց հետո Ս.Սահակյանին է անցել դրա իրավազորությունները` այդ թվում տնօրինելու իրավունքը։ Տվյալ դեպքում դրա տնօրինումը անկախ այն բանից, թե ինչ եղանակով կկատարվեր` պայմանագրի կատարման առումով որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չէր կարող։ Ձեռք բերված գույքի դիմաց դրա արժեքը վճարելու կարգը, պայմաններն ու դրա չկատարման հետևանքների, դրա համար գույքային պատասխանատվության հարցերը ենթակա էին լուծման քաղաքացիական դատավարության կարգով` ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի պահանջներին համապատասխան։
Եթե անգամ «Սահմանապահ Տավուշ» բարեգործական հասարակական կազմակերպությունը կամ նրա տնօրենը խախտեին կազմակերպության կանոնադրության պահանջները, ապա այդ հարցերը կողմերի միջև կնքված քաղաքացիական պայմանագրի գործողության ոլորտից դուրս են։ Ըստ էության վերը նշված ապացույցները հիմնավորել են հանցագործության դեպքի բացակայությունը։
Ս.Սահակյանի կողմից Գ.Ջուլհակյանի վստահությունը չարաշահելով պայմանագիր կնքելու և տեխնիկան ստանալու ու հափշտակելու մասին նախաքննական մարմնի հետևությունները հիմնազուրկ են։ Ընդհակառակը նախաքննական մարմնի կողմից գործով ձեռք բերված ապացույցներով հաստատվել է, որ Ս.Սահակյանը, ինչպես ի սկզբանե, այնպես էլ առհասարակ մտադրություն չի ունեցել հափշտակություն կատարելու։ Հիմնավորվել է, որ նա պայմանագրային պարտավորությունները պատշաճ չի կատարել, դրա պատճառների մասին մշտապես հայտնել է իր դիմումներում, բացատրություններում և ցուցմունքներում։ Այսինքն, տվյալ դեպքում բացակայում է խարդախության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը։ Նախաքննական մարմինը չի ապացուցել, որ Ս.Սահակյանը գործել է ուղղակի դիտավորությամբ` մինչև «Կոմպմարկետ» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերությունից գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը ի սկզբանե նպատակ է ունեցել հափշտակել այն, չկատարել պայմանագրային պարտավորությունները։ Ս.Սահակյանի փաստարկները հաստատվել են տուժող կազմակերպության պարտքը մասնակի վճարելու, նրա հոր հիվանդության և մահվան, նրա ղեկավարած ՀԲԿ-ին ֆինանսավորման բացակայության, նրա մերձավորների պատրաստակամությունը` նրա պարտքը մարելու համապարտ պատասխանատվություն ստանձնելու փաստերով և գործում եղած մյուս ապացույցներով։
Քրեական գործով հետազոտված ապացույցներով չհերքվեցին ամբաստանյալ Ս.Սահակյանի պատճառաբանությունները, նրա առարկություններում նշված հանգամանքները` որ խարդախության եղանակով հափշտակություն կատարելու նպատակ չի ունեցել, հափշտակություն չի կատարել։
Քրեական գործի քննությամբ ապացույցներ ձեռք չեն բերվել, այն մասին, որ Ս.Սահակյանը խարդախության եղանակով հափշտակություն է կատարել` շահադիտական նպատակով անօրինական և անհատույց ուրիշի գույքը խաբեությամբ դարձրել իր սեփականությունը։
Գործի ողջ տվյալներով դատարանը հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Ս.Սահակյանի և «Կոմպմարկետ» սահմանափակ պատասխանատվության ընկերության միջև ծավալվել են քաղաքացիաիրավական հարաբերություններ` դրանից բխող բոլոր հետևանքներով։
Այսպիսով« դատարանը« հետազոտելով նախաքննության« դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները« դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության« թույլատրելիության« իսկ ամբողջ ապացույցները իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից« հանգում է այն հետևության« որ ամբաստանյալ Ս.Սահակյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված և հաստատված չէ գործին վերաբերվող փոխկապակցված« հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
Վերլուծելով ամբաստանյալ Սոս Սահակյանին առաջադրված մեղադրանքը և համակցության մեջ գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, դատարանը գտավ, որ Սոս Սահակյանին մեղսագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով արարքը` չի կատարել։
ՀՀ Սահմանադրության 16-րդ հոդվածի համաձայն մարդուն չի կարելի ազատությունից զրկել միայն այն պատճառով, որ ի վիճակի չէ կատարելու քաղաքացիաիրավական պարտավորությունները։
Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին կոնվենցիայի թիվ 4 արձանագրության 1-ին հոդվածի համաձայն` ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել միայն այն պատճառով, որ ի վիճակի չէ կատարելու պայմանագրային որևէ պարտավորություն։
Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի 11-րդ հոդվածի համաձայն` ոչ ոք չի կարող ազատազրկվել միայն այն հիմքով, որ ի վիճակի չէ կատարելու պայմանագրային պարտավորությունը։
ՀՀ քրեական օրենսգիրքը քրեական պատասխանատվություն չի նախատեսում քաղաքացիաիրավական, ինչպես նաև պայմանագրային պարտավորությունների կամ պարտականությունները չկատարելու համար։ Հետևաբար վերոհիշյալ հիմնարար դրույթների ուժով անձը ոչ միայն ազատությունից զրկվել չի կարող, այլև նրա նկատմամբ քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 2-րդ կետի համաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` արարքի մեջ հանցակազմ չկա։
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` դատարանը հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը։
Նման պայմաններում դատարանը հանգում է հետևության, որ Ս.Սահակյանին մեղսագրվող արարքն ընդհանրապես տեղի չի ունեցել, չի եղել դեպքը, որը կարող էր դիտվել, որպես հանցագործություն, այսինքն` հանցավոր արարքի փաստ չի հայտնաբերվել, նրա արարքում բացակայում է հանցադեպը։
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի դրույթներով դատարանը գտավ, որ պետք է սույն գործով կայացվի արդարացման դատավճիռ` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանցանքի կատարման մեղադրանքով որպես մեղադրյալ ներգրավված ամբաստանյալ Սոս Եղիշի Սահակյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել, նրան ճանաչել անմեղ և դատարանով արդարացված։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 374-րդ հոդվածի համաձայն ամբաստանյալին արդարացնելու… դեպքում, եթե ամբաստանյալը կալանքի տակ է գտնվում, դատարանը նրան անհապաղ ազատում է կալանքից դատական նիստի դահլիճում։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը դատարանը գտավ, որ ամբաստանյալ Սոս Եղիշի Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը պետք է վերացնել` նրան անհապաղ ազատել կալանքից դատական նիստի դահլիճում։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված «Պենտիում 4» մոդելի համակարգչային պրոցեսորը, «Genius» տեսակի համակարգչային KB-110 մոդելի ստեղնաշարը և երկու համակարգչային «Genius» տեսակի մկնիկները, որոնք պահվում են ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնի իրեղեն ապացույցների սենյակում` վերադարձնել Սոս Եղիշի Սահակյանին։
Տուժողի ներկայացուցիչ Գագիկ Ջուլհակյանի քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության, նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Սոս Սահակյանի արարքում բացակայում է հանցադեպը։ Տուժողի ներկայացուցիչ Գագիկ Ջուլհակյանի քաղաքացիական հայցը կարող է լուծվել քաղաքացիական դատավարության կարգով։
Քննարկելով ամբաստանյալ Սոս Եղիշի Սահակյանի գույքի վրա դրված կալանքի հարցը դատարանը գտավ, որ այն պետք է վերացնել։
Ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 366-րդ, 369-372-րդ, 374-րդ հոդվածներով՝ դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանցանքի կատարման մեղադրանքով որպես մեղադրյալ ներգրավված ամբաստանյալ Սոս Եղիշի Սահակյանին ճանաչել անմեղ և դատարանով արդարացված։
Ամբաստանյալ Սոս Եղիշի Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ կալանավորումը վերացնել` նրան անհապաղ ազատել կալանքից դատական նիստի դահլիճում։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված «Պենտիում 4» մոդելի համակարգչային պրոցեսորը, «Genius» տեսակի համակարգչային KB-110 մոդելի ստեղնաշարը և երկու համակարգչային «Genius» տեսակի մկնիկները, որոնք պահվում են ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոնականի քննչական բաժնի իրեղեն ապացույցների սենյակում` վերադարձնել Սոս Եղիշի Սահակյանին։
Տուժողի ներկայացուցիչ Գագիկ Ջուլհակյանի քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության։
2010թ. նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Սոս Եղիշի Սահակյանի գույքի վրա դրված կալանքը վերացնել։
Դատավճիռը հրապարակման օրվանից մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան։


Դատավոր՝ Գ.Ավետիսյան