ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԿԴ/0332/01/10
նախագահող դատավոր Գ.Ավետիսյան

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

17 հունիսի 2011 թվական ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ /ԱՅՍՈՒՀԵՏ` ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆ/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
դատավորներ` Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Ա.ՓԱՇԻԿՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
պաշտպան` Է.ԱՐԱՄՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ա.ԱՂԱՋԱՆՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով պաշտպան Է.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը, ամբաստանյալ Արա Վիտյայի Աղաջանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի ապրիլի 13-ի դատավճռի դեմ,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

1. ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի ՔՎ Կենտրոնի քննչական բաժնի քննիչ Զ.Թադևոսյանի 2010 թվականի հուլիսի 27-ի որոշմամբ Ա.Աղաջանյանի կողմից Ս.Թերզյանի առողջությանը դիտավորությամբ միջին ծանրության վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ հարուցվել է թիվ 13137510 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:

2. ՀՀ Ոստիկանության ՔԳՎ Երևանի ՔՎ Կենտրոնի քննչական բաժնի քննիչ Զ.Թադևոսյանի 08.09.2010թ. զեկուցագրի հիման վրա թիվ 13137510 քրեական գործի հետագա նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է նույն բաժնի ավագ քննիչ Ա.Պողոսյանին, որի 09.09.2010թ. որոշմամբ վերոնշյալ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նախաքննությունը շարունակվել է:

3. Նախաքննական մարմնի 2010 թվականի դեկտեմբերի 06-ի որոշմամբ Արա Վիտյայի Աղաջանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով:

4. Նախաքննական մարմնի 2010 թվականի դեկտեմբերի 06-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արա Վիտյայի Աղաջանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:

5. 2010 թվականի դեկտեմբերի 10-ին թիվ 13137510 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արա Վիտյայի Աղաջանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ` առաջին ատյանի դատարան/:

6. Առաջին ատյանի դատարանն իր 2010 թվականի դեկտեմբերի 15-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արա Վիտյայի Աղաջանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, ընդունել է վարույթ, իսկ 2010 թվականի դեկտեմբերի 29-ի որոշմամբ վերոնշյալ քրեական գործը նշանակել է դատական քննության 2011 թվականի հունվարի 11-ին, ժամը 11.00-ին:

7. Առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի ապրիլի 13-ի դատավճռով Արա Վիտյայի Աղաջանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով, որը կրելու է ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։
Դատավճռով որոշվել է ամբաստանյալ Արա Վիտյայի Աղաջանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։

8. Առաջին ատյանի դատարանի 13.04.2011թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալի պաշտպան Է.Արամյանը

9. Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխաններ չեն ներկայացվել:

10. Պաշտպան Է.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2011 թվականի մայիսի 11-ին:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արա Վիտյայի Աղաջանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2011 թվականի մայիսի 25-ին:

11. Վերաքննիչ դատարանն իր 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշմամբ պաշտպան Է.Արամյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արա Վիտյայի Աղաջանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, նշանակել է վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության 2011 թվականի հունիսի 17-ին ժամը 1200-ին, Երևան քաղաքում:

12. Նկատի ունենալով, որ դատական նիստի վայրի և ժամանակի մասին ծանուցված մեղադրանքը պաշտպանող դատախազը և տուժողը չեն ներկայացել դատական նիստին, որ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արա Վիտյայի Աղաջանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, քննության է առնվում վճռաբեկության կարգով, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 418-րդ հոդվածի 5-րդ մասի` բացատրություններ տալու անհրաժեշտության դեպքում վճռաբեկ դատարանի նիստին կարող են կանչվել բողոք բերած անձը, ինչպես նաև դատավարության մասնակիցները, որոնք ծանուցվում են նիստի ժամանակի և տեղի մասին, նրանց չներկայանալն արգելք չէ գործի քննության համար, գործը քննվել է դատախազ Ա.Բեգինյանի և տուժող Ս.Թերզյանի բացակայությամբ:

ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ

13. Ամբաստանյալ Արա Աղաջանյանը 2005 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական մանկավարժական համալսարանի գեղարվեստի ֆակուլտետ, սակայն անբավարար առաջադիմության պատճառով 2007 թվականի նոյեմբերի 06-ին հեռացվել է համալսարանից։ Ամբաստանյալ Ա.Աղաջանյանը 2008 թվականին վերականգնվել, իսկ 2009 թվականի փետրվարի 27-ին նույն պատճառաբանությամբ հեռացվել է համալսարանից։
2010 թվականի հուլիսի 07-ին, ժամը 12։00-ի սահմաններում ամբաստանյալ Ա.Աղաջանյանն իր ուսանողական իրավունքները վերականգնելու հարցով գնացել է Երևանի պետական մանկավարժական համալսարանի գեղարվեստի ֆակուլտետ, դեկան Սարգիս Ստեփանի Թերզյանի մոտ։ Ս.Թերզյանն ամբաստանյալ Ա.Աղաջանյանին պարզաբանել և խորհուրդ է տվել` ուսանողական իրավունքները վերականգնելու համար դիմել սեպտեմբերին։
Դրանից հետո ամբաստանյալ Ա.Աղաջանյանը դուրս է եկել Ս.Թերզյանի աշխատասենյակից, մտել դեկանատի սենյակ և վկա Լուսինե Արուբջանյանի հետ ուսումնասիրել իր առաջադիմության և հեռացման քաղվածքի վերաբերյալ փաստաթղթերը։ Ոչ կոռեկտ, անպարկեշտ, կռացած դիրքով, թիկունքով իր ուղղությամբ կանգնելու համար աշխատասենյակում գտնվող` ֆակուլտետի փոխդեկան Լիլիթ Ֆլջյանը Ա.Աղաջանյանին հանգիստ տոնով դիտողություն է արել, ում այդ տեղին դիտողությունը դուր չի եկել և անհարկի վիճաբանության մեջ է մտել Լիլիթ Ֆլջյանի և դեկանատում գտնվող մյուս անձանց հետ` անհարգալից, արհամարական վերաբերմունք դրսևորել նրանց նկատմամբ։ Ամբաստանյալ Ա.Աղաջանյանի բարձրացրած աղմուկի ձայնի վրա աշխատասենյակից դեկանատ է մտել տուժող Ս.Թերզյանը և դիտողություն արել նրան, պահանջելով հանգիստ պահել, դադարեցնել վիճաբանությունը, ավելորդություններ թույլ չտալ և իր ուսանողական իրավունքները վերականգնելու հարցով համալսարանի ղեկավարությանը դիմել սեպտեմբերին։ Սակայն ամբաստանյալ Ա.Աղաջանյանը դիտողությունը ընդունելու փոխարեն, թևանցուկ անելով տուժող Ս.Թերզյանին դեկանատից դուրս է տարել միջանցք, որտեղ տուժողը Ա.Աղաջանյանին չի վիրավորել, հարվածել, չի կատարել այնպիսի գործողություն, որը կարող էր ամբաստանյալի կողմից ընկալվել որպես իր դեմ ուղղված, ընդհակառակը առանձնանալով Ա.Աղաջանյանից շրջվել է և փորձել վերադառնալ դեկանատ։ Երբ տուժողը շրջվելով մի քանի քայլ է կատարել դեպի դեկանատ, վերջինս առանց պատճառի, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով, իր սեփական ես-ի բավարարում ստանալու զգացումով և բացահայտ արհամարելով հասարակական և բարոյականության նորմերը` ուսումնական հաստատությունում, խուլիգանական դրդումներով դեպի դեկանատ քայլելու ժամանակ` թիկունքից ձեռքով հարվածել է, ուսանողական շրջանում հեղինակություն վայելող, իր նախկին և ուսանողական կառույցի ղեկավար տուժող Ս.Թերզյանի դեմքին և դիմել փախուստի։ Ստացած հարվածից տուժողը կորցրել է գիտակցությունը, վայր ընկել և գիտակցության է եկել հավաքվածների միջամտությամբ։ Ամբաստանյալ Ա.Աղաջանյանի հարվածից տուժող Ս.Թերզյանի առողջությանը պատճառվել է միջին ծանրության վնաս։

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ, ՊԱՀԱՆՋԸ

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

14. Ամբաստանյալի պաշտպան Է.Արամյանն իր վերաքննիչ բողոքում խնդրել է պատժի մասով բեկանել առաջին ատյանի դատարանի 13.04.2011թ. դատավճիռը և փոփոխել, այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Արա Աղաջանյանի նկատմամբ առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` բերելով հետևյալ փաստարկները.

15. Վերաքննիչ բողոքի հեղինակը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանն իր պաշտպանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել մի շարք էական հանգամանքներ, մասնավորապես այն, որ Ա.Աղաջանյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել, հանցանքը կատարել է առաջին անգամ, բնութագրվում է դրական, երիտասարդ է, տառապում է երիկամային հիվանդությամբ, հատուցել է Ս.Թերզյանին պատճառված վնասը:
Բացի այդ, առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս չի պատճառաբանել ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկումը որպես պատիժ կիրառելու նպատակահարմարությունը` վերջինիս նկատմամբ նշանակելով ակնհայտ խիստ պատիժ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը. ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար, ինչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն <<հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել նոր հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
1. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>>:
2. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներով>>:
3. <<Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Քրեական օրենսգրքի վերը թվարկված դրույթների վերլուծությունից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին կետը ամրագրում է, որ <<եթե կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պատիժը կրելու ձևով պատիժ նշանակելիս դատարանը հանգում է այն հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին>>:
Վճռաբեկ դատարանը Սուսաննա Ներսիսյանի գործով կայացված որոշման մեջ հայտնել է իրավական այն դիրքորոշումը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը հանցագործության որևէ տեսակի հետ կապված սահմանափակման չի ենթարկվում: Դրա կիրառումը սահմանափակված չէ հանցավորի կողմից կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի բնույթով և վտանգավորության աստիճանով, ինչպես որոշակի անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: Հոդվածի կիրառման հիմնական և առաջնահերթ պայմանը պատճառաբանված լինելն է, իհարկե դրա կիրառման ժամանակ հաշվի առնելով ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորին վերաբերվող բոլոր հանգամանքները: Կարևորությունը կայանում է նրանում, որ արդարադատության իրականացնող մարմինը հանգի այն հետևության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Ինչպես երևում է գործի նյութերից Ա.Աղաջանյանը իրեն մեղավոր է ճանաչել, բնութագրվում է դրականորեն, վերականգնել է տուժողին պատճառված գույքային վնասը, երիտասարդ է, տառապում է երիկամային հիվանդությամբ, նախկինում դատապարտված չէ:
Այսպիսով, վերոգրյալի հիման վրա պաշտպան Է.Արամյանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի 13.04.2011թ. դատավճռով ամբաստանյալ Ա.Աղաջանյանի նկատմամբ նշանակվել է ակնհայտ խիստ պատիժ, որը չի համապատասխանում կատարված հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ՈՒ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ:

Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանական կողմի ելույթը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ պաշտպան Է.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորությունը

16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:>>:

17 ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում սահմանված են պատժի հասկացությունը և նպատակները:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:>>:

18. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված են պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները:

19. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:>>:
Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:>>:
Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: /տես` Ս. Մարգարյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0034/01/08 որոշումը/

20. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: /տես` Գ. Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի փետրվարի 1-ի ՎԲ-/01/08 որոշումը/

21. Անձի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է մի շարք որոշումներում, <<…որոնցում հայտնել և վերահաստատել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ, չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը…>>:/տես` ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի հուլիսի 23-ի ԵԷԴ/0138/01/09 որոշումը, ինչպես նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի ԵԿԴ/0126/01/10 որոշումը/

22. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, իր 2009 թվականի նոյեմբերի 26-ի ԵԿԴ/0098/01/09 որոշմամբ նշել է հետևյալը. <<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատատարնի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը:)…>>:

23. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`…
6/ ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7/ ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>

24. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատիժ է նախատեսված ազատազրկում՝ առավելագույնը 5 /հինգ/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքը դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին:

25. Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Արա Աղաջանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս նշել է. <<Դատարանը պատիժը սահմանելիս հաշվի է առնում ամբաստանյալ Ա.Աղաջանյանի կատարած հանցանքի` խուլիգանական դրդումներում տուժողի առողջությանը դիտավորությամբ միջին ծանրության վնաս պատճառելու` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը ու ամբաստանյալ Ա.Աղաջանյանի անձնավորությունը։
Դատարանը որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանք դիտում է այն, որ ամբաստանյալ Արա Աղաջանյանը երիտասարդ է, հանցանք կատարում է առաջին անգամ, մասնակիորեն ընդունում է իրեն մեղսագրված հանցանքը, բնութագրվում է դրական, ֆիզիկապես վատառողջ է։
Պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:>>:

26. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից և վերլուծությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Արա Աղաջանյանը սույն որոշման 12-րդ կետում նշված հանգամանքներում ու եղանակով 2010 թվականի հուլիսի 07-ին առանց պատճառի, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով, իր սեփական ես-ի բավարարում ստանալու զգացումով և բացահայտ արհամարելով հասարակական և բարոյականության նորմերը` ուսումնական հաստատությունում, խուլիգանական դրդումներով դեպի դեկանատ քայլելու ժամանակ` թիկունքից ձեռքով հարվածել է, ուսանողական շրջանում հեղինակություն վայելող Երևանի պետական մանկավարժական համալսարանի գեղարվեստի ֆակուլտետի դեկան Սարգիս Թերզյանի դեպքին և դիմել փախուստի` վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով միջին ծանրության վնաս:
Ա.Աղաջանյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, բնույթը և սոցիալական նշանակությունը գնահատելիս վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում վերը նշված հանգամանքները:

27. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով Արա Աղաջանյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի իրացվելիության հարցերը, նկատի ունենալով Ա.Աղաջանյանի կողմից կատարած հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, գործի նման փաստական տվյալների առկայության պայմաններում բացառում է Ա.Աղաջանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը և գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության, որ Ա.Աղաջանյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը` ազատազրկման ձևով, և նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը չունի համոզվածություն, վստահություն, առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու Ա.Աղաջանյանի ուղղվելու հնարավորության մասին, ամբաստանյալի պաշտպան Է.Արամյանի վերաքննիչ բողոքում նշված, ինչպես նաև Վերաքննիչ դատարանում` դատաքննության ժամանակ, պաշտպանի և ամբաստանյալի հայտնած փաստարկները հիմք չեն կարող դառնալ վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:

28. Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը նույնպես հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Արա Աղաջանյանը ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար, և որ նա պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը, որով ապահովվում է սոցիալական արդարության արդյունավետ իրականացումը:

29. Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը վերոշարադրյալ հիմքերով առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի ապրիլի 13-ի դատավճիռը համարում է օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված, իսկ վերաքննիչ բողոքում ամբաստանյալի պաշտպան Է.Արամյանի կողմից բերված փաստարկներն` անհիմն:

Համաներման ակտի կիրառումը

30. Վերաքննիչ դատարանում պաշտպանության կողմը միջնորդեց ամբաստանյալ Արա Վիտյայի Աղաջանյանի նկատմամբ կիրառել <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ Համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային Ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 1-ին ենթակետը և նրան պատժից ազատել:

31. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածը սահմանում է. <<…հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով, կամ կարող է վերացվել դատվածությունը:>>:

32. <<Համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 1-ին ենթակետը սահմանում է.
<<1. Պատժից ազատել …`
1/ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժների դատապարտված անձանց>>:

33. Սույն գործով Արա Աղաջանյանը մեղադրվում է մինչև 2011 թվականի մայիսի 01-ը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու համար:
Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվական ապրիլի 13-ի դատավճռով Արա Վիտյայի Աղաջանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:

34. Համաներման ակտի 9-րդ կետում շարադրված են այն դեպքերը, որոնց առկայության պայմաններում օրենսդիրը բացառել է համաներման ակտի կիրառումը:
Գործի նյութերում բացակայում են համաներման ակտի 9-րդ կետում նշված այն սահմանափակումները, որոնք կարող են արգելք հանդիսանալ Արա Վիտյայի Աղաջանյանի նկատմամբ համաներման ակտի կիրառման համար:

35. Վերաքննիչ դատարանը հիմք ընդունելով վերոգրյալները, հանգում է այն հետևության, որ վերոհիշյալ համաներման ակտի 1-ին կետի 1-ին ենթակետի կիրառմամբ Ա.Աղաջանյանին ազատազրկման ձևով նշանակված պատժից պետք է ազատել:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 402-րդ հոդվածներով և 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Վերաքննիչ դատարանը


Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Պաշտպան Է.Արամյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:

2. Երևանի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվական ապրիլի 13-ի դատավճիռը` Արա Վիտյայի Աղաջանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, փոփոխել` համաներման ակտ կիրառելու կապակցությամբ:

3. Արա Վիտյայի Աղաջանյանի նկատմամբ կիրառել <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ Համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային Ժողովի 2011 թվականի մայիսի 26-ի որոշման 1-ին կետի 1-ին ենթակետը և վերջինիս ազատել պատժից:

4. Արա Վիտյայի Աղաջանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, վերացնել:

5. Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

6. Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն

ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն
Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ